
Sukta 1.129
Indra
Trishtubh (probable; verify)
এই ইন্দ্ৰ-সূক্তত কবিয়ে দেৱতাক অনুৰোধ কৰে যে প্ৰেৰিত চিন্তাৰ “ৰথ”খন যুঁজাই আৰু পথ দেখুৱাওক, যাতে স্তোত্ৰ সত্য দ্ৰষ্টা-বাণী হৈ দ্ৰুত সিদ্ধি আনিব পাৰে। সূক্তখনে বাৰে বাৰে ইন্দ্ৰক ৰক্ষোহন (শত্ৰু/অন্ধকাৰ শক্তিৰ বধকাৰী) ৰূপে আহ্বান কৰে—যিয়ে কুদ্ভাৱ, নিন্দা আৰু বেঁকা বাধা-প্ৰতিৰোধ দূৰ কৰি প্ৰেৰিত গায়ক আৰু তেওঁৰ সমাজক সুৰক্ষা দিয়ে। ইয়াত কাব্যিক আত্ম-প্ৰতিফলন (মন্ত্ৰ কেনেকৈ কাৰ্যকৰী হয়)ৰ সৈতে সুৰক্ষা, বিজয়, আৰু দুষ্ট বাক্য তথা দুষ্ট অভিপ্ৰায় ডুবি-যোৱা/ক্ষয় হোৱাৰ বাবে সোজা প্ৰাৰ্থনা একেলগে মিলিছে।
Mantra 1
यं त्वं रथमिन्द्र मेधसातयेऽपाका सन्तमिषिर प्रणयसि प्रानवद्य नयसि । सद्यश्चित्तमभिष्टये करो वशश्च वाजिनम् । सास्माकमनवद्य तूतुजान वेधसामिमां वाचं न वेधसाम् ॥
হে ইন্দ্ৰ, যি ৰথক তুমি মেধা-সাধনাৰ জয়ৰ বাবে আগবঢ়াই নিয়া—যদিও সি এতিয়াও অপক্ব—হে ঋষি-প্ৰেৰক, তুমি তাক আগলৈ প্ৰণয় কৰ, নিৰ্দোষভাৱে আগুৱাই নিয়া। তৎক্ষণাৎ তুমি তাক অভিষ্ট সিদ্ধিৰ বাবে উপযোগী কৰ—বশ, আৰু বাজিক (বিজয়ী) বল-সমৃদ্ধ। সেয়ে, হে অনবদ্য, তূতুজান, বেদসসমূহৰ বাবে এই আমাৰ বাণীক তুমি (প্ৰেৰণা দিয়া), যেন বেদসসমূহৰ বাণী।
Mantra 2
स श्रुधि यः स्मा पृतनासु कासु चिद्दक्षाय्य इन्द्र भरहूतये नृभिरसि प्रतूर्तये नृभिः । यः शूरैः स्वः सनिता यो विप्रैर्वाजं तरुता । तमीशानास इरधन्त वाजिनं पृक्षमत्यं न वाजिनम् ॥
শুনা, হে ইন্দ্ৰ—যি কোনো যুদ্ধতেই তুমি সক্ষম, দাক্ষ্যৰ যোগ্য; নৰসমূহৰ সৈতে তুমি আহ্বান বহন কৰিবলৈ, নৰসমূহৰ সৈতে অগ্ৰসৰ জয় কৰিবলৈ। যি বীৰসকলৰ সৈতে স্বৰ্গলোকৰ দীপ্তি জয় কৰা, যি ঋষিসকলৰ সৈতে বল-সমৃদ্ধি পাৰ কৰোৱা—সেই বিজয়ীজনক অধিপতিসকলে বলবান কৰক, যেন ৰথ-অশ্বসমৃদ্ধ বাজিক।
Mantra 3
दस्मो हि ष्मा वृषणं पिन्वसि त्वचं कं चिद्यावीरररुं शूर मर्त्यं परिवृणक्षि मर्त्यम् । इन्द्रोत तुभ्यं तद्दिवे तद्रुद्राय स्वयशसे । मित्राय वोचं वरुणाय सप्रथः सुमृळीकाय सप्रथः ॥
নিশ্চয় তুমি দস্ম—অদ্ভুত; তুমি বৃষ-শক্তি স্ফীত কৰো, আৰু কোনো দুর্বল মৰ্ত্যৰ ছাল-দেহো সজীৱ কৰো। হে শূৰ, তুমি মৰ্ত্যক আৱৰ্তি কৰি আচ্ছাদিত কৰো। হে ইন্দ্ৰ, এই বাক্য মই তোমাৰ বাবে কওঁ—দ্যৌৰ বাবে, স্বয়শসী ৰুদ্ৰৰ বাবে; মিত্রৰ বাবে কওঁ, বিধানত বিস্তৃত বৰুণৰ বাবে; সুমৃळীক—কৃপাময়জনৰ বাবে বিস্তৃতভাৱে কওঁ।
Mantra 4
