
Sukta 1.3
Madhucchandas Vaiśvāmitra (traditional attribution for RV 1.1–1.11; RV 1.3 addressed to the Aśvins in this opening sequence)
Aśvinau (the Aśvins, dual divinity)
Gāyatrī (3 pādas × 8 syllables; typical for the opening hymns of Mandala 1)
ঋগ্বেদ ১.৩ এটা প্ৰাচীন গায়ত্ৰী ছন্দৰ আহ্বান-স্তোত্ৰ; ইয়াত প্ৰভাত আৰু উদ্ধাৰৰ দ্ৰুতগামী যমজ দেৱতা অশ্বিনীদ্বয়ক যজ্ঞলৈ আমন্ত্ৰণ আৰু স্বাগতম জনোৱা হয়—অৰ্পিত আহুতি গ্ৰহণ কৰি শক্তি, আনন্দ আৰু সমৃদ্ধি আনিবলৈ। তাৰ পাছত এই আহ্বান বিশ্বে দেবাঃ (সকলো দেৱতা)লৈ বিস্তাৰিত হয় আৰু শেষত সৰস্বতীক প্ৰেৰিত চিন্তা (ধী) জাগ্ৰতকাৰিণী বুলি দীপ্ত ঘোষণা কৰা হয়; ফলত যজ্ঞ কেৱল বাহ্যিক অৰ্পণ নহয়, অন্তৰ্জগতত স্পষ্টতাৰ জাগৰণো হৈ উঠে।
Mantra 1
अश्विना यज्वरीरिषो द्रवत्पाणी शुभस्पती । पुरुभुजा चनस्यतम् ॥
হে অশ্বিনদ্বয়, দ্রুত-হস্ত, শুভস্পতি—উজ্জ্বল আনন্দৰ অধিপতি—যজ্বৰীৰ এই ইষঃ, সাধকৰ নিবেদন, গ্ৰহণ কৰি পোষণ কৰক। বহুভোজা তোমালোক আমাৰ প্ৰতি প্ৰসন্ন হওক, আৰু আমাৰ বল-সমৃদ্ধি বৃদ্ধি কৰক।
Mantra 2
अश्विना पुरुदंससा नरा शवीरया धिया । धिष्ण्या वनतं गिरः ॥
হে অশ্বিনদ্বয়, বহুকর্ম-সফল বীর নরা, শক্তিশালী দীপ্ত ধিয়া সহ আহা। ধিষ্ণ্য—সৎকৰ্মত স্থিত—তোমালোক আমাৰ প্ৰেৰিত গিৰঃৰ প্ৰতি ঝুঁকক, গ্ৰহণ কৰক।
Mantra 3
दस्रा युवाकवः सुता नासत्या वृक्तबर्हिषः । आ यातं रुद्रवर्तनी ॥
হে দস্ৰা, যুৱাকৱঃ, হে নাসত্যদ্বয়—যেতিয়া সোম সুতা হয় আৰু বৰ্হিস্ সজোৱা থাকে—তেতিয়া আমাৰ ওচৰলৈ আহা। ৰুদ্ৰৱৰ্তনী পথেদি ইয়ালৈ যাত্ৰা কৰা, যি অন্তৰত পথ মুকলি কৰি আগুৱাই নিয়ে।
Mantra 4
इन्द्रा याहि चित्रभानो सुता इमे त्वायवः । अण्वीभिस्तना पूतासः ॥
হে ইন্দ্ৰ, চিত্ৰভানু—বহু দীপ্তিৰ উজ্জ্বল জ্যোতি—আহা। এই সোমসুতসমূহ তোমাৰ বাবে; সূক্ষ্ম ছাঁকনিত সম্পূৰ্ণ সাৰতে পবিত্ৰ হৈ, তোমাৰ গ্ৰহণৰ বাবে প্ৰস্তুত।
Mantra 5
इन्द्रा याहि धियेषितो विप्रजूतः सुतावतः । उप ब्रह्माणि वाघतः ॥
হে ইন্দ্ৰ, ধীৰ প্ৰেৰণা-উদ্দীপিত, ঋষিৰ অনুপ্ৰেৰণাৰে চালিত হৈ, সোমসুত কৰা জনৰ ওচৰলৈ আহা। আকাঙ্ক্ষী যজমানৰ ওচৰলৈ, আৰু তেওঁৰ ব্ৰহ্ম-মন্ত্ৰসমূহৰ কাষলৈ নিকট হওঁ—যাতে সত্যবল আমাৰ ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰি কাৰ্য কৰে।
Mantra 6
इन्द्रा याहि तूतुजान उप ब्रह्माणि हरिवः । सुते दधिष्व नश्चनः ॥
হে ইন্দ্ৰ, তূতুজান—দ্ৰুত প্ৰেৰিত—ইয়ালৈ আহা; হৰিবঃ, পীতবৰ্ণ অশ্বসমূহৰ অধিপতি, আমাৰ দীপ্ত ব্ৰহ্ম-মন্ত্ৰসমূহৰ কাষলৈ উপনীত হওঁ। সুত সোমত আমাৰ ভিতৰত তোমাৰ আনন্দদায়ক শক্তি আৰু বিজয়ী পূৰ্ণতাৰ এক কণাও স্থাপন কৰা।
