Sukta 47

Mantra 1

स्वादुष्किलायं मधुमाँ उतायं तीव्रः किलायं रसवाँ उतायम् । उतो न्वस्य पपिवांसमिन्द्रं न कश्चन सहत आहवेषु ॥

স্বাদু নিশ্চয় এই; মধুভৰা নিশ্চয় এই। তীক্ষ্ণ নিশ্চয় এই; ৰস-সাৰভৰা নিশ্চয় এই। আৰু এতিয়া—ইন্দ্ৰে ইয়াৰ পান কৰি উঠিলে—আহৱসমূহত, অন্তৰ্যুদ্ধত, কেহেও কেতিয়াও তেওঁৰ সন্মুখত টিকি নাথাকে।

Mantra 2

अयं स्वादुरिह मदिष्ठ आस यस्येन्द्रो वृत्रहत्ये ममाद । पुरूणि यश्च्यौत्ना शम्बरस्य वि नवतिं नव च देह्यो हन् ॥

ইয়াই ইয়াত স্বাদু—সৰ্বাধিক মাদক; ইয়াতেই ইন্দ্ৰে বৃত্ৰ-বধত উল্লাস কৰে। যিজনে শম্বৰৰ বহু দুৰ্গ-দৃঢ়তা চূৰ্ণ কৰিলে, যিজনে নব্বই আৰু ন’টাকো বধ কৰিলে—সেই ইন্দ্ৰ এই বলত আনন্দ পায়।

Mantra 3

अयं मे पीत उदियर्ति वाचमयं मनीषामुशतीमजीगः । अयं षळुर्वीरमिमीत धीरो न याभ्यो भुवनं कच्चनारे ॥

ইয়াক মই পান কৰোঁতেই মোৰ বাক্‌ উত্থিত হয়; ইয়াই মোৰ কামনাময় মনীষাক জাগাই তোলে। ইয়াই—ধীৰ বীৰ-শক্তিসম্পন্ন—ছয়টা বিস্তৃত স্থান মেপি দিলে; যাৰ ওপৰে কোনো জগত কেতিয়াও পৃথক হৈ নাথাকে।

Mantra 4

अयं स यो वरिमाणं पृथिव्या वर्ष्माणं दिवो अकृणोदयं सः । अयं पीयूषं तिसृषु प्रवत्सु सोमो दाधारोर्वन्तरिक्षम् ॥

এইজনেই তেওঁ, যিজনে পৃথিৱীৰ বিস্তাৰ আৰু দ্যৌৰ উচ্চ শিখৰ গঢ়িলে—এইজনেই। এই সোমে তিনিটা প্ৰৱতত পীয়ূষ (অমৃত) স্থাপন কৰিলে, আৰু বিস্তৃত অন্তৰিক্ষক ধৰি ৰাখিলে।

Mantra 5

अयं विदच्चित्रदृशीकमर्णः शुक्रसद्मनामुषसामनीके । अयं महान्महता स्कम्भनेनोद्द्यामस्तभ्नाद्वृषभो मरुत्वान् ॥

এইজনেই বহু-দৰ্শনযুক্ত সেই প্ৰৱাহ (বন্যা) বিচাৰি পালে—উষাসকলৰ মুখমণ্ডলত, উজ্জ্বল নিবাসত। এই মহানজন, মহৎ স্তম্ভ-শক্তিৰে, ওপৰত দ্যৌক ঠেকাই ধৰিলে—মৰুতসঙ্গী বৃষভ।

Mantra 6

धृषत्पिब कलशे सोममिन्द्र वृत्रहा शूर समरे वसूनाम् । माध्यंदिने सवन आ वृषस्व रयिस्थानो रयिमस्मासु धेहि ॥

ধৃষ্টভাৱে কলশত সোম পান কৰা, হে ইন্দ্ৰ—বৃত্ৰহা, ধনসমূহৰ সমৰত শূৰ। মধ্যাহ্ন সৱনত তোমাৰ বীৰ্য্যে পূৰ্ণ হওঁক; হে ৰয়িস্থান, সেই ৰয়ি আমাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা।

Mantra 7

इन्द्र प्र णः पुरएतेव पश्य प्र नो नय प्रतरं वस्यो अच्छ । भवा सुपारो अतिपारयो नो भवा सुनीतिरुत वामनीतिः ॥