अस्माकं व इन्द्रमुश्मसीष्टये सखायं विश्वायुं प्रासहं युजं वाजेषु प्रासहं युजम् । अस्माकं ब्रह्मोतयेऽवा पृत्सुषु कासु चित् । नहि त्वा शत्रुः स्तरतेः स्तृणोषि यं विश्वं शत्रुं: स्तृणोषि यम् ॥
আমাৰ ইষ্টিসিদ্ধিৰ বাবে আমি ইন্দ্ৰক কামনা কৰোঁ—আমাৰ সখা, বিশ্বায়ু, প্ৰাসহ, বাজসমূহৰ যুদ্ধে প্ৰাসহ যুজ। আমাৰ ব্ৰহ্ম-বাক্যৰ সহায়ৰ বাবে, যিকোনো সংঘাতে আমাৰ ওচৰলৈ অৱতৰণ কৰা। তোমাক কোনো শত্রু অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰে; যাক তুমি স্তৃণোষি—পতিত কৰো—সেই সকলো শত্রুকেই তুমি পতিত কৰো।
Mantra 5
नि षू नमातिमतिं कयस्य चित्तेजिष्ठाभिररणिभिर्नोतिभिरुग्राभिरुग्रोतिभिः । नेषि णो यथा पुरानेनाः शूर मन्यसे । विश्वानि पूरोरप पर्षि वह्निरासा वह्निर्नो अच्छ ॥
নিশ্চয়, যাৰেই হওক, অতিমাপি-চলা মনোবৃত্তিক তুমি তোৰ অতি তীক্ষ্ণ জ্বালনি-শলাকা আৰু উগ্ৰ, বলবান সহায়তাৰে নত কৰি দে। হে শূৰ, যিদৰে প্ৰাচীন পথত তুমি জানো, তেনেদৰে আমাক আগবঢ়াই নে। পূৰুৰ পৰা সকলো বৈৰী শক্তি দূৰ কৰি দে; হে অগ্নিবাহক, আহা—আমালৈ আহোঁতা অগ্নি হৈ উঠা।
Mantra 6
प्र तद्वोचेयं भव्यायेन्दवे हव्यो न य इषवान्मन्म रेजति रक्षोहा मन्म रेजति । स्वयं सो अस्मदा निदो वधैरजेत दुर्मतिम् । अव स्रवेदघशंसोऽवतरमव क्षुद्रमिव स्रवेत् ॥
মই সেই বাক্য উচ্চাৰণ কৰোঁ—বঢ়ি উঠা ইন্দুৰ (সোম) বাবে যোগ্য—যেন হৱিৰ দৰে; বাণবলযুক্ত চিন্তা কঁপি উঠে, ৰক্ষঃ-হন চিন্তা কঁপি উঠে। সেয়াই নিজে আঘাতসমূহেৰে আমাৰ পৰা দুষ্ট-মতি দূৰ কৰোক। অঘশংস (অপবাদী) তললৈ সৰি পৰক, নীচজনৰ দৰে সৰি আঁতৰি যাওক।
Mantra 7
वनेम तद्धोत्रया चितन्त्या वनेम रयिं रयिवः सुवीर्यं रण्वं सन्तं सुवीर्यम् । दुर्मन्मानं सुमन्तुभिरेमिषा पृचीमहि । आ सत्याभिरिन्द्रं द्युम्नहूतिभिर्यजत्रं द्युम्नहूतिभिः ॥
চিন্তাশীল হোত্ৰ-অৰ্পণেৰে আমি সেইটো জয় কৰোঁ; হে ৰয়িৰ অধিপতি সকল, আমি ৰয়ি—সমৃদ্ধি—আৰু আনন্দময়, বিদ্যমান সু-বীৰ্য (উত্তম বীৰবল) জয় কৰোঁ। দুষ্ট-মনক আমি সুমন্তু (সু-ইচ্ছা) সমূহেৰে মুখামুখি হৈ জয় কৰোঁ, অনুসন্ধিৎসু ইষা (প্ৰেৰণা) যোগ কৰি। সত্য আহ্বানসমূহেৰে আমি ইন্দ্ৰক নিকটলৈ আনোঁ—যজ্ঞযোগ্য—দ্যুম্ন-আহ্বানসমূহেৰে।
Mantra 8
प्रप्रा वो अस्मे स्वयशोभिरूती परिवर्ग इन्द्रो दुर्मतीनां दरीमन्दुर्मतीनाम् । स्वयं सा रिषयध्यै या न उपेषे अत्रैः । हतेमसन्न वक्षति क्षिप्ता जूर्णिर्न वक्षति ॥
