HomeRamayanaBala KandaSarga 54Shloka 18
Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

शबलाहरणम्

The Attempted Seizure of Sabalā (Kāmadhenu) and the Triumph of Brahmic Power

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सुरभिस्साऽसृजत्तदा।।1.54.17।।तस्या हुम्भारवोत्सृष्टा: पप्लवाश्शतशो नृप। नाशयन्ति बलं सर्वं विश्वामित्रस्य पश्यत:।।1.54.18।।

tasya tad-vacanaṃ śrutvā surabhiḥ sā ’sṛjat tadā || 1.54.17 || tasyā humbhāravotsṛṣṭāḥ paplavāḥ śataśo nṛpa | nāśayanti balaṃ sarvaṃ viśvāmitrasya paśyataḥ || 1.54.18 ||

ইয়াতো আগৰ ঘটনাৰ পুনৰুক্তি: বশিষ্ঠৰ বচন শুনি সুৰভি (শবলা) তাইৰ ‘হুম্ভা’ গর্জনৰ পৰা শতশত পপ্লৱ সৃষ্টি কৰিলে; বিশ্বামিত্ৰে চাই থাকোঁতেই তেওঁলোকে তেওঁৰ সমগ্ৰ সেনা ধ্বংস কৰিলে।

तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (Genitive), एकवचन
हुम्भारवोत्सृष्टाःsent forth from the ‘humbha’ roar
हुम्भारवोत्सृष्टाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootहुम्भ-आरव-उत्सृष्ट (प्रातिपदिक; उत्सृज् धातु-निष्पन्न कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; भूतकृदन्त ‘उत्सृष्ट’ = ‘sent forth’; तत्पुरुषः—हुम्भ-आरवात् उत्सृष्टाः
पप्लवाःPaplavas (a troop/people)
पप्लवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपप्लव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
शतशःby hundreds
शतशः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootशतशस् (अव्यय)
Formपरिमाणवाचक-अव्यय (distributive adverb)
नृपO king
नृप:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
नाशयन्तिdestroy
नाशयन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनाशय् (णिजन्त; नश् धातु causative)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; णिजन्त
बलम्army
बलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
सर्वम्entire
सर्वम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण
विश्वामित्रस्यof Viśvāmitra
विश्वामित्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन
पश्यतःwhile he watches
पश्यतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपश् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; वर्तमानकृदन्त (present participle) ‘seeing’; षष्ठी absolute sense ‘while (he) is seeing’

Hearing his words Kamadhenu created an army. O Rama her lowing brought into being Paplavas in hundreds who destroyed the entire army of Viswamitra, while he looked on helplessly.

S
Surabhi (Kāmadhenu/Śabalā)
V
Vasiṣṭha
V
Viśvāmitra
R
Rāma

FAQs

As in the parallel verse, it reinforces that dharmic authority (brahma-tejas) prevails over unjust force.

A recensional duplication emphasizing the sudden manifestation of Paplavas and the collapse of Viśvāmitra’s army.

Steady alignment with righteous command—Śabalā’s power operates under Vasiṣṭha’s dharmic direction.