Rig Veda Sukta 102
Mandala 1Sukta 10211 Mantras

Sukta 102

Sukta 1.102

Rishi

Kutsa Āṅgirasa (standard attribution for this Indra hymn cluster)

Devata

Indra

Chandas

Triṣṭubh

এই ত্ৰিষ্টুভ্ স্তোত্ৰত ইন্দ্ৰক অতুলনীয়, বহু-সহায় শক্তি হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যি বাধা ভাঙে, “উজ্জ্বল গোধন” (গাই/ধন) জয় কৰে, আৰু কৰ্মৰ প্ৰতিটো উত্থান-ঢৌৰ মাজেদি যজমানক পাৰ কৰাই নিয়ে। কবিয়ে প্ৰেৰিত ধী (dhī) ক স্তুতিৰূপে অৰ্পণ কৰে, পুনঃপুনঃ কৃত কাৰ্যত ইন্দ্ৰৰ অপ্রতিৰোধ্য পৰাক্ৰম স্মৰণ কৰে, আৰু শেষত বিজয় আৰু পূৰ্ণতা (ৱাজ, vāja) লাভৰ বাবে ৰক্ষাময় প্ৰাৰ্থনা কৰে—যি মিত্ৰ–বৰুণ, অদিতি, সিন্ধু, পৃথিৱী আৰু দ্যৌ (আকাশ) ৰ সহায়ত অধিক বিস্তৃত হয়।

Mantras

Mantra 1

इमां ते धियं प्र भरे महो महीमस्य स्तोत्रे धिषणा यत्त आनजे । तमुत्सवे च प्रसवे च सासहिमिन्द्रं देवासः शवसामदन्ननु ॥

মহানৰ বাবে মহান—এই দীপ্ত-চিন্তা মই তোমালৈ আগবঢ়াইছোঁ; যেতিয়া স্তোত্ৰত ধিষণা (প্ৰেৰিত বুদ্ধি) যোজিত হয়। সেই জয়ী ইন্দ্ৰক, উত্সৱ (উত্থান) আৰু প্ৰসৱ (অগ্ৰগতি-প্ৰেৰণা)ত, দেৱসকলে তেওঁৰ শৱস্ (বল) অনুসৰি অনুসৰণ কৰি আনন্দ কৰে।

Mantra 2

अस्य श्रवो नद्यः सप्त बिभ्रति द्यावाक्षामा पृथिवी दर्शतं वपुः । अस्मे सूर्याचन्द्रमसाभिचक्षे श्रद्धे कमिन्द्र चरतो वितर्तुरम् ॥

সাত নদীয়ে তেওঁৰ শ্ৰৱস্ (খ্যাতি) বহন কৰে; দ্যাৱা-ক্ষামা (আকাশ-ভূমি) আৰু বিস্তৃত পৃথিৱীয়ে তেওঁৰ দৰ্শনীয় ৰূপ ধাৰে। আমাৰ বাবে সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰমা দৃষ্টি ৰাখে; হে শ্রদ্ধা, ইন্দ্ৰৰ সৈতে কাক তেওঁলোকে গতি দিছে—সেই দুয়ো, যি চলি পথ বিস্তাৰ কৰে?

Mantra 3

तं स्मा रथं मघवन्प्राव सातये जैत्रं यं ते अनुमदाम संगमे । आजा न इन्द्र मनसा पुरुष्टुत त्वायद्भ्यो मघवञ्छर्म यच्छ नः ॥

হে মঘৱন, জয়লাভৰ বাবে সেই ৰথখন আগবঢ়াই দিয়া—সেই বিজয়ী ৰথ, য’ত সংঘৰ্ষৰ সময়ত আমি তোমাৰ কাষতে আনন্দ কৰোঁ। হে ইন্দ্ৰ, মনৰ ইচ্ছাৰে আমাৰ ওচৰলৈ আহা; হে বহুল-স্তুত, তোমালৈ মুখ কৰা লোকসকলক আশ্ৰয় (শৰ্ম) দিয়া।

Mantra 4

वयं जयेम त्वया युजा वृतमस्माकमंशमुदवा भरेभरे । अस्मभ्यमिन्द्र वरिवः सुगं कृधि प्र शत्रूणां मघवन्वृष्ण्या रुज ॥

আমি যেন তোমাৰ সৈতে যুজা (সহযোদ্ধা) হৈ সেই আৱৰোধক বাধা জয় কৰোঁ; প্ৰতিটো ভাৰ-বহনতে আমাৰ ন্যায়সঙ্গত অংশ উত্থাপন কৰি দিয়া। হে ইন্দ্ৰ, আমাৰ বাবে বিস্তৃত আৰু সুখময় পথ কৰি দিয়া; হে মঘৱন, তোমাৰ বৃষ্ণ্য (বীৰ্য্য) শক্তিৰে শত্রুসকলক চূর্ণ কৰ।

Mantra 5

नाना हि त्वा हवमाना जना इमे धनानां धर्तरवसा विपन्यवः । अस्माकं स्मा रथमा तिष्ठ सातये जैत्रं हीन्द्र निभृतं मनस्तव ॥

হে ধনসমূহৰ ধাৰক, এই বহু জনে তোমাক আহ্বান কৰে—তেওঁলোকৰ স্তুতিময় বাক্য আৰু তোমাৰ সহায় বিচাৰি। তথাপি জয়লাভৰ বাবে আমাৰ ৰথত উঠা—সেই বিজয়ী ৰথত; কিয়নো, হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ মন (সঙ্কল্প) দৃঢ়ভাৱে স্থিৰ।

