
Tīrtha-Māhātmya Sequence: Sacred Fords, Baths, Gifts, and Śrāddha (Narmadā-Belt Itinerary)
এই অধ্যায়ত তীৰ্থ-মাহাত্ম্যৰ ধাৰাবাহিকতা আগবাঢ়ে। পুলস্ত্য মুনি (কথক) ৰাজন/ভীষ্মক নর্মদা-পট্টীৰ বহু পবিত্ৰ তীৰ্থৰ নাম-ধাম ক্ৰমে ক্ৰমে ক’বলৈ ধৰে—স্কন্দ-তীৰ্থ, আঙ্গিৰস, লাঙ্গল, বটেś্বৰ, সঙ্গমেś্বৰ, ভদ্ৰতীৰ্থ, অঙ্গাৰেś্বৰ, অয়োনিসঙ্গম, পাণ্ডবেś্বৰক, কম্বোটিকেś্বৰ, চন্দ্ৰভাগা, শক্র-তীৰ্থ, ব্ৰহ্মাৱর্ত আদি। প্ৰতিটো স্থানত স্নান, উপবাস, আৰু যথাশক্তি দানৰ বিধান উল্লেখ আছে। পাছত কপিলা-তীৰ্থ, নর্মদেś্বৰ, মাসেś্বৰ, নাগেś্বৰ, কালেś্বৰ, অহল্যা-তীৰ্থ, সোম-তীৰ্থ, স্তম্ভ-তীৰ্থ, যোধনীপুৰ (বিষ্ণু-তীৰ্থ), অমোহক আৰু সিদ্ধেś্বৰ/কুসুমেś্বৰলৈকে যাত্ৰা বৰ্ণিত। সোণ-দান, গো-দান, বৃষভ-মোচন, আৰু পিতৃ-কাৰ্য (পিণ্ড/শ্ৰাদ্ধ)ৰ ফলস্বৰূপে জন্মান্তৰৰ পাপক্ষয়, অক্ষয় পুণ্য, ৰুদ্ৰ/সোম/সূৰ্য লোকত সন্মান, ঐশ্বৰ্য, ৰাজসিদ্ধি, অজেয়তা, আৰু সিদ্ধেś্বৰক প্ৰভাত-পূজাৰ দ্বাৰা মুক্তিলাভৰ কথাও কোৱা হৈছে।
Verse 51
स्कंदतीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशनम् । आजन्मनः कृतं पापं स्नानमात्राद्व्यपोहति
তাৰ পাছত স্কন্দ-তীৰ্থলৈ যাব লাগে, যি সকলো পাপ বিনাশ কৰে। তাত কেৱল স্নান কৰিলেই জন্মৰ পৰা কৰা পাপসমূহ ধুই নাযায়।
Verse 52
आंगिरसं ततो गच्छेत्स्नानं तत्र समाचरेत् । गोसहस्रफलं तस्य रुद्रलोके महीयते
তাৰ পাছত আঙিৰস তীৰ্থলৈ গৈ তাত বিধিপূৰ্বক স্নান কৰিব। তাৰ ফল সহস্ৰ গাভীৰ দানৰ সমান পুণ্য, আৰু ৰুদ্ৰলোকত মহা সন্মানিত হয়।
Verse 53
लांगलतीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशनम् । तत्र गत्वा तु राजेंद्र स्नानं तत्र समाचरेत्
তাৰ পাছত লাঙ্গল তীৰ্থলৈ যাব, যি সকলো পাপ বিনাশ কৰে। হে ৰাজেন্দ্ৰ, তাত উপস্থিত হৈ তাতেই বিধিপূৰ্বক স্নান কৰিব।
Verse 54
सप्तजन्मकृतैः पापैर्मुच्यते नात्र संशयः । वटेश्वरं ततो गच्छेत्सर्वतीर्थमनुत्तमम्
সাত জন্মত কৰা পাপৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। তাৰ পাছত বটেশ্বৰলৈ যাব, যি সকলো তীৰ্থৰ সাৰস্বৰূপ অনুত্তম তীৰ্থ।
Verse 55
तत्र स्नात्वा नरो राजन्गोसहस्रफलं लभेत् । संगमेश्वरं ततो गच्छेत्सर्वपापहरं परम्
হে ৰাজন, তাত স্নান কৰিলে মানুহে সহস্ৰ গাভীৰ দানৰ সমান পুণ্য লাভ কৰে। তাৰ পাছত সংগমেশ্বৰলৈ যাব, যি সকলো পাপ হৰণ কৰা পৰম।
Verse 56
तत्र स्नात्वा नरो राज्यं लभते नात्र संशयः । भद्रतीर्थं समासाद्य दानं दद्यात्तु यो नरः
