Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 8, Shloka 27

मन्थराकैकेयीसंवादः — Mantharā’s Counsel to Kaikeyī

Ayodhyā’s Succession Alarm

ध्रुवं तु भरतं रामः प्राप्य राज्यमकण्टकम्।देशान्तरं वा नयिता लोकान्तरमथाऽपि वा।।2.8.27।।

dhruvaṃ tu bharataṃ rāmaḥ prāpya rājyam akaṇṭakam |

deśāntaraṃ vā nayitā lokāntaram athāpi vā ||2.8.27||

ৰাম নিশ্চয় কণ্টকৰহিত (বিৰোধীশূন্য) ৰাজ্য লাভ কৰি ভৰতক দেশান্তৰলৈ তাড়ি দিব—নচেৎ তাক পৰলোকলৈও পঠাই দিব।

ध्रुवम्certainly
ध्रुवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (certainly)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेष/विरोधार्थक-अव्यय
भरतम्Bharata
भरतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund)
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अकण्टकम्thornless (free of obstacles/enemies)
अकण्टकम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअ (नञ्) + कण्टक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नञ्-समास (कण्टकरहितम्) विशेषणम् (qualifying राज्यम्)
देश-अन्तरम्to another country
देश-अन्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (देशस्य अन्तरम्)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or)
नयिताwill take/send
नयिता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formक्तृ-प्रत्यय (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भविष्यत्कालार्थे (will take/send)
लोक-अन्तरम्to the other world
लोक-अन्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (लोकस्य अन्तरम्)
अथor else/then
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तर/विकल्पार्थक-अव्यय (then/else)
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थ-अव्यय (even/also)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or)

Rama, having secured the thornless kingdom, will banish Bharata from the country or else send him to the other world. This is certain.

R
Rāma
B
Bharata
R
rājya (the kingdom of Ayodhyā—implicit)

FAQs

It warns how adharma spreads through unverified accusations—speech that abandons satya (truth) and aims to inflame fear can destabilize righteous order.

Mantharā predicts harm to Bharata if Rāma becomes king, using extreme claims (exile or death) to alarm Kaikeyī and push her toward demanding boons.

The implied virtue is satya-vākya (truthful speech); Mantharā’s rhetoric exemplifies its opposite—manipulative, divisive counsel.