Sarga 35
माल्यवानुपदेशः — Malyavan’s Counsel, Portents in Laṅkā, and the Proposal of Alliance
युद्धकाण्ड
সৰ্গ ৩৫ ৰ আৰম্ভণিতে ৰামৰ যুদ্ধাভিযান শঙ্খ-নগাৰাৰ ধ্বনিত আগবাঢ়ে। সেই অশুভ গর্জন শুনি লংকাৰ সভাত ৰাৱণ মন্ত্রীসকলক আহ্বান কৰে আৰু তেওঁলোকৰ নীৰৱতাক ধিক্কাৰ দিয়ে, কিয়নো তেওঁলোকক বীৰ বুলি খ্যাতি আছে। তাৰ পিছত অমঙ্গল নিমিত্তৰ বৰ্ণনা উঠে—অস্বাভাৱিক মিলন, গৃহকর্ম-আচাৰৰ বিশৃঙ্খলা, ভয়ংকৰ স্বপ্ন, পক্ষী-পশুৰ বৈৰী চিঞৰ, আৰু ৰক্তবৃষ্টি—যি সমগ্ৰ ৰাজ্যৰ পতনৰ সংকেত দিয়ে। এই পৰিস্থিতিত বৃদ্ধ উপদেষ্টা মাল্যৱান (ৰাৱণৰ মাতৃ-পক্ষীয় পিতামহ) নীতি-উপদেশ দিয়ে: বিদ্যা আৰু ন্যায়ত স্থিত শাসকেই ৰাজ্য ৰক্ষা কৰে; শক্তি ক্ষয় হ’লে বুদ্ধিমান ৰজাই অবজ্ঞাসূচক বিগ্ৰহৰ সলনি সন্ধি (মৈত্ৰী) বিচাৰে। তেওঁ যুদ্ধৰ মূল কাৰণ সীতাক ঘূৰাই দিবলৈ ক’লে আৰু কয় যে দেৱশক্তি ৰামৰ পক্ষত—সমুদ্ৰ-সেতুৰ অদ্ভুত কীৰ্তি তাৰ প্ৰমাণ, আৰু ৰাম মানৱ-ৰূপে বিষ্ণু। শেষত ৰাৱণৰ অনিচ্ছা দেখি মাল্যৱান নীৰৱ হয়, আৰু অগ্ৰাহ্য উপদেশৰ কৰুণ সুৰ স্পষ্ট হয়।
Shlokas
Verse 1
तेनशङ्खविमिश्रेणभेरीशब्देनराघवः ।उपयातिमहाबाहूरामःपरपुरञ्जयः ।।।।
শঙ্খধ্বনিত মিশ্ৰিত ভেৰীৰ গম্ভীৰ নাদৰ মাজতে মহাবাহু ৰাঘৱ ৰাম—পৰপুৰঞ্জয়—আগবাঢ়ি গ’ল।
Verse 2
तंनिनादंनिशम्याथरावणोराक्षसेश्वरः ।मुहूर्तंध्यानमास्थायसचिवानभ्युदैक्षत ।।।।
সেই নিনাদ শুনি ৰাক্ষসেশ্বৰ ৰাৱণে এক মুহূৰ্ত ধ্যানত স্থিৰ হৈ, তাৰ পাছত নিজৰ সচিবসকলৰ ফালে দৃষ্টি নিক্ষেপ কৰিলে।
Verse 3
अथतान्सचिवांस्तत्रसर्वानाभाष्यरावणः ।सभांसन्नादयन् सर्वामित्युवाचमहाबलः ।।।।जगत्सन्तापन्क्रूरोगर्हयन्राक्षसेश्वरः ।
তাৰ পাছত মহাবলী ৰাৱণ—ৰাক্ষসেশ্বৰ, নিষ্ঠুৰ আৰু জগতক সন্তাপ দিয়া—সেই ঠাইত সকলো সচিবক সম্বোধন কৰি; সমগ্ৰ সভা গুঞ্জাই তুলি, তেওঁলোকক গৰিহণা কৰি ক’লে।
Verse 4
तरणंसागरस्यापिविक्रमंबलसञ्जियम् ।।।।यदुक्तवन्तोरामस्यभवन्तस्तन्मयाश्रुतम् ।
