Sarga 19

Verse 1

राघवेणाभयेदत्तेसन्नतोरावणानुजः ।विभीषणोमहाप्राज्ञोभूमिंसमवलोकयन् ।।6.19.1।।

ৰাঘৱে অভয় দান কৰাৰ পিছত, ৰাৱণৰ অনুজ মহাপ্ৰাজ্ঞ বিভীষণ বিনয়ী হৈ নমস্কাৰ কৰি, ভূমিলৈ চাই শৰণাগতিভাৱে তললৈ নামিবলৈ প্ৰস্তুত হ’ল।

Verse 2

खात्पपातावनींहृष्टोभक्तेरनुचरैस्सह ।सतरामस्यपरमात्मानिपपातविभीषणः ।।6.19.2।।

আনন্দিত মনেৰে বিভীষণ তেওঁৰ অনুগত অনুচৰসকলৰ সৈতে আকাশৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি আহিল আৰু সেই মহাত্মাই ৰামৰ চৰণত শৰণ ল’লে।

Verse 3

पादयोश्शरणान्वेषीचतुर्भिस्सहराक्षसैः ।अब्रवीच्चतदावाक्यंरामंप्रतिविभीषणः ।।6.19.3।।धर्मयुक्तंचयुक्तंचसाम्प्रतंसम्प्रहर्षणम् ।

ৰামৰ পদযুগলত শৰণ বিচাৰি, চাৰি ৰাক্ষসসহ বিভীষণে তেতিয়া ৰামক ধৰ্মসঙ্গত আৰু উপযুক্ত, তৎক্ষণাৎ দৃঢ় বিশ্বাস আৰু মহা আনন্দ জগোৱা বাক্য ক’লে।

Verse 4

अनुजोरावणस्याहंतेनचाप्यवमानितः ।भवन्तंसर्वभूतानांशरण्यंशरणागतः ।।6.19.4।।

মই ৰাৱণৰ অনুজ; তেনেই মোক অপমানিত কৰিছে। সৰ্বভূতৰ শৰণ্য তুমি—তোমাৰ শৰণত মই শৰণাগত হৈ আহিছোঁ।

Verse 5

परित्यक्तामयालङ्कमित्राणिचधनानिच ।भवद्गतंहिमेराज्यंजीवितंचसुखानिच ।।6.19.5।।

মই লংকা, মিত্ৰ আৰু ধন-সম্পদ সকলো ত্যাগ কৰিলোঁ; মোৰ ৰাজ্য, মোৰ জীৱন আৰু যিমান সুখ আছে, সেয়া এতিয়া আপোনাৰ হাতত অৰ্পিত।

Verse 6

तथ्यतद्वचनंश्रुत्वारामोवचनमब्रवीत् ।।6.19.6।।वचसासान्त्वयित्वैनंलोचनाभ्यांपिबन्निव ।आख्याहिममतत्त्वेनराक्षसानांबलाबलम् ।।6.19.7।।

সেই সত্যবচন শুনি শ্ৰীৰামে উত্তৰ দিলে। মৃদু বাক্যৰে তাক সান্ত্বনা দি, চকুৰে যেন পান কৰি চোৱা দৰে তাক নিৰীক্ষণ কৰি ক’লে: “ৰাক্ষসসকলৰ বল আৰু অবল সত্যকৈ মোক কোৱা।”

Verse 7

तथ्यतद्वचनंश्रुत्वारामोवचनमब्रवीत् ।।6.19.6।।वचसासान्त्वयित्वैनंलोचनाभ्यांपिबन्निव ।आख्याहिममतत्त्वेनराक्षसानांबलाबलम् ।।6.19.7।।

অক্লিষ্টকৰ্মা শ্ৰীৰামে এইদৰে কোৱাত, সেই ৰাক্ষস (বিভীষণ) ৰাৱণৰ সমগ্ৰ বল বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 8

एवमुक्तंतदारक्षोरामेणाक्लिष्टकर्मणा ।रावणस्यबलंसर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ।।6.19.8।।

অক্লিষ্টকৰ্মা শ্ৰীৰামে এইদৰে কোৱাত, সেই ৰাক্ষস (বিভীষণ) ৰাৱণৰ সমগ্ৰ বল বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 9