Mantra 6

गोजिता बाहू अमितक्रतुः सिमः कर्मन्कर्मञ्छतमूतिः खजंकरः । अकल्प इन्द्रः प्रतिमानमोजसाथा जना वि ह्वयन्ते सिषासवः ॥

গোজিতা—উজ্জ্বল গোধন জয় কৰা—অমিতক্ৰতু ইন্দ্ৰৰ বাহু। কৰ্মে-কৰ্মে সি শত-মূতি সহায়, কঠিন গাঁঠ ভাঙোতা খজংকৰ। ইন্দ্ৰ অকল্প—সমানহীন; নিজৰ ওজসাৰে সি মানদণ্ড। সেয়ে জয় কামনা কৰা মানুহে নানাভাৱে তাক আহ্বান কৰে।

Mantra 7

उत्ते शतान्मघवन्नुच्च भूयस उत्सहस्राद्रिरिचे कृष्टिषु श्रवः । अमात्रं त्वा धिषणा तित्विषे मह्यधा वृत्राणि जिघ्नसे पुरंदर ॥

মঘৱন, শতৰ ওপৰেও তোৰ খ্যাতি উচ্ছ; অধিকৰ ওপৰেও, সহস্ৰৰ ওপৰেও—জনসমূহৰ মাজত তোৰ শ্ৰৱস উথলি উঠে। অমাত্ৰ তোক ধিষণা (প্ৰেৰিত বুদ্ধি) মহিমালৈ দীপ্ত কৰে; তেতিয়া হে পুরন্দর, তই বৃত্ৰসমূহক সংহাৰ কৰ।

Mantra 8

त्रिविष्टिधातु प्रतिमानमोजसस्तिस्रो भूमीर्नृपते त्रीणि रोचना । अतीदं विश्वं भुवनं ववक्षिथाशत्रुरिन्द्र जनुषा सनादसि ॥

নৃপতে, তই ত্ৰিৱিষ্টিধাতু—তিন আসনত স্থিত ধাৰক—ওজসাৰে মানদণ্ড। তই তিন ভূমি আৰু তিন ৰোচন (উজ্জ্বল লোক) ধাৰণ কৰ। এই সমগ্ৰ ভুবনক তই অতিক্ৰম কৰিছ; হে ইন্দ্ৰ, জন্মত আৰু সনাতনভাৱে তই শত্রুহীন।

Mantra 9

त्वां देवेषु प्रथमं हवामहे त्वं बभूथ पृतनासु सासहिः । सेमं नः कारुमुपमन्युमुद्भिदमिन्द्रः कृणोतु प्रसवे रथं पुरः ॥

দেৱসকলৰ মাজত সৰ্বপ্ৰথমে আমি তোমাক আহ্বান কৰোঁ; তুমি যুদ্ধসমূহত জয়ী, শত্রুনাশক হৈ উঠিছা। ইন্দ্ৰই আমাৰ এই গায়ক-কবিক ক্ৰোধ-ভেদক, বাধা-ছেদনকাৰী কৰি তুলক, আৰু প্ৰসৱে—অগ্ৰগতিৰ প্ৰেৰণা-মুহূর্তত—আমাৰ ৰথখন আগত স্থাপন কৰক।

Mantra 10

त्वं जिगेथ न धना रुरोधिथार्भेष्वाजा मघवन्महत्सु च । त्वामुग्रमवसे सं शिशीमस्यथा न इन्द्र हवनेषु चोदय ॥

তুমি জয় কৰিছা, আৰু আমাৰ ধন-সমৃদ্ধিৰ প্ৰবাহক বাধা নিদিয়া; সৰু যুদ্ধতো, ডাঙৰ যুদ্ধতো, হে মঘৱন। ৰক্ষাৰ বাবে তোমাক—উগ্ৰ শক্তিক—আমি শাণ দিওঁ, সাজু কৰোঁ; তেন্তে, হে ইন্দ্ৰ, আমাৰ আহ্বানসমূহত আমাক আগবঢ়াই দিয়া।

Mantra 11

विश्वाहेन्द्रो अधिवक्ता नो अस्त्वपरिह्वृताः सनुयाम वाजम् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥

সদায় ইন্দ্ৰই আমাৰ বাবে অধিবক্তা—অগ্ৰবক্তা আৰু ৰক্ষক—হওক, যাতে অপ্রতাৰিত হৈ আমি বল-সমৃদ্ধি (বাজ) লাভ কৰোঁ। আৰু মিত্ৰ-বৰুণে আমাক বৃদ্ধি কৰক; অদিতি, সিন্ধু, পৃথিৱী আৰু দ্যৌ—স্বৰ্গ—আমাক পোষণ কৰক।

Frequently Asked Questions

It asks Indra for victorious strength (vāja), protection from being misled or harmed, and the power to break obstacles and secure abundance (symbolized by cows/wealth/light).

These are Vedic images for removing hard constraints and releasing prosperity and light. Indra ‘wins cows’ by opening what is blocked—whether wealth, rain, or clarity—and ‘breaks knots’ by defeating forces that bind progress.

The hymn closes by widening the blessing: after invoking Indra’s decisive protection, it asks the sustaining powers of order, vastness, flow, and the cosmic parents (Earth and Heaven) to nurture and enlarge the worshipper’s success.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App