সাগৰ তৰাৰ কথা আৰু ৰামৰ কাৰ্যত প্ৰকাশ পোৱা বিক্ৰম তথা বল-সঞ্চয়ৰ বিষয়ে আপোনালোকে যি কৈছিল, সেয়া সকলো মই শুনিছোঁ।
Verse 5
भवतश्चाप्यहंवेमदियुद्धेसत्यपराक्रमान् ।।।।तूषिकानीक्षतोऽन्योन्यंविदित्वारामविक्रमम् ।
যুদ্ধত আপোনালোকো সত্য পৰাক্ৰমী বুলি মই জানোঁ; তথাপি ৰামৰ বিক্ৰম বুজি, পৰস্পৰে পৰস্পৰক চাই নীৰৱ হৈ থিয় দিছে।
Verse 6
ततस्तुसुमहाप्राज्ञोमाल्यवान्नामराक्षसः ।।।।रावणस्यवचश्श्रुत्वामातुःपैतामहोऽब्रवीत् ।
তাৰ পাছত অতি মহাপ্ৰাজ্ঞ মাল্যবান নামৰ ৰাক্ষস—ৰাৱণৰ মাতৃ-পক্ষীয় পিতামহ—ৰাৱণৰ বাক্য শুনি প্ৰত্যুত্তৰ স্বৰূপে ক’লে।
Verse 7
विद्यास्वभिविनीतोयोराजाराजन्नयानुगः ।।।।सशास्तिचिरमैश्वर्यमरींश्चकुरुतेवशे ।
হে ৰাজন, যি ৰজা বিদ্যাবোৰত সু-বিনীত আৰু নীতি-মাৰ্গ অনুসৰণকাৰী, সি দীৰ্ঘকাল ঐশ্বৰ্যসহ শাসন কৰে আৰু শত্রুসকলকো বশ কৰে।
Verse 8
सन्दधानोहिकालेनविगृह्णंश्चारिभिस्सह ।।।।स्वपक्षवर्थनंकुर्वन्महदैश्वर्यमश्नुते ।
কাৰণ, যি ৰজা উপযুক্ত সময়ত সন্ধি স্থাপন কৰে, প্ৰয়োজন হ’লে শত্রুৰ সৈতে বিগ্ৰহ কৰে, আৰু নিজৰ পক্ষ বৃদ্ধি কৰে, সি মহৎ ঐশ্বৰ্য লাভ কৰে।
Verse 9
हीयमानेनकर्तव्योराज्ञासन्धिस्समेवच ।।।।नशत्रुमवमन्येतज्यायान्कुर्वीतविग्रहम् ।
ৰাজাৰ শক্তি হ্ৰাস পালে সমশক্তিৰ সৈতে সন্ধি কৰা উচিত; শত্রুক অৱমাননা নকৰিব—আৰু যদি প্ৰতিপক্ষ অধিক বলৱান হয়, তেন্তে বিগ্ৰহৰ পৰা বিৰত থাকিব।
Verse 10
तन्मह्यंरोचतेसन्धिस्सहरामेणरावण ।।।।यदर्थमभियुक्ता: स्मसीतातस्मैप्रदीयताम् ।
“হে ৰাৱণ, ৰামৰ সৈতে সন্ধি মোৰ মনত ৰোচে। যাৰ কাৰণে আমি আক্ৰমিত হৈছোঁ, সেই সীতাক তেওঁৰ হাতত পুনৰ অৰ্পণ কৰা হওক।”
Verse 11
यस्यदेवर्षयस्सर्वेगन्धर्वाश्चजयैषिणः ।।।।विरोथंमागमस्तेनसन्धिस्तेतेनरोचताम् ।
“যাৰ জয় কামনা সকলো দেৱৰ্ষি আৰু গন্ধৰ্বে কৰে, তেওঁৰ সৈতে বৈৰতা নকৰিবা; তেওঁৰ সৈতে সন্ধি তোমাৰো মনত ৰোচক হওক।”
Verse 12
असृजद्भगवान्पक्षौद्वावेनहिपितामहः ।।।।सुराणामसुराणांचधर्माधर्मौतदाश्रयौ ।