তাত স্নান কৰিলে মানুহে ৰাজ্যলাভ কৰে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। আৰু যি মানুহে ভদ্ৰতীৰ্থত উপস্থিত হৈ তাত দান কৰে…
Verse 57
तस्य तीर्थप्रभावेण सर्वं कोटिगुणं भवेत् । अथ नारी भवेत्कापि तत्र स्नानं समाचरेत्
সেই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱত সকলো ধৰ্মফল কোটিগুণে বৃদ্ধি পায়। আৰু যদি কোনো নাৰী থাকে, তেৱোঁ তাত বিধিমতে স্নান কৰিব।
Verse 58
गौरीतुल्या भवेत्सा तु इंद्रं याति न संशयः । अंगारेश्वरं ततो गच्छेत्स्नानं तत्र समाचरेत्
সেয়া গৌৰীৰ তুল্য হয় আৰু নিঃসন্দেহে ইন্দ্ৰলোক লাভ কৰে। তাৰ পাছত অঙ্গাৰেশ্বৰলৈ গৈ তাতো বিধিমতে স্নান কৰিব।
Verse 59
स्नातमात्रो नरस्तत्र रुद्रलोके महीयते । अंगारक्यां चतुर्थ्यां तु स्नानं तत्र समाचरेत्
যি পুৰুষে তাত কেৱল স্নান কৰে, সি ৰুদ্ৰলোকত সন্মানিত হয়। সেয়ে অঙ্গাৰকী চতুৰ্থী (মঙলবাৰৰ চতুৰ্থী) দিনা তাত স্নান কৰিব লাগে।
Verse 60
अक्षयं मोदते कालं मुरारिकृतशासनः । अयोनिसंगमे स्नात्वा न पश्येद्योनिमंदिरम्
মুৰাৰী (বিষ্ণু) কৃত বিধান মানি চলা জনে অক্ষয় সুখৰ কাল ভোগ কৰে। অয়োনিসঙ্গমত স্নান কৰি যোনি-মন্দিৰলৈ দৃষ্টি নকৰিব।
Verse 61
पांडवेश्वरकं गत्वा स्नानं तत्र समाचरेत् । अक्षयं मोदते कालमवध्यस्तु सुरासुरैः
পাণ্ডৱেশ্বৰকলৈ গৈ তাত বিধিমতে স্নান কৰিব। সি অক্ষয় সুখত আনন্দিত থাকে আৰু দেৱ-অসুৰ উভয়ৰ দ্বাৰা অবধ্য (অজেয়) হয়।
Verse 62
विष्णुलोकं ततो गत्वा क्रीडाभोगसमन्वितः । तत्र भुक्त्वा महाभोगान्मर्त्ये राजाभिजायते
তাৰ পাছত বিষ্ণুলোকলৈ গৈ ক্ৰীড়া আৰু ভোগৰ আনন্দেৰে সমৃদ্ধ হৈ, তাত মহাভোগ উপভোগ কৰি, মর্ত্যলোকে ৰজা ৰূপে জন্ম লাভ কৰে।
Verse 63
कंबोतिकेश्वरं गच्छेत्स्नानं तत्र समाचरेत् । उत्तरायणे तु संप्राप्ते यदिच्छेत्तस्य तद्भवेत्
কাম্বোটিকেশ্বৰলৈ গৈ তাত বিধিপূৰ্বক স্নান কৰিব লাগে। উত্তৰায়ণ আহিলে, যি যি ইচ্ছা কৰে, সেই সকলো তাৰ বাবে সিদ্ধ হ’ব।
Verse 64
चंद्रभागां ततो गच्छेत्स्नानं तत्र समाचरेत् । स्नातमात्रो नरस्तत्र सोमलोके महीयते
তাৰ পাছত চন্দ্ৰভাগালৈ গৈ তাত বিধিপূৰ্বক স্নান কৰিব লাগে। তাত কেৱল স্নান কৰিলেই মানুহে সোমলোক (চন্দ্ৰলোক)ত সন্মান লাভ কৰে।
Verse 65
ततो गच्छेत राजेंद्र तीर्थं शक्रस्य विश्रुतम् । पूजितं देवराजेन देवैरपि नमस्कृतम्
তাৰ পাছত, হে ৰাজেন্দ্ৰ, শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ বিশ্ৰুত তীৰ্থলৈ আগবাঢ়িব লাগে—যাক দেৱৰাজে পূজা কৰিছে আৰু আন দেৱতাসকলেও নমস্কাৰ কৰে।
Verse 66