Mantra 7
ओमासश्चर्षणीधृतो विश्वे देवास आ गत । दाश्वांसो दाशुषः सुतम् ॥
হে বিশ্বদেৱগণ, নৰলোকসমূহৰ ধাৰকসকল, তোমালোক আহা; দাশ্বান্—যি দান কৰি যজ্ঞ কৰে—তাৰ বাবে সোমৰস সুতো (চাপি-উলিওৱা) আছে। আহি পান কৰা, আৰু অন্তৰ্যজ্ঞক বলবান কৰা।
Mantra 8
विश्वे देवासो अप्तुरः सुतमा गन्त तूर्णयः । उस्रा इव स्वसराणि ॥
হে বিশ্বদেৱগণ, আপ্তুৰ—জল-কৰ্মত তৎপৰ, তূৰ্ণ—দ্ৰুতগামীসকল, সুতো সোমৰসলৈ শীঘ্ৰ আহা; উস্ৰা গাভীৰৰ দৰে—উজ্জ্বল উষাৰ ৰশ্মিসকল—ভগ্নীসম একে দীপ্তিৰ সুৰত গতি কৰে।
Mantra 9
विश्वे देवासो अस्रिध एहिमायासो अद्रुहः । मेधं जुषन्त वह्नयः ॥
বিশ্বদেৱগণ অশ্ৰিধ—অবিচল, এহিমায়াস—দ্ৰুত আগমনী শক্তিসম্পন্ন, অদ্ৰুহ—অহিংস, বৈৰহীন হওক; বহ্নিবাহকসকল মেধা-যজ্ঞত আনন্দ লওক, আৰু আমাৰ অন্তৰত প্ৰেৰিত অৰ্ঘ্য গ্ৰহণ কৰি পোষণ কৰক।
Mantra 10
पावका नः सरस्वती वाजेभिर्वाजिनीवती । यज्ञं वष्टु धियावसुः ॥
পাৱকা নঃ সৰস্বতী, বাজসমূহেৰে বাজিনীৱতী—বিজয়ী শক্তিৰ ঐশ্বৰ্যৰে সমৃদ্ধা—আমাৰ বাবে যজ্ঞক গঢ়ি তোলক আৰু পোষণ কৰক; ধিয়াৰ (প্ৰজ্ঞাৰ) ধন যাৰ।
Mantra 11
चोदयित्री सूनृतानां चेतन्ती सुमतीनाम् । यज्ञं दधे सरस्वती ॥
সৰস্বতী—সূনৃতা (সত্য-উজ্জ্বল বাক্য)ৰ প্ৰেৰয়িত্ৰী, সুমতি (সৎ-মন)সমূহৰ জাগ্ৰতকাৰিণী—যজ্ঞক স্থাপন কৰে।
Mantra 12
महो अर्णः सरस्वती प्र चेतयति केतुना । धियो विश्वा वि राजति ॥
মহৎ অৰ্ণঃ—উজ্জ্বল পূৰ্ণতাৰ বিশাল প্ৰবাহ—সৰস্বতী কেতুনা (বিবেক-ধ্বজা)ৰে প্ৰচেতয়তি; আৰু সকলো ধিয়ঃ (প্ৰেৰিত চিন্তা) সম্পূৰ্ণ দীপ্তিত বিকিৰণ কৰে।
The Aśvins are twin Vedic gods known for swift arrival, healing, rescue, and bringing auspicious dawn-like brightness. In this hymn they are invited to accept offerings and increase the worshiper’s strength and well-being.
The hymn widens the invitation from the Aśvins to the entire divine assembly, asking all powers to come to the sacrifice and partake of the pressed Soma, supporting the rite and the human world.
Sarasvatī appears as the inspirer of insight: she awakens discernment (ketu) and makes inspired thoughts (dhī) shine. This shows the sacrifice aims not only at outer blessings but also inner clarity and illumination.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.