Adhyaya 47

Verse 1

नारद उवाच । तव प्रसादतो ज्ञातो विप्रः पुण्यतमश्च यः । यथा जानामि देवेश क्रियया ब्राह्मणाधमम्

নাৰদে ক’লে: তোমাৰ অনুগ্ৰহত মই জানিলোঁ কোন ব্ৰাহ্মণ সৰ্বাধিক পুণ্যবান; এতিয়া, হে দেৱেশ্বৰ, আচৰণ-ক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা ব্ৰাহ্মণ কেনেকৈ ব্ৰাহ্মণসকলৰ ভিতৰত অধম হয়, সেয়াও মোক বুজাই দিয়া।

Verse 2

ब्रूहि शीघ्रं सुरश्रेष्ठ यदि प्रीतिं मयीच्छसि । ब्रह्मोवाच । स्नानैर्दशविधैर्मुक्तस्तथैव तर्पणादिभिः

“হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ, যদি তুমি মোৰ প্ৰীতি বিচাৰা তেন্তে শীঘ্ৰ কোৱা।” ব্ৰহ্মাই ক’লে: “দশবিধ স্নান-ক্ৰিয়াৰে মানুহ মুক্ত হয়, আৰু তদ্ৰূপ তৰ্পণ আদি অৰ্পণ-কৰ্মৰ দ্বাৰাও।”

Verse 3

संध्यासंयमहीनश्च स एव ब्राह्मणाधमः । देवपूजाव्रतैर्मुक्तो वेदविद्यादिभिस्तथा

যি সন্ধ্যা-অনুষ্ঠানৰ সংযমহীন, সেয়াই নিশ্চয় ব্ৰাহ্মণসকলৰ ভিতৰত অধম—দেৱপূজা, ব্ৰতাচৰণ, আৰু বেদবিদ্যা আদি জ্ঞানৰ পৰাো বঞ্চিত।

Verse 4

सत्यशौचादिभिश्चैव योगज्ञानाग्नितर्पणैः । पंचस्नानानानि विप्राणां कीर्तितानि महर्षिभिः

সত্য, শৌচ আদি গুণ—যোগ, জ্ঞান, অগ্নিকৰ্ম আৰু তৰ্পণসহ—এইবোৰক মহাৰ্ষিসকলে ব্ৰাহ্মণসকলৰ বাবে পঞ্চবিধ ‘স্নান’ বুলি ঘোষণা কৰিছে।

Verse 5

आग्नेयं वारुणं ब्राह्मं वायव्यं दिव्यमेव च । आग्नेयं भस्मना स्नानमद्भिर्वारुणमुच्यते

শুদ্ধিৰ পঞ্চবিধ স্নান আছে: আগ্নেয়, বাৰুণ, ব্ৰাহ্ম, বায়ব্য আৰু দিব্য। ভস্মেৰে কৰা স্নানক আগ্নেয় বোলা হয়; আৰু জলেৰে কৰা স্নানক বাৰুণ স্নান কোৱা হয়।

Verse 6

आपोहिष्ठेति वै ब्राह्मं वायव्यं गोरजः स्मृतम् । अद्भिरातपवर्षाभिर्दिव्यं स्नानमुदाहृतम्

‘আপোহিষ্ঠা’ নামৰ বিধি ব্ৰাহ্ম-প্ৰকাৰ শুদ্ধি বুলি কোৱা হয়; বায়ব্য-প্ৰকাৰ গোৰজ (গাইৰ ধূলি) দ্বাৰা শুদ্ধি বুলি স্মৃত। আৰু জলৰ সৈতে—সূৰ্যতাপ আৰু বৰষুণ মিলাই—কৰা স্নানক দিৱ্য স্নান বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 7

एतैस्तु मंत्रतः स्नानात्तीर्थानां फलमाप्नुयात् । तुलसीपत्रसंलग्नं सालग्रामशिलांबु च

এই (জল)সমূহত মন্ত্ৰসহ স্নান কৰিলে মানুহে তীৰ্থস্নানৰ ফল লাভ কৰে। বিশেষকৈ তুলসীপাত সংলগ্ন আৰু শালগ্ৰাম-শিলাৰ সৈতে সম্পৃক্ত জল তেনে পুণ্য প্ৰদান কৰে।

Verse 8

गवां शृंगोदकं चैव विप्रपादोदकं च यत् । गुरूणामेव मुख्यानां पूतात्पूतमिति स्मृतिः

গাইৰ শিঙ স্পৰ্শ কৰা জল আৰু বিপ্ৰৰ পদধৌত জল—বিশেষকৈ শ্ৰেষ্ঠ গুৰুমহাশয়ৰ—স্মৃতিত ‘পবিত্ৰতকৈও অধিক পবিত্ৰ’ বুলি গণ্য।

Verse 9

त्याग तीर्थादिभिर्यज्ञैर्व्रतहोमादिभिस्तथा । यत्फलं लभते धीरः स्नानैरेतैस्तु तत्फलम्

ত্যাগ, তীৰ্থযাত্ৰা আদি, যজ্ঞ, ব্ৰত আৰু হোম আদি দ্বাৰা যি ফল এজন ধীৰ পুৰুষে লাভ কৰে, এই স্নানসমূহে সেই একেই ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 10

तर्पणैश्च विनिर्मुक्तः पितॄणामेव नित्यशः । पितृहा नरकं याति संध्याहीनस्तु विप्रहा

যি জনে পিতৃসকলৰ বাবে নিত্য তৰ্পণ কৰাত অৱহেলা কৰে, সি প্ৰকৃততে পিতৃহা; তেনে জন নৰকলৈ যায়। তদ্ৰূপ, যি ব্ৰাহ্মণে সন্ধ্যা (নিত্য সন্ধ্যাবন্দন) ত্যাগ কৰে, সি পতিত হয়।

Verse 11

मंत्रव्रतविहीनश्च वेदविद्यागुणैरपि । यज्ञदानादिभिर्मुक्तो ब्राह्मणश्चाधमाधमः

যদিও তেওঁ বেদবিদ্যাৰ জ্ঞান আৰু গুণেৰে সমৃদ্ধ, তথাপি যি ব্ৰাহ্মণ মন্ত্ৰ আৰু পবিত্ৰ ব্ৰতবিহীন, আৰু যজ্ঞ-দান আদি কৰ্মৰ পৰা শূন্য, সি অতি অধম—অধমৰো অধম।

Verse 12

यज्ञार्थका देवलका नाक्षत्रा ग्रामयाजकाः । परदाररता नित्यं पंचैते ब्राह्मणाधमाः

যিসকলে কেৱল ধনৰ বাবে যজ্ঞ কৰে, যিসকলে ভাড়াত দেৱালয়ৰ পূজাৰী হয়, যিসকলে জ্যোতিষেৰে জীৱিকা চলে, যিসকলে গাঁও-যাগ আদি ক্ৰিয়া পেচা কৰে, আৰু যিসকলে সদায় পৰস্ত্ৰীত আসক্ত—এই পাঁচজন ব্ৰাহ্মণৰ মাজত অধম।

Verse 13

मंत्रसंस्कारहीनाश्च शुचिसंयमवर्जिताः । मोघाशिनो दुरात्मानो ब्राह्मणाश्चाधमाधमाः

যিসকল মন্ত্ৰ-দীক্ষা আৰু সংস্কাৰবিহীন, শুচিতা আৰু সংযমৰ পৰা বঞ্চিত, অধৰ্মী/নিষ্ফল আহাৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু অন্তৰে দুষ্ট—এনে ‘ব্ৰাহ্মণ’সকল অধমৰো অধম।

Verse 14

अपि स्तेयरता मूढाः सर्वधर्मविवर्जिताः । उन्मार्गगामिनो नित्यं ब्राह्मणाश्चाधमाधमाः

ব্ৰাহ্মণো মোহগ্ৰস্ত হ’ব পাৰে—চৌৰ্যত আসক্ত, সকলো ধৰ্মৰ পৰা বঞ্চিত, আৰু সদায় কুমাৰ্গে গমনকাৰী; নিশ্চয় সি অধমৰো অধম।

Verse 15

श्राद्धादिकर्मरहिता गुरुसेवाविवर्जिताः । अमंत्रा भिन्नमर्यादा एते सर्वाधमाधमाः

যিসকল শ্ৰাদ্ধ আদি কৰ্ম ত্যাগ কৰে, গুৰুসেৱাৰ পৰা বঞ্চিত, মন্ত্ৰবিহীন, আৰু স্থাপিত আচাৰ-মৰ্যাদা লঙ্ঘন কৰে—এঁৱেই সকলোতকৈ অধম, অধমৰো অধম।