तत्र स्नात्वा नरो राजन्दानं दत्वा च कांचनम् । अथवा नीलवर्णाभं वृषभं यः समुत्सृजेत्
হে ৰাজন, তাত স্নান কৰি মানুহে সোণ দান কৰিব লাগে; অথবা যি নীল-শ্যাম বৰ্ণৰ বৃষভক ধৰ্মদান ৰূপে মুক্ত কৰে, সি নিৰ্দিষ্ট পুণ্য লাভ কৰে।
Verse 67
वृषभस्य तु रोमाणि तत्प्रसूतिकुलेषु च । तावद्वर्षसहस्राणि नरो हरपुरे वसेत्
বৃষভৰ যিমান ৰোম আছে—আৰু তাৰ পৰা জন্ম লোৱা বংশসমূহত যিমান—সিমান সহস্ৰ বছৰ নৰ হৰপুৰীত, অৰ্থাৎ শিৱৰ ধামত, বাস কৰে।
Verse 68
ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो राजा भवति वीर्यवान् । अश्वानां श्वेतवर्णानां सहस्रेषु नराधिप
তাৰ পিছত স্বৰ্গৰ পৰা পতিত হৈ সেই ৰজা, হে নৰাধিপ, সহস্ৰ শ্বেতবৰ্ণ অশ্বৰ মাজত বীৰ্যৱান শাসক হয়।
Verse 69
स्वामी भवति मर्त्येषु तस्य तीर्थ प्रभावतः । ततो गच्छेत राजेंद्र ब्रह्मावर्त्तमनुत्तमम्
সেই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱত সি মৰ্ত্যলোকত অধিপতি হয়। তাৰ পিছত, হে ৰাজেন্দ্ৰ, সি অনুত্তম ব্ৰহ্মাৱর্তলৈ গমন কৰিব।
Verse 70
तत्र स्नात्वा नरो राजंस्तर्पयेत्पितृदेवताः । उपोष्य रजनीमेकां पिंडं दत्वा यथाविधि
তাত স্নান কৰি, হে ৰাজন, নৰে পিতৃ-দেৱতাসকলক তৰ্পণ দিব। তাৰ পিছত এক ৰাতি উপবাস কৰি, বিধি অনুসাৰে পিণ্ড দান কৰিব।
Verse 71
कन्यागते यथाऽदित्ये अक्षयं संचितं भवेत् । ततो गच्छेत राजेंद्र कपिलातीर्थमुत्तमम्
হে ৰাজেন্দ্ৰ, সূৰ্য কন্যাৰাশিত প্ৰৱেশ কৰিলে সঞ্চিত পুণ্য অক্ষয় হয়। তাৰ পিছত সি উত্তম কপিলা-তীৰ্থলৈ গমন কৰিব।
Verse 72
तत्र स्नात्वा नरो राजन्कपिलां यः प्रयच्छति । संपूर्णां पृथिवीं दत्वा यत्फलं तदवाप्नुयात्
হে ৰাজন! যি নৰ তাত স্নান কৰি কপিলা (বাদামী) গাই দান কৰে, সি সম্পূৰ্ণ পৃথিৱী দান কৰাৰ সমান পুণ্যফল লাভ কৰে।
Verse 73
नर्मदेश्वरं परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । तत्र स्नात्वा नरो राजन्नश्वमेधफलं लभेत्
হে ৰাজন! নৰ্মদেশ্বৰকৈ শ্ৰেষ্ঠ তীৰ্থ কেতিয়াও নাছিল, কেতিয়াও নহ’ব। তাত স্নান কৰিলে নৰ অশ্বমেধ যজ্ঞৰ সমান পুণ্যফল লাভ কৰে।
Verse 74
तत्र सर्वगतो राजा पृथिव्यामभिजायते । सर्वलक्षणसंपूर्णः सर्वव्याधिविवर्जितः
তাত পৃথিৱীত সৰ্বত্ৰ খ্যাতিমান ৰজা জন্ম লয়—সকলো শুভ লক্ষণে সম্পূৰ্ণ আৰু সকলো ব্যাধিৰ পৰা মুক্ত।
Verse 75
नार्मदीयोत्तरेकूले तीर्थं परमशोभनम् । आदित्यायतनं रम्यमीश्वरेण तु भावितम्
নৰ্মদাৰ উত্তৰ তীৰত এক পৰম শোভন তীৰ্থ আছে—ৰমণীয় সূৰ্য-মন্দিৰ, যাক ঈশ্বৰে নিজে পবিত্ৰ কৰি ৰাখিছে।
