
Sukta 1.33
Gautama Rāhūgaṇa (traditional attribution for RV 1.33)
Indra
Triṣṭubh
RV 1.33 ইন্দ্ৰলৈ উৎসৰ্গিত ত্ৰিষ্টুভ্ ছন্দৰ এক সূক্ত, য’ত শক্তিৰ প্ৰভুক ‘গো’ (আলো, ধন-সম্পদ, আৰু সঠিক দিশ) বিচাৰি উলিয়াই পুনঃস্থাপন কৰোঁতা হিচাপে আহ্বান কৰা হৈছে, আৰু উপাসকসকলৰ প্ৰতি তেওঁৰ প্ৰাচুৰ্য ঘূৰাই দিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে। সূক্তটোৱে ইন্দ্ৰৰ অতিক্ৰম-অসম্ভৱ শক্তিক প্ৰশংসা কৰে—সূৰ্যসদৃশ সতৰ্ক প্ৰহৰাৰে ৰক্ষিত আৰু বেষ্টিত—আৰু প্ৰতিযোগিতা, ক্ষেত্ৰ-জয়, তথা ন্যায্য লাভৰ সুৰক্ষাত তেওঁৰ স্পষ্ট সহায়কাৰ্যসমূহ স্মৰণ কৰে। এই সূক্তৰ উদ্দেশ্য হৈছে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা আৰু বাধাৰ মাজতো বিজয়, দীপ্তিময় সমৃদ্ধি, আৰু অটল বিবেচনা লাভৰ বাবে ইন্দ্ৰক আহ্বান কৰা।
Mantra 1
एतायामोप गव्यन्त इन्द्रमस्माकं सु प्रमतिं वावृधाति । अनामृणः कुविदादस्य रायो गवां केतं परमावर्जते नः ॥
এই গতি-মাৰ্গত আমি গব্যন্ত—উজ্জ্বল গাভীসমূহৰ সন্ধানী—হৈ ইন্দ্ৰক উপসৰি যাওঁ; তেওঁ আমাৰ সু-প্ৰমতি, সঠিক বিবেচনা, বৃদ্ধি কৰে। ঋণহীন (অনা-মৃণ) সেইজন, নিজৰ ৰায়ঃ—ঐশ্বৰ্য-পূৰ্ণতা—ৰ পৰা, গৱাম কেতং—ৰশ্মিৰ গাভীসমূহৰ পৰম চিহ্ন—আমালৈ উভতাই দিয়ক; অন্তৰ-ধনৰ পৰম দিশ পুনঃ স্থাপন কৰক।
Mantra 2
उपेदहं धनदामप्रतीतं जुष्टां न श्येनो वसतिं पतामि । इन्द्रं नमस्यन्नुपमेभिरर्कैर्यः स्तोतृभ्यो हव्यो अस्ति यामन् ॥
অপ্ৰতিহত ধনদাতা সেইজনৰ ওচৰলৈ মই উৰি যাওঁ—যেন শ্যেন (বাজ) প্ৰিয় বাসস্থানলৈ উৰে। উপযুক্ত অৰ্ক-স্তোত্ৰে ইন্দ্ৰক নমস্কাৰ কৰোঁ; যাত্ৰাপথত স্তোতাসকলৰ বাবে যিজন হব্য-স্বরূপ, আহ্বানত উত্তৰ আৰু আহাৰৰূপে তেওঁ উপস্থিত হয়।
Mantra 3
नि सर्वसेन इषुधीँरसक्त समर्यो गा अजति यस्य वष्टि । चोष्कूयमाण इन्द्र भूरि वामं मा पणिर्भूरस्मदधि प्रवृद्ध ॥
সমগ্ৰ সেনাৰ ইষুধী (তীৰ-থলি) তুমি দৃঢ়কৈ বেঁধি থৈছা; তোমাৰ ইচ্ছামতে সমৰ্য (উদাত্ত শক্তি) গা (ৰশ্মি/গাভী)ক আগুৱাই নিয়ে। সমৰত চিঞৰি উঠা, হে ইন্দ্ৰ—বহু বাম (কল্যাণ/আনন্দ)ৰ অধিপতি—আমাৰ প্ৰতি পণি (কৃপণ) নহ’বা; হে বলত বৃদ্ধি পোৱা, মুক্ত কৰিবলগীয়া মঙ্গল আমালৈ ৰোধ নকৰিবা।