Verse 16

असंभाष्या इमे दुष्टास्सर्वे निरयगामिनः । अमेध्यास्ते दुराचारा अपूज्याश्च समंततः

এই দুষ্ট লোকসকলৰ সৈতে কথা পাতিব নালাগে; সিহঁত সকলো নৰকগামী। সিহঁত অপবিত্ৰ, কুকৰ্মী আৰু সকলো দিশে অপূজ্য।

Verse 17

खड्गोपजीविकाः प्रेष्या गोवाहनरता द्विजाः । कारुवृत्युपजीवाश्च गणवार्द्धषिकाश्च ये

যিসকলে তৰোৱালৰ দ্বাৰা জীৱিকা কৰে; যিসকলে ভাড়াতীয়া পৰিচাৰক হৈ সেৱা কৰে; গোৱাহনত আসক্ত দ্বিজ; কাৰুশিল্পৰ বৃত্তিৰে জীৱিকা কৰা; আৰু গিল্ড/গণত থাকি সুদেৰে জীৱিকা কৰা—এনে যি যি লোক আছে।

Verse 18

बालापण्याभिचाराश्च अंत्यजाश्रयमाश्रिताः । कृतघ्नाश्च गुरुघ्नाश्च एते सर्वाधमाः स्मृताः

যিসকলে শিশুৰ বেপাৰ কৰে, যিসকলে হানিকাৰক অভিচাৰ (মায়াবিদ্যা) কৰে, যিসকলে অন্ত্যজৰ সঙ্গত আশ্ৰয় লয়, যিসকলে অকৃতজ্ঞ, আৰু যিসকলে গুৰুহন্তা—এহঁতকেই সকলোতকৈ অধম বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 19

ये चैवान्ये हताचाराः पाषंडा धर्मनिंदकाः । दूषकादेव भेदानामेते ब्रह्मद्विषो द्विजाः

আৰু আন যিসকলৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰ নষ্ট হৈছে—পাষণ্ড, ধৰ্ম-নিন্দক—সিহঁত দেৱসমূহৰ মাজত ভেদ সৃষ্টি কৰা কেৱল দুষক; এনে দ্বিজসকল ব্ৰহ্মা-দ্বেষী।

Verse 20

तथापि ब्राह्मणश्चैव न हंतव्यः कदाचन । एनं हत्वा द्विजश्रेष्ठ ब्रह्महा पुरुषो भवेत्

তথাপি ব্ৰাহ্মণক কেতিয়াও হত্যা কৰিব নালাগে। হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, তাক হত্যা কৰিলে মানুহ ব্ৰহ্মহা—ব্ৰাহ্মণ-হন্তা—হৈ পৰে।

Verse 21

अंत्यजातिषु म्लेच्छेषु तथा चांडालजातिषु । पतितो वान्नयोनिभ्यां न हंतव्यः कथंचन

অন্ত্যজাতি, ম্লেচ্ছ আৰু চাণ্ডাল-জাতিতো যদি কোনোজন ধৰ্মাচাৰভ্ৰষ্ট হৈ পতিত হয়, তেন্তে তাক কোনোপধ্যেই হত্যা কৰা উচিত নহয়।

Verse 22

सर्वजातिस्त्रियं गत्वा सर्वाभक्ष्यस्य भक्षणात् । द्विजत्वं न विनश्येत पुण्याद्विप्रो भवेत्पुनः

যদি কোনো দ্বিজে সকলো জাতিৰ স্ত্ৰীৰ সৈতে গমন কৰে আৰু সকলো নিষিদ্ধ ভক্ষণো কৰে, তথাপি তাৰ দ্বিজত্ব নষ্ট নহয়; পুণ্যকৰ্মৰ বলত সি পুনৰ ব্ৰাহ্মণ হয়।

Verse 23

नारद उवाच । ईदृशं दुष्कृतं कृत्वा पश्चात्पुण्यं समाचरेत् । कां गतिं यात्यसौ विप्रः सर्वलोकपितामह

নাৰদে ক’লে: হে সৰ্বলোক-পিতামহ! কোনো ব্ৰাহ্মণে এনেকুৱা পাপকর্ম কৰি পাছত পুণ্য আচৰণ কৰিলে, সি কোন গতি লাভ কৰে?

Verse 24

ब्रह्मोवाच । कृत्वा सर्वाणि पापानि पश्चाद्यस्तु जितेंद्रियः । मुच्यते सर्वपापेभ्यः पुनर्ब्रह्मत्वमर्हति

ব্ৰহ্মাই ক’লে: যিজনে সকলো পাপ কৰিলেও, পাছত যদি ইন্দ্ৰিয়-সংযমী হয়, তেন্তে সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয় আৰু পুনৰ ব্ৰহ্মত্বৰ যোগ্য হয়।

Verse 25

शृणु पुत्र कथां रम्यां विचित्रां च पुरातनीम् । कस्यचिद्ब्राह्मणस्यापि यौवनाढ्यः सुतोऽभवत्

শুনা, হে পুত্ৰ, এক মনোৰম আৰু বিচিত্ৰ প্ৰাচীন কাহিনী: কোনো এজন ব্ৰাহ্মণৰ এজন পুত্ৰ আছিল, যি যৌৱনৰ তেজে সমৃদ্ধ আছিল।

Verse 26

ततो यौवनसंपत्तेर्मोहाच्च पूर्वकर्मणः । चांडालीमगमत्सद्यस्तस्याः प्रियतरोऽभवत्

তাৰ পাছত যৌৱনৰ বলৰ মোহ আৰু পূৰ্বকৰ্মৰ প্ৰভাৱত বিভ্ৰান্ত হৈ সি তৎক্ষণাৎ এজনী চাণ্ডালী নাৰীৰ ওচৰলৈ গ’ল; আৰু সি তাইৰ অতি প্ৰিয় হৈ উঠিল।

Verse 27

तस्यामुत्पादितास्तेन पुत्रा दुहितरस्तथा । स्वकुटुंबं परित्यज्य गृहे तस्याश्चिरं स्थितः

তাইৰ গৰ্ভত সি পুত্ৰ আৰু কন্যাও উৎপন্ন কৰিলে; নিজৰ কুটুম্ব ত্যাগ কৰি সি তাইৰ ঘৰত দীঘল সময় থাকিল।

Verse 28

अन्या भक्ष्यं न चाश्नाति घृणया च सुरां त्यजेत् । तमुवाच सदा सा च भक्षयान्यतरां सुराम्

আন নাৰী এনে খাদ্য নাখায় আৰু ঘৃণাৰ বাবে সুৰা ত্যাগ কৰে; কিন্তু তাই সি জনক বাৰে বাৰে কয়—“এই খাদ্য খোৱা,” আৰু নিজে আন ধৰণৰ সুৰা গ্ৰহণ কৰে।

Verse 29

तामुवाच तदा शौचं गदितुं नार्हसि प्रिये । उत्कारो जायते तस्याः श्रवणात्सततं मम

তেতিয়া সি তাইক ক’লে—“প্ৰিয়ে, শৌচ-শুদ্ধতাৰ সেই কথা ক’বলৈ তুমি যোগ্য নহওঁ। কেৱল সেয়া শুনিলেই মোৰ মনত সদায় ঘৃণা জাগে।”

Verse 30

एकदा स मृगान्वेषात्श्रांतः सुप्तो गृहे दिवा । गृहीत्वा सा सुरां तस्य हसित्वा च मुखे ददौ

এবাৰ মৃগ সন্ধান কৰি ক্লান্ত হৈ সি দিনতে ঘৰত শুই পৰিল। তাই সুৰা লৈ হাঁহি হাঁহি সি জনৰ মুখত ঢালি দিলে।

Verse 31

ततो विप्रमुखादग्निः प्रजज्वाल समंततः । ज्वाला तु सकुटुबांतामदहच्च गृहं वसु

তেতিয়া ব্ৰাহ্মণৰ মুখৰ পৰা অগ্নি চাৰিওফালে জ্বলি উঠিল; আৰু শিখাই বসুৰ ঘৰখন তেওঁৰ সমগ্ৰ পৰিয়ালসহ দগ্ধ কৰিলে।

Verse 32

हाहा कृत्वा समुत्थाय विललाप तदा द्विजः । विलापांते च जिज्ञासा समारब्धा च तेन हि

“হায় হায়!” বুলি উঠি ব্ৰাহ্মণজনে উঠি কান্দি-বিলাপ কৰিলে; আৰু বিলাপ শেষ হোৱাত তেওঁ নিশ্চয়েই অনুসন্ধান আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 33