Verse 76
तत्र स्नात्वा तु राजेंद्र दानं दत्वा च शक्तितः । तस्य तीर्थप्रभावेण दत्तं भवति चाक्षयम्
হে ৰাজেন্দ্ৰ! তাত স্নান কৰি আৰু সামৰ্থ্য অনুসাৰে দান দিলে, সেই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱত দান কৰা বস্তু অক্ষয় হৈ থাকে।
Verse 77
दरिद्रा व्याधिता ये तु ये च दुष्कृतकर्मणः । मुच्यंते सर्वपापेभ्यः सूर्यलोकं प्रयांति च
যিসকল দৰিদ্ৰ, ৰোগাক্ৰান্ত, বা দুষ্কৃত কৰ্মৰ ভাৰ বহন কৰে—তেওঁলোকো সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ সূৰ্যলোকলৈ গমন কৰে।
Verse 78
माघमासे तु संप्राप्ते शुक्लपक्षस्य सप्तमीम् । वसेदायतने यस्तु निरात्मा यो जितेंद्रियः
মাঘ মাহ উপস্থিত হ’লে, শুক্লপক্ষৰ সপ্তমী তিথিত, যি নিৰ্লোভ-নিষ্কাম আৰু ইন্দ্ৰিয়জয়ী, সি পবিত্ৰ ধামত (মন্দিৰ/তীৰ্থত) বাস কৰিব।
Verse 79
न जायते व्याधितश्च कालेंधो बधिरस्तथा । सुभगो रूपसंपन्नः स्त्रीणां भवति वल्लभः
তেওঁ ৰোগাক্ৰান্ত হৈ জন্ম নলয়; বৃদ্ধাৱস্থাত অন্ধ নহয়, বধিৰো নহয়। তেওঁ ভাগ্যবান, ৰূপসম্পন্ন আৰু নাৰীৰ প্ৰিয় হয়।
Verse 80
इदं तीर्थं महापुण्यं मार्कंडेयेन भाषितम् । ये प्रयांति न राजेंद्र वंचितास्ते न संशयः
এই তীৰ্থ মহাপুণ্যময়, মাৰ্কণ্ডেয়ৰ দ্বাৰা ঘোষিত। হে ৰাজশ্ৰেষ্ঠ! যিসকলে তাত গমন কৰে, তেওঁলোক ফলৰ পৰা বঞ্চিত নহয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।
Verse 81
मासेश्वरं ततो गच्छेत्स्नानं तत्र समाचरेत् । स्नातमात्रो नरस्तत्र स्वर्गलोकमवाप्नुयात्
তাৰ পাছত মাশেশ্বৰলৈ গ’লে তাত স্নান-বিধি পালন কৰিব। তাত কেৱল স্নান কৰিলেই মানুহে স্বৰ্গলোক লাভ কৰে।
Verse 82
मोदते सर्वलोकस्थो यावदिंद्राश्चतुर्दश । ततः समीपतः स्थित्वा नागेश्वरं तपोवनम्
যি সৰ্বলোকত অৱস্থিত, সি চৌদ্দ ইন্দ্ৰৰ ৰাজত্বকাললৈকে আনন্দ কৰে। তাৰ পাছত ওচৰলৈ গৈ সি নাগেশ্বৰ—তপোবনৰ পবিত্ৰ আশ্ৰম—ত উপস্থিত হয়।
Verse 83
तत्र स्नात्वा तु राजेंद्र शुचिर्भूत्वा समाहितः । बहुभिर्नागकन्याभिः क्रीडते कालमक्षयम्
হে ৰাজেন্দ্ৰ, তাত স্নান কৰি সি শুচি হয় আৰু মন একাগ্ৰ কৰে। বহু নাগ-কন্যাৰ সৈতে ক্ৰীড়া কৰি সি অক্ষয় কাল অতিবাহিত কৰে।
Verse 84
कुबेरभवनं गच्छेत्कुबेरो यत्र संस्थितः । कालेश्वरं परं तीर्थं कुबेरो यत्र तोषितः
কুবেৰৰ ভৱনলৈ যোৱা উচিত, য’ত কুবেৰ স্থাপিত। তাত কালেেশ্বৰ নামৰ পৰম তীৰ্থ আছে, য’ত পূজাৰ দ্বাৰা কুবেৰ সন্তুষ্ট হৈছিল।
Verse 85
यत्र स्नात्वा तु राजेंद्र सर्वसंपदमाप्नुयात् । ततः पश्चिमतो गच्छेन्मरुतालयमुत्तमम्
