
Sukta 1.167
Agastya (traditional for this section; RV 1.167 is Indra-focused within the Agastya collection)
Indra
Triṣṭubh (probable)
অগস্ত্য-সংগ্ৰহৰ এই সূক্তত ইন্দ্ৰৰ সহস্ৰগুণ শক্তি—সহায়, পোষণ, ধন-সম্পদ আৰু বিজয়দায়ক “বাজাঃ” (সাফল্য-সাধনৰ শক্তি)—আহ্বান কৰি উপাসকসকলৰ ওচৰলৈ প্ৰাচুৰ্য আৰু সুৰক্ষা আকৰ্ষণ কৰা হয়। স্তোত্ৰ আগবঢ়াৰ লগে লগে মৰুতসকল (ইন্দ্ৰৰ ধুমুহা-সহচৰ) আৰু সোম-পেষণ যজ্ঞক্ৰিয়া মুখ্য হৈ উঠে; ইয়াত স্তোত্ৰ, আহুতি আৰু প্ৰেৰিত গীত সমাজৰ ভিতৰত শক্তিক “প্ৰতিষ্ঠা” কৰে বুলি দেখুৱায়। সূক্তটোৰ অন্তত মৰুতসকলৰ আগত সোজাকৈ স্তোম (হিম্ন) নিবেদন কৰি দেহগত কল্যাণ, বিস্তৃতি আৰু দীঘলীয়া কাল ধৰি কাৰ্যকৰিতা কামনা কৰা হয়।
Mantra 1
सहस्रं त इन्द्रोतयो नः सहस्रमिषो हरिवो गूर्ततमाः । सहस्रं रायो मादयध्यै सहस्रिण उप नो यन्तु वाजाः ॥
হে ইন্দ্ৰ, আমাৰ বাবে তোমাৰ সহায় সহস্ৰ; হে হৰিবো (তাম্ৰবৰ্ণ অশ্বৰ অধিপতি), তোমাৰ পোষণ-দানো সহস্ৰ, আহ্বানযোগ্যতাত অতি উৎকৃষ্ট। আনন্দ-ঐশ্বৰ্যৰ সহস্ৰ ধাৰা আমাৰ উল্লাসৰ বাবে; সহস্ৰগুণ বিজয়-শক্তিসমূহ (ৱাজাঃ) আমাৰ ওচৰলৈ আহক।
Mantra 2
आ नोऽवोभिर्मरुतो यान्त्वच्छा ज्येष्ठेभिर्वा बृहद्दिवैः सुमायाः । अध यदेषां नियुतः परमाः समुद्रस्य चिद्धनयन्त पारे ॥
হে মৰুতগণ, তোমালোকৰ সহায়সমূহ লৈ আমাৰ ওচৰলৈ আহা—জ্যেষ্ঠসকলৰ সৈতে হওক বা বৃহৎ-দ্যুতিময়, সুদক্ষসকলৰ সৈতে। কিয়নো যেতিয়া তেওঁলোকৰ পৰম নিয়ুত্ (যুগ্ম শক্তি) সাগৰৰো দূৰ পাৰতো ধন জয় কৰে, তেতিয়াই তেওঁলোকৰ বল প্ৰমাণিত হয়; আমাৰ যাত্ৰাৰ বাবে সেই শক্তি ইয়ালৈ আহক।
Mantra 3
मिम्यक्ष येषु सुधिता घृताची हिरण्यनिर्णिगुपरा न ऋष्टिः । गुहा चरन्ती मनुषो न योषा सभावती विदथ्येव सं वाक् ॥
যিসকলৰ ভিতৰত সুস্থাপিত, ঘৃত-দীপ্ত শক্তি ঝলমল কৰে—সোনালী আভাযুক্ত, ওপৰৰ ধাৰ থকা বর্শাৰ দৰে; গোপনে চলা, মানুহৰ মাজত নাৰী যেন—তেওঁলোকৰ বাক্য সমবেত হয়, সভা-বহনকাৰী, যেন যজ্ঞ-সভাৰ বিদথত একেলগে উচ্চাৰিত বাণী।
Mantra 4
परा शुभ्रा अयासो यव्या साधारण्येव मरुतो मिमिक्षुः । न रोदसी अप नुदन्त घोरा जुषन्त वृधं सख्याय देवाः ॥
দূৰ-উজ্জ্বল, অক্লান্ত, সদা-যৌৱন—মৰুতসকলে যেন একে সাধাৰণ সন্মতিত নিজৰ বল একেলগে মিহলাই লয়। তেওঁলোকে দুয়ো ৰোদসী (দুই জগত)ক আঁতৰাই নধকিয়ায়; ভয়ংকৰ হ’লেও, দেবতাসকলে সখ্য-বৃদ্ধিকাৰক সেই বৃদ্ধি (বৃধ)ত আনন্দ পায়।
Mantra 5
जोषद्यदीमसुर्या सचध्यै विषितस्तुका रोदसी नृमणाः । आ सूर्येव विधतो रथं गात्त्वेषप्रतीका नभसो नेत्या ॥
যেতিয়া অসুৰ্য (সাৰ্বভৌম) শক্তিয়ে তেওঁলোকৰ সৈতে চলিবলৈ সন্মতি দিয়ে, তেতিয়া দুয়ো ৰোদসী—নৃমণা (পৌৰুষ-আকাঙ্ক্ষী), উজ্জ্বল-তুফ্টযুক্ত দীপ্তিত—গতি কৰে। সূৰ্যৰ দৰে, ই উপাসকৰ ৰথলৈ যায়—তীব্ৰ-প্ৰতীক, আকাশৰ বিস্তাৰেদি গমন কৰে।
Mantra 6
आस्थापयन्त युवतिं युवानः शुभे निमिश्लां विदथेषु पज्राम् । अर्को यद्वो मरुतो हविष्मान्गायद्गाथं सुतसोमो दुवस्यन् ॥
