Sukta 15
Sukta 1.15
Medhātithi Kāṇva (traditional for RV 1.15)
Indra (Soma-drinker)
Gāyatrī
RV 1.15 এটা গায়ত্ৰী ছন্দৰ সূক্ত; ইয়াত ইন্দ্ৰক ঋত (সঠিক নিয়ম/ব্যৱস্থা)ৰ সৈতে সঙ্গতিত সোম পান কৰিবলৈ আহ্বান কৰা হৈছে, যাতে যজমানৰ বাবে তেওঁৰ বল আৰু ৰক্ষা প্ৰকাশ পায়। সূক্তটো সোম-পেষণৰ পৰিৱেশ—পেষণ শিল, ঋত্বিজ পুৰোহিতসকল, আৰু ধন-দাতা শক্তি ‘দ্ৰৱিণোদা’—ৰ মাজেৰে আগবাঢ়ে; আৰু শেষত গাৰ্হপত্য অগ্নিত যজ্ঞক ভিত্তি দি, অগ্নিক যজ্ঞৰ শৃঙ্খলাবদ্ধ নেতা হিচাপে স্থাপন কৰে।
Mantras
Mantra 1
इन्द्र सोमं पिब ऋतुना त्वा विशन्त्विन्दवः । मत्सरासस्तदोकसः ॥
হে ইন্দ্ৰ, ঋতু-ঋত (ঋত অনুসাৰে) সোম পান কৰ; ইন্দৱ (চাপা ৰসৰ বিন্দু) তোমাত প্ৰৱেশ কৰক—সেই মাত্সৰাস, যিসকল ‘তৎ’ৰ গৃহবাসী।
Mantra 2
मरुतः पिबत ऋतुना पोत्राद्यज्ञं पुनीतन । यूयं हि ष्ठा सुदानवः ॥
হে মৰুতগণ, ঋতুৰ অনুপাতে সোম পান কৰা; পৱিত্ৰ পাত্ৰৰ পৰা যজ্ঞ শোধন কৰি আমাৰ অৰ্পণ উজ্জ্বল-শুদ্ধ কৰা। কিয়নো তোমালোকেই সুধানৱ—সু-দাতা, উদাৰ শক্তিসমূহ।
Mantra 3
अभि यज्ञं गृणीहि नो ग्नावो नेष्टः पिब ऋतुना । त्वं हि रत्नधा असि ॥
হে গ্নাৱঃ, হে নেষ্টৃ, আমাৰ যজ্ঞৰ প্ৰতি তোমাৰ স্তোত্ৰ মুখী কৰা; ঋতুৰ অনুপাতে পান কৰা। কিয়নো তুমিয়েই ৰত্নধা—ৰত্ন-ধন ধাৰণ আৰু স্থাপনকাৰী।
Mantra 4
अग्ने देवाँ इहा वह सादया योनिषु त्रिषु । परि भूष पिब ऋतुना ॥
হে অগ্নি, দেৱতাসকলক ইয়ালৈ আন; ত্ৰয়ী যোনিসমূহত (তিনিটা আধাৰ/আসনত) তেওঁলোকক বহুৱাই দে। চাৰিওফালে সৌন্দৰ্য আৰু শৃঙ্খলাৰে সজাই তোল; ঋতুৰ অনুপাতে পান কৰা।
Mantra 5
ब्राह्मणादिन्द्र राधसः पिबा सोममृतूँरनु । तवेद्धि सख्यमस्तृतम् ॥
হে ইন্দ্ৰ, ব্ৰাহ্মণ-শক্তিৰ পৰা তোমাৰ ৰাধস্ (পূৰ্ণতা)ৰ সোম পান কৰা; ঋতু (ঋত) অনুসৰি—সত্যৰ ঋতু-মানৰ অনুগামী হৈ। কিয়নো তোমাৰেই সখ্য অখণ্ড, অবিচ্ছিন্ন।
Mantra 6
युवं दक्षं धृतव्रत मित्रावरुण दूळभम् । ऋतुना यज्ञमाशाथे ॥
হে মিত্ৰ-বৰুণ, দৃঢ়-ব্ৰত (ধৃতব্ৰত) বিধান-ৰক্ষক দুয়ো, দুৰ্ধর্ষ দক্ষ (দক্ষং) তোমালোক ধৰি ৰাখা। ঋতুণা—ঋতৰ সঠিক ছন্দে—আমাৰ ভিতৰত যজ্ঞক লাভ কৰা আৰু পোষণ কৰা।
Mantra 7