হে ৰাজেন্দ্ৰ, সেই স্থানত স্নান কৰিলে মানুহে সকলো সম্পদ লাভ কৰে। তাৰ পাছত পশ্চিম দিশে গৈ মৰুতৰ উত্তম আলয়লৈ যোৱা উচিত।
Verse 86
तत्र स्नात्वा तु राजेंद्र शुचिर्भूत्वा समाहितः । कांचनं तु ततो दद्यादन्नशक्त्या तु बुद्धिमान्
হে ৰাজেন্দ্ৰ, তাত স্নান কৰি সি শুচি হয় আৰু মন একাগ্ৰ কৰে। তাৰ পাছত বুদ্ধিমান জনে নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে সোণ দান কৰিব।
Verse 87
पुष्पकेण विमानेन वायुलोकं स गच्छति । मम तीर्थं ततो गच्छेन्माघमासे युधिष्ठिर
পুষ্পক বিমানত আৰূঢ় হৈ সি বায়ুলোকলৈ গমন কৰে। তাৰ পাছত, হে যুধিষ্ঠিৰ, মাঘ মাহত মোৰ তীৰ্থলৈ অগ্ৰসর হ’ব।
Verse 88
कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां स्नानं तत्र समाचरेत् । नक्तं भोज्यं ततः कुर्यान्न गच्छेद्योनिसंकटम्
কৃষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দশীত তাত বিধিপূৰ্বক স্নান কৰিব। তাৰ পাছত ৰাতিতেহে আহাৰ কৰিব, আৰু বিপদজনক পথ (যোনিসংকট)লৈ নাযাব।
Verse 89
अहल्यातीर्थं ततो गच्छेत्स्नानं तत्र समाचरेत् । स्नातमात्रो नरस्तत्र अप्सरोभिः प्रमोदते
তাৰ পাছত অহল্যাৰ তীৰ্থলৈ গ’ই তাত বিধিপূৰ্বক স্নান কৰিব। তাত কেৱল স্নান কৰিলেই মানুহে অপ্সৰাসকলৰ সঙ্গত আনন্দ লাভ কৰে।
Verse 90
पारमेश्वरे तपस्तप्त्वा अहल्या मुक्तिमागमत् । चैत्रमासे तु संप्राप्ते शुक्लपक्षे त्रयोदशी
পৰমেশ্বৰৰ উদ্দেশ্যে তপস্যা কৰি অহল্যাই মুক্তি লাভ কৰিলে। আৰু যেতিয়া চৈত্ৰ মাহ আহিল, শুক্লপক্ষৰ ত্ৰয়োদশী তিথি আছিল।
Verse 91
कामदेवदिने तस्मिन्नहल्यां तु प्रपूजयेत् । यत्र तत्र समुत्पन्नो नरस्तत्र प्रियो भवेत्
সেই কামদেৱ-দিনত অহল্যাৰ বিশেষ পূজা কৰিব। মানুহ য’তেই জন্ম লওক, সেই ঠাইতেই সি সকলোৰে প্ৰিয় আৰু মনোহৰ হয়।
Verse 92
स्त्रीवल्लभो भवेच्छ्रीमान्कामदेव इवापरः । अयोध्यां तु समासाद्य तीर्थं शक्रस्य विश्रुतम्
সেইজন স্ত্ৰীসকলৰ প্ৰিয় হয়, শ্ৰী-সমৃদ্ধ হয়—যেন আন এক কামদেৱ। আৰু অযোধ্যালৈ উপস্থিত হৈ, শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ বিখ্যাত তীৰ্থ লাভ কৰে।
Verse 93
स्नातमात्रो नरस्तत्र गोसहस्र फलं लभेत् । सोमतीर्थं ततो गच्छेत्स्नानमात्रं समाचरेत्
তাত কেৱল স্নান কৰিলেই মানুহে হাজাৰ গাই দান কৰাৰ সমান পুণ্য লাভ কৰে। তাৰ পাছত সোম-তীৰ্থলৈ গৈ তাতো মাত্ৰ স্নান আচৰণ কৰিব।
Verse 94
स्नातमात्रो नरस्तत्र सर्वपापैः प्रमुच्यते । सोमग्रहे तु राजेंद्र पापक्षयकरं भवेत्