कुतश्चाग्निः समुद्भूतो गृहे दाहः कथं मम । ततः खे तमुवाचेदं तेजस्ते ब्राह्मणस्य च

“এই অগ্নি ক’ৰ পৰা উঠিল? মোৰ ঘৰত দাহ কেনেকৈ লাগিল?” তেতিয়া আকাশৰ পৰা এক বাণীয়ে ক’লে, “এই তেজোময় শক্তি—তোমাৰো, আৰু ব্ৰাহ্মণৰো।”

Verse 34

कथिते तद्यथावृत्ते ब्राह्मणो विस्मयं गतः । विमृश्यार्थमुवाचेदं पुनः खेऽस्य हितं वचः

যেতিয়া ঘটনাটি যিদৰে ঘটিছিল ঠিক তেনেদৰে বৰ্ণনা কৰা হ’ল, ব্ৰাহ্মণ বিস্মিত হ’ল। অৰ্থ চিন্তা কৰি তেওঁ পুনৰ আকাশত খক হিতকৰ বাক্য ক’লে।

Verse 35

विप्रणष्टं सुतेजस्ते तस्माद्धर्मचरो भव । ततो मुनिवरान्गत्वा पप्रच्छात्महितं द्विजः

“তোমাৰ তেজ ক্ষীণ হৈছে; সেয়ে ধৰ্মাচাৰী হৈ থাকা।” তাৰ পাছত সেই দ্বিজে শ্ৰেষ্ঠ মুনিসকলৰ ওচৰলৈ গৈ নিজৰ মঙ্গলৰ কথা সুধিলে।

Verse 36

तमूचुर्मुनयः सर्वे दानधर्मं समाचर । ऋषय ऊचुः । पूयंते सर्वपापेभ्यो ब्राह्मणानि यमैर्व्रतैः

সকলো মুনিয়ে তেওঁক ক’লে: “দান-ধৰ্ম আচৰণ কৰা।” ঋষিসকলে ক’লে: “যম-ব্ৰত আৰু নিয়ম-আচৰণে ব্ৰাহ্মণসকল সকলো পাপৰ পৰা শুদ্ধ হয়।”

Verse 37

नियमान्शास्त्रदृष्टांश्च पूतत्वार्थमुपाचर । चांद्रायणांश्च कृच्छ्रांश्च तप्तकृच्छ्रान्पुनः पुनः

শুদ্ধিৰ উদ্দেশ্যে শাস্ত্ৰদৃষ্ট নিয়মানুসাৰে আচৰণ কৰা; আৰু বাৰে বাৰে চাঁদ্ৰায়ণ ব্ৰত, কৃচ্ছ্ৰ প্ৰায়শ্চিত্ত আৰু তপ্ত-কৃচ্ছ্ৰ তপস্যা পালন কৰা।

Verse 38

प्राजापत्यांश्च दिव्यांश्च दोषशोषाय सत्वरम् । गच्छ तीर्थानि पूतानि गोविंदाराधनं कुरु

দোষ শুকুৱাবলৈ সত্বৰে পবিত্ৰকাৰী তীৰ্থসমূহলৈ যোৱা—প্ৰজাপতি-সম্বন্ধীয় আৰু দিৱ্য তীৰ্থ দুয়ো; আৰু গোবিন্দৰ আৰাধনা কৰা।

Verse 39

क्षयमेष्यंति पापानि न चिरेण समंततः । पुण्यतीर्थप्रभावाच्च गोविंदस्य प्रभावतः

পুণ্য তীৰ্থৰ প্ৰভাৱ আৰু গোবিন্দৰ প্ৰভাৱৰ দ্বাৰা, সকলো পাপ অতি সোনকালে চাৰিওফালে সম্পূৰ্ণৰূপে ক্ষয় হ’ব।

Verse 40

क्षयमेष्यंति पापानि ब्रह्मत्वं प्राप्स्यते भवान् । शृणु तात यथावृत्तं कथयामः पुरातनम्

তোমাৰ পাপ ক্ষয় হ’ব, আৰু তুমি ব্ৰহ্মত্ব লাভ কৰিবা। শুনা, প্ৰিয় বৎস, যি দৰে ঘটিছিল, আমি সেই প্ৰাচীন বৃত্তান্ত ঠিক ঠিককৈ কওঁ।

Verse 41

आहारार्थी पुरा वत्स गरुडो विनतासुतः । पतंगोपि बहिः साक्षादंडान्निस्सृत्य शावकः

পূৰ্বতে, হে বৎস, বিনতাৰ পুত্ৰ গৰুড় আহাৰৰ সন্ধানত বাহিৰলৈ গৈছিল; আৰু ডিমৰ পৰা সদ্য ওলাই অহা পোৱালিও তৎক্ষণাৎ মুকলি আকাশত বাহিৰ ওলায়।

Verse 42

क्षुधार्थी मातरं प्राह भक्ष्यं मे दीयतामिति । ततः पर्वतसंकाशं गरुडं च महाबलम्

ক্ষুধাতুৰ হৈ সি মাতৃক ক’লে, “মোক ভক্ষণ দিয়া।” তেতিয়া পৰ্বতৰ দৰে বিশাল, মহাবলী গৰুড় প্ৰকাশ পালে (বা দেখুৱাই দিলে)।

Verse 43

दृष्ट्वा माता महाभागा तनयं हृष्टमानसा । क्षुधां ते बाधितुं पुत्र न शक्नोमि समंततः

পুত্ৰক দেখি ভাগ্যৱতী মাতৃ আনন্দিত মনৰে ক’লে, “পুত্ৰ, কোনো উপায়ে মই তোমাৰ ক্ষুধা নিবারণ কৰিব নোৱাৰোঁ।”

Verse 44

सुपर्ण उवाच । नारायणाद्वरो लब्धो मया च मुनिसत्तम । भयं नास्तीह मे तात सुरासुरगणादपि

সুপৰ্ণ ক’লে, “হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! মই নাৰায়ণৰ পৰা বৰ লাভ কৰিছোঁ। সেয়ে, হে তাত, ইয়াত দেৱ-অসুৰৰ গণৰ পৰাও মোৰ কোনো ভয় নাই।”

Verse 45

तत्र गच्छस्व पितरं पृच्छ कामं यथा तव । अस्योपदेशतस्तात क्षुधा ते शममेष्यति

তাত গ’ই পিতৃক সুধা, তোমাৰ যি ইচ্ছা। হে তাত, তেওঁৰ উপদেশত তোমাৰ ক্ষুধা নিশ্চয় শান্ত হ’ব।

Verse 46

ततो मातुर्वचः श्रुत्वा वैनतेयो महाबलः । अगमत्पितुरभ्याशं समुहूर्तान्मनोजवः

তেতিয়া মাতৃৰ বাক্য শুনি মহাবলী বৈনতেয় (গৰুড়) মনৰ বেগেৰে কিছুমান মুহূৰ্তৰ ভিতৰতে পিতৃৰ সান্নিধ্যলৈ গ’ল।

Verse 47

दृष्ट्वा तातं मुनिश्रेष्ठं ज्वलंतमिव पावकम् । प्रणम्य शिरसा वाक्यमुवाच पितरं खगः

পিতৃক—মুনিশ্ৰেষ্ঠক—অগ্নিৰ দৰে জ্বলন্ত দেখি, খগে শিৰ নত কৰি প্ৰণাম কৰি পিতৃৰ আগত বাক্য ক’লে।

Verse 48

भक्षार्थी समनुप्राप्तः सुतोहं ते महात्मनः । क्षुधया पीडितो नाथ भक्ष्यं मे दीयतां प्रभो

ভক্ষ্য বিচাৰি মই আহিছোঁ; হে মহাত্মা, মই তোমাৰ পুত্ৰ। ক্ষুধাই পীড়িত, হে নাথ—মোক ভক্ষণৰ বাবে কিবা দিয়া, হে প্ৰভু।

Verse 49

ततो ध्यानं समालभ्य ज्ञात्वा तं विनतासुतं । पुत्रस्नेहाद्वचश्चेदं प्रोवाच मुनिसत्तमः

তেতিয়া মুনিশ্ৰেষ্ঠে ধ্যানত প্ৰবেশ কৰি তাক বিনতাৰ পুত্ৰ বুলি চিনিলে; আৰু পিতৃস্নেহেৰে এই বাক্য ক’লে।