अवध्यस्सर्वभूतानांगन्धर्वोरगरक्षसाम् ।राजपुत्रदशग्रीवोवरदानात्स्वयंभुवः ।।6.19.9।।

হে ৰাজপুত্ৰ! স্বয়ম্ভূ ব্ৰহ্মাৰ বৰদানৰ ফলত দশগ্ৰীৱ ৰাৱণ গন্ধৰ্ব, নাগ, ৰাক্ষস তথা অন্য সকলো ভূতৰ দ্বাৰাও অবধ্য।

Verse 10

रावणानन्तरोभ्राताममज्येष्ठश्चवीर्यवान् ।कुम्भकर्णोमहातेजाश्शक्रप्रतिबलोयुधि ।।6.19.10।।

ৰাৱণৰ পিছত বয়সত নিকট আৰু মোৰ জ্যেষ্ঠ পৰাক্ৰমী ভ্ৰাতা—মহাতেজস্বী কুম্ভকৰ্ণ—যুদ্ধত শক্ৰৰ সমান বলবান।

Verse 11

रामसेनापतिस्तस्यप्रहास्तोयदिवाश्रुतः ।कैलासेयेनसङ्ग्रामेमणिभद्रःपराजितः ।।6.19.11।।

হে ৰাম, তুমি হয়তো তাৰ সেনাপতি প্ৰহস্তৰ কথা শুনিছা—যিয়ে কৈলাসত হোৱা যুদ্ধত মণিভদ্ৰক পৰাজিত কৰিছিল।

Verse 12

बद्धगोधाङ्गुळित्रश्चअवध्यकवचोयुधि ।धनुरादाययस्तिष्टन्नदृश्योभवतीन्द्रजित् ।।6.19.12।।

গোধাচৰ্মৰ আঙুলি-ৰক্ষক বান্ধি, অভেদ্য কবচ পৰিধান কৰি, ধনু হাতে লৈ যুঁজত থিয় হোৱা ইন্দ্ৰজিত্ অন্তৰ্ধান গৈ অদৃশ্য হয়।

Verse 13

सङ्ग्रामसमयव्यूहेतर्पयित्वाहुताशनम् ।अन्तर्धानगतश्शत्रूनिन्द्रजिद् हन्तिराघव:।। 6.19.13।।

হে ৰাঘৱ! যুদ্ধ-বিউহৰ সময়ত হুতাশন অগ্নিক তৰ্পণ কৰি, ইন্দ্ৰজিত্ অন্তৰ্ধান গৈ শত্ৰুসকলক সংহাৰ কৰে।

Verse 14

महोदरमहापार्श्वौराक्षसश्चाप्यकम्पनः ।अनीकस्थास्तुतस्यैतेलोकपालसमायुधि ।।6.19.14।।

মহোদৰ, মহাপাৰ্শ্ব আৰু ৰাক্ষস অকম্পন—ইহঁতে তাৰ সেনানায়ক; লোকপালসদৃশ আয়ুধধাৰী হৈ যুঁজত ভয়ংকৰ।

Verse 15

दशकोटिसहस्राणिरक्षसांकामरूपिणाम् ।मांसशोणितभक्ष्याणांलङ्कापुरनिवासिनाम् ।।6.19.15।।

লংকাপুৰীত কামৰূপী ৰাক্ষসসকল দশকোটি সহস্ৰ পৰিমাণে বাস কৰে; মাংস আৰু শোণিত ভক্ষণকাৰী অগণন দল।

Verse 16

सतैस्तुसहितोराजालोकपालानयोधयत् ।सहदेवैस्तुतेभग्नारावणेनमहात्मना ।।6.19.16।।

সেই ৰজাই (ৰাৱণ) শ শ অনুচৰৰ সৈতে লোকপালসকলৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিছিল; আৰু দেৱতাসকলৰ সৈতে তেওঁলোক সকলো মহাত্মা ৰাৱণৰ দ্বাৰা পৰাজিত হৈছিল।

Verse 17

विभीषणवच: श्रुत्वारामोदृढपराक्रमः ।अन्वीक्ष्यमनसासर्वमिदंवचनमब्रवीत् ।।6.19.17।।

বিভীষণৰ কথা শুনি, দৃঢ পৰাক্ৰমী ৰামে মনতে সকলো কথা বিচাৰ কৰি এইদৰে ক’লে।

Verse 18

यानिकर्मापदानानिरावणस्यविभीषण: ।अख्यातानिचतत्त्वेनह्यवगच्छामितान्यहम् ।।6.19.18।।

