Sukta 12
Sukta 5.12
Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 5.12)
Agni
Triṣṭubh
অগ্নিক উদ্দেশ্য কৰি ৰচিত এই সৰু ত্ৰিষ্টুভ স্তোত্ৰত ঋষিয়ে নিজৰ “ভালদৰে শোধিত” বাক্যক আহুতি ৰূপে আগবঢ়াইছে। তেওঁ অগ্নিক বিস্তৃত, ঋত-বাহক বৃষভ (বৃষণ) বুলি প্ৰশংসা কৰে, যিয়ে যজ্ঞত ঋতক স্থাপন কৰি ৰক্ষা কৰে। স্তোত্ৰখনে সুধে—বৈৰী শক্তিসমূহক কোনে বান্ধে, অসত্যৰ পৰা অগ্নিৰ ভাগক কোনে পাহৰা দিয়ে, আৰু “বাক্/শব্দ”ক কোনে সুৰক্ষিত ৰাখে—ইয়াৰ ইঙ্গিত এই যে সঠিক নিয়মে সম্পন্ন যজ্ঞ, সংযত বাক্য আৰু দেৱীয় ৰক্ষণ একেলগে উপাসকৰ বাবে বিজয় আৰু স্থিৰ নিবাস নিশ্চিত কৰে।
Mantras
Mantra 1
प्राग्नये बृहते यज्ञियाय ऋतस्य वृष्णे असुराय मन्म । घृतं न यज्ञ आस्ये सुपूतं गिरं भरे वृषभाय प्रतीचीम् ॥
বৃহৎ, যজ্ঞীয়, ঋতস্য বৃষ্ণে, অসুৰ—দিব্য-শক্তিৰ অধিপতি—অগ্নিৰ প্ৰতি মই মন্ম (চিত্ত-ভাবনা) আগবঢ়াওঁ। যজ্ঞৰ মুখত ঘৃত যেন সুপূত, তেনেকৈ বৃষভ-শক্তিৰ প্ৰতি অন্তর্মুখী (প্রতীচী) এক সুপৰিশুদ্ধ গিৰ (উচ্চাৰণ) মই বহন কৰোঁ।
Mantra 2
ऋतं चिकित्व ऋतमिच्चिकिद्ध्यृतस्य धारा अनु तृन्धि पूर्वीः । नाहं यातुं सहसा न द्वयेन ऋतं सपाम्यरुषस्य वृष्णः ॥
হে ঋত-জ্ঞানী, ঋতক জান; নিশ্চয় ঋতকেই জান। ঋতৰ বহু প্ৰাচীন ধাৰাসমূহৰ অনুগামী হৈ তই পথ কাটি আগবাঢ়। বলপ্ৰয়োগেৰে মই তাক নাপাওঁ, ন দ্বৈত-বিভক্ত উপায়েৰে; অৰুণ বৃষ—অগ্নিৰ তেজস্বী শক্তিৰ—ঋতক মই অনুসৰণ কৰি লাভ কৰোঁ।
Mantra 3
कया नो अग्न ऋतयन्नृतेन भुवो नवेदा उचथस्य नव्यः । वेदा मे देव ऋतुपा ऋतूनां नाहं पतिं सनितुरस्य रायः ॥
কোন পথেদি, হে অগ্নি, ঋতেৰে ঋতত চলি, তই আমাৰ বাবে স্তোত্ৰৰ সদা-নৱ জ্ঞানী হ’বি? ঋতুপ—ঋতুৰ ৰক্ষক—দেৱে মোৰ বাবে ঋতুসকল জানে; এই সিদ্ধি-সমৃদ্ধিৰ ধনৰ অধিপতিক মই এতিয়াও লাভ কৰা নাই।
Mantra 4
के ते अग्ने रिपवे बन्धनासः के पायवः सनिषन्त द्युमन्तः । के धासिमग्ने अनृतस्य पान्ति क आसतो वचसः सन्ति गोपाः ॥
হে অগ্নি, তোৰ বাবে শত্রুক কোনে বান্ধে? কোন কোন দীপ্তিমান ৰক্ষকসকলে জয় লাভ কৰে? হে অগ্নি, অনৃতৰ পৰা তোৰ ভাগ কোনে ৰক্ষা কৰে? বাক্যৰ গোপাল—শব্দৰ পালক—কোনে, মিছাৰ পৰা তাক পাহৰা দিয়ে?
Mantra 5
सखायस्ते विषुणा अग्न एते शिवासः सन्तो अशिवा अभूवन् । अधूर्षत स्वयमेते वचोभिॠजूयते वृजिनानि ब्रुवन्तः ॥
হে অগ্নি, তোমাৰ এই সখাসকল পৃথক-পৃথক হৈও, বাহিৰে শিৱ-সদৃশ দেখা গৈছিল; তথাপি অশিৱ, অনুকূল-নোহোৱা হৈ পৰিল। তেওঁলোকে নিজে নিজে বাক্যৰ জোৰে আগবাঢ়ি আহিল, ঋজুভাৱে চলা জনৰ আগত কুটিলতা, বক্রতা কথাই ক’লে।
Mantra 6
यस्ते अग्ने नमसा यज्ञमीट्ट ऋतं स पात्यरुषस्य वृष्णः । तस्य क्षयः पृथुरा साधुरेतु प्रसर्स्राणस्य नहुषस्य शेषः ॥
হে অগ্নি, যি জনে নমস্কাৰে ঋত-আধাৰিত যজ্ঞ জ্বলাই সেৱা কৰে, তাক অৰুণ, তীব্ৰ শক্তি—অৰুষ বৃষ্ণ—ৰক্ষা কৰে। তাৰ বাবে বিস্তৃত আৰু স্থিৰ বাসস্থান আহক; সদ্ধৰ্মময় নহুষৰ—সদায় আগবাঢ়ি যোৱা মানৱ-অন্বেষকৰ—ন্যায়সঙ্গত অৱশিষ্ট ভাগ উপস্থিত হওক।
Frequently Asked Questions
It teaches that when the sacrifice is done in harmony with Ṛta (truth-order) and with purified speech and reverence, Agni protects the worshipper, restrains hostile forces, and grants stable well-being.
In Vedic thought, speech is powerful and must be kept truthful and ritually pure. The hymn asks for protectors who keep the mantra and Agni’s share safe from anṛta—falsehood, confusion, and disorder.
It can be recited at the lighting of a sacred fire (or lamp) with a small ghee offering, focusing on truthful intention, careful speech, and asking for inner protection and steadiness in daily life.
Ask anything about Sukta 12 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.