হে ইন্দ্ৰ, অগ্ৰগামী নেতাৰ দৰে আমাৰ বাবে আগলৈ চোৱা; আমাক আগবঢ়াই নে, অধিক উত্তম আৰু অধিক দীপ্ত কল্যাণলৈ। আমাৰ বাবে সু-পাৰ হওঁক—যি পাৰ কৰাই দিয়ে; আমাৰ বাবে সু-নীতিও হওঁক, আৰু লগতে বাম-নীতিও (কৃপাময় পথ-প্ৰদৰ্শন)।

Mantra 8

उरुं नो लोकमनु नेषि विद्वान्त्स्वर्वज्ज्योतिरभयं स्वस्ति । ऋष्वा त इन्द्र स्थविरस्य बाहू उप स्थेयाम शरणा बृहन्ता ॥

হে বিদ্বান, আমাক বিস্তৃত লোকলৈ অনুগমন কৰাই নে—সূৰ্যধাৰী পোহৰলৈ, নিৰ্ভয়তা আৰু স্বস্তিলৈ। হে স্থিৰ ইন্দ্ৰ, তোমাৰ দুটা মহাবল বাহুৰ তলত আমি যেন বিশাল আশ্ৰয়ত থকাৰ দৰে আশ্ৰয় লওঁ।

Mantra 9

वरिष्ठे न इन्द्र वन्धुरे धा वहिष्ठयोः शतावन्नश्वयोरा । इषमा वक्षीषां वर्षिष्ठां मा नस्तारीन्मघवन्रायो अर्यः ॥

হে ইন্দ্ৰ, আমাক সৰ্বাধিক বিস্তৃত ৰথাসনত স্থাপন কৰা—শতশক্তিধাৰী, দুটা শ্ৰেষ্ঠ অশ্বৰ সৈতে। আমাৰলৈ বলৰ অতি প্ৰচুৰ পোষণ আন; হে মঘৱন, অসত্য-অৰ্য (অৰ্য-নহয়) যেন আমাৰ ধন-সম্পদ কেঢ়ি ননিয়ে।

Mantra 10

इन्द्र मृळ मह्यं जीवातुमिच्छ चोदय धियमयसो न धाराम् । यत्किं चाहं त्वायुरिदं वदामि तज्जुषस्व कृधि मा देववन्तम् ॥

হে ইন্দ্ৰ, মোৰ প্ৰতি কৃপালু হওক; মোৰ বাবে জীৱাতু—জীৱনৰ শক্তি—ইচ্ছা কৰা। লোহাৰ দৰে কঠিন বাধা ভেদি ওলোৱা ধাৰাৰ দৰে মোৰ ধী (বুদ্ধি)ক প্ৰেৰণা দিয়া। যি কিবা মই, তোমাৰ অন্তৰস্থিত আয়ু-প্ৰাণৰূপে, ইয়াত কওঁ—সেয়া গ্ৰহণ কৰা, আৰু মোক দেৱবন্ত—দেৱশক্তিৰে পূৰ্ণ—কৰা।

Mantra 11

त्रातारमिन्द्रमवितारमिन्द्रं हवेहवे सुहवं शूरमिन्द्रम् । ह्वयामि शक्रं पुरुहूतमिन्द्रं स्वस्ति नो मघवा धात्विन्द्रः ॥

উদ্ধাৰকৰ ইন্দ্ৰক, ৰক্ষক ইন্দ্ৰক—প্ৰতি আহ্বানতে মই সুভৱ, সহজে আহ্বানযোগ্য, বীৰ ইন্দ্ৰক আহ্বান কৰোঁ। বহুল-আহ্বিত, শক্তিমান শক্ৰ ইন্দ্ৰক মই ডাকি আছোঁ; দানশীল মঘৱা ইন্দ্ৰে আমাৰ ভিতৰত স্বস্তি স্থাপন কৰক।

Mantra 12

इन्द्रः सुत्रामा स्ववाँ अवोभिः सुमृळीको भवतु विश्ववेदाः । बाधतां द्वेषो अभयं कृणोतु सुवीर्यस्य पतयः स्याम ॥

সু-ত্ৰাতা ইন্দ্ৰ, স্বৱান—নিজ শক্তিত সমৃদ্ধ—নিজ সহায়সমূহে সম্পূৰ্ণ কৃপালু, বিশ্ববেদা হওক। তেওঁ দ্বেষ দমন কৰক, অভয় দান কৰক; সু-বীৰ্যৰ পতি—উৎকৃষ্ট বীৰশক্তিৰ অধিপতি—আমি হওঁ।