ভগৱান পিতামহ ব্ৰহ্মাই নিশ্চয় দুটা বিপৰীত পক্ষ সৃষ্টি কৰিলে—দেৱ আৰু অসুৰ; তেওঁলোকে ক্ৰমে ধৰ্ম আৰু অধৰ্মৰ আশ্ৰয় লৈ স্থিত হ’ল।
Verse 13
धर्मोहिश्रूयतेपक्षीह्यमराणांमहात्मनाम् ।।।।अधर्मोरक्षसांपक्षोह्यसुराणांचराक्षस ।
শ্ৰুতিত কোৱা হয়—ধৰ্ম মহাত্মা অমৰসকলৰ পক্ষ; আৰু হে ৰাক্ষস, অধৰ্ম ৰাক্ষস আৰু অসুৰসকলৰ পক্ষ।
Verse 14
धर्मोवैग्रसतेऽधर्मंततःकृतमभूद्युगम् ।।।।अधर्मोग्रसतेधर्मंततस्तिष्यःप्रवर्तते ।
যেতিয়া ধৰ্মে অধৰ্মক গ্ৰাস কৰে, তেতিয়া সেই যুগ ‘কৃতযুগ’ বুলি কোৱা হয়; আৰু যেতিয়া অধৰ্মে ধৰ্মক গ্ৰাস কৰে, তেতিয়া ‘তিষ্য (কলি) যুগ’ প্ৰৱৰ্তিত হয়।
Verse 15
तत्त्वयाचरयालोकान्धर्मोपिविनिहतोमहान् ।।।।अधर्मःप्रगृहीतश्चतेनास्मद्बलिनःपरे ।
তুমি লোকসমূহত বিচৰণ কৰোঁতে মহাধৰ্মকো পৰিত্যাগ কৰি অধৰ্মক আঁকোৱালি ল’লা; সেয়ে ধৰ্মত স্থিত শত্রুসকল আমাৰ তুলনাত অধিক বলৱান হ’ল।
Verse 16
सप्रमादावदिवृद्धस्तेऽधर्मोहिग्रसतेहिनः ।।।।विवर्थयतिपक्षंचसुराणांसुरभावनः ।
তোমাৰ প্ৰমাদে পোষিত সেই অধৰ্ম নিশ্চয় আমাক গ্ৰাস কৰিব; আৰু দেৱসকলৰ পক্ষ বৃদ্ধি কৰি, তেওঁলোকৰ শক্তিবৃদ্ধিৰ কাৰণ হ’ব।
Verse 17
विषयेषुप्रसक्तेनयत्किञ्चित्कारणात्वया ।।।।ऋषीणामग्नकल्पानामुद्वेगोजनितोमहान् ।
বিষয়ভোগত আসক্ত হৈ তুমি কোনো না কোনো কাৰণত অগ্নিসদৃশ তপোবলসম্পন্ন ঋষিসকলৰ মাজত মহা উদ্বেগ আৰু ব্যথা জন্মাইছা।
Verse 18
तेषांप्रभावोदुर्धर्षःप्रदीप्तइवपावकः ।।।।तपसाभावितात्मानोधर्मस्यानुग्रहेरताः ।मुख्यर्यज्ञैर्यजन्त्येतेनित्यंतैस्सैर्द्विजातयः ।।।।जुह्वत्यनगींश्चविधिवद्वेदांश्चोच्चैरधीयते ।अभिभूयचरक्षांसिब्रह्मघोषानुदैरयन् ।।।।दिशोऽपिविद्रुतास्सर्वेस्तनयित्नुरिवोष्णगे ।
তেওঁলোকৰ প্ৰভাৱ দুৰ্ধৰ্ষ—প্ৰদীপ্ত পাৱকৰ দৰে। তপস্যাৰে শুদ্ধ আত্মা হৈ, ধৰ্মৰ অনুগ্ৰহত ৰত সেই দ্বিজাতিসকলে মুখ্য যজ্ঞসমূহ নিত্য সম্পাদন কৰে; বিধিপূৰ্বক আহুতি অৰ্পণ কৰি উচ্চস্বৰে বেদ অধ্যয়ন কৰে। ৰাক্ষসসকলক দমন কৰি তেওঁলোকে ব্ৰহ্মঘোষ উচ্চাৰণ কৰে; আৰু উষ্ণ ঋতুৰ তাপত মেঘ যেন ছিটিকি যায়, তেনেদৰে ৰাক্ষসসকল সকলো দিশলৈ পলাই যায়।
