Mantra 10
Sukta 1.187
Devata: Soma (refrain) / Oṣadhi (addressed in first hemistich)
Chandas: Gayatri/Anuṣṭubh uncertain (meter requires syllable verification; short verse suggests non-Trishtubh)
Samhita Patha (Devanagari)
करम्भ ओषधे भव पीवो वृक्क उदारथिः । वातापे पीव इद्भव ॥
Samhita Patha (IAST)
क॒र॒म्भ ओ॑षधे भव॒ पीवो॑ वृ॒क्क उ॑दार॒थिः । वाता॑पे॒ पीव॒ इद्भ॑व ॥
Transliteration
karambhá oṣadhe bhava pī́vo vṛkká udārathíḥ | vātāpe pī́va íd bhava ||
Translation
হে ঔষধি, কৰম্ভ হৈ উঠা; পুষ্ট হওক, বলবৰ্ধক হওক, বিস্তৃত-আধাৰ দিয়া হওক। হে বায়ুতাপে উষ্ণ হোৱা জন, নিশ্চয়েই পুষ্ট, সমৃদ্ধ হওক।
Padapatha (Word Analysis)
क॒र॒म्भः । ओ॒ष॒धे॒ । भ॒व॒ । पीवः॑ । वृ॒क्कः । उ॒दा॒र॒थिः । वाता॑पे । पीवः॑ । इत् । भ॒व॒ ॥करम्भः । ओषधे । भव । पीवः । वृक्कः । उदारथिः । वातापे । पीवः । इत् । भव ॥karambhaḥ | oṣadhe | bhava | pīvaḥ | vṛkkaḥ | udārathiḥ | vātāpe | pīvaḥ | it | bhava
Word by Word
करम्भःkarambha; a gruel/mixture (ritual food)
करम्भः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकरम्भ (प्रातिपदिक)
ओषधेO herb/plant (O Oṣadhi!)
ओषधे:
सम्प्रदान (आह्वान/सम्बोधन)
TypeNoun (vocative)
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
भवbe; become
भव:
—
TypeVerb
Rootभू (धातु)
पीवःfat, rich, nourishing
पीवः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective/Noun
Rootपीवस् (प्रातिपदिक)
वृक्कःkidney (as a piece of flesh/organ used in offering)
वृक्कः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवृक्क (प्रातिपदिक)
उदारथिःwith good/ample chariot; well-providing (epithet)
उदारथिः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootउदारथि (प्रातिपदिक)
वातापेin/at the warming by wind; in the wind-heat (warming place/condition)
वातापे:
अधिकरण
TypeNoun (locative)
Rootवाताप (प्रातिपदिक)
पीवःfat, rich, nourishing
पीवः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective/Noun
Rootपीवस् (प्रातिपदिक)
इत्indeed; just; emphatic
इत्:
—
TypeIndeclinable (particle)
Rootइत् (निपात)
भवbe; become
भव:
—
TypeVerb
Rootभू (धातु)