Mantra 4
वधीर्हि दस्युं धनिनं घनेनँ एकश्चरन्नुपशाकेभिरिन्द्र । धनोरधि विषुणक्ते व्यायन्नयज्वानः सनकाः प्रेतिमीयुः ॥
কাৰণ তুমি ধনিন দস্যুক ঘনে (চূর্ণকাৰী অস্ত্ৰে) বধ কৰিলা, হে ইন্দ্ৰ—সহায়ক শক্তিসমূহসহ একাই বিচৰণ কৰি। ধনুৰ পৰা আগুৱাই গৈ তুমি সিহঁতক ছিটাই দিলে; অযজ্বান (যজ্ঞ নকৰা) প্ৰাচীনসকল বিনাশলৈ গ’ল—যেতিয়া মিথ্যাবাদীয়ে ঋত (সত্য-ব্যৱস্থা)ৰ যজ্ঞ অস্বীকাৰ কৰিলে, তেতিয়া সত্য শক্তি সহিব নোৱাৰিলে।
Mantra 5
परा चिच्छीर्षा ववृजुस्त इन्द्रायज्वानो यज्वभिः स्पर्धमानाः । प्र यद्दिवो हरिवः स्थातरुग्र निरव्रताँ अधमो रोदस्योः ॥
হে ইন্দ্ৰ, দীক্ষাহীনসকলে যেতিয়া দীক্ষিত যজমানসকলৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতাত নামিল, তেতিয়া তুমি তেওঁলোকৰ মূৰো দূৰলৈ নিক্ষেপ কৰিলা। হে হৰিবঃ (পিঙ্গল অশ্বযুক্ত) উগ্ৰ বীৰ, যেতিয়া তুমি দ্যুলোকৰ পৰা আগবাঢ়ি থিয় হ’লা, তেতিয়া তুমি অব্ৰত—ধৰ্মবিধিহীনসকলক—দুই ৰোদসীৰ মাজত সৰ্বনিম্নলৈ ঠেলি পেলালা, যাতে ঋতৰ পথ প্ৰবল হয়।
Mantra 6
अयुयुत्सन्ननवद्यस्य सेनामयातयन्त क्षितयो नवग्वाः । वृषायुधो न वध्रयो निरष्टाः प्रवद्भिरिन्द्राच्चितयन्त आयन् ॥
অনবদ্যজনৰ (দোষহীনজনৰ) সেনাৰ সন্মুখত তেওঁলোকে টিকি থাকিব নোৱাৰিলে; স্থিতিপ্ৰাপ্ত জনসমূহ—নৱগ্বাসকল—তেওঁলোকক নিজৰ ঠাইৰ পৰা খেদাই দিলে। বৃষ-আয়ুধধাৰী যোদ্ধাৰ দৰে, যেন নপুংসক কৰি বহিষ্কৃতসকল, ঢাল বগাই বগাই সৰি গ’ল—ইন্দ্ৰৰ উপস্থিতি আৰু শক্তিকো ভয় কৰি।
Mantra 7
त्वमेतान्रुदतो जक्षतश्चायोधयो रजस इन्द्र पारे । अवादहो दिव आ दस्युमुच्चा प्र सुन्वतः स्तुवतः शंसमावः ॥
হে ইন্দ্ৰ, এই কান্দি-চিঞৰি উঠাসকলক তুমি ৰজসৰ (মধ্যাকাশৰ) দূৰ পাৰলৈ খেদাই দিলা। তুমি দ্যুলোকৰ পৰা ওপৰৰ পৰা দস্যুক দগ্ধ কৰিলা—উচ্চতাৰে আঘাত কৰি। আৰু সোম পিষা (সুন্বত) আৰু স্তৱনকাৰী (স্তুৱত) জনৰ প্ৰেৰিত বাক্য—শংসা—তুমি আগবঢ়াই দিলে, তাক ফলপ্ৰসূ কৰি তুলিলা।
Mantra 8