হে বিভীষণ, ৰাৱণৰ যিবোৰ কৰ্ম আৰু বীৰত্বৰ কথা তুমি বৰ্ণনা কৰিছা, মই সেইবোৰৰ প্ৰকৃত সত্যতা উপলব্ধি কৰিছো।

Verse 19

अहंहत्वादशग्रीवंसप्रहस्तंसबान्धवम् ।राजानंत्वांकरिष्यामिसत्यमेतद्ब्रवीमिते ।।6.19.19।।

মই প্ৰহস্ত আৰু তেওঁৰ জ্ঞাতি-কুটুম্বৰ সৈতে দশগ্ৰীৱক (ৰাৱণ) বধ কৰি তোমাক ৰজা পাতিম, মই তোমাক এই সত্য কথা কৈছো।

Verse 20

रसातलंवाप्रविशेत्पाताळंवापिरावणः ।पितामहासकाशंवानमेजीवन्विमोक्ष्यते ।।6.19.20।।

ৰাৱণ ৰসাতলত প্ৰৱেশ কৰক বা পাতাললৈ নামক, বা পিতামহ ব্ৰহ্মাৰ ধামলৈও গৈ পোৱক—তথাপি সি মোৰ হাতৰ পৰা জীৱিত অৱস্থাত ৰক্ষা নাপাব।

Verse 21

अहत्वारावणंसङ् ख्येसपुत्रजनबान्धवम् ।अयोध्यांनप्रवेक्ष्यामित्रिभिस्तैर्भ्रातृभिश्शपे ।।6.19.21।।

যুদ্ধত ৰাৱণক তাৰ পুত্ৰ, পৰিজন আৰু বান্ধৱসহ বধ নকৰিলে মই অযোধ্যাত প্ৰৱেশ নকৰোঁ; মোৰ তিনিজন ভাতৃৰ শপথ।

Verse 22

श्रुत्वातुवचनंतस्यरामस्याक्लिष्टकर्मणः ।शिरसावन्द्यधर्मात्मावक्तुमेवोपचक्रमे ।।6.19.22।।

অক্লিষ্টকৰ্মা শ্ৰীৰামৰ বাক্য শুনি ধৰ্মাত্মা বিভীষণে শিৰ নত কৰি ভক্তিভাৱে বন্দনা কৰিলে আৰু ক’বলৈ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 23

राक्षसानांवधेसाह्यंलङ्कायाश्चप्रधर्षणे ।करिष्यामियथाप्राणंप्रवेक्ष्यामिचवाहिनीम् ।।6.19.23।।

ৰাক্ষসসকলৰ বধত আৰু লংকাৰ ওপৰত প্ৰধৰ্ষণত মই প্ৰাণ পৰ্যন্ত সহায় কৰিম; আৰু বাহিনীও সম্পূৰ্ণ শক্তিৰে প্ৰৱেশ কৰোৱাম।

Verse 24

इतिब्रुवाणांरामस्तुपरिष्वज्यविभीषणम् ।अब्रवील्लक्ष्मणंप्रीतस्समुद्राज्जलमानय ।।6.19.24।।

এইদৰে কোৱা বিভীষণক ৰামে প্ৰসন্নচিত্তে আলিঙ্গন কৰিলে আৰু লক্ষ্মণক ক’লে: “সমুদ্ৰৰ পৰা জল আন।”

Verse 25

तेनचेमंमहाप्राज्ञमभिषिञ्चविभीषणम् ।राजानंरक्षसांक्षिप्रंप्रसन्नेमयिमानद ।।6.19.25।।

সেই জলৰে এই মহাপ্ৰাজ্ঞ বিভীষণক অভিষেক কৰা; হে মান্যজন, মোৰ প্ৰসন্নতাতেই তেওঁক তৎক্ষণাৎ ৰাক্ষসসকলৰ ৰজা ৰূপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা।

Verse 26

एवमुक्तस्तुसौमित्रिरभ्यषिञ्चद्विभीषणम् ।मध्येवानरमुख्यानांराजानंरामशासनात् ।।6.19.26।।