তাত কেৱল স্নান কৰিলেই মানুহ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়। আৰু হে ৰাজেন্দ্ৰ, চন্দ্ৰগ্ৰহণৰ সময়ত স্নান কৰিলে সেয়া পাপক্ষয়ৰ অতি শক্তিশালী কাৰণ হয়।
Verse 95
त्रैलोक्यविश्रुतं राजन्सोमतीर्थं महाफलम् । यस्तु चांद्रायणं कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप
হে ৰাজন, সোম-তীৰ্থ ত্ৰিলোকত বিখ্যাত আৰু মহাফলদায়ক। হে নৰাধিপ, যি কোনো সেই তীৰ্থত চান্দ্ৰায়ণ ব্ৰত পালন কৰে, সি মহৎ আধ্যাত্মিক ফল লাভ কৰে।
Verse 96
सर्वपापविशुद्धात्मा सोमलोकं स गच्छति । अग्निप्रवेशे तु जलेप्यथवापि ह्यनाशने
সকলো পাপৰ পৰা শুদ্ধ আত্মা হৈ সি সোমলোকলৈ যায়—অগ্নিত প্ৰৱেশেৰে হওক, বা জলেৰে, বা অনশন কৰি প্ৰাণ ত্যাগ কৰিলেও।
Verse 97
सोमतीर्थे मृतो यस्तु नासौ मर्त्येभिजायते । स्तंभतीर्थं ततो गच्छेत्स्नानं तत्र समाचरेत्
যি সোমতীৰ্থত মৃত্যু বরণ কৰে, সি পুনৰ মর্ত্যলোকত জন্ম নলয়। তাৰ পাছত স্তম্ভতীৰ্থলৈ গৈ তাত বিধিমতে স্নান কৰিব।
Verse 98
स्नातमात्रो नरस्तत्र सोमलोके महीयते । ततो गच्छेत राजेंद्र विष्णुतीर्थमनुत्तमम्
তাত কেৱল স্নান কৰিলেই মানুহে সোমলোকত সন্মান লাভ কৰে। তাৰ পাছত, হে ৰাজেন্দ্ৰ, অনুত্তম বিষ্ণুতীৰ্থলৈ আগবাঢ়িব।
Verse 99
योधनीपुरविख्यातं विष्णुतीर्थमनुत्तमम् । असुरा योधितास्तत्र वासुदेवेन कोटिशः
বিষ্ণুৰ সেই অনুত্তম তীৰ্থ ‘যোধনীপুৰ’ নামে বিখ্যাত। তাত বাসুদেৱে কোটি কোটি অসুৰৰ সৈতে যুদ্ধ কৰি তেওঁলোকক দমন কৰিছিল।
Verse 100
तत्र तीर्थं समुत्पन्नं विष्णुः प्रीतो भवेदिह । अहोरात्रोपवासेन ब्रह्महत्यां व्यपोहति
তাত এক তীৰ্থ উদ্ভৱ হৈছে; তাত বিষ্ণু প্ৰসন্ন হন। অহোৰাত্ৰ উপবাসে ব্ৰাহ্মণ-হত্যাৰ পাপ দূৰ কৰে।
Verse 101
ततो गच्छेत्तु राजेंद्र तापसेश्वरमुत्तमम् । अमोहकमिति ख्यातं पितॄन्यस्तत्र तर्पयेत्
তাৰ পাছত, হে ৰাজেন্দ্ৰ, উত্তম তাপসেশ্বৰ ‘অমোহক’ নামে খ্যাত স্থানলৈ যাব। তাত পিতৃসকলক তৰ্পণ দি সন্তুষ্ট কৰিব।
Verse 102
पौर्णमास्याममावास्यां श्राद्धं कुर्याद्यथाविधि । तत्र स्नात्वा नरो राजन्पितृपिंडं तु दापयेत्
পূৰ্ণিমা আৰু অমাৱস্যাৰ দিন বিধি অনুসাৰে শ্ৰাদ্ধ কৰা উচিত। তাত স্নান কৰি, হে ৰাজন, মানুহে পিতৃসকলৰ বাবে পিণ্ড-দান কৰাব।
Verse 103
गजरूपाः शिलास्तत्र तोयमध्ये प्रतिष्ठिताः । तस्मिंस्तु दापयेत्पिंडं वैशाखे तु विशेषतः
তাত পানীৰ মাজত গজৰূপ শিলাসমূহ প্ৰতিষ্ঠিত আছে। সেই ঠাইতে পিণ্ড অৰ্পণ কৰা উচিত—বিশেষকৈ বৈশাখ মাহত।
Verse 104
तृप्यंति पितरस्तावद्यावत्तिष्ठति मेदिनी । ततो गच्छेत राजेंद्र सिद्धेश्वरमनुत्तमम्