Mantra 13

तस्य वयं सुमतौ यज्ञियस्यापि भद्रे सौमनसे स्याम । स सुत्रामा स्ववाँ इन्द्रो अस्मे आराच्चिद्द्वेषः सनुतर्युयोतु ॥

সেই যজ্ঞাৰ্হ, আৰাধ্যজনৰ সুমতিত আমি থাকোঁ; শুভ সৌমনস্য—মঙ্গলময় মনোপ্রসন্নতাতো আমি স্থিত হওঁ। সুত্ৰামা, স্বৱান্ ইন্দ্ৰই আমাৰ পৰা দ্বেষক দূৰলৈ—অতি দূৰলৈ—সম্পূৰ্ণকৈ অপসাৰিত কৰক।

Mantra 14

अव त्वे इन्द्र प्रवतो नोर्मिर्गिरो ब्रह्माणि नियुतो धवन्ते । उरू न राधः सवना पुरूण्यपो गा वज्रिन्युवसे समिन्दून् ॥

হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ দিশে আমাৰ গিৰা আৰু ব্ৰহ্মাণি—নিয়ুতসহ—প্ৰৱত সোঁতৰ ঢৌৰ দৰে ধাৱিত হয়। তোমাৰ দান উৰু—বিস্তৃত; সৱন বহু। হে বজ্ৰিন্, তোমাৰ যুবশক্তিৰ বাবে আপঃ, গাঃ (ৰশ্মি/গাভী) আৰু সোম-ইন্দৱঃ একেলগে সংগৃহীত হয়।

Mantra 15

क ईं स्तवत्कः पृणात्को यजाते यदुग्रमिन्मघवा विश्वहावेत् । पादाविव प्रहरन्नन्यमन्यं कृणोति पूर्वमपरं शचीभिः ॥

কোনে সঁচাকৈ তেওঁক স্তৱ কৰিব? কোনে তেওঁক তৃপ্ত কৰিব? কোনে তেওঁলৈ যজ্ঞ কৰিব—যেতিয়া মঘৱা, উগ্ৰ শক্তিক সকলো দিশে জানে? দুটা পদে যেন একে-অন্যক প্ৰহাৰ কৰে, তেনেকৈ নিজৰ শচীভিঃ (ক্ষমতাসমূহে) তেওঁ পূৰ্বক অপৰ কৰে, আৰু অপৰক পূৰ্ব কৰে।

Mantra 16

शृण्वे वीर उग्रमुग्रं दमायन्नन्यमन्यमतिनेनीयमानः । एधमानद्विळुभयस्य राजा चोष्कूयते विश इन्द्रो मनुष्यान् ॥

বীৰ ইন্দ্ৰৰ গর্জন শুনা যায়—উগ্ৰৰ ওপৰত উগ্ৰ, দমন কৰি একৰ পাছত একক অতিক্ৰম কৰাই। বাঢ়ি উঠি, বিভক্তক ঘৃণা কৰি, উভয় পক্ষৰ ৰজা হৈ, ইন্দ্ৰে মনুষ্য-বিশ্বসমূহক আগবঢ়াই দিয়ে—চলিবলৈ, প্ৰচেষ্টা কৰিবলৈ।

Mantra 17

परा पूर्वेषां सख्या वृणक्ति वितर्तुराणो अपरेभिरेति । अनानुभूतीरवधून्वानः पूर्वीरिन्द्रः शरदस्तर्तरीति ॥

সেইয়ে পূৰ্বসকলৰ সখ্য ত্যাগ কৰে; অতিক্ৰম কৰিবলৈ তৎপৰ হৈ, পিছৰসকলৰ সৈতে গতি কৰে। যি সত্যতে অনুভূত নহয় তাক ঝাৰি পেলাই, ইন্দ্ৰে পুনঃপুনঃ পূৰ্বৰ বহু ঋতু-বৰ্ষ অতিক্ৰম কৰে।

Mantra 18

रूपंरूपं प्रतिरूपो बभूव तदस्य रूपं प्रतिचक्षणाय । इन्द्रो मायाभिः पुरुरूप ईयते युक्ता ह्यस्य हरयः शता दश ॥

ৰূপৰ পাছত ৰূপ—সেইয়ে প্ৰতিৰূপ হৈ উঠে; সেইয়েই তাৰ ৰূপ, আমাৰ দৰ্শনৰ বাবে। ইন্দ্ৰ মায়াসমূহেৰে গতি কৰে—বহুৰূপ; কিয়নো তাৰ সৈতে যোজিত আছে তাৰ হৰিসকল—এশ আৰু দহ।

Mantra 19

युजानो हरिता रथे भूरि त्वष्टेह राजति । को विश्वाहा द्विषतः पक्ष आसत उतासीनेषु सूरिषु ॥

হৰিতা অশ্বযুগল ৰথত যুঁজাই, বহুধা-সৃষ্টিকৰ্তা ত্বষ্টা ইয়াত দীপ্তিমান হয়। কোনে কেতিয়াও দ্বেষীসকলৰ পাখি/আশ্ৰয় হ’ব পাৰে—আৰু সিংহাসনত বহা সূৰিসকলৰ মাজতো?

