Sukta 4
Sukta 6.4
Bharadvāja (Bārhaspatya)
Agni (Hotṛ, deva-tātā)
Trishtubh (typical for Agni hymns in this section)
এই সূক্তত অগ্নিক হোতৃ আৰু “দেৱতাতা” (যজ্ঞত দেৱসকলক নিজ নিজ স্থানত স্থাপন কৰোঁতা) ৰূপে আহ্বান কৰা হৈছে। বৰ্তমান যজমানসকলৰ বাবে তেওঁ যেন মনু—যজ্ঞৰ আদিম প্ৰতিষ্ঠাতা—ৰ বাবে যিদৰে কৰিছিল, তেনেদৰেই কৰ্ম সম্পাদন কৰে বুলি প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়। অগ্নিক দ্ৰুতগামী আৰু অজেয় বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে—তেওঁ ৰাত্ৰিসকলৰ মাজেৰে গতি কৰে, বৈৰী শক্তি (অৰাতি)ক অতিক্ৰম কৰে, আৰু উপাসকসকলক নিৰাপদ, ন-গ্ৰাসী পথত পথপ্ৰদৰ্শন কৰে। সূক্তৰ অন্তত দুঃখ-কষ্টৰ পৰা ৰক্ষা, গায়কসকলৰ বাবে উদাৰ আশীৰ্বাদ, আৰু বীৰ সন্তানসহ দীঘলীয়া আয়ুৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।
Mantras
Mantra 1
यथा होतर्मनुषो देवताता यज्ञेभिः सूनो सहसो यजासि । एवा नो अद्य समना समानानुशन्नग्न उशतो यक्षि देवान् ॥
যেন, হোতৃ, সহসৰ পুত্ৰ, দেৱতাস্থাপক, তুমি যজ্ঞসমূহেৰে মনুৰ বাবে যজনা কৰ, তেনেই আজি আমাৰ বাবে—একে সমাগম, একে সুৰ মিলাবলৈ ইচ্ছুক—হে অগ্নি, সম্মত হৈ, কামনাকাৰী দেৱসকলক যজনা কৰ।
Mantra 2
स नो विभावा चक्षणिर्न वस्तोरग्निर्वन्दारु वेद्यश्चनो धात् । विश्वायुर्यो अमृतो मर्त्येषूषर्भुद्भूदतिथिर्जातवेदाः ॥
সেই বহুদীপ্তিমান অগ্নি—উষাৰ সময়ত বিচক্ষণ চকুৰ দৰে—আমালৈ বন্দিত আৰু বেদ্য (জানিব পৰা) উপস্থিতি স্থাপন কৰক। যি বিশ্বায়ু, মৰ্ত্যলোকত অমৃত; উষাৰ সৈতে জন্মলাভ কৰা—সেই জাতবেদা আমাৰ অন্তৰত অতিথি হৈ উঠক।
Mantra 3
द्यावो न यस्य पनयन्त्यभ्वं भासांसि वस्ते सूर्यो न शुक्रः । वि य इनोत्यजरः पावकोऽश्नस्य चिच्छिश्नथत्पूर्व्याणि ॥
দ্যৌলোকৰ দৰে সিহঁতে তেওঁৰ বিশালতাক প্ৰশংসা কৰে; উজ্জ্বল সূৰ্যৰ দৰে তেওঁ নিজৰ দীপ্তিসমূহ পিন্ধে। যি অজৰ পাৱক, তেওঁ সিহঁতক বিস্তাৰিত কৰি আগবঢ়ায়; প্ৰাচীন কঠিনতাও তেওঁ ভাঙি চূৰ্ণ কৰে।
Mantra 4
वद्मा हि सूनो अस्यद्मसद्वा चक्रे अग्निर्जनुषाज्मान्नम् । स त्वं न ऊर्जसन ऊर्जं धा राजेव जेरवृके क्षेष्यन्तः ॥
হে পুত্ৰ, তুমি সঁচাকৈয়ে আমাৰ গৃহৰ নিবাসী; অগ্নিয়ে জন্মৰ পৰাই আমাৰ আহাৰ আৰু আমাৰ পথ গঢ়ি দিলে। সেয়ে, হে শক্তি-স্থাপক, আমাৰ ভিতৰত শক্তি স্থাপন কৰা; বিজয়ী ৰজাৰ দৰে, নেকুৰাবিহীন (নিৰাপদ) স্থানত আমাৰ অন্তৰত বাস কৰা।