এইদৰে কোৱা হোৱাত সৌমিত্ৰি (লক্ষ্মণ)য়ে ৰামৰ আজ্ঞাত বানৰ-শ্ৰেষ্ঠসকলৰ মাজত বিভীষণক ৰজা ৰূপে অভিষেক কৰিলে।

Verse 27

तंप्रसादंतुरामस्यदृष्टवासद्यःप्लवङ्गमाः ।प्रचुक्रुशुर्महात्मानंसाधुसाध्वितिचाब्रुवन् ।।6.19.27।।

ৰামৰ সেই কৃপা-প্ৰসাদ দেখি বানৰসকল তৎক্ষণাৎ আনন্দত লাফি উঠিল আৰু মহাত্মাক ‘সাধু! সাধু!’ বুলি কৈ প্ৰশংসা কৰিলে।

Verse 28

अथाब्रवीद् हनूमांश्चसुग्रीवश्चविभीषणम् ।कथंसागरमक्षोभ्यंतरामवरुणालयम् ।।6.19.28।।सैन्यैःपरिवृतास्सर्वेवानराणांमहौजसाम् ।

তাৰ পিছত মহৌজস্বী বানৰসেনাৰে পৰিবৃত হৈ হনুমান আৰু সুগ্ৰীৱে বিভীষণক ক’লে: ‘বৰুণালয় এই অক্ষোভ্য সাগৰ আমি কেনেকৈ পাৰ হ’ম?’

Verse 29

उपायंनाधिगच्छामोयथानदनदीपतिम् ।तरामतरसासर्वेससैन्यावरुणालयम् ।।6.19.29।।

‘সেনাসহ আমি সকলোৱে ত্বৰিতে নদ-নদীপতি, বৰুণালয় সেই সাগৰ পাৰ হ’বলৈ কোনো উপায় বিচাৰি পোৱা নাই।’

Verse 30

एवमुक्तस्तुधर्मज्ञःप्रत्युवाचविभीषणः ।समुद्रंराघवोराजाशरणंगन्तुमर्हति ।।6.19.30।।

এইদৰে কোৱা হ’লে ধৰ্মজ্ঞ বিভীষণে উত্তৰ দিলে: “ৰাজা ৰাঘৱে সাগৰৰ ওচৰলৈ গৈ তাৰ শৰণ লৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা উচিত।”

Verse 31

खानितस्सगरेणायमप्रमेयोमहोदधिः ।कर्तुमर्हतिरामस्यज्ञाते: कार्यंमहामतिः ।।6.19.31।।

সগৰে খনন কৰোৱা এই অপৰিমেয় মহাসাগৰে মহামতি হৈ ৰামৰ কাৰ্য সম্পন্ন কৰা উচিত; কিয়নো ৰাম সেই একে বংশৰ।

Verse 32

एवंविभीषणेनोक्तोराक्षसेनविपश्चिता ।अजगामाथसुग्रीवोयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.19.32।।

বুদ্ধিমান ৰাক্ষস বিভীষণে এইদৰে কোৱাৰ পিছত, সুগ্ৰীৱ তেতিয়া লক্ষ্মণসহ ৰাম য’ত আছিল তাত গ’ল।

Verse 33

ततश्चाख्यातुमारेभेविभीषणवचश्शुभम् ।सुग्रीवोविपुलग्रीवोस्सागरस्योपवेशनम् ।।6.19.33।।

তাৰ পিছত বিপুলগ্ৰীৱ সুগ্ৰীৱে, সাগৰৰ ওচৰলৈ কেনেকৈ গৈ তাক সম্বোধন কৰিব লাগে—এই বিষয়ে বিভীষণৰ শুভ বাক্য ৰামক ক’বলৈ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 34

प्रकृत्याधर्मशीलस्यराघवस्याप्यरोचत ।।6.19.34।।सलक्ष्मणंमहातेजास्सुग्रीवंचहरीश्वरम् ।सत्क्रियार्थंक्रियादक्षंस्मितपूर्वमुवाचह ।।6.29.35।।

স্বভাৱতে ধৰ্মনিষ্ঠ ৰাঘৱৰো এই পৰামৰ্শ মনোমোহক লাগিল।

Verse 35

प्रकृत्याधर्मशीलस्यराघवस्याप्यरोचत ।।6.19.34।।सलक्ष्मणंमहातेजास्सुग्रीवंचहरीश्वरम् ।सत्क्रियार्थंक्रियादक्षंस्मितपूर्वमुवाचह ।।6.29.35।।

