HomeRig VedaMandala 10Sukta 51Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.51

Devata: Agni (narrative context) and Varuṇa (addressed)

अग्नेः पूर्वे भ्रातरो अर्थमेतं रथीवाध्वानमन्वावरीवुः । तस्माद्भिया वरुण दूरमायं गौरो न क्षेप्नोरविजे ज्यायाः ॥

अ॒ग्नेः पूर्वे॒ भ्रात॑रो॒ अर्थ॑मे॒तं र॒थीवाध्वा॑न॒मन्वाव॑रीवुः । तस्मा॑द्भि॒या व॑रुण दू॒रमा॑यं गौ॒रो न क्षे॒प्नोर॑विजे॒ ज्याया॑: ॥

agnéḥ pū́rve bhrā́taro ártham etáṃ rathī́vā́dhvā́nam ánv ā́varīvur | tásmād bhiyā́ varuṇa dū́ram ā́yaṃ gaúro ná kṣépnoḥ ā́vije jyā́yāḥ ||

অগ্নিৰ পূৰ্বজ ভ্ৰাতাসকলে এই অৰ্থ অনুসৰণ কৰিলে—যেন ৰথী পথ অনুসৰণ কৰে। সেয়েহে, হে বৰুণ, ভয়ত মই বহু দূৰলৈ গ’লোঁ—যেন গৌৰ বৃষ দণ্ডৰ নিক্ষেপত চমকি উঠি, অধিক বলৱান শক্তিৰ দিশে পলাই যায়।

अ॒ग्नेः । पूर्वे॑ । भ्रात॑रः । अर्थ॑म् । ए॒तम् । र॒थीऽइ॑व । अध्वा॑नम् । अनु॑ । आ । अ॒व॒री॒वु॒रिति॑ । तस्मा॑त् । भि॒या । व॒रु॒ण॒ । दू॒रम् । आ॒य॒म् । गौ॒रः । न । क्षे॒प्नोः । आ॒वि॒जे॒ । ज्यायाः॑ ॥अग्नेः । पूर्वे । भ्रातरः । अर्थम् । एतम् । रथीइव । अध्वानम् । अनु । आ । अवरीवुरिति । तस्मात् । भिया । वरुण । दूरम् । आयम् । गौरः । न । क्षेप्नोः । आविजे । ज्यायाः ॥agneḥ | pūrve | bhrātaraḥ | artham | etam | rathī-iva | adhvānam | anu | ā | avarīvuriti | tasmāt | bhiyā | varuṇa | dūram | āyam | gauraḥ | na | kṣepnoḥ | āvije | jyāyāḥ

अग्नेःof Agni
अग्नेः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootअग्नि-
पूर्वेthe former/earlier (ones)
पूर्वे:
कर्तृ
TypeAdjective (substantivized)
Rootपूर्व-
भ्रातरःbrothers
भ्रातरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभ्रातृ-
अर्थम्the aim/purpose
अर्थम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअर्थ-
एतम्this
एतम्:
विशेषण (of अर्थम्)
TypePronoun
Rootएतद्-
रथीवlike a charioteer
रथीव:
उपमान (simile, qualifying the manner)
TypeAdjective + Indeclinable
Rootरथिन्- + इव
अध्वानम्the path/road
अध्वानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअध्वन्-
अनुalong, following
अनु:
क्रियाविशेषण (with verb)
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootअनु
towards, up to
:
क्रियाविशेषण (with verb)
TypeIndeclinable (preverb)
Root
अरीवुःthey went/advanced
अरीवुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√ऋ (री/अर्) ‘to go, move’ (Vedic perfect)
तस्मात्from that (therefore)
तस्मात्:
अपादान
TypePronoun
Rootतद्-
भियाthrough fear, out of fear
भिया:
करण
TypeNoun
Rootभि- (भिया < भीति-/भी- ‘fear’)
वरुणO Varuṇa
वरुण:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootवरुण-
दूरम्far
दूरम्:
क्रियाविशेषण (extent)
TypeAdverbial noun
Rootदूर-
आयम्I went
आयम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√इ (ए/आय) ‘to go’
गौरःthe tawny one / bull
गौरः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootगौर-
like, as
:
उपमान-निर्देशक
TypeIndeclinable
Root
क्षेप्नोःof the leaper/impeller
क्षेप्नोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootक्षेप्नु- (Vedic; ‘leaper/thrower’, epithet)
अविजेin/at Avija (as a name/epithet)
अविजे:
अधिकारण
TypeNoun (epithet/proper)
Rootअवि- (Vedic; ‘sheep/ram’ or ‘protector’ as epithet) + -ज (born) / or proper epithet अविज-
ज्यायाःgreater, stronger
ज्यायाः:
कर्तृ/विशेषण (of implied subject)
TypeAdjective (comparative)
Rootज्यायस्- (comparative of ज्या/ज्येष्ठ ‘greater’)