Mantra 5
नितिक्ति यो वारणमन्नमत्ति वायुर्न राष्ट्र्यत्येत्यक्तून् । तुर्याम यस्त आदिशामरातीरत्यो न ह्रुतः पततः परिह्रुत् ॥
যি তীক্ষ্ণ বোধে বাছনি আহাৰ গ্ৰহণ কৰে, আৰু বায়ুৰ দৰে নিজৰ অধিপত্যে ৰাতিবোৰ অতিক্ৰম কৰে; যি তোৰ আদেশত তুৰীয় বেগে বৈৰিতাবোৰক চক্ৰাকাৰে ঘূৰি পাৰ হয়—ধৰা নপৰা অশ্বৰ দৰে, উৰি গৈ ধৰা-পৰা সকলোকে এৰাই যায়।
Mantra 6
आ सूर्यो न भानुमद्भिरर्कैरग्ने ततन्थ रोदसी वि भासा । चित्रो नयत्परि तमांस्यक्तः शोचिषा पत्मन्नौशिजो न दीयन् ॥
সূৰ্যই যেন কিৰণভৰা স্তোত্ৰেৰে, হে অগ্নি, তই নিজৰ ভাসাৰে দুয়ো জগত বিস্তাৰ কৰিলি। বিচিত্ৰ দীপ্তিময়, অভিষিক্ত, তই অন্ধকাৰসমূহৰ চাৰিওফালে পথ দেখুৱাই লৈ যায়; শিখাৰ দ্ৰুত গতিৰে—ঔশিজৰ দৰে—সঠিক গমন-পথ দান কৰ।
Mantra 7
त्वां हि मन्द्रतममर्कशोकैर्ववृमहे महि नः श्रोष्यग्ने । इन्द्रं न त्वा शवसा देवता वायुं पृणन्ति राधसा नृतमाः ॥
কাৰণ আমি মন্ত্র-শিখাৰে তোকেই বাছি লৈছোঁ—সৰ্বাধিক আনন্দদায়ক; হে অগ্নি, আমাৰ কথা শুনা, আমাৰ মহৎ মঙ্গলৰ বাবে। যেন দেৱতাসকলে ইন্দ্ৰক বলৰে আৰু বায়ুক দানেৰে পূৰ্ণ কৰে, তেনেকৈ উত্তম নৰসকলে তোক শক্তি আৰু সিদ্ধিৰে পূৰ্ণ কৰে।
Mantra 8
नू नो अग्नेऽवृकेभिः स्वस्ति वेषि रायः पथिभिः पर्ष्यंहः । ता सूरिभ्यो गृणते रासि सुम्नं मदेम शतहिमाः सुवीराः ॥
এতিয়া, হে অগ্নি, অ-ৱৃক (ভক্ষক-ৰহিত) পথেদি আমাক স্বস্তিৰে লৈ যোৱা; পাপ-সংকটৰ সংকীৰ্ণতা পাৰ কৰাই দিয়া। তোমাক গাই থকা সূৰিসকলক সুম্ন—আনন্দময় অনুগ্ৰহ—দান কৰা; তোমাৰ তেজৰ মদত আমি মদিত হওঁ—শত শীত পাৰ কৰা, সু-বীৰ্যসমৃদ্ধ হওঁ।
Frequently Asked Questions
Agni is the deity—praised as the Hotṛ (invoking priest) and as devatātā, the one who sets the gods in place within the sacrifice.
Manu represents the archetypal founder of yajña. The hymn asks Agni to perform for the present worshippers in the same correct, powerful way as he did in Manu’s model sacrifice.
The hymn asks Agni to guide the sacrificers safely on “non-devouring” paths, to carry them across distress (aṃhas), and to grant blessing, prosperity, long life, and strong offspring.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.