Rig Veda 1.43.4: Mandala 1, Sukta 43, Mantra 4

Sukta 1.43

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional for RV 1.43)

Devata: Rudra (as healer and lord of inspired speech and intelligence)

Chandas: Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables; typical for concise invocations)

Samhita Patha (Devanagari)

गाथपतिं मेधपतिं रुद्रं जलाषभेषजम् । तच्छंयोः सुम्नमीमहे ॥

Transliteration

gāthápatim medhápatim rudráṃ jalā́ṣabheṣajam | tác chaṃyóḥ sumnám īmahe ||

Translation

গাথাপতি, মেধাপতি—ৰুদ্ৰ, জলা-আষভেষজ (জীৱনৰ সতেজ প্ৰবাহ-সদৃশ ঔষধৰ চিকিৎসক)—তেওঁৰ পৰা শান্তি আৰু কল্যাণ আনোৱা অনুগ্ৰহ, সেই তচ্ছংয়োঃ সুম্ন আমি প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• गाथपतिम्: the lord of hymns (song-lord)
• गाथपतिम्: कर्म (ईमहे इत्यस्य)
• Type: Noun (compound)
• Root: गाथा-पति (प्रातिपदिक) < पति

• मेधपतिम्: the lord of wisdom/skill (intelligence-lord)
• मेधपतिम्: कर्म (ईमहे इत्यस्य)
• Type: Noun (compound)
• Root: मेधा-पति (प्रातिपदिक) < पति

• रुद्रम्: Rudra
• रुद्रम्: कर्म (ईमहे इत्यस्य)
• Type: Noun (proper/theonym)
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)

• जलाषभेषजम्: the healing remedy (medicine) that brings refreshment/relief
• जलाषभेषजम्: कर्म (ईमहे इत्यस्य)
• Type: Noun (compound epithet)
• Root: जलाष-भेषज (प्रातिपदिक; कर्मधारय/तत्पुरुष समास) < भेषज

• तत्: that
• तत्: कर्म (ईमहे इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शंयोः: of welfare and prosperity (of the two: ‘weal’ and ‘good fortune’)
• शंयोः: सम्बन्ध (तत्/सुम्नम् इत्यस्य)
• Type: Noun (compound; fixed Vedic expression)
• Root: शं-यो (प्रातिपदिक; द्वन्द्व/समाहारार्थ समास: शम् + योः) अथवा स्थिर-समासरूप

• सुम्नम्: favor, grace, benevolence
• सुम्नम्: कर्म (ईमहे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: सुम्न (प्रातिपदिक)

• ईमहे: we seek / we implore
• ईमहे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √यम् (यच्छति) / Vedic desiderative middle: ईमहे (< ईमहि) ‘we seek’