Verse 50

अनेकशतसाहस्रा निषादाः सरितांपतेः । तीरे तिष्ठंति पापिष्ठास्तान्संभक्ष्य सुखी भव

“হে নদীনাথ, তোমাৰ তীৰত শত-সহস্ৰ নিষাদ থিয় হৈ আছে—অতি পাপী। সিহঁতক ভক্ষণ কৰা, আৰু সুখী হোৱা।”

Verse 51

तीर्थमुत्सादयंति स्म तीर्थकाका दुरासदाः । विना विप्रं निषादेषु भक्षय त्वमलक्षितं

দুৰ্বাৰ ‘তীৰ্থ-কাক’সকলে তীৰ্থ ধ্বংস কৰি পেলাইছিল। সেয়ে যেতিয়া ব্ৰাহ্মণ নাথাকে, তেতিয়া নিষাদসকলৰ মাজত অচিনাক্ত হৈ আহাৰ গ্ৰহণ কৰা।

Verse 52

इत्युक्तः प्रययौ पक्षी भक्षयामास तांस्ततः । अलक्ष्यभावो विप्रोपि गिलितस्तेन पक्षिणा

এইদৰে কোৱা হ’লত পাখীটো গ’ল আৰু তাৰ পাছত সিহঁতক গিলি পেলালে। আৰু ব্ৰাহ্মণো—অদৃশ্য হৈ—সেই পাখীৰ দ্বাৰা গিলিত হ’ল।

Verse 53

स तस्य गलके गाढं लालगीति द्विजस्तदा । वमितुं गिलितुं चापि न शशाक द्विजोत्तमः

তেতিয়া ব্ৰাহ্মণজনে তাৰ গলাত দৃঢ়কৈ আঁকোৱালি ধৰিলে। সেই মুহূর্তত দ্বিজশ্ৰেষ্ঠই ন উগলিব পাৰিলে, ন গিলি নামাব পাৰিলে।

Verse 54

गत्वाथ पितरं प्राह किमेतदिति मे पितः । लग्नं मे गलके सत्वं प्रतिकर्तुं न शक्नुयां

তাৰ পাছত সি পিতৃৰ ওচৰলৈ গৈ ক’লে, “হে পিতা, এইটো কি? মোৰ গলাত এটা সত্ত্ব লাগি আছে; মই উলিয়াব নোৱাৰোঁ।”

Verse 55

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कश्यपस्तमुवाच ह । मयोक्तं ते पुरा वत्स ब्राह्मणोयं न बुध्यसे

তাৰ কথা শুনি কশ্যপে ক’লে, “হে বৎস, মই আগতেই তোমাক কৈছিলোঁ—এইজন ব্ৰাহ্মণ; তুমি বুজা নাই নেকি?”

Verse 56

इत्युक्त्वा च मुनिर्धीमान्द्विजं प्राह स धार्मिकः । आगच्छ त्वं ममासन्नं हितं ते प्रवदाम्यहं

এইদৰে কৈ সেই বুদ্ধিমান আৰু ধৰ্মিষ্ঠ মুনিয়ে দ্বিজক ক’লে: “মোৰ ওচৰলৈ আহা; তোমাৰ হিতৰ কথা মই ক’ম।”

Verse 57

तमुवाच तदा विप्रः कश्यपं मुनिपुंगवम् । ममैते सुहृदो नित्यं सर्वे संबंधिनः प्रियाः

তেতিয়া ব্ৰাহ্মণে মুনিসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ কশ্যপক ক’লে: “ইয়াসকল মোৰ নিত্য সুহৃদ; সকলোয়ে মোৰ প্ৰিয় আত্মীয়।”

Verse 58

श्वशुराः स्यालकाश्चाप्तास्सबालाश्च तथापरे । एतैः सह प्रयास्यामि निरयं चापि वा शिवम्

মোৰ শ্বশুৰ, শ্যালক, ঘনিষ্ঠ সঙ্গী আৰু আনসকল—তেওঁলোকৰ সন্তানসহ; মই এইসকলৰ সৈতে যাব, নৰকলৈ হওক বা শিৱৰ চৰণলৈ হওক।

Verse 59

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विस्मितः कश्यपोऽब्रवीत् । द्विजानां च कुले जातश्चांडालैः पतितो भवान्

তেওঁৰ বাক্য শুনি কশ্যপ বিস্মিত হৈ ক’লে: “দ্বিজৰ কুলত জন্ম লৈও তুমি চাণ্ডালসকলৰ মাজত পতিত হ’লা।”

Verse 60

पुरुषास्ते प्रतिष्ठंते घोरे च निरये ध्रुवम् । चिराय निष्कृतिस्तेषां नैवास्तीह कथंचन

সেই লোকসকল নিশ্চিতভাৱে ভয়ংকৰ নৰকত পৰে; আৰু ইয়াত এই উপদেশত তেওঁলোকৰ বাবে কোনো প্ৰায়শ্চিত্ত একেবাৰে নাই—মুক্তি অতি দীঘল সময়ৰ পাছতহে হয়।

Verse 61

सर्वांश्चैव दुराचारांश्चांडालान्पापकारिणः । दोषांस्त्यक्त्वा नरः पश्चात्सुखी भवति नान्यथा

দুৰাচাৰ, চাণ্ডাল-সঙ্গ সদৃশ পাপাচৰণ আৰু সকলো দোষ ত্যাগ কৰাৰ পাছতেই মানুহ সুখী হয়; অন্যথা নহয়।

Verse 62

अज्ञानाद्यदि वा मोहात्कृत्वा पापं सुदारुणं । ततो धर्मं चरेद्यस्तु स गच्छेत्परमां गतिं

অজ্ঞতা বা মোহত অতি ভয়ংকৰ পাপ কৰিলেও, তাৰ পাছত যি ধৰ্ম আচৰণ কৰে, সি পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 63

पापकृन्न चरेद्धर्मं पापे कुर्यान्मतिं पुनः । शिलानावं यथारूढः सागरे संनिमज्जति

পাপী ধৰ্ম আচৰণ কৰিলেও যদি পুনৰ পাপত মন লগায়, তেন্তে সি ডুব যায়—যেন শিলাৰ নাওত উঠি সাগৰত নিমজ্জিত হয়।

Verse 64

कृत्वा सर्वाणि पापानि तथा दुर्गतिसंचयं । उपशांतो भवेत्पश्चात्तं दोषं शमयिष्यति

সকলো পাপ কৰি আৰু দুৰ্গতিৰ সঞ্চয় গঢ়িলেও, যদি পাছত শান্ত আৰু সংযমী হয়, তেন্তে সি সেই দোষ (আৰু তাৰ ফল) শমাই দিয়ে।

Verse 65

तमुवाच महाप्राज्ञं द्विजं मुनिवरोत्तमम् । यदिमां न जहातीह खगः सर्वांश्च बांधवान्

তেতিয়া সি মহাপ্ৰাজ্ঞ দ্বিজ, মুনিবৰোত্তম সেই ঋষিক ক’লে: “যদি ইয়াত এই খগে তাক নাছাৰে, আৰু নিজৰ সকলো বাঁধৱকো… ”

Verse 66

ततः प्राणं च त्यक्ष्यामि खगे मर्मावघातिनि । नोचेत्त्यजतु मे बंधून्प्रतिज्ञा मे दृढात्मनः

হে পক্ষী, মোৰ মৰ্মস্থানত আঘাত কৰা তুমি, মই মোৰ প্ৰাণ ত্যাগ কৰিম; নহলে মোৰ আত্মীয়সকলক মুক্ত কৰা। মোৰ এই প্ৰতিজ্ঞা অটল।

Verse 67

ततस्तार्क्ष्यमुवाचेदं मुनि र्ब्रह्मवधे भयात् । उद्वमैतान्सविप्रांश्च म्लेछानेतान्समंततः

তেতিয়া মুনিয়ে ব্ৰহ্মহত্যাৰ ভয়ত তাৰ্ক্ষ্য (গৰুড়)ক ক’লে: “এই ম্লেচ্ছসকলক ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে চাৰিওফালে বমি কৰি উলিয়াই দিয়া।”

Verse 68

वनेषु पर्वतान्तेषु दिक्षु तान्पतगेश्वर । उद्ववाम ततः शीघ्रं दोषज्ञः पितुराज्ञया

হে পক্ষীৰাজ, তেতিয়া উচিত-অনুচিত জানি মই পিতৃৰ আজ্ঞা মানি তেওঁলোকক দ্ৰুতগতিৰে বন, পৰ্বত আৰু বিভিন্ন দিশলৈ খেদি পঠিয়ালোঁ।

Verse 69

ततः सर्वेऽभवन्व्यक्ता अकेशाः श्मश्रुवर्जिताः । यवना भोजनप्रीताः किंचिच्छ्मश्रुयुताश्च ये