द्रविणोदा द्रविणसो ग्रावहस्तासो अध्वरे । यज्ञेषु देवमीळते ॥
দ্ৰৱিণোদা—পূৰ্ণতা-দাতা—দ্ৰৱিণসৰ দাতা সকল, হাতে গ্ৰাৱ (পেষণ-পাথৰ) ধৰি, অধ্বৰে (অহিংস পথত) যজ্ঞসমূহত দেৱক আৰাধনা কৰে।
Mantra 8
द्रविणोदा ददातु नो वसूनि यानि शृण्विरे । देवेषु ता वनामहे ॥
দ্ৰৱিণোদা আমাক সেই দীপ্তিমান বসুধন দান কৰক—যিবোৰ দেবলোকত শুনা আৰু স্বীকৃত; সেইবোৰকেই আমি দেবসমূহৰ মাজত লাভ কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ।
Mantra 9
द्रविणोदाः पिपीषति जुहोत प्र च तिष्ठत । नेष्ट्रादृतुभिरिष्यत ॥
দ্ৰৱিণোদা তৃপ্ত হ’বলৈ আকুল; হোম-আহুতি দিয়া আৰু আগবাঢ়ি থিয় হওক। নেষ্টৃ (পথ-নেতা)ৰ পৰা ঋতুসমূহ/যথাযথ মাপৰ প্ৰেৰণা লৈ পথত আগুৱাই যাওক।
Mantra 10
यत्त्वा तुरीयमृतुभिर्द्रविणोदो यजामहे । अध स्मा नो ददिर्भव ॥
হে দ্ৰৱিণোদা, ঋতুসকলৰ সৈতে তোমাক ‘চতুৰ্থ’ ৰূপে আমি যজ্ঞ কৰোঁ; তেন্তে আমাৰ বাবে দাতা হওক—সম্পূৰ্ণভাৱে দানকাৰী হওক।
Mantra 11
अश्विना पिबतं मधु दीद्यग्नी शुचिव्रता । ऋतुना यज्ञवाहसा ॥
হে অশ্বিনদ্বয়, মধু-রস পান কৰা; জ্বলন্ত অগ্নিৰ দৰে দীপ্ত, বিধিত পবিত্ৰ-ব্ৰতধাৰী, যজ্ঞ বহনকাৰী তোমালোক—ঋতুৰ (ঋত) সঠিক ছন্দে আহি এই মাধুৰ্য নিজৰ অধিকাৰত গ্ৰহণ কৰা।
Mantra 12
गार्हपत्येन सन्त्य ऋतुना यज्ञनीरसि । देवान्देवयते यज ॥
গাৰ্হপত্য অগ্নিক ভিত্তি কৰি তুমি সত্যত স্থিত; ঋতুৰ সঠিক মাপে তুমি যজ্ঞৰ নেতা। দেৱ-অন্বেষীজনৰ বাবে দেৱতাসকলক যজ্ঞ কৰা।
Frequently Asked Questions
It teaches that Indra’s strength and help come when Soma is offered in harmony with ṛta—right order, right timing, and right measure—so the sacrifice becomes effective.
Draviṇodā represents the wealth-giving power that arises from a well-performed sacrifice—prosperity as a sacred outcome of correct ritual action.
It closes by grounding the rite in the steady household fire (Gārhapatya) and affirming Agni as the leader of sacrifice (yajña-nī), who carries offerings to the gods for the sincere seeker.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.