Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 109, Shloka 22

सत्यधर्मप्रतिपादनम्

Rama’s Defense of Truth and Dharma in Reply to Jabali

भूमिः कीर्तिर्यशो लक्ष्मीः पुरुषं प्रार्थयन्ति हि।

सत्यं समनुवर्तने सत्यमेव भजेत तत:।।2.109.22।।

bhūmiḥ kīrtir yaśo lakṣmīḥ puruṣaṁ prārthayanti hi |

satyaṁ samanuvartane satyam eva bhajeta tataḥ ||2.109.22||

ভূমি, কীৰ্তি, যশ আৰু লক্ষ্মী—এইসকলেই নিশ্চয় পুৰুষক প্ৰাৰ্থনা কৰে; সেয়ে আচৰণত সত্যৰ অনুবর্তনে সত্যকেই ভজিব লাগে।

भूमिःearth/land
भूमिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कीर्तिःfame
कीर्तिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkīrti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यशःrenown
यशः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyaśas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
लक्ष्मीःfortune/wealth
लक्ष्मीः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootlakṣmī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पुरुषम्a man
पुरुषम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रार्थयन्तिseek/desire (him)
प्रार्थयन्ति:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootpra-arth (अर्थ् धातु) > prārthayati (णिच् causative)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
स्वर्गस्थम्dwelling in heaven
स्वर्गस्थम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootsvarga-stha (प्रातिपदिक; components: svarga + stha)
Formतत्पुरुष (located in heaven); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; qualifies पुरुषम् (understood)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Coordination)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अनुपश्यन्तिbehold/observe
अनुपश्यन्ति:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootanu-√dṛś (दृश् धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootsatya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
एवalone/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
भजेतshould resort to/embrace
भजेत:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootbhaj (भज् धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; विधि (one should resort to)
ततःtherefore
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय; from tad)
Formअव्यय (adverb: 'therefore/then/from that')

Land (kingdom) glory, and wealth pursue a man, they long for him even if he is in heaven. Therefore, every one must take recourse to truth alone.

B
Bhūmi (kingdom/land)
K
Kīrti (fame)
Y
Yaśas (renown)
L
Lakṣmī (prosperity)
S
Satya (truth)

FAQs

Satya is presented as the secure foundation for worldly and moral flourishing; hence truth should guide conduct.

Rāma argues that true success and legitimacy follow truthfulness, not expedient compromise.

Consistency in truth (satya-anuvṛtti): aligning life-practice with truth.