তাৰ পাছত তেওঁলোক সকলো প্ৰকট হ’ল—চুলিবিহীন আৰু দাড়িবিহীন হৈ। আৰু যিসকল যৱন ভোজনপ্ৰিয় আছিল, তেওঁলোকৰ অলপ দাড়ি-গোঁফ আছিল।

Verse 70

अग्नौ च नग्नकाः पापा दक्षिणस्यामवाचकाः । घोराः प्राणिवधे प्रीता दुरात्मानो गवाशिनः

আৰু এনে পাপী আছে যি নগ্ন হৈ ঘূৰি ফুৰে; তেওঁলোকে দক্ষিণ দিশক নিন্দা কৰে; তেওঁলোক ভয়ানক—প্ৰাণী হত্যাত আনন্দ পায়—দুৰাত্মা আৰু গৰু ভক্ষণকাৰী।

Verse 71

नैरृते कुवदाः पापा गोब्राह्मणवधोद्यताः । खर्पराः पश्चिमे पूर्वे निवसंति च दारुणाः

দক্ষিণ-পশ্চিম দিশত কুৱদাঃ নামৰ দুষ্ট পাপীসকল বাস কৰে, যিসকল গোহত্যা আৰু ব্ৰাহ্মণহত্যাত উদ্যত। পশ্চিম আৰু পূব দিশতো ভয়ংকৰ খৰ্পৰাঃসকল বসতি কৰে।

Verse 72

वायव्यां च तुरुष्काश्च श्मश्रुपूर्णा गवाशिनः । अश्वपृष्ठसमारूढाः प्रयुद्धेष्वनिवर्तिनः

উত্তৰ-পশ্চিম দিশত তুৰুষ্কসকল থাকে—ঘন দাড়িযুক্ত, গোমাংস ভক্ষণকাৰী, ঘোঁৰাৰ পিঠিত আৰূঢ়, আৰু যুদ্ধত কেতিয়াও পিছু হট নোৱৰা।

Verse 73

उत्तरस्यां च गिरयो म्लेच्छाः पर्वतवासिनः । सर्वभक्षा दुराचाराः वधबंधरताः किल

উত্তৰ দিশত পৰ্বতমালা আছে, তাত ম্লেচ্ছ পৰ্বতবাসীসকল থাকে। কোৱা হয়, তেওঁলোকে যিকোনো বস্তু ভক্ষণ কৰে, দুষ্কৰ্মী, আৰু হত্যা-বন্ধনত আসক্ত।

Verse 74

ऐशान्यां निरयास्संति कर्तॄणां वृक्षवासिनः । एते म्लेच्छा स्थिता दिक्षु घोरास्ते शस्त्रपाणयः

ঈশান্য দিশত নৰকসমূহ আছে, য’ত তেনে কৰ্মকাৰীসকল গছত বাস কৰে। এই ভয়ংকৰ ম্লেচ্ছসকল দিশাদিশে স্থিত, হাতে অস্ত্ৰ ধৰি আছে।

Verse 75

येषां च स्पर्शमात्रेण सचेलो जलमाविशेत् । एतेषां च कलौ देशेप्यकाले धर्मवर्जिते

যিসকলৰ স্পৰ্শমাত্ৰে মানুহে বস্ত্ৰসহ পানীত প্ৰৱেশ কৰে—এনে লোক ক’লিযুগত, ধৰ্মবিহীন দেশত আৰু অকালে সময়তো দেখা যায়।

Verse 76

संस्पर्शं च प्रकुर्वंति वित्तलोभात्समंततः । म्लेच्छांस्तान्मोचयित्वा तु क्षुधया परिपीडितः

ধনৰ লোভত তেওঁলোকে চাৰিওফালে সংস্পৰ্শ কৰিবলৈ ধৰিলে; কিন্তু সেই ম্লেচ্ছসকলক মুক্ত কৰি তেওঁ ক্ষুধাত অতিশয় পীড়িত হ’ল।

Verse 77

पुनराह द्विजस्तात क्षुधा मे बाधतेतराम् । अवदद्गरुडं तत्र कश्यपः कृपया द्रुतम्

পুনৰ দ্বিজে ক’লে, “বৎস, মোৰ ক্ষুধাই মোক অতিশয় বাধা দিছে।” তেতিয়া কশ্যপে কৰুণাৰে তৎক্ষণাৎ তাত গৰুড়ক ক’লে।

Verse 78

तिष्ठंतौ विपुलौ तत्र जिघांसू गजकच्छपौ । अप्रमेयौ महासत्वौ सागरस्यैकदेशतः

সাগৰৰ এক অংশত তাত দুটা বিপুল জীৱ থিয় হৈ আছিল—এটা বৃষ-হস্তী আৰু এটা কচ্ছপ—অপৰিমেয় শক্তিশালী, পৰস্পৰক বধ কৰিবলৈ উদ্যত।

Verse 79

तावप्सु च द्रुतं वत्स क्षुधां ते वारयिष्यतः । स पितुर्वचनं श्रुत्वा तत्र गत्वाभिपद्य तौ

“বৎস, দ্ৰুত পানীত নামি যা; সেই দুয়োটাই তোৰ ক্ষুধা নিবাৰণ কৰিব।” পিতৃবাক্য শুনি তেওঁ তাত গৈ সেই দুয়োটাৰ ওচৰ চাপিল।

Verse 80

नखैर्भित्वा कूर्मगजौ महासत्वौ महाजवः । खमुत्पपात तौ धृत्वा विद्युद्वेगो महाबलः

নখেৰে মহাসত্ব কচ্ছপ আৰু গজক বিদীৰ্ণ কৰি, মহাবলী আৰু মহাজৱ বিদ্যুদ্বেগে দুয়োটাক ধৰি আকাশলৈ উৰি উঠিল।

Verse 81

आधारतां न गच्छंति नगाश्च मंदरादयः । ततो योजनलक्षे द्वे गत्वा मारुतरंहसा

মন্দৰ আদি পৰ্বতসমূহো আধাৰ-তললৈ নাযায়। তাৰ পৰা বায়ুৰ বেগেৰে দু’লক্ষ যোজন গ’লে পৰৱৰ্তী অঞ্চলত উপনীত হয়।

Verse 82

महत्यां जंबुशाखायां निपपात महाबलः । भग्ना सा सहसा शाखा तां पतंतीं खगेश्वरः

মহাবলী জন্তুজাম্বু গছৰ এক বৃহৎ ডালত পৰি গ’ল। সেই ডালখন হঠাতে ভাঙি পৰিল; পৰি থাকোঁতে খগেশ্বৰই তাক থামাই ধৰিলে।

Verse 83

गोब्राह्मणवधाद्भीतो दधार तरसा बली । धृत्वा तां रुचिरं वेगाद्द्रवंतं खे महाबलम्

গো-বধ বা ব্ৰাহ্মণ-বধৰ পাপত ভয় পাই, মহাবলী বালীয়ে তৎক্ষণাৎ তাক ৰোধ কৰিলে। আকাশত বেগেৰে ধাৱমান সেই ৰুচিৰ বস্তুটিক তেওঁ মহাশক্তিৰে ধৰি ৰাখিলে।

Verse 84

गत्वा विष्णुरुवाचेदं नररूपधरो हरिः । कस्त्वं भ्रमसि चाकाशे किमर्थं पतगेश्वर

তাত গৈ, নৰ-ৰূপ ধাৰণ কৰা হৰি বিষ্ণুৱে ক’লে— “হে পতগেশ্বৰ, তুমি কোন, আকাশত কিয় ভ্ৰমি আছা, আৰু কিহৰ উদ্দেশ্যে?”