যুৱানসকলে যুৱতীজনীক—উজ্জ্বল, ক্ষিপ্ৰ—বিদথসমূহত স্থাপন কৰে। হে মৰুতসকল, যেতিয়া হৱিষ্মান অর্ক (স্তোত্ৰ) তোমালোকৰ বাবে গাথা গায়, যেতিয়া সুত-সোম সেৱাত চন্ত গায়—তেতিয়া শক্তিসমূহ আমাৰ ভিতৰত দৃঢ়ভাৱে স্থাপিত হয়।
Mantra 7
प्र तं विवक्मि वक्म्यो य एषां मरुतां महिमा सत्यो अस्ति । सचा यदीं वृषमणा अहंयुः स्थिरा चिज्जनीर्वहते सुभागाः ॥
মই সেইজনাক উচ্চাৰণৰ বাবে আগবঢ়াই কওঁ—যি সত্যই উচ্চাৰণযোগ্য; যাৰ মহিমাই এই মৰুতসকলৰ সত্য-তত্ত্ব। যেতিয়া তেওঁ তেওঁলোকৰ সৈতে গতি কৰে, বৃষ-মনস্ক, স্বয়ং-চালিত শক্তি; তেতিয়া স্থিৰভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত শক্তিসমূহো বহন হৈ আগবঢ়ে, নিজৰ ভাগত সুভাগ্যৱান হয়।
Mantra 8
पान्ति मित्रावरुणाववद्याच्चयत ईमर्यमो अप्रशस्तान् । उत च्यवन्ते अच्युता ध्रुवाणि वावृध ईं मरुतो दातिवारः ॥
মিত্ৰ-বৰুণ তেওঁলোকক দোষৰ পৰা ৰক্ষা কৰে; আৰ্যমণ তেওঁলোকক একত্ৰ কৰে—অপ্ৰশস্ত, নিন্দাহীনসকলক। আৰু অচল, ধ্ৰুৱ বস্তুবোৰো চলিত হয়; মৰুতসকল বৃদ্ধি পায়, দান-ধনে সমৃদ্ধ।
Mantra 9
नही नु वो मरुतो अन्त्यस्मे आरात्ताच्चिच्छवसो अन्तमापुः । ते धृष्णुना शवसा शूशुवांसोऽर्णो न द्वेषो धृषता परि ष्ठुः ॥
হে মৰুতসকল, আমাৰ বাবে তোমালোকৰ বলৰ অন্ত কেতিয়াও নহয়—দূৰৰ পৰাও নহয়। ধৃষ্ট শক্তিৰে তীক্ষ্ণ হৈ উঠি, তোমালোক বৈৰিতাৰ চাৰিওফালে তেনে থিয় দিয়া যেন বাধাৰ চাৰিওফালে বান; তাক ঠেলি আঁতৰাই ৰাখা।
Mantra 10
वयमद्येन्द्रस्य प्रेष्ठा वयं श्वो वोचेमहि समर्ये । वयं पुरा महि च नो अनु द्यून्तन्न ऋभुक्षा नरामनु ष्यात् ॥
আমি আজি ইন্দ্ৰৰ অতি প্ৰিয়; কাইলৈও সমৰ-মধ্যত আমি ঘোষণা কৰিম। পূৰ্বেও আমি তেনে আছিলোঁ; দিনদিন ধৰি আমাৰ বাবে তেনেই হওক। নৰমধ্যত দৃঢ়-গঢ়নকাৰী ঋভুক্ষাৰ অনুগ্ৰহ-নেতৃত্বত সেয়া আমাৰ হৌক।
Mantra 11
एष वः स्तोमो मरुत इयं गीर्मान्दार्यस्य मान्यस्य कारोः । एषा यासीष्ट तन्वे वयां विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
হে মৰুতসকল, এই তোমালোকৰ স্তোত্ৰ; এই মান্য, প্ৰেৰণাদায়ক কাৰুৰ বাণী। ইয়াৰ দ্বাৰা আমাৰ দেহ-সত্তা আৰু বিস্তাৰলৈ আহাঁ; আমি এই ফলপ্ৰদ বল—যি শীঘ্ৰে আৰু স্থায়ীভাৱে দান কৰে—সেয়া লাভ কৰোঁ।
“A thousand” is a Vedic way of saying “abundant and overflowing.” The hymn emphasizes that Indra’s help, nourishment, wealth, and success-powers are not scarce but plentiful and near when properly invoked.
Indra is frequently praised together with the Maruts, his storm-allies who embody dynamic force and momentum. This hymn shows Indra’s power arriving through a shared field of energy—Maruts, Soma, and the sung hymn working together in ritual.
It aims at protection, victory, prosperity, and inner strength. By offering Soma and reciting the stoma, the worshipper asks that divine power become steady and effective in one’s life—bringing nourishment, success, and enduring resilience.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.