তাৰ পিছত মহাতেজস্বী শ্ৰীৰামে প্ৰথমে মৃদু হাসি কৰি, কৰ্মদক্ষ লক্ষ্মণক আৰু বানৰদলৰ অধিপতি হৰীশ্বৰ সুগ্ৰীৱক, যথোচিতভাৱে গ্ৰহণীয় কাৰ্য বিষয়ে ক’লে।

Verse 36

विभीषणस्यमन्त्रोऽयंममलक्ष्मण रोचते ।सुग्रीवःपण्डितोनित्यंभवान्मन्त्रविचक्षणः ।।6.19.36।।उभाभ्यांसम्प्रधार्यार्थंरोचतेयत्तदुच्यताम् ।

“লক্ষ্মণ, বিভীষণৰ এই মন্ত্ৰ-মত মোৰ মনত ৰুচে। সুগ্ৰীৱ সদায় পণ্ডিত, আৰু তুমি মন্ত্ৰবিচাৰত বিচক্ষণ। তোমালোক দুয়ো সঁচা হিত চিন্তা কৰি, যি উচিত বুলিবা সেয়া মোক কোৱা।”

Verse 37

एवमुक्तौततोवीरावुभौसुग्रीवलक्ष्मणौ ।समुदाचारसंयुक्तमिदंवचनमूचतुः ।।6.19.37।।

এনেদৰে কোৱা হোৱাত, সেই দুজন বীৰ—সুগ্ৰীৱ আৰু লক্ষ্মণ—সদাচাৰ আৰু মৰ্যাদাসংযুক্ত এই বাক্য ক’লে।

Verse 38

किमर्थनौनरव्याघ्र: नरोचिष्यतिराघव: ।विभीषणेनयच्चोक्तमस्मिन् कालेसुखावहम् ।।6.19.38।।

“হে ৰাঘৱ, নৰব্যাঘ্ৰ! এই সময়ত বিভীষণে যি কৈছে সেয়া সুখদায়ক আৰু হিতকৰ; তেন্তে আমি তাক কিয় অনুমোদন নকৰিম?”

Verse 39

अबध्वासागरेसेतुंघोरेऽस्मिन्वरुणालये ।लङ्कानासादितुंशक्यासेन्द्रैरपिसुरासुरैः ।।6.19.39।।

এই ভয়ংকৰ সাগৰ বৰুণৰ আলয়; ইয়াৰ ওপৰত সেতু নাবান্ধিলে লংকাত উপনীত হ’ব নোৱাৰি—ইন্দ্ৰসহ দেৱ-অসুৰ সকলেও তাত পৌঁছিব নোৱাৰে।

Verse 40

विभीषणस्यशूरस्ययथार्थंक्रियतांवचः ।।6.19.40।।अलंकालात्ययंकृत्वासागरोऽयंनियुज्यताम् ।यथासैन्येनगच्छामपुरींरावणपालिताम् ।।6.19.41।।

শূৰ বিভীষণৰ বচন সত্য; সেই বীৰৰ কথা যথাৰ্থভাৱে কাৰ্যকৰী কৰা হওক।

Verse 41

विभीषणस्यशूरस्ययथार्थंक्रियतांवचः ।।6.19.40।।अलंकालात्ययंकृत्वासागरोऽयंनियुज्यताम् ।यथासैन्येनगच्छामपुरींरावणपालिताम् ।।6.19.41।।

কাল নষ্ট কৰা যথেষ্ট; এই সাগৰক বশ কৰা হওক, যাতে আমি সেনাসহ ৰাৱণপালিত নগৰীৰ ফালে অগ্ৰসৰ হ’ব পাৰোঁ।

Verse 42

एवमुक्तःकुशास्तीर्नोतीरेनदनदीपतेः ।संविवेशतदारामोवेद्यामिवहुताशनः ।।6.19.42।।

এনেদৰে কোৱা হ’লে, নদ-নদীৰ অধিপতিৰ তীৰত কুশ ঘাঁহ বিছাই, ৰাম তেতিয়া বহিল—যেনেকৈ বেদীত হুতাশন (পবিত্ৰ অগ্নি) অধিষ্ঠিত থাকে।