Verse 85

विधृत्य महतीं शाखां महांतौ गजकच्छपौ । तमुवाच द्विजस्तस्मिन्नररूपधरं हरिम्

মহান ডালখন ধৰি ৰাখি, মহাবলী হাতী আৰু কচ্ছপে তাক সমৰ্থন দিলে। তেতিয়া সেই ব্ৰাহ্মণে নৰ-ৰূপধাৰী হৰিক তাত সম্বোধন কৰিলে।

Verse 86

गरुडोहं महाबाहो खगरूपः स्वकर्मणा । कश्यपस्य मुनेस्सूनुर्विनतागर्भसंभवः

হে মহাবাহো! মই গৰুড়—নিজ নিয়ত কৰ্ম অনুসাৰে খগ-ৰূপ ধাৰণ কৰা; মই মুনি কশ্যপৰ পুত্ৰ, বিনতাৰ গৰ্ভত জন্মলাভ কৰা।

Verse 87

पश्यैतौ च महासत्वौ भक्षणार्थं मया धृतौ । न धरा च ममाधारो न वृक्षा न च पर्वताः

চোৱা—এই দুজন মহাসত্ত্বক মই ভক্ষণৰ বাবে ধৰি ৰাখিছোঁ। পৃথিৱী মোৰ আধাৰ নহয়, গছো নহয়, পৰ্বতো নহয়।

Verse 88

अनेकयोजनान्यूर्ध्वं दृष्ट्वा जंबूमहीरुहम् । अपतंतस्य शाखायां सहेमौ परिभक्षितुं

বহু যোজন উঁচা জাম্বু-বৃক্ষ দেখি, তেওঁ দুয়ো একেলগে পতিত হোৱা তাৰ শাখাত উঠিল, তাতে একে লগে ভক্ষণ কৰিবলৈ।

Verse 89

भग्ना सा सहसा शाखा तां च धृत्वा भ्रमाम्यहम् । कोटिकोटिसहस्राणां ब्राह्मणानां गवां वधात्

সেই শাখা হঠাতে ভাঙিল; তাক ধৰি মই ঘূৰি ফুৰোঁ—যেন কোটিকোটি সহস্ৰ ব্ৰাহ্মণ আৰু গৰু বধৰ পাপভাৰে দবাই থোৱা।

Verse 90

भयं तत्र विषादो मे सहसा प्राविशद्बुध । किं करोमि कथं यामि को मे वेगं सहिष्यति

তেতিয়া, হে বুধজন! ভয় আৰু বিষাদ হঠাতে মোৰ ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰিলে। মই কি কৰোঁ? কেনেকৈ যাওঁ? মোৰ বেগ কোনে সহিব?

Verse 91

इत्युक्ते पतगश्रेष्ठं प्रोवाचेदं हरिस्तदा । अस्मद्बाहुं समारुह्य भक्षेमौ गजकच्छपौ

এই কথা কোৱা হ’লে হৰিয়ে তেতিয়া পক্ষীশ্ৰেষ্ঠক ক’লে: “মোৰ বাহুত উঠা; আমি হাতী আৰু কচ্ছপক ভক্ষণ কৰিম।”

Verse 92

गरुड उवाच । ममाधारं न गच्छंति सागराश्च नगोत्तमाः । अथ चैवं महासत्वं कथं त्वं धारयिष्यसि

গৰুড়ে ক’লে: “মোৰ আধাৰৰ পৰিসীমালৈ সাগৰ আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতসমূহো নাপায়। তেন্তে, হে মহাশক্তিমান, তুমি কেনেকৈ ধাৰণ কৰিবা?”

Verse 93

ऋते नारायणादन्यः को मां धारयितुं क्षमः । त्रैलोक्ये कः पुमांस्तिष्ठेद्यो वेगं मे सहिष्यति

“নাৰায়ণ ব্যতীত আন কোনে মোক ধাৰণ কৰিবলৈ সক্ষম? ত্ৰিলোকত কোন মানুহ স্থিৰ হৈ মোৰ বেগ সহিব পাৰে?”

Verse 94

हरिरुवाच । स्वकार्यमुद्धरेत्प्राज्ञः स्वकार्यं कुरु सांप्रतम् । कृत्वा कार्यं खगश्रेष्ठ विजानीषे च मां ध्रुवम्

হৰিয়ে ক’লে: “প্ৰাজ্ঞে নিজৰ কৰ্তব্য সুৰক্ষিত কৰে; তুমি এতিয়াই নিজৰ কাৰ্য কৰ। কাৰ্য সম্পন্ন কৰি, হে খগশ্ৰেষ্ঠ, তুমি মোক নিশ্চয় অচল ৰূপে জানিবা।”

Verse 95

महासत्वं च तं दृष्ट्वा विमृश्य मनसा खगः । एवमस्त्विति चोक्त्वा स पपात ह महाभुजे

তাঁৰ মহাশক্তি দেখি খগে মনতে বিচাৰ কৰিলে; “এৱমস্তু” বুলি কৈ সি মহাবাহুৰ ওপৰত পৰি গ’ল।

Verse 96

न चचाल भुजस्तस्य सन्निपाते खगेशितुः । तत्र स्थित्वा स तां शाखां मुमोच पर्वतालये

খগেশ্বৰ সন্মুখত আহিলেও তেওঁৰ বাহু একেবাৰে নচলিল। তাতেই স্থিৰ হৈ তেওঁ সেই ডালটো পৰ্বত-আলয়ত এৰি দিলে।

Verse 97

शाखापतनमात्रेण सचराचरकानना । चचाल वसुधा चैव सागराः प्रचकंपिरे

কেৱল ডাল পতনৰ মাত্ৰতেই চল-অচলসহ সমগ্ৰ অৰণ্য কঁপিল। পৃথিৱী নিজেও কঁপিল আৰু সাগৰসমূহ তীব্ৰভাৱে থৰথৰাই উঠিল।

Verse 98

ततश्च खादितौ सत्त्वौ सहसा गजकच्छपौ । तृप्तिं न प्राप्तवान्सोपि क्षुधा तस्य न शाम्यति

তাৰ পাছত হঠাতে তেওঁ দুটা সত্ত্ব—হাতী আৰু কচ্ছপ—গিলি খালে। তথাপিও তেওঁ তৃপ্তি নাপালে; তেওঁৰ ক্ষুধা নুশামিল।

Verse 99

एतज्ज्ञात्वा तु गोविंदस्तमुवाच खगेश्वरम् । भुजस्य मम मांसं तु भक्षयित्वा सुखी भव

এই কথা জানি গোবিন্দে খগেশ্বৰক ক’লে, “মোৰ বাহুৰ মাংস ভক্ষণ কৰি সুখী হোৱা।”

Verse 100

इत्युक्ते प्रचुरं मांसं भुजस्य तस्य तेन हि । खादितं क्षुधया पुत्र व्रणं तस्य न विद्यते

এইদৰে কোৱা হ’লে, ক্ষুধাৰ বশত তেওঁ সেইজনৰ বাহুৰ পৰা প্ৰচুৰ মাংস খালে। কিন্তু, হে পুত্ৰ, তেওঁৰ গাত একো ঘাঁ দেখা নগ’ল।

Verse 101

तमुवाच महाप्राज्ञश्चराचरगुरुं हरिम् । कस्त्वं किं वा प्रियं तेद्य करिष्यामि च सांप्रतम्

তেতিয়া মহাপ্ৰাজ্ঞ মুনিয়ে চল-অচল সকলো সত্তাৰ গুৰু হৰিক ক’লে: “আপুনি কোন? আপোনাৰ প্ৰিয় বস্তু কি? কওক—এই মুহূর্ততে মই আপোনাৰ বাবে কি কৰোঁ?”

Verse 102

नारायण उवाच । विद्धि नारायणं मां हि त्वत्प्रियार्थं समागतम् । रूपं स्वं दर्शयामास प्रत्ययार्थं च तस्य वै

নাৰায়ণে ক’লে: “জানি থোৱা, মই নিশ্চয় নাৰায়ণেই; তোমাৰ প্ৰিয়াৰ্থে মই ইয়ালৈ আহিছোঁ।” আৰু তাৰ দৃঢ় বিশ্বাস জন্মাবলৈ তেওঁ নিজৰ স্বৰূপ প্ৰকাশ কৰিলে।

Verse 103

पीतवस्त्रं घनश्यामं चतुर्भुजमनोहरम् । शंखचक्रगदापद्मधरं सर्वसुरेश्वरम्

পীতবস্ত্ৰধাৰী, ঘনশ্যাম বৰ্ণ, চতুৰ্ভুজ মনোহৰ; শঙ্খ-চক্ৰ-গদা-পদ্মধাৰী—সকলো দেৱতাৰ ঈশ্বৰ।

Verse 104

तं च दृष्ट्वा गरुत्मांश्च प्रणम्य शिरसा हरिम् । प्रियं किं ते करिष्यामि वद नः पुरुषोत्तम

তেওঁক দেখি গৰুত্মান (গৰুড়) মূৰ নোৱাই হৰিক প্ৰণাম কৰিলে আৰু ক’লে: “হে পুৰুষোত্তম, কওক—মই আপোনাৰ বাবে কোন প্ৰিয় সেৱা কৰোঁ?”