चक्राणासः परीणहं पृथिव्या हिरण्येन मणिना शुम्भमानाः । न हिन्वानासस्तितिरुस्त इन्द्रं परि स्पशो अदधात्सूर्येण ॥
পৃথিৱীৰ পৰিধি-বেষ্টনী কঁকালবন্ধ ধৰি তেওঁলোকে সোনালী মণিৰ দীপ্তিত শোভিত হৈছিল। তথাপি তেওঁলোকৰ তীব্ৰ প্ৰচেষ্টাই ইন্দ্ৰক অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰিলে; সূৰ্যৰ সহায়ত প্ৰহৰীসকলে ইন্দ্ৰৰ চাৰিওফালে বৃত্ত ৰচিলে—যেন পোহৰে বলৰ অধিপতিক ৰক্ষা কৰে।
Mantra 9
परि यदिन्द्र रोदसी उभे अबुभोजीर्महिना विश्वतः सीम् । अमन्यमानाँ अभि मन्यमानैर्निर्ब्रह्मभिरधमो दस्युमिन्द्र ॥
হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ মহিমাৰে তুমি দুয়ো জগত—দ্যৌ আৰু পৃথিৱী—সৰ্বদিশে পৰিবেষ্টন কৰোঁতে, ব্ৰহ্ম-শক্তি, বাক্ৰ বলৰ দ্বাৰা তুমি দস্যুক—অধমক—নিৰস্ত কৰিলে; যেতিয়া অহংকাৰী শক্তিসমূহে নিৰ্বাক, দাবিহীন আত্মাৰ ওপৰত নিজৰ ইচ্ছা চাপাই দিছিল।
Mantra 10
न ये दिवः पृथिव्या अन्तमापुर्न मायाभिर्धनदां पर्यभूवन् । युजं वज्रं वृषभश्चक्र इन्द्रो निर्ज्योतिषा तमसो गा अदुक्षत् ॥
তেওঁলোকে দ্যৌ আৰু পৃথিৱীৰ অন্ত পৰ্যন্ত নাপালে, ন মায়াৰ দ্বাৰা ধনদাতা—ঐশ্বৰ্যদাতা—ক ঘেৰি ধৰিব পাৰিলে। ইন্দ্ৰ, বৃষভ, বজ্ৰ-শক্তিক যুঁজিলে; জ্যোতিৰে তেওঁ অন্ধকাৰৰ পৰা গাভীসমূহ দুহি উলিয়ালে—অচেতন ৰাত্ৰিৰ ভিতৰত লুকাই থকা জ্ঞান-ৰশ্মি উন্মোচিত হ’ল।
Mantra 11
अनु स्वधामक्षरन्नापो अस्यावर्धत मध्य आ नाव्यानाम् । सध्रीचीनेन मनसा तमिन्द्र ओजिष्ठेन हन्मनाहन्नभि द्यून् ॥
তেতিয়া আপসকল স্ব-ধৰ্ম অনুসৰি বৈ গ’ল; আৰু নৌকাসকলৰ মাজ-মধ্যত নবীন স্ৰোত বাঢ়ি উঠিল। সোজা-গতি মন লৈ ইন্দ্ৰে অতি-প্ৰবল হনু (জ’ৱ)ৰে তাক আঘাত কৰিলে; দ্যূন্—উজ্জ্বল দিনসমূহলৈকে ভেদি আঘাত কৰি, পোহৰ প্ৰকাশত বাধা দিয়া বন্ধন ভাঙিলে।
Mantra 12
न्याविध्यदिलीबिशस्य दृळ्हा वि शृङ्गिणमभिनच्छुष्णमिन्द्रः । यावत्तरो मघवन्यावदोजो वज्रेण शत्रुमवधीः पृतन्युम् ॥
ইন্দ্ৰে ইলীবিশৰ দৃঢ় আশ্ৰয়সমূহ তললৈ ভেদি পেলালে; শৃঙ্গধাৰী শুষ্ণক ভাঙি ছিন্ন কৰিলে। হে মঘৱন, যিমানদূৰ তোমাৰ জয়ী শক্তি, যিমানদূৰ তোমাৰ বল বিস্তাৰে—সিমানদূৰ বজ্ৰেৰে তুমি যুদ্ধপ্ৰিয় শত্রুক বধ কৰিলা।
