HomeRig VedaMandala 1Sukta 122Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 1.122

Devata: Mitra-Varuṇa

जनो यो मित्रावरुणावभिध्रुगपो न वां सुनोत्यक्ष्णयाध्रुक् । स्वयं स यक्ष्मं हृदये नि धत्त आप यदीं होत्राभिॠतावा ॥

जनो॒ यो मि॑त्रावरुणावभि॒ध्रुग॒पो न वां॑ सु॒नोत्य॑क्ष्णया॒ध्रुक् । स्व॒यं स यक्ष्मं॒ हृद॑ये॒ नि ध॑त्त॒ आप॒ यदीं॒ होत्रा॑भिॠ॒तावा॑ ॥

jáno yo mítrāvaruṇāv abhí-dhrug ápo ná vām sunóty akṣṇayā́-dhruk | svayáṃ sá yákṣmaṃ hṛ́daye ní dhatta ā́pa yád īṃ hotrā́bhiḥ ṛtā́vā ||

মানুহৰ মাজত যি মিত্র-বৰুণৰ প্ৰতি বৈৰী হয়, আৰু তোমালোকৰ বাবে শোধনৰ জল নি-চেপে—চকুৰে আঘাত কৰা সেইজন—সেইয়ে নিজ হৃদয়তে ৰোগ স্থাপন কৰে, যেতিয়া সি ঋত (ṛta)-ত স্থিত, হোত্ৰ-শক্তিৰে সত্যজীৱীসকলক দমন কৰে।

जनः॑ । यः । मि॒त्रा॒व॒रु॒णौ॒ । अ॒भि॒ऽध्रुक् । अ॒पः । न । वा॒म् । सु॒नोति॑ । अ॒क्ष्ण॒या॒ऽध्रुक् । स्व॒यम् । सः । यक्ष्म॑म् । हृद॑ये । नि । ध॒त्त॒ । आप॑ । यत् । ई॒म् । होत्रा॑भिः । ऋ॒तऽवा॑ ॥जनः । यः । मित्रावरुणौ । अभिध्रुक् । अपः । न । वाम् । सुनोति । अक्ष्णयाध्रुक् । स्वयम् । सः । यक्ष्मम् । हृदये । नि । धत्त । आप । यत् । ईम् । होत्राभिः । ऋतवा ॥janaḥ | yaḥ | mitrāvaruṇau | abhi-dhruk | apaḥ | na | vām | sunoti | akṣṇayādhruk | svayam | saḥ | yakṣmam | hṛdaye | ni | dhatta | āpa | yat | īm | hotrābhiḥ | ṛta-vā

जनःa person; (such) a man
जनः:
Kartā
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक) / √जन्
यःwho (he who)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मित्रावरुणौMitra and Varuṇa
मित्रावरुणौ:
Karma
TypeNoun (dual deity name)
Rootमित्रावरुण (द्वन्द्व-समास प्रातिपदिक: मित्र + वरुण)
अभिध्रुक्one who is hostile/treacherous toward (them)
अभिध्रुक्:
Kartā
TypeAdjective/Noun
Rootअभि-√द्रुह् (कृदन्त: ध्रुह्/द्रुह्-धातु से), प्रातिपदिक: अभिध्रुक्
अपःwaters
अपः:
Karma
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
like; as
:
TypeIndeclinable
Root
वाम्of/for you two
वाम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सुनोतिpresses out; produces (soma/juice)
सुनोति:
Karma
TypeVerb
Root√सु (सवने/प्रसवे) / √सू (प्रसव) — वैदिक प्रयोग
अक्ष्णयाwith the eye; by (mere) glance
अक्ष्णया:
Karaṇa
TypeNoun (instrumental) / Adverbial
Rootअक्ष्णा (प्रातिपदिक; ‘आँख/दृष्टि’ से), अथवा अक्ष्णि-सम्बद्ध
अध्रुक्not-treacherous; not hostile
अध्रुक्:
Kartā
TypeAdjective/Noun
Rootअ-ध्रुक् (नञ्-पूर्वक; ध्रुक् < √द्रुह्), प्रातिपदिक
स्वयम्by oneself; oneself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
यक्ष्मम्disease; wasting illness
यक्ष्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootयक्ष्म (प्रातिपदिक)
हृदयेin the heart
हृदये:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
निdown; into; in
नि:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootनि
धत्तेplaces; puts
धत्ते:
Karma
TypeVerb
Root√धा
आपindeed; then; (emphatic particle)
आप:
TypeIndeclinable/Particle (Vedic) / Noun-form
Rootआप् (प्रातिपदिक; ‘जल/आपः’ से), अथवा ‘आप्’ (प्राप्ति) से निपातवत् वैदिक प्रयोग
यदाwhen
यदा:
TypeIndeclinable
Rootयदा
ईम्him; indeed (enclitic)
ईम्:
TypeIndeclinable (enclitic particle)
Rootईम्
होत्राभिःwith invocations/priestly offices; with hotṛ-functions
होत्राभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहोत्रा (प्रातिपदिक; ‘होत्र’/‘होतृ’ से), बहुवचन तृतीया
ऋतावाthe truthful/rite-knowing one; the ṛta-possessing (priest)
ऋतावा:
Kartā
TypeAdjective (used substantively)
Rootऋतावन् (प्रातिपदिक)