Verse 105

तमब्रवीन्महातेजा देवदेवेश्वरो हरिः । भव मे वाहनं शूर सखे त्वं सार्वकालिकम्

তেতিয়া মহাতেজস্বী, দেৱদেৱেশ্বৰ হৰিয়ে ক’লে: “হে শূৰ, তুমি মোৰ বাহন হোৱা; আৰু সদাসৰ্বদা মোৰ সখা হৈ থাকা।”

Verse 106

तमुवाच खगश्रेष्ठो धन्योहं विबुधेश्वर । सफलं जन्म मे नाथ त्वां च दृष्ट्वाद्य मे प्रभो

খগশ্ৰেষ্ঠ পাখীয়ে ক’লে: “হে দেবলোকৰ ঈশ্বৰ, মই ধন্য। হে নাথ, মোৰ জন্ম সফল হ’ল, কিয়নো আজি মই আপোনাৰ দৰ্শন লাভ কৰিলোঁ, হে প্ৰভু।”

Verse 107

प्रार्थयित्वा च पितरावागमिष्यामि तेऽन्तिकम् । प्रीतो विष्णुरुवाचेदं भव त्वमजरामरः

“মই পিতৃ-মাতৃক প্ৰাৰ্থনা জনাই পুনৰ আপোনাৰ ওচৰলৈ আহিম।” তেতিয়া প্ৰীত বিষ্ণুৱে ক’লে: “তুমি অজৰা-অমৰ হওঁক, বাৰ্ধক্য আৰু মৃত্যুৰ পৰা মুক্ত হওঁক।”

Verse 108

अवध्यः सर्वभूतेभ्यः कर्म तेजश्च मत्समम् । सर्वत्र ते गतिश्चास्तु निखिलं तु सुखं ध्रुवम्

সকলো ভূতৰ পৰা তুমি অবধ্য হওঁক; তোমাৰ কৰ্ম আৰু তেজ মোৰ সমান হওঁক। সকলো ঠাইতে তোমাৰ গতি নিৰ্বিঘ্ন হওঁক, আৰু অখণ্ড সুখ নিশ্চয় তোমাৰ হওঁক—দৃঢ় আৰু স্থায়ী।

Verse 109

संमिलतु द्रुतं सर्वं यत्ते मनसि वर्तते । यथेष्टं प्रीतिमाहारमकष्टेन प्रलप्स्यसे

তোমাৰ মনত যি যি আছে, সেয়া সকলো দ্ৰুত একত্ৰিত হৈ পূৰ্ণ হওঁক। তোমাৰ ইচ্ছামতে তুমি বিনা কষ্টে প্ৰীতি আৰু আনন্দৰ পোষণ লাভ কৰিবা।

Verse 110

व्यसनान्मातरं सद्यो मोचयिष्यसि नान्यथा । एवमुक्त्वा हरिः सद्यस्तत्रैवांतरधीयत

“তুমি তৎক্ষণাৎ তোমাৰ মাতৃক বিপদৰ পৰা মুক্ত কৰিবা—ইয়াৰ বাহিৰে অন্য উপায় নাই।” এইদৰে ক’ই হৰিয়ে সেই ঠাইতেই তৎক্ষণাৎ অন্তৰ্ধান হ’ল।

Verse 111

तार्क्ष्योपि पितरं गत्वा कथयच्चाखिलं ततः । स तच्छ्रुत्वा प्रहृष्टात्मा तनयं पुनरब्रवीत्

তেতিয়া তাৰ্ক্ষ্যোও পিতৃৰ ওচৰলৈ গৈ সকলো কথা বিস্তাৰে ক’লে। সেয়া শুনি পিতাৰ অন্তৰ আনন্দিত হ’ল আৰু তেওঁ পুনৰ পুত্ৰক ক’লে।

Verse 112

धन्योहं च खगश्रेष्ठ धन्या ते जननी शिवा । धन्यं क्षेत्रं कुलं चैव यस्य पुत्रस्त्वमीदृशः

হে খগশ্ৰেষ্ঠ! মই ধন্য; তোমাৰ শিৱময়ী জননীও ধন্য। যি ক্ষেত্ৰ আৰু যি কুলত তোমাৰ দৰে পুত্ৰ জন্মিছে, সেয়াও ধন্য।

Verse 113

यस्य पुत्रः कुले जातो वैष्णवः पुरुषोत्तमः । कुलकोटिं समुद्धृत्य विष्णुसायुज्यतां व्रजेत्

যি কুলত পুৰুষোত্তমৰ ভক্ত বৈষ্ণৱ পুত্ৰ জন্মে, সি কুলৰ কোটিকোটি জনক উদ্ধাৰ কৰি বিষ্ণুৰ সায়ুজ্য লাভ কৰে।

Verse 114

विष्णुं यः पूजयेन्नित्यं विष्णुं ध्यायेत गायति । जपेन्मंत्रं सदा विष्णोः स्तोत्रं तस्य पठिष्यति

যিয়ে নিত্য বিষ্ণুৰ পূজা কৰে, বিষ্ণুক ধ্যান কৰি গুণ গায়, সদায় বিষ্ণুমন্ত্ৰ জপ কৰে আৰু তেওঁৰ স্তোত্ৰ পাঠ কৰে—সেই ভক্ত সকলোভাবে প্ৰভুতেই নিবিষ্ট।

Verse 115

प्रसादं च भजेन्नित्यमुपवासं हरेर्दिने । क्षयाच्च सर्वपापानां मुच्यते नात्र संशयः

সদায় প্ৰভুৰ প্ৰসাদ গ্ৰহণ কৰিব লাগে আৰু হৰিৰ দিনত উপবাস পালন কৰিব লাগে; তাতে সকলো পাপ ক্ষয় হয় আৰু মানুহ মুক্ত হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 116

यस्य तिष्ठति गोविंदो मानसे च सदैव हि । स एव च लभेद्दास्यं सपुण्यैः पुरुषोत्तमः

যাৰ মানসত সদায় গোবিন্দ নিবাস কৰে, হে পুৰুষোত্তম, সেয়েই পুণ্যসমৃদ্ধ হৈ তোমাৰ দাস্য-ভাৱ লাভ কৰে।

Verse 117

जन्मकोटिसहस्रेभ्यः कृत्वा सत्कर्मसंचयम् । क्षयाच्च सर्वपापानां विष्णोः किंकरतां व्रजेत्

হাজাৰ হাজাৰ কোটি জন্মত সৎকৰ্মৰ সঞ্চয় কৰি, আৰু সকলো পাপ ক্ষয় হোৱাৰ পাছত, মানুহে বিষ্ণুৰ কিঙ্কৰত্ব—সেৱক-ভাৱ—প্ৰাপ্ত কৰে।

Verse 118

धन्योसौ मानवो लोके विष्णोस्सादृश्यमाव्रजेत् । नित्यः सुरवरैः पूज्यो लोकनाथोऽच्युतोऽव्ययः

এই লোকত ধন্য সেই মানব, যিয়ে বিষ্ণুৰ সদৃশ্যতা লাভ কৰে; যি সদায় দেবশ্ৰেষ্ঠসকলৰ দ্বাৰা পূজ্য—লোকনাথ অচ্যুত, অব্যয়।

Verse 119

सुप्रसन्नो भवेद्यस्य स एव पुरुषोत्तमः । तपोभिर्बहुभिर्धर्मैर्मखैर्नानाविधैरपि

যাৰ ওপৰত প্ৰভু অতি প্ৰসন্ন হয়, সেয়েই সত্য পুৰুষোত্তম; আনহাতে বহু তপস্যা, ধৰ্মকৰ্ম আৰু নানা প্ৰকাৰ যজ্ঞ কৰিলেও।

Verse 120

विष्णुर्न लभ्यते देवैस्त्वयासौ विप्र लभ्यते । सपत्नीव्यसनाद्धोरान्मातरं ते प्रमोचय

বিষ্ণু দেবতাসকলৰ দ্বাৰাও সহজে লাভ্য নহয়, কিন্তু হে বিপ্ৰ, তুমি তেওঁক লাভ কৰিছা। সেয়ে সহ-পত্নীৰ ভয়ংকৰ দুঃখৰ পৰা তোমাৰ মাতৃক মুক্ত কৰা।

Verse 121

ततो यास्यसि देवेशं कृत्वा मातुः प्रतिक्रियाम् । गृहीत्वा जनकस्याज्ञां लब्ध्वा विष्णोर्वरं महत्

তাৰ পাছত তুমি মাতৃৰ যথোচিত ক্ৰিয়া-কৰ্ম সম্পন্ন কৰি, পিতৃৰ আজ্ঞা গ্ৰহণ কৰি, আৰু বিষ্ণুৰ পৰা মহৎ বৰ লাভ কৰি দেৱেশ্বৰলৈ গমন কৰিবা।