আগবাঢ়া, আগবাঢ়া—তোমালোকৰ বাবে, আমাৰ বাবে ইয়াত—নিজ মহিমাময় সহায়ত; ইন্দ্ৰ দুষ্টবুদ্ধিসকলৰ ওপৰত উলটাই পেলোৱা, দুষ্টবুদ্ধিসকলক ফালি দিয়া। যি বস্তু আমাক আঘাত কৰিব খোজে আৰু আমাক চেপি ধৰে, সেয়া অত্রিসকলৰ ঋষিদৃষ্টি-বলে নিজেই ব্যৰ্থ হ’ব; আঘাত পালে সি আগবাঢ়িব নোৱাৰে—পেলাই দিয়া জীৰ্ণ বস্তুৰ দৰে সি বহন কৰিব নোৱাৰে।
Mantra 9
त्वं न इन्द्र राया परीणसा याहि पथाँ अनेहसा पुरो याह्यरक्षसा । सचस्व नः पराक आ सचस्वास्तमीक आ । पाहि नो दूरादारादभिष्टिभिः सदा पाह्यभिष्टिभिः ॥
হে ইন্দ্ৰ, তুমি তোমাৰ সম্পূৰ্ণ ঐশ্বৰ্য-সমৃদ্ধি লৈ আমাৰ আগত আগবাঢ়া; দুঃখ-দুৰ্দশাহীন পথেদি যোৱা, অক্ষত ৰক্ষাৰে আগত যোৱা। দূৰৰ পৰা আমাৰ সৈতে থাক, ওচৰতো আমাৰ সৈতে থাক। দূৰ আৰু ওচৰ—উভয় দিশৰ পৰা—তোমাৰ নিশ্চিত সহায়তাৰে আমাক ৰক্ষা কৰা; সদায় তোমাৰ সহায়তাৰে ৰক্ষা কৰা।
Mantra 10
त्वं न इन्द्र राया तरूषसोग्रं चित्त्वा महिमा सक्षदवसे महे मित्रं नावसे । ओजिष्ठ त्रातरविता रथं कं चिदमर्त्य । अन्यमस्मद्रिरिषेः कं चिदद्रिवो रिरिक्षन्तं चिदद्रिवः ॥
হে ইন্দ্ৰ, তুমি তোমাৰ সমৃদ্ধি-বলে জয়ী হওঁতা; তোমাৰ উগ্ৰ মহিমাও মহৎ সহায় দিবলৈ সক্ষম—মহান মিত্ৰৰ দৰে, যি সহায়লৈ আহে। হে অতি বলবান, ত্ৰাতা, সহায়ক, অমৰ, তুমি যিকোনো ৰথবলকেই ৰক্ষা কৰা; হে অদ্ৰিৱ, আনক তুমি আঘাতৰ বাবে এৰি দিয়া, কিন্তু আমাৰ পৰা তুমি আঘাতকাৰীকো—যিকোনো এজনকো—নিরাপদে আঁতৰাই ৰাখা।
Mantra 11
पाहि न इन्द्र सुष्टुत स्रिधोऽवयाता सदमिद्दुर्मतीनां देवः सन्दुर्मतीनाम् । हन्ता पापस्य रक्षसस्त्राता विप्रस्य मावतः । अधा हि त्वा जनिता जीजनद्वसो रक्षोहणं त्वा जीजनद्वसो ॥
হে সু-স্তুত ইন্দ্ৰ, আমাক ৰক্ষা কৰা; বেঁকা-বাঁকা বাধা-প্ৰতিৰোধৰ ওপৰত অৱতৰি আমাক সহায় কৰা। দেৱ হিচাপে তুমি সদায় দুৰ্মতি—কু-বুদ্ধিৰ—দমনকাৰী। পাপময় ৰক্ষস্-অন্ধকাৰৰ হননকাৰী, বাক্-সমৃদ্ধ ঋষিৰ ত্ৰাতা। কিয়নো, হে বসু, তোমাৰ জনক তোমাক ৰক্ষস্-হননকাৰী ৰূপে জন্ম দিলে—হে বসু, তোমাক ৰক্ষস্-হননকাৰী ৰূপে জন্ম দিলে।
It asks Indra to empower the poet’s inspired speech and to protect the community by crushing evil intent, slander, and hostile forces (rakṣas).
The ‘chariot’ is the moving power of inspired mind and mantra, and the ‘arrow-force’ describes focused, penetrating praise meant to defeat negativity and opposition.
Yes. One verse offers the spoken praise as fit for the ‘growing Indu’ (Soma), aligning Indra’s power with Soma’s strengthening delight in ritual.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.