যিমান দিন ধৰণী স্থিৰ থাকে, তিমান দিন পিতৃসকল তৃপ্ত থাকে। তাৰ পিছত, হে ৰাজেন্দ্ৰ, অনুত্তম সিদ্ধেশ্বৰ তীৰ্থলৈ যোৱা উচিত।
Verse 105
तत्र गत्वा तु राजेंद्र गणपत्यंतिकं व्रजेत् । ततो गच्छेत राजेंद्र लिंगो यत्र जनार्दनः
তাত গৈ, হে ৰাজেন্দ্ৰ, গণপতিৰ সান্নিধ্যলৈ যোৱা উচিত। তাৰ পিছত, হে ৰাজেন্দ্ৰ, য’ত লিঙ্গ আছে আৰু য’ত জনাৰ্দন (বিষ্ণু) বিদ্যমান, সেই ঠাইলৈ যোৱা উচিত।
Verse 106
तत्र स्नात्वा तु राजेंद्र विष्णुलोके महीयते । नर्मदादक्षिणेकूले तीर्थं परमशोभनम्
তাত স্নান কৰিলে, হে ৰাজেন্দ্ৰ, মানুহ বিষ্ণুলোকত মহিমা লাভ কৰে। নর্মদাৰ দক্ষিণ তীৰত এই পৰম শোভন তীৰ্থ অৱস্থিত।
Verse 107
कामदेवः स्वयं तत्र तपस्तप्यत्यसौ महान् । दिव्यं वर्षसहस्रं तु शंकरं पर्युपासते
তাত মহান কামদেৱ স্বয়ং তপস্যা কৰে আৰু দিব্য সহস্ৰ বৰ্ষ ধৰি শংকৰক ভক্তিভাৱে উপাসনা কৰে।
Verse 108
समाधिपर्वदग्धस्तु शंकरेण महात्मना । श्वेतपर्वोपमश्चैव हुताशः शुक्लपर्वणि
মহাত্মা শংকৰে সমাধি পৰ্ব্বতত তাক দগ্ধ কৰিলে; আৰু শুক্ল পক্ষত হুতাশন অগ্নি শ্বেত পৰ্ব্বতৰ দৰে শুভ্ৰ হৈ উঠিল।
Verse 109
एते दग्धास्तु ते सर्वे कुसुमेश्वरसंस्थिताः । दिव्यवर्षसहस्रेण तुष्टस्तेषां महेश्वरः
তেওঁলোক সকলোৱে দগ্ধ হৈ কুসুমেশ্বৰতে অৱস্থিত হ’ল; দিব্য সহস্ৰ বৰ্ষৰ পাছত মহেশ্বৰ তেওঁলোকৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হ’ল।
Verse 110
उमया सहितो रुद्रस्तेषां तुष्टो वरप्रदः । विमोक्षयित्वा तान्सर्वान्नर्म्मदातटमास्थितान्
উমাসহ ৰুদ্ৰ তেওঁলোকৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হৈ বৰদানদাতা হ’ল; নর্মদাৰ তীৰত অৱস্থিত তেওঁলোক সকলোকে মুক্ত কৰি তেওঁ নিজে তাতেই অৱস্থিত থাকিল।
Verse 111
तस्य तीर्थप्रभावेण पुनर्देवत्वमागतः । त्वत्प्रसादान्महादेव तीर्थं च भवतूत्तमम्
সেই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱত তেওঁ পুনৰ দেৱত্ব লাভ কৰিলে। হে মহাদেৱ, তোমাৰ প্ৰসাদে এই তীৰ্থও উত্তমতম হওক।
Verse 112
अर्धयोजनविस्तीर्णं तीर्थं दिक्षु समंततः । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा उपवासपरायणः
এই তীৰ্থ চাৰিও দিশে অর্ধ যোজন পৰ্যন্ত বিস্তৃত। সেই তীৰ্থত স্নান কৰি মানুহে ধৰ্মানুষ্ঠানৰূপে উপবাস-ব্ৰতত একাগ্ৰ হ’ব লাগে।
Verse 113
कुसुमायुधरूपेण रुद्रलोके महीयते । वैश्वानरे यमेनैव कामदेवेन वायवे
