HomeRig VedaMandala 9Sukta 107Mantra 26
Previous Mantra

Mantra 26

Sukta 9.107

Devata: Soma Pavamana (Indu)

अपो वसानः परि कोशमर्षतीन्दुर्हियानः सोतृभिः । जनयञ्ज्योतिर्मन्दना अवीवशद्गाः कृण्वानो न निर्णिजम् ॥

अ॒पो वसा॑न॒: परि॒ कोश॑मर्ष॒तीन्दु॑र्हिया॒नः सो॒तृभि॑: । ज॒नय॒ञ्ज्योति॑र्म॒न्दना॑ अवीवश॒द्गाः कृ॑ण्वा॒नो न नि॒र्णिज॑म् ॥

apó vásānaḥ pári kóśam arṣatī́ndur hiyānáḥ sotṛ́bh iḥ | janáyan jyótir mandánā avīvaśád gā́ḥ kṛṇvānáḥ ná nirṇíjam ||

আপোনে জলৰ বস্ত্ৰ পিন্ধি, ইন্দু বিন্দুৱে পাত্ৰটোৰ চাৰিওফালে স্ৰোত হৈ ঘূৰে—সোতৃসকলৰ দ্বাৰা প্ৰেৰিত। জ্যোতি জন্মাই, আনন্দিত হৈ, ৰশ্মিসম গাভীসমূহক দীপ্ত কৰে—যেন কোনোবাই উজ্জ্বল নিৰ্ণিজ (দীপ্ত বস্ত্ৰ) গঢ়ি তোলে।

अ॒पः । वसा॑नः । परि॑ । कोश॑म् । अ॒र्ष॒ति॒ । इन्दुः॑ । हि॒या॒नः । सो॒तृऽभिः॑ । ज॒नय॑न् । ज्योतिः॑ । म॒न्दनाः॑ । अ॒वी॒व॒श॒त् । गाः । कृ॒ण्वा॒नः । न । निः॒ऽनिज॑म् ॥अपः । वसानः । परि । कोशम् । अर्षति । इन्दुः । हियानः । सोतृभिः । जनयन् । ज्योतिः । मन्दनाः । अवीवशत् । गाः । कृण्वानः । न । निःनिजम् ॥apaḥ | vasānaḥ | pari | kośam | arṣati | induḥ | hiyānaḥ | sotṛ-bhiḥ | janayan | jyotiḥ | mandanāḥ | avīvaśat | gāḥ | kṛṇvānaḥ | na | niḥ-nijam

अपःwaters
अपः:
कर्म (गन्तव्य/पर्याप्ति-वस्तु)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
वसानःclothing, putting on
वसानः:
कर्तृ (इन्दुः)
TypeParticiple (Adjective) / Verb-derived
Root√वस् (वस् आच्छादने) → वस (शानच्)
परिaround
परि:
उपपद-सम्बन्ध (परितः/पर्यन्तम्)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
कोशम्vessel, cask (filter-vat)
कोशम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकोश (प्रातिपदिक)
अर्षतिflows, rushes
अर्षति:
क्रिया
TypeVerb
Root√ऋष्/अर्ष् (गत्यर्थ)
इन्दुःIndu (Soma-drop)
इन्दुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
हियानःimpelled, speeding on
हियानः:
कर्तृ (इन्दुः) सह-विशेषण
TypeParticiple (Adjective) / Verb-derived
Root√हि (गत्यर्थ/प्रेरणे) → हि (शानच्)
सोतृभिःby the pressers
सोतृभिः:
करण
TypeNoun
Rootसोतृ (√सु ‘to press’ + तृ) (प्रातिपदिक)
जनयन्generating, producing
जनयन्:
कर्तृ (इन्दुः) सह-विशेषण
TypeParticiple (Verbal) / Verb-derived
Root√जन् (जनने) → जनय (शतृ) (णिच्)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
कर्म
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
मन्दनाःgladdenings, exhilarations
मन्दनाः:
कर्तृ (सह-कर्तृ/विशेषण-सम्बन्धः)
TypeNoun/Adjective
Rootमन्दना (प्रातिपदिक; ‘gladdening/joy’)
अवीवशत्made (them) eager/pliant; exhilarated
अवीवशत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√वश् (वशीकरणे/तोषणे) → वीवश (लुङ्/इम्पर्फेक्ट; intensive/reduplicated)
गाःcows (also: rays)
गाः:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
कृण्वानःmaking, doing
कृण्वानः:
कर्तृ (इन्दुः) सह-विशेषण
TypeParticiple (Adjective) / Verb-derived
Root√कृ (करणे) → कृण्व (शानच्)
like
:
सम्बन्ध (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
निर्णिजम्bright garment, shining robe
निर्णिजम्:
कर्म/उपमान-वस्तु
TypeNoun
Rootनिर्णिज् (प्रातिपदिक)