Mantra 13
अभि सिध्मो अजिगादस्य शत्रून्वि तिग्मेन वृषभेणा पुरोऽभेत् । सं वज्रेणासृजद्वृत्रमिन्द्रः प्र स्वां मतिमतिरच्छाशदानः ॥
প্ৰচণ্ড চালনাশক্তি শত্রুসকলৰ ওপৰত ধাৱমান হ’ল; তীক্ষ্ণ বৃষভ-শক্তিৰে সিহঁতৰ অগ্ৰভাগ ফালি পেলালে। ইন্দ্ৰে বজ্ৰেৰে বৃত্ৰক নিক্ষেপ কৰি দমন কৰিলে; নিজ মতি অতিক্ৰম কৰি আগবাঢ়ি—সদা জয়ী—অধিক বিজয়ী দৰ্শনলৈ উপনীত হ’ল।
Mantra 14
आवः कुत्समिन्द्र यस्मिञ्चाकन्प्रावो युध्यन्तं वृषभं दशद्युम् । शफच्युतो रेणुर्नक्षत द्यामुच्छ्वैत्रेयो नृषाह्याय तस्थौ ॥
হে ইন্দ্ৰ, তুমি কুত্সক সহায় কৰিলা—যাৰ ভিতৰত তুমি আনন্দ পাইছিলা; তুমি যুদ্ধৰত দশদ্যুম্ন বৃষভকো আগুৱাই দিলা। খুৰৰ পৰা উৰা ধূলি আকাশলৈকে উঠিল; আৰু শ্বৈত্রেয় নৃষাহ্য—মানৱ-বিজয়ী শক্তিৰ বাবে দৃঢ়ভাৱে থিয় হ’ল।
Mantra 15
आवः शमं वृषभं तुग्र्यासु क्षेत्रजेषे मघवञ्छ्वित्र्यं गाम् । ज्योक्चिदत्र तस्थिवांसो अक्रञ्छत्रूयतामधरा वेदनाकः ॥
হে মঘৱন্, তুমি তুগ্ৰ্যসকলৰ মাজত শম নামৰ বৃষভক ক্ষেত্ৰজয়ৰ বাবে সহায় কৰিলা; আৰু শ্বিত্র্য গোকো সহায় কৰিলা। বহুদিন পিছতো, যিসকলে তাত থিয় আছিল, তেওঁলোকে শত্রুভাৱাপন্নসকলক অধম বোধৰ স্বাদ দিলে; এইদৰে তোমাৰ সহায়ে জীৱনৰ বিতৰ্কিত ক্ষেত্ৰত স্থায়ী আধিপত্য স্থাপন কৰে।
It is a hymn to Indra asking for victory, protection, and the return of prosperity and light (“cows”), along with increased right judgment (pramati).
In Vedic language, cows can mean real cattle and also symbolic “rays of light,” nourishment, and inner wealth—things Indra is asked to recover and secure.
It can be recited as an Indra-stuti for courage and clarity before difficult tasks or competitions, ideally with a simple fire offering or ghee lamp and a focused intention for overcoming obstacles.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.