ৰুদ্ৰলোকত তেওঁ কুসুমায়ুধ (ফুল-অস্ত্ৰধাৰী) ৰূপে সন্মানিত হয়। বৈশ্বানৰ (অগ্নি) ত তেওঁ যম ৰূপে পূজিত, আৰু বায়ু (পৱন) ত কামদেৱ ৰূপে আৰাধিত হয়।
Verse 114
तपस्तप्त्वा तु राजेंद्र तत्रैव च पुरागतैः । अंधोनस्य समीपे तु नातिदूरे तु तस्य वै
হে ৰাজেন্দ্ৰ, তাত তপস্যা সম্পন্ন কৰি, আগতে আহি পোৱা লোকসকলৰ সৈতে একেলগে, তেওঁলোকে অন্ধোনাৰ ওচৰত—সেই ঠাইৰ পৰা বেছি দূৰ নহয়—অৱস্থান কৰিলে।
Verse 115
स्नानं दानं च तत्रैव भोजनं पिंडपातनम् । अग्निवेशे जले वापि अथवापि अनाशने
সেই ঠাইতেই স্নান আৰু দান, ভোজন কৰোৱা আৰু পিণ্ড-পাতন (পিতৃৰ উদ্দেশ্যে পিণ্ড অৰ্পণ) কৰিব লাগে। এই ক্ৰিয়া অগ্নিৰ সন্মুখত, বা জলে, অথবা উপবাস অৱস্থাতো কৰিব পাৰি।
Verse 116
अनिवर्तिका गतिस्तस्य मृतस्याप्यर्द्धयोजने । त्रैयंबकेण तोयेन स्नापयेन्नरपुंगवः
সেই পবিত্ৰ স্থানৰ অর্ধ যোজনাৰ ভিতৰত যদি কোনোবাই মৃত্যুবৰণো কৰে, তেন্তে তাৰ পৰলোকগতি অনিবাৰ্য হয়। মানুহৰ শ্ৰেষ্ঠজনে ত্ৰ্যম্বকৰ জলেৰে (দেহ) স্নান কৰাব লাগে।
Verse 117
अंधोनमूले दत्वा तु पिंडं चैव यथाविधि । पितरस्तस्य तृप्यंति यावच्चंद्र दिवाकरौ
অন্ধোনমূল বৃক্ষৰ মূলত বিধি অনুসাৰে পিণ্ড অৰ্পণ কৰিলে, সেই ব্যক্তিৰ পিতৃলোক চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্য যিমান দিন থাকে সিমান দিন তৃপ্ত থাকে।
Verse 118
उत्तरायणे तु संप्राप्ते तत्र स्नानं करोति यः । पुरुषो वापि स्त्री वापि वसेदायतने शुचिः
উত্তৰায়ণ উপস্থিত হ’লে যি কোনো ব্যক্তি তাত স্নান কৰে—পুৰুষ হওক বা নাৰী—সেই পবিত্ৰ হৈ সেই পুণ্য আয়তনত বাস কৰিব লাগে।
Verse 119
सिद्धेश्वरस्य देवस्य प्रभाते पूजनान्नरः । स तां गतिमवाप्नोति न तां सर्वैर्महामखैः
প্ৰভাতত দেব সিদ্ধেশ্বৰক পূজা কৰিলে মানুহে সেই পৰম গতি লাভ কৰে, যি সকলো মহাযজ্ঞ কৰিলেও সহজে নালভ্য।
Verse 120
यदा च तीर्थकालेन रूपवान्सुभगो भवेत् । मर्त्ये भवति राजासावासमुद्रांतगोचरे
আৰু তীৰ্থকালৰ শুভ প্ৰভাৱত যেতিয়া কোনোজন ৰূপৱান আৰু সৌভাগ্যবান হয়, তেতিয়া সি মর্ত্যলোকে সাগৰৰ সীমালৈ বিস্তৃত ৰাজ্যৰ অধিপতি ৰজা হৈ জন্ম লয়।
Verse 121
क्षेत्रपालं न पश्येच्च दंडपालं महाबलम् । वृथा तस्य भवेद्यात्रा अदृष्ट्वा कर्णकुंडलम्
যদি কোনোবাই ক্ষেত্ৰপাল আৰু মহাবলী দণ্ডপালক নেদেখে, তেন্তে কৰ্ণকুণ্ডলৰ দৰ্শন নকৰাকৈ তাৰ যাত্ৰা বৃথা হয়।
Verse 122
एतत्तीर्थफलं ज्ञात्वा सर्वेदेवाः समागताः । मुंचंति पुष्पवृष्टिं तु स्तुवंति कुसुमेश्वरम्
এই তীৰ্থৰ ফল জানি সকলো দেৱতা একেলগে সমবেত হ’ল; তেওঁলোকে ফুলৰ বৰষুণ বৰষালে আৰু কুসুমেশ্বৰক স্তৱ কৰিলে।