Verse 122

अंबापार्श्वं गतो हृष्टस्तां प्रणम्याग्रतः स्थितः । विनतोवाच । अभवद्भोजनं तेऽद्य पुत्र दृष्टः पितापि च

আনন্দে তেওঁ মাতৃৰ কাষলৈ গ’ল; তেঁওক প্ৰণাম কৰি সন্মুখত থিয় হৈ বিনয়ে ক’লে: “আজ তোমাৰ ভোজন হ’ল—পুত্ৰকো দেখা হ’ল, স্বামীকো দেখা হ’ল।”

Verse 123

किमर्थं वा विलंबस्ते चिंतया व्यथिता ह्यहम् । स मातुर्वचनं श्रुत्वा गरुडः प्रहसन्निव

“তেন্তে তুমি কিয় বিলম্ব কৰিছা? চিন্তাত মই অতি ব্যথিত।” মাতৃৰ বাক্য শুনি গৰুড় যেন হাঁহিল।

Verse 124

कथयामास वृत्तांतं सा श्रुत्वा विस्मिताऽभवत् । कथं च दुःष्करं कर्म शिशुभावात्त्वया कृतम्

তেওঁ সমগ্ৰ বৃত্তান্ত ক’লে; সেয়া শুনি তাই বিস্মিত হ’ল: “শৈশৱ অৱস্থাত তুমি কেনেকৈ ইমান দুঃসাধ্য কৰ্ম সম্পন্ন কৰিলা?”

Verse 125

धन्याहं मे कुलं धन्यं यस्त्वं विष्णुसखोऽभवः । लब्ध्वा वरं महात्मानं दृष्ट्वा मे हृष्यते मनः

ধন্য মই, ধন্য মোৰ কুল, যিহেতু তুমি বিষ্ণুৰ সখা হ’লা। সেই মহাত্মাৰ বৰ লাভ কৰি আৰু তেঁওক দৰ্শন কৰি মোৰ মন আনন্দে উল্লসিত হয়।

Verse 126

पौरुषेण त्वया वत्स उद्धृतं मे कुलद्वयम् । सुपर्ण उवाच । मातः किं ते करिष्यामि प्रियमेव तदुच्यताम्

তোমাৰ পৌৰুষময় বীৰত্বে, বৎস প্ৰিয়, মোৰ দুয়োটা কুল উদ্ধাৰ কৰিলে। সুপৰ্ণ ক’লে: মাতৃ, মই তোমাৰ বাবে কি কৰিম? যি তোমাক প্ৰিয়, সেই কথাই কোৱা।

Verse 127

कार्यं कृत्वाथ यास्यामि पार्श्वं नारायणस्य च । एतच्छ्रुत्वा तु सा प्राह गरुडं विनता सती

কাৰ্য সম্পন্ন কৰি তাৰ পাছত মই নাৰায়ণৰ সান্নিধ্যলৈ যাম। এই কথা শুনি সতি বিনতাই গৰুড়ক ক’লে।

Verse 128

महद्दुःखं च मे चास्ति कुरु तात प्रतिक्रियाम् । भगिनी मे सपत्नी सा पणितहं तया पुरा

মোৰ অতি মহা দুখ আছে; হে তাত, তাৰ প্ৰতিকাৰ কৰা। মোৰ সেই ভগ্নী মোৰ সপত্নী হৈ পৰিল; আগতে তাই মোক প্ৰতাৰণা কৰিছিল।

Verse 129

तस्या दास्यमहं प्राप्ता कस्तारयति मामितः । कृष्णं कृत्वा विषैरश्वं तस्याः पुत्रैर्महोरगैः

মই তাইৰ দাস্যত পৰিলোঁ—ইয়াৰ পৰা মোক কোনে উদ্ধাৰ কৰিব? তাইৰ পুত্ৰ মহোৰগসকলে বিষেৰে অশ্বটোক কৃষ্ণ কৰি দিলে।

Verse 130

उषःकालेऽवदत्सा च अश्वोयं कृष्णतां व्रजेत् । ततोहमवदं तत्र सदा चायं रुचासितः

উষাৰ সময়ত তাই ক’লে, ‘এই অশ্ব কৃষ্ণতা লাভ কৰিব।’ তেতিয়া মই তাত ক’লোঁ, ‘কিন্তু ই নিজৰ বৰ্ণৰ জ্যোতিত সদায় গাঢ়।’

Verse 131

मिथ्या ते वचनं मातः प्रतिज्ञां साऽकरोत्तदा । ततोहमब्रुवं कद्रूं शपथं नागमातरम्

“মাতৃ, তোমাৰ বাক্য মিছা।” তেতিয়া তাই প্ৰতিজ্ঞা কৰিলে। তাৰ পাছত মই নাগসকলৰ মাতৃ কদ্ৰূক ক’লোঁ আৰু তাক শপথ কৰালোঁ।

Verse 132

यदीमं कृष्णताभ्येति हरेरश्वमहं तदा । कृता भवामि ते दासीत्यहमेतत्तदाऽवदम्

“যদি মই হৰিৰ এই অশ্বক ক’লা কৰি তুলিব পাৰোঁ, তেন্তে মই তোমাৰ দাসী হ’ম”—এইদৰে মই তেতিয়া ক’লোঁ।

Verse 133

ततस्तस्मिन्हरेरश्वे कृते कृष्णे च कृत्रिमैः । तस्याः पुत्रैश्च धूर्तैश्च दासीत्वमगमं तदा

তাৰ পাছত, হৰিৰ সেই অশ্বত কৃত্ৰিম উপায়ে ক’লা ৰং লগোৱা হ’ল; তেতিয়া তাইৰ পুত্ৰসকল আৰু সেই ধূৰ্তসকলৰ কৌশলত মই সেই সময়ত দাসীত্বলৈ পৰিলোঁ।

Verse 134

यस्मिन्काले ह्यभीष्टञ्च तस्या द्रव्यं ददाम्यहम् । तस्मिन्काले ह्यदासीत्वं यास्यामि कुलनंदन

যি সময়ত তাইৰ অভীষ্ট অনুৰোধ উঠিব, সেই সময়ত মই তাইক প্ৰয়োজনীয় ধন দিম। সেই সময়তেই, হে কুল-নন্দন, মই দাসীত্বৰ অৱস্থালৈ যাব।

Verse 135

गरुड उवाच । पृच्छ शीघ्रं च मातस्तां करिष्यामि प्रतिक्रियाम् । भक्षयिष्यामि तान्नागान्प्रतिज्ञामे यथार्थतः

গৰুড়ে ক’লে: “মাতৃ, সোনকালে তাইক সুধা; মই তাৰ প্ৰতিক্ৰিয়া কৰিম। মই সেই নাগসকলক ভক্ষণ কৰিম—মোৰ প্ৰতিজ্ঞা নিশ্চয় সত্য।”

Verse 136

ततः कद्रूमुवाचेदं विनता दुःखिता सती । अभीष्टं वद कल्याणि येन मुच्येय कृच्छ्रतः

তেতিয়া কদ্ৰূয়ে দুখিত বিনতাক ক’লে: “হে কল্যাণী, তোমাৰ অভীষ্ট কোৱা, যাৰ দ্বাৰা মই এই কষ্টৰ পৰা মুক্ত হওঁ।”

Verse 137

अब्रवीत्सा दुराचारा पीयूषं दीयतामिति । एतच्छ्रुत्वा तु वचनमभवत्सा च निष्प्रभा

সেই দুষ্কৰ্মিণী নাৰীয়ে ক’লে: “অমৃত মোক দিয়া হওক।” সেই বাক্য শুনি তাই একেবাৰে নিষ্প্ৰভ হৈ পৰিল।

Verse 138

ततः शनैरुपागम्य तनयं प्राह दुःखिता । अमृतं प्रार्थयत्पापा तात किं वा करिष्यसि

তাৰ পাছত দুখিত নাৰীজনী ধীৰে ধীৰে ওচৰলৈ গৈ পুত্ৰক ক’লে: “হে বাচ্চা, পাপী হৈও যদি তুমি অমৃত বিচাৰা, তেন্তে সঁচাকৈ কি সাধিব পাৰিবা?”

Verse 139

श्रुत्वा वाक्यं गरुत्मांश्च महाक्रोधसमन्वितः । अमृतं चानयिष्यामि मातर्मा विमुखी भव

এই কথা শুনি গৰুড় মহাক্ৰোধে ভৰি উঠিল আৰু ক’লে: “মা, মই অমৃত আনিম; মোৰ পৰা বিমুখ নