Rig Veda Sukta 40
Mandala 10Sukta 4014 Mantras

Sukta 40

Sukta 10.40

Devata

Aśvinau

এই সূক্তটো প্ৰভাতত ৰথাৰূঢ় দিৱ্য চিকিৎসক অশ্বিনৌক তৎক্ষণাৎ, স্নেহভৰা আহ্বান—তেওঁলোক ক’ত আছে আৰু আজি কাক সন্মান কৰি গ্ৰহণ কৰা হৈছে—বুলি সোধে। তেওঁলোকৰ দ্ৰুত ৰথ, গোত্ৰে গোত্ৰে উপকাৰিতা, আৰু প্ৰসিদ্ধ উদ্ধাৰ-কাহিনীসমূহ—দুৰ্বলক উপশম, অসহায়/অৰক্ষিতক সুৰক্ষা, আৰু বাধাপ্ৰাপ্ত “বন্ধ ঘেৰ” মুকলি কৰি সমৃদ্ধি আৰু আৰোগ্যৰ ধাৰা বোৱাই দিয়া—এই সকলোকে প্ৰশংসা কৰে। কবিৰ উদ্দেশ্য হৈছে যজমানৰ গৃহলৈ যথাসময়ত (প্ৰভাত) এই যুগলক আকৰ্ষণ কৰি শান্তি, কল্যাণ আৰু জীৱনৰ সন্ধিক্ষণসমূহ সফলভাৱে পাৰ হ’বলৈ শুভ গতি নিশ্চিত কৰা।

Mantras

Mantra 1

रथं यान्तं कुह को ह वां नरा प्रति द्युमन्तं सुविताय भूषति । प्रातर्यावाणं विभ्वं विशेविशे वस्तोर्वस्तोर्वहमानं धिया शमि ॥

হে দুই বীৰ নৰা, তোমালোকৰ চলন্ত ৰথক কোনে ক’ত অভ্যৰ্থনা কৰিব—সুখযাত্ৰাৰ বাবে দীপ্তিমান শক্তিক? প্ৰভাতত আহোঁতা, সর্বব্যাপী, গোষ্ঠে-গোষ্ঠে গমনকাৰী, প্ৰতি প্ৰভাত আৰু প্ৰতি সন্ধ্যাত বহন কৰি আগবঢ়োৱা তোমালোকক—আমাৰ ধ্যানত শান্ত কৰোঁ; আৰু তোমালোকৰ আগমন আমাৰ ভিতৰত শান্তি স্থাপন কৰক।

Mantra 2

कुह स्विद्दोषा कुह वस्तोरश्विना कुहाभिपित्वं करतः कुहोषतुः । को वां शयुत्रा विधवेव देवरं मर्यं न योषा कृणुते सधस्थ आ ॥

ৰাতিত সঁচাকৈ ক’ত আছা, ক’ত উষাৰ সময়ত, হে অশ্বিনদ্বয়? ক’ত তোমালোক ঘনিষ্ঠ মিলন কৰ, ক’ত বিশ্ৰাম লওঁ? কোনে তোমালোকৰ সখ্য-আসন সাজে—যেনে বিধৱাই দেৱৰ (দেৱৰ = দেওৰ) বিচাৰে, যেনে কন্যাই নিজৰ প্ৰিয় মৰ্যক সাজে—যাতে তোমালোক একেলগীয়া বাসস্থানলৈ আহা?

Mantra 3

प्रातर्जरेथे जरणेव कापया वस्तोर्वस्तोर्यजता गच्छथो गृहम् । कस्य ध्वस्रा भवथः कस्य वा नरा राजपुत्रेव सवनाव गच्छथः ॥

প্ৰাতঃ তোমালোক জাগি উঠে—বৃদ্ধা নাৰীৰ কঁপনিৰ দৰে; সন্ধ্যা-উষা প্ৰতিটো সময়তে, পূজনীয়, তোমালোক গৃহলৈ গমন কৰা। কাৰ সঙ্গী-সন্নিহিত তোমালোক হওঁ, কাৰেই বা, হে নৰ-বীৰদ্বয়? ৰাজপুত্ৰৰ দৰে তোমালোক সৱনসমূহলৈ (সোম-নিষ্পেষণলৈ) গমন কৰা।

Mantra 4

युवां मृगेव वारणा मृगण्यवो दोषा वस्तोर्हविषा नि ह्वयामहे । युवं होत्रामृतुथा जुह्वते नरेषं जनाय वहथः शुभस्पती ॥

বনৰ সন্ধানী মৃগৰ দৰে, হে মৃগণ্যৱ অশ্বিনদ্বয়, ৰাতি আৰু উষাত হৱিষা সহ আমি তোমালোকক আহ্বান কৰোঁ। হে শুভস্পতি, ঋতুথা—যথা ঋতু আৰু বিধি অনুসাৰে—যেতিয়া হোতৃ জুহু কৰে, তেতিয়া তোমালোক জনসমূহলৈ ‘নৰেষ’ (নর-শক্তি/বীৰ-সাৰ) বহন কৰি আনো।

Mantra 5

युवां ह घोषा पर्यश्विना यती राज्ञ ऊचे दुहिता पृच्छे वां नरा । भूतं मे अह्न उत भूतमक्तवेऽश्वावते रथिने शक्तमर्वते ॥

হে অশ্বিনদ্বয়, যুৱাংক ঘোṣা—ৰাজাৰ কন্যা—অন্বেষণত ভ্ৰমি ভ্ৰমি তোমালোকক ক’লে; হে নৰবীৰ, তোমালোকক সুধিলে: “মোৰ দিনত উপস্থিত হওক, আৰু মোৰ ৰাতিতো উপস্থিত হওক; অশ্বৱানক, ৰথীক, আৰু ধাৱকক শক্তি দিয়া—অগ্ৰগামী জীৱন-যাত্ৰাৰ বাবে বল দিয়া।”

Mantra 6

युवं कवी ष्ठः पर्यश्विना रथं विशो न कुत्सो जरितुर्नशायथः । युवोर्ह मक्षा पर्यश्विना मध्वासा भरत निष्कृतं न योषणा ॥

হে অশ্বিনদ্বয়, তোমালোক দুয়ো কৱি-শক্তি; ৰথৰ চাৰিওফালে পৰিভ্ৰমি তোমালোক জনসমূহক নিৰাপদ কৰাঁ—যেনেকৈ কুৎসে জৰিতাক বিনাশৰ পৰা ৰক্ষা কৰে। হে অশ্বিনদ্বয়, তোমালোকৰ চাৰিওফালে তৎক্ষণাৎ মধুময় আনন্দ জাগে; সেয়া ইয়ালৈ আনক—যেনেকৈ এক যুৱতীয়ে সু-প্ৰস্তুত, মুক্ত কৰি থোৱা বস্তু আগবঢ়ায়।

Mantra 7

युवं ह भुज्युं युवमश्विना वशं युवं शिञ्जारमुशनामुपारथुः । युवो ररावा परि सख्यमासते युवोरहमवसा सुम्नमा चके ॥

হে অশ্বিনদ্বয়, তোমালোকেই ভুজ্যুক পুনৰ আনিলা; তোমালোকেই বশক আনিলা; আকুল-আকাঙ্ক্ষী শিঞ্জাৰকো ওচৰলৈ আনিলা। তোমালোকৰ চাৰিওফালে ধ্বনিময় জনসমূহ সখ্যত আসন লয়; তোমালোকৰ সহায়ত মই নিজৰ বাবে সুখ-সমৃদ্ধিৰ অনুগ্ৰহ গঢ়ি তোলোঁ।

Mantra 8

युवं ह कृशं युवमश्विना शयुं युवं विधन्तं विधवामुरुष्यथः । युवं सनिभ्यः स्तनयन्तमश्विनाप व्रजमूर्णुथः सप्तास्यम् ॥

তোমালোকেই দুৰ্বলক সহায় কৰিলা; হে অশ্বিনদ্বয়, তোমালোকেই শয়ুক সহায় কৰিলা; আৰু বিধৱাত্বে যি নাৰীকে গ্ৰাস কৰিব, সেই বিধৱাৰ পৰা উপাসকক তোমালোকেই ৰক্ষা কৰিলা। হে অশ্বিনদ্বয়, লাভ-অন্বেষীসকলৰ বাবে তোমালোকেই গর্জনময় ব্ৰজ (আবৰণ) উন্মোচন কৰিলা—সপ্তাস্য, সাত-মুখীয়া (বহু ধাৰাৰ মুক্তি)।

Mantra 9

जनिष्ट योषा पतयत्कनीनको वि चारुहन्वीरुधो दंसना अनु । आस्मै रीयन्ते निवनेव सिन्धवोऽस्मा अह्ने भवति तत्पतित्वनम् ॥

কন্যা জন্ম লয়; কিশোৰ বালক তাইৰ দিশে উৰি যায়; সুন্দৰ-হনু শক্তিসমূহ কৰ্ম-কৌশলৰ অনুগামী হয়। তেনেকৈ তললৈ নামি যোৱা ঢাললৈ যেন নদীসমূহ বয়, তেনেকৈ ধাৰাসমূহ তাৰ ফালে বয়; সেই দিনাই তাৰ বাবে পতি-ত্ব, অধিপত্যৰ অৱস্থা জন্মে।

Mantra 10

जीवं रुदन्ति वि मयन्ते अध्वरे दीर्घामनु प्रसितिं दीधियुर्नरः । वामं पितृभ्यो य इदं समेरिरे मयः पतिभ्यो जनयः परिष्वजे ॥

জীৱিতজনৰ বাবে তেওঁলোকে কান্দে, আৰু অধ্বৰে (যজ্ঞত) ৰূপান্তৰিত হয়; নৰসকলে দীঘল প্ৰসৃতি—দূৰলৈ যোৱা পথ—ধৰি চিন্তা স্থাপন কৰে। যিসকলে এই গতি সঞ্চালিত কৰে, তেওঁলোক পিতৃসকলৰ বাবে প্ৰিয়; আৰু জনয়ঃ (স্ত্ৰীসকল) আনন্দে নিজৰ পতিসকলক আলিঙ্গন কৰে।

Mantra 11

न तस्य विद्म तदु षु प्र वोचत युवा ह यद्युवत्याः क्षेति योनिषु । प्रियोस्रियस्य वृषभस्य रेतिनो गृहं गमेमाश्विना तदुश्मसि ॥

আমি সেই কথা নাজানোঁ—সেইটো স্পষ্টকৈ কওক: কিদৰে যুৱ শক্তি যুৱতীৰ যোনিসমূহত বাস কৰে। হে অশ্বিনদ্বয়, প্ৰিয় বৃষভ—আলোক-বীজে সমৃদ্ধ ৰেতিন—তাঁৰ গৃহলৈ আমি গমন কৰিব খোজোঁ; সেইয়েই আমাৰ কামনা।

Mantra 12

आ वामगन्त्सुमतिर्वाजिनीवसू न्यश्विना हृत्सु कामा अयंसत । अभूतं गोपा मिथुना शुभस्पती प्रिया अर्यम्णो दुर्याँ अशीमहि ॥

হে বাজিক-ধনসম্পন্ন অশ্বিনদ্বয়, তোমালোকৰ ওচৰলৈ সুমতি আহিল; হৃদয়ৰ কামনাসমূহ তোমালোকৰ ভিতৰত স্থাপন হ’ল। শোভাৰ যুগল অধিপতি, গোপা হওক; আৰ্যমণৰ প্ৰিয় দুৱাৰসমূহ আমি লাভ কৰোঁ।

Mantra 13

ता मन्दसाना मनुषो दुरोण आ धत्तं रयिं सहवीरं वचस्यवे । कृतं तीर्थं सुप्रपाणं शुभस्पती स्थाणुं पथेष्ठामप दुर्मतिं हतम् ॥

মানৱৰ গৃহত আনন্দিত হৈ, হে অশ্বিনদ্বয়, বাক্য-উচ্চাৰকৰ বাবে সহবীৰ ৰয়ি—সমৃদ্ধি—স্থাপন কৰক। হে শুভস্পতিদ্বয়, তীৰ্থক সুপ্ৰপাণ—সু-জলযুক্ত—কৰক; পথত স্থাণুৰ দৰে থিয় হৈ বাধা দিয়া দুৰ্মতি দূৰ কৰি আঘাত কৰক।

Mantra 14

क्व स्विदद्य कतमास्वश्विना विक्षु दस्रा मादयेते शुभस्पती । क ईं नि येमे कतमस्य जग्मतुर्विप्रस्य वा यजमानस्य वा गृहम् ॥

আজি সঁচাকৈ ক’ত, আৰু কোন কোন জনসমাজৰ মাজত, হে অশ্বিনদ্বয়, হে দস্ৰা, হে শোভাৰ অধিপতি দুয়ো আনন্দ কৰে? কোনে তোমালোকক ইয়াত ধৰি ৰাখিলে—কাৰ গৃহলৈ গ’লাহা, ঋষিৰ নে যজমানৰ?

Frequently Asked Questions

The Aśvinau are twin Vedic deities who arrive at dawn in a radiant chariot. They are praised as swift helpers, healers, and protectors who respond quickly to human prayers.

It asks the Aśvins to come to the worshipper, bring peace of mind, protect life and household, and remove obstacles so one can move forward with ‘suvitā’—a good and safe passage.

Because the hymn is an invitation. By asking where they are and whose house they have chosen, the poet intensifies the call so the Aśvins turn their attention and blessings toward the reciter’s home and ritual.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App