Mantra 20

अगव्यूति क्षेत्रमागन्म देवा उर्वी सती भूमिरंहूरणाभूत् । बृहस्पते प्र चिकित्सा गविष्टावित्था सते जरित्र इन्द्र पन्थाम् ॥

হে দেবসকল, গৱ্যূতি-ক্ষেত্ৰত আমি প্ৰৱেশ কৰিলোঁ; উৰ্বী সত্যে ভূমি, আৰু সি অংহুৰণা-বিহীন (ক্লেশহীন) হ’ল। হে বৃহস্পত, গৱিষ্টাৱত জ্ঞান স্পষ্ট কৰি দিয়া; তেনেকৈ, হে ইন্দ্ৰ, জৰিত্ৰ গায়কৰ বাবে সত্য আৰু জয়ী পথ স্থাপন কৰা।

Mantra 21

दिवेदिवे सदृशीरन्यमर्धं कृष्णा असेधदप सद्मनो जाः । अहन्दासा वृषभो वस्नयन्तोदव्रजे वर्चिनं शम्बरं च ॥

দিনে দিনে, জন্মগৃহৰ পৰা অন্য অৰ্ধক আৱৰি ধৰা কৃষ্ণতা আঁতৰাই দিয়া হ’ল। বৃষভ-শক্তিয়ে দাসসকলক আঘাত কৰি নিধন কৰিলে; ঐশ্বৰ্য-প্ৰাপ্তিৰ সন্ধানত, দুৰ্গ-আবদ্ধ আশ্ৰয়ৰ পৰা বৰ্চিনক আৰু শম্বৰকো বহিষ্কাৰ কৰিলে।

Mantra 22

प्रस्तोक इन्नु राधसस्त इन्द्र दश कोशयीर्दश वाजिनोऽदात् । दिवोदासादतिथिग्वस्य राधः शाम्बरं वसु प्रत्यग्रभीष्म ॥

হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ দানৰ কেৱল অলপ অংশ যেন লাগিল—তথাপি তুমি দহটা ধন-ভঁৰাল (কোষ) আৰু দহটা বেগৱান অশ্ব দান কৰিলা। দিৱোদাস আৰু অতিথিগ্বৰ পৰা আমি শাম্বৰ-ধন লাভ কৰিলোঁ—বিজয়ৰ উত্তৰত প্ৰাপ্ত সেই বল-সমৃদ্ধি।

Mantra 23

दशाश्वान्दश कोशान्दश वस्त्राधिभोजना । दशो हिरण्यपिण्डान्दिवोदासादसानिषम् ॥

দহটা অশ্ব, দহটা কোষ (ধন-ভঁৰাল), দহটা বস্ত্ৰ আৰু সিহঁতৰ পোষণদায়ক ভোগ; দহটা সোণৰ পিণ্ড—এই সকলো দিৱোদাসৰ পৰা আমি জয় কৰিলোঁ।

Mantra 24

दश रथान्प्रष्टिमतः शतं गा अथर्वभ्यः । अश्वथः पायवेऽदात् ॥

দহটা সুসজ্জিত ৰথ, আৰু অথৰ্বণসকলৰ বাবে এশ গা (গাভী/ৰশ্মি); অশ্বথে পায়ুক এই দান দিলে।

Mantra 25

महि राधो विश्वजन्यं दधानान्भरद्वाजान्त्सार्ञ्जयो अभ्ययष्ट ॥

মহৎ ৰাধ (দান-সমৃদ্ধি) ধৰি, সকলো জনৰ বাবে উপযোগী সেই দান-ধন স্থাপন কৰি, সাৰ্ঞ্জয় ভৰদ্বাজসকলৰ সন্মানত যজ্ঞ কৰিলে।

Mantra 26

वनस्पते वीड्वङ्गो हि भूया अस्मत्सखा प्रतरणः सुवीरः । गोभिः संनद्धो असि वीळयस्वास्थाता ते जयतु जेत्वानि ॥

হে বনস্পতী, দৃঢ় অঙ্গযুক্ত হওক; আমাৰ সখা হওক—প্ৰতৰণ (জয়ী অতিক্ৰমকাৰী), সুবীৰ (বীৰসমৃদ্ধ)। গো-ৰশ্মিসমূহেৰে সংনদ্ধ হৈ দৃঢ়ভাৱে থিয় হওক; তোমাৰ স্থাতা (সাৰথি) জয় লাভ কৰক, আৰু জেত্বানি (জয়লাভসমূহ) বিজয়ী হওক।

Mantra 27

दिवस्पृथिव्याः पर्योज उद्भृतं वनस्पतिभ्यः पर्याभृतं सहः । अपामोज्मानं परि गोभिरावृतमिन्द्रस्य वज्रं हविषा रथं यज ॥

হৱিষাৰে ইন্দ্ৰৰ বজ্ৰ-ৰথক পূজা কৰা—ই দিৱ আৰু পৃথিৱীৰ পৰা উত্থাপিত বল; বনস্পতিসকলৰ পৰা সংগৃহীত সহস; আপসমূহৰ ওজ্মান (জলবল) ইহাক চাৰিওফালে আৱৃত কৰে, আৰু গো-ৰশ্মিসমূহেৰে ই পৰিবৃত।

Mantra 28

इन्द्रस्य वज्रो मरुतामनीकं मित्रस्य गर्भो वरुणस्य नाभिः । सेमां नो हव्यदातिं जुषाणो देव रथ प्रति हव्या गृभाय ॥

ইন্দ্ৰৰ বজ্ৰ, মৰুতসকলৰ অগ্ৰভাগ, মিত্ৰৰ গৰ্ভ, বৰুণৰ নাভি—এইয়াই। হে দেৱ ৰথ, আমাৰ হব্য-দানত সন্তুষ্ট হৈ, হব্যসমূহ গ্ৰহণ কৰা; আমাৰ যজ্ঞ-দান গ্ৰহণ কৰি তাক ঋত-ক্রমত স্থাপন কৰা।

Mantra 29

उप श्वासय पृथिवीमुत द्यां पुरुत्रा ते मनुतां विष्ठितं जगत् । स दुन्दुभे सजूरिन्द्रेण देवैर्दूराद्दवीयो अप सेध शत्रून् ॥

পৃথিৱী আৰু দ্যৌত শ্বাস দিয়া; বহু ঠাইত বিস্তৃত মানুহৰ জগত তোমাৰ দ্বাৰা সাহস লাভ কৰক। হে দুন্দুভি, ইন্দ্ৰ আৰু দেৱসকলৰ সৈতে একত্ৰ হৈ, শত্রুসকলক দূৰলৈ—আৰু অধিক দূৰলৈ—হটোৱা; আমাৰ ক্ষেত্ৰৰ পৰা বৈৰী শক্তিসমূহ আঁতৰাই দিয়া।

Mantra 30

आ क्रन्दय बलमोजो न आ धा निः ष्टनिहि दुरिता बाधमानः । अप प्रोथ दुन्दुभे दुच्छुना इत इन्द्रस्य मुष्टिरसि वीळयस्व ॥

হে যুদ্ধৰ দুন্দুভি, গর্জন কৰি আমাৰ ভিতৰত বল আৰু তীক্ষ্ণ তেজ স্থাপন কৰা। বজ্ৰধ্বনি কৰি, দুষ্ট গতি-চলন দূৰ কৰা। হে দুন্দুভি, ইয়াৰ পৰা বৈৰী অমঙ্গলক আঘাত কৰি ঠেলি আঁতৰাই দিয়া; কিয়নো তুমি ইন্দ্ৰৰ মুষ্টি—আগবাঢ়া, জয়ী হোৱা।

Mantra 31

आमूरज प्रत्यावर्तयेमाः केतुमद्दुन्दुभिर्वावदीति । समश्वपर्णाश्चरन्ति नो नरोऽस्माकमिन्द्र रथिनो जयन्तु ॥

সেই দূৰৰ শত্রুবলক উলটাই দিয়া; কেতুমৎ ধ্বজ-চিহ্নসহ যুদ্ধ-দুন্দুভি গুঞ্জৰি উঠক। আমাৰ নৰসকল একেলগে অশ্ব-পক্ষসম বেগে আগবাঢ়ক; হে ইন্দ্ৰ, আমাৰ ৰথী-যোদ্ধাসকলেই জয়ী হওক।