Verse 19
तेषांप्रभावोदुर्धर्षःप्रदीप्तइवपावकः ।।6.35.18।।तपसाभावितात्मानोधर्मस्यानुग्रहेरताः ।मुख्यर्यज्ञैर्यजन्त्येतेनित्यंतैस्सैर्द्विजातयः ।।6.35.19।।जुह्वत्यनगींश्चविधिवद्वेदांश्चोच्चैरधीयते ।अभिभूयचरक्षांसिब्रह्मघोषानुदैरयन् ।।6.35.20।।दिशोऽपिविद्रुतास्सर्वेस्तनयित्नुरिवोष्णगे ।
তপস্যাৰে ভাৱিত আত্মা হৈ ধৰ্মৰ অনুগ্ৰহত ৰত এই দ্বিজাতি ঋষিসকলে মুখ্য যজ্ঞসমূহ নিত্য সম্পাদন কৰে; সেই পবিত্ৰ ক্ৰিয়াত অচলভাৱে স্থিত থাকে।
Verse 20
तेषांप्रभावोदुर्धर्षःप्रदीप्तइवपावकः ।।6.35.18।।तपसाभावितात्मानोधर्मस्यानुग्रहेरताः ।मुख्यर्यज्ञैर्यजन्त्येतेनित्यंतैस्सैर्द्विजातयः ।।6.35.19।।जुह्वत्यनगींश्चविधिवद्वेदांश्चोच्चैरधीयते ।अभिभूयचरक्षांसिब्रह्मघोषानुदैरयन् ।।6.35.20।।दिशोऽपिविद्रुतास्सर्वेस्तनयित्नुरिवोष्णगे ।
তেওঁলোকে বিধিপূৰ্বক অগ্নিত আহুতি অৰ্পণ কৰে আৰু উচ্চস্বৰে বেদ অধ্যয়ন কৰে; আৰু ৰাক্ষসসকলক দমন কৰি ব্ৰহ্মঘোষ উচ্চাৰণ কৰে। ফলত উষ্ণ ঋতুৰ তাপত মেঘ যেন ছিটিকি যায়, তেনেদৰে ৰাক্ষসসকল সকলো দিশলৈ পলাই যায়।
Verse 21
ऋषीणामग्निकल्पानामग्निहोत्रासमुत्थितः ।।।।अदत्तेरक्षसांतेजोधूमोव्याप्यदिशोदश ।
অগ্নিসদৃশ ঋষিসকলৰ অগ্নিহোত্ৰৰ পৰা উঠা ধোঁৱাই দহো দিশা ব্যাপি ৰাক্ষসসকলৰ তেজ হৰণ কৰে।
Verse 22
तेषुतेषुचदेशेषुपुण्येष्वेवदृढव्रतैः ।।।।चर्यमाणंतपस्तीव्रंसन्तापयतिराक्षसान् ।
সেই সেই দেশত—বিশেষকৈ পুণ্যস্থানসমূহত—দৃঢ়ব্ৰত তপস্বীসকলে আচৰণ কৰা তীব্ৰ তপস্যাই ৰাক্ষসসকলক দহি সন্তাপিত কৰে।
Verse 23
देवदानवयक्षेभ्योगृहीतश्चवरस्त्वया ।।।।मनुषावानराऋक्षागोलाङ्गूलामहाबलाः ।बलवन्तइहागम्यगर्जन्तीदृढविक्रमाः ।।।।
দেৱ, দানৱ আৰু যক্ষসকলৰ পৰা তুমি অভয়বৰ লাভ কৰিছিলা; তথাপি এতিয়া ইয়াত বলৱান মানুহ, বানৰ, ঋক্ষ আৰু ক’লা-মুখীয়া মহাবলী গোলাঙ্গূলসকল আহি দৃঢ় বিক্ৰমে গর্জন কৰিছে।
Verse 24
देवदानवयक्षेभ्योगृहीतश्चवरस्त्वया ।।6.35.23।।मनुषावानराऋक्षागोलाङ्गूलामहाबलाः ।बलवन्तइहागम्यगर्जन्तीदृढविक्रमाः ।।6.35.24।।
দেৱ, দানৱ আৰু যক্ষসকলৰ পৰা তুমি অভয়বৰ লাভ কৰিছিলা; তথাপি এতিয়া ইয়াত বলৱান মানুহ, বানৰ, ঋক্ষ আৰু ক’লা-মুখীয়া মহাবলী গোলাঙ্গূলসকল আহি দৃঢ় বিক্ৰমে গর্জন কৰিছে।
Verse 25
उत्पातान्विविधान्दृष्टवाघोरन्बहुविधांस्तथा ।विनाशमनुपश्यामिसर्वेषांरक्षसामहम् ।।।।
বহু প্ৰকাৰৰ ভয়ংকৰ অপশকুন দেখি মই সকলো ৰাক্ষসৰ বিনাশ অনুধাৱন কৰিছোঁ।
Verse 26
खराभिस्न्तिताघोरामेघाःप्रतिभयङ्कराः ।शोणितेनाभिवर्षन्तिलङ्कामुष्णेनसर्वतः ।।।।
ভয়ংকৰ, ঘোৰ মেঘবোৰ কঠোৰ গর্জনত গাজি উঠি, চাৰিওফালে লংকাৰ ওপৰত উষ্ণ ৰক্তবৃষ্টি বৰষাইছে।
Verse 27
रुदतांवाहनानांचप्रपवन्त्यौस्रबिन्दवः ।ध्वजाध्वस्ताविवर्णाश्चनप्रभान्तियथापुरम् ।।।।
কান্দি থকা যেন লগা বাহনবোৰৰ পৰা অশ্ৰুবিন্দু ঝৰে; আৰু ধ্বজসমূহ তথা ধূলিত মলিন অশ্ব-গজবোৰ বিবৰ্ণ হৈ পৰিছে, আগৰ দৰে দীপ্ত নহয়।
Verse 28
व्याळागोमायवोगृध्रावाश्यन्तिचसुभैरवम् ।प्रविश्यलङ्कामनिशंसमवायांश्चकुर्वते ।।।।
দুষ্ট ব্যাল, গোমায়ু আৰু গৃধ্ৰবোৰ লংকাৰ ভিতৰলৈ গভীৰে প্ৰৱেশ কৰিছে; অবিৰত একত্ৰ হৈ অতি ভয়ংকৰ ধ্বনিত চিঞৰি উঠিছে।
Verse 29
काळिकाःपाण्डुरैर्दन्तै: प्रहसन्त्यग्रतःस्थिताः ।स्त्रियस्स्वप्नेषुमुष्ण्नत्योगृहाणिप्रतिभाष्यच ।।।।
কয়লাৰ দৰে ক’লা, ফিকা দাঁতযুক্ত স্ত্ৰীসকল সপোনত সন্মুখত থিয় হৈ ডাঙৰকৈ হাঁহে; অশুভ বাক্য কৈ, ঘৰবোৰ লুটি নিয়া যেন লাগে।
Verse 30
गृहाणांबलिकर्माणिश्वानःपर्युपभुञ्जते ।खरागोषुप्रजायन्तेमूषकानकुलैस्सह ।।।।
ঘৰসমূহত পূজাৰ্থে অৰ্পিত বলিভোজন কুকুৰে ভক্ষণ কৰে; গাইৰ মাজত গাধা জন্মে, আৰু মূষিক নকুলৰ সৈতে একেলগে জন্মে—ই প্ৰকৃতিৰ বিপৰ্যয় আৰু আসন্ন বিপদৰ অশুভ নিমিত্ত।
Verse 31
मार्जाराद्वीपिभिस्सार्थंसूकराश्शुनकैस्सह ।किन्नराराक्षसैश्चापिसमीयुर्मानुषैस्सह ।।।।
মেকুৰী চিতাৰ সৈতে সঙ্গ কৰে, গাহৰি কুকুৰৰ সৈতে; কিন্নৰো ৰাক্ষস আৰু মানুহৰ সৈতে মিশ্ৰিত হয়—ই জাতিধৰ্মৰ গণ্ডগোল আৰু ধৰ্মক্ৰম ভাঙি পৰাৰ অশুভ সংকেত।
Verse 32
पाण्डुरारक्तपादाश्चविहङ्गाःकालचोदिताः ।राक्षसानांविनाशायकपोताविचरन्तिच ।।।।
কালৰ প্ৰেৰণা মতে ৰঙা পাৱযুক্ত পাণ্ডুৰ কপৌতবোৰ ঘূৰি ফুৰে; সিহঁতে ৰাক্ষসসকলৰ বিনাশৰ পূৰ্বসংকেত দিয়ে।
Verse 33
वीचीकूचीतिवाश्य्नत्यश्शारिकावेश्मसुस्थिताः ।पतन्तिग्रथिताश्चापिनिर्जिताःकलहैषिणः ।।।।
ঘৰত থকা শাৰিকাবোৰে অদ্ভুত ‘ৱীচীকূচী’ ধ্বনিত চিঞৰে; কলহপ্ৰিয় পক্ষীবোৰো বিবাদত জড়াই পৰি যায়—পৰাজিত হৈ—ইয়াও অশুভ নিমিত্ত।
Verse 34
पक्षिणश्चमृगास्सर्वेप्रत्यादित्यंरुदन्तिच ।कराळोविकटोमुण्डःपुरुषःकष्णपिङ्गळः ।।।।कालोगृहाणिसर्वेषांकालेकालेऽन्ववेक्षते ।एतान्यन्यानिदुष्टानिनिमित्तान्युत्पतन्तिच ।।।।
সকলো পক্ষী আৰু মৃগ সূৰ্যৰ ফালে বৈৰভাৱে কান্দি চিঞৰে। কাল নিজেই কৰাল, বিকট, মুণ্ডিত-মস্তক, কৃষ্ণ-পিঙ্গল পুৰুষৰূপে প্ৰকট হৈ, কালে কালে সকলো ঘৰলৈ দৃষ্টি নিক্ষেপ কৰে। এইদৰে আৰু আন বহু দুষ্ট অশুভ নিমিত্ত পুনঃপুনঃ উদ্ভৱ হয়।
Verse 35
पक्षिणश्चमृगास्सर्वेप्रत्यादित्यंरुदन्तिच ।कराळोविकटोमुण्डःपुरुषःकष्णपिङ्गळः ।।6.35.34।।कालोगृहाणिसर्वेषांकालेकालेऽन्ववेक्षते ।एतान्यन्यानिदुष्टानिनिमित्तान्युत्पतन्तिच ।।6.35.35।।
সকলো পক্ষী আৰু মৃগ সূৰ্যৰ ফালে বৈৰভাৱে ক্ৰন্দন কৰে; কাল ভয়ংকৰ, বিকট, মুণ্ডিত-মস্তক, কৃষ্ণ-পিঙ্গল বৰ্ণৰ পুৰুষৰূপে প্ৰকাশ পাই, সময়ে সময়ে সকলো গৃহলৈ চাই পৰ্যবেক্ষণ কৰে। এইদৰে আৰু আন আন দুষ্ট অপশকুনো নিৰন্তৰ উদ্ভৱ হৈ আছে।
Verse 36
विष्णुंमन्यामहेरामंमानुषंरूपमास्थितम् ।नहिमानुषमात्रोऽसौराघवोदृढविक्रमः ।।।।येनबद्धःसमुद्रेचसेतुःसपरमाद्भुतः ।कुरुष्वनरराजेनसधनिंरामेणरावण ।।।।ज्ञात्वावधार्यकर्माणिक्रियतामायतिक्षमम् ।
আমি ৰামক মানৱ-ৰূপ ধাৰণ কৰা বিষ্ণু বুলি ভাবোঁ; দৃঢ়-বিক্ৰমী সেই ৰাঘৱ কেৱল মানৱ নহয়। যিজনে সাগৰৰ ওপৰত পৰম আশ্চৰ্য সেতু বান্ধিলে। হে ৰাৱণ, সেই নৰরাজ ৰামৰ সৈতে সন্ধি কৰ; কৰ্মপথ বুজি সঠিকভাৱে নিৰ্ণয় কৰি, ভৱিষ্যতলৈ স্থায়ী হ’ব পৰাকৈ যি উচিত সেয়াই কৰ।
Verse 37
विष्णुंमन्यामहेरामंमानुषंरूपमास्थितम् ।नहिमानुषमात्रोऽसौराघवोदृढविक्रमः ।।6.35.36।।येनबद्धःसमुद्रेचसेतुःसपरमाद्भुतः ।कुरुष्वनरराजेनसधनिंरामेणरावण ।।6.35.37।।ज्ञात्वावधार्यकर्माणिक्रियतामायतिक्षमम् ।
যিজনে সাগৰৰ ওপৰে সেই পৰম আশ্চৰ্য সেতু বান্ধিলে, সেই নৰ-ৰাজ ৰামৰ সৈতে সন্ধি কৰ, হে ৰাৱণ। কৰ্মসমূহ জানি-বুজি, ভালদৰে বিচাৰ কৰি, ভৱিষ্যৎ-হিতকৰ কাৰ্য সম্পন্ন হওক।
Verse 38
इदंवचस्तत्रनिशम्यमाल्यवान्परीक्ष्यरक्षोधिपतेर्मनःपुनः ।अनुत्तमेषूत्तमपौरुषोबलीबभूवतूष्णींसमवेक्ष्यरावणम् ।।।।
এইদৰে কথা কৈ, মহাবলী মাল্যৱান—উত্তমসকলৰ মাজত উত্তম পৰামৰ্শদাতা—পুনৰ ৰাক্ষসাধিপতিৰ মন পৰীক্ষা কৰিলে; ৰাৱণক চাই সি নীৰৱ হৈ ৰ’ল।
Frequently Asked Questions
The central dharma-action is whether Rāvaṇa should abandon pride and hostility, restore Sītā to Rāma, and adopt sandhi (alliance/peace) as a legitimate royal response when strategic strength and moral standing are deteriorating.
Mālyavān teaches that sovereignty is sustained by learning, justice, and timely policy; when adharma is nourished, it empowers the opposing dhārmic side, and rejecting wise counsel—despite clear signs—accelerates ruin.
Laṅkā functions as the omen-saturated political center; the Samudra-setu (ocean-bridge) stands as a cultural-technological marvel validating Rāma’s extraordinary status; and agnihotra/yajña and Vedic recitation appear as ritual landmarks that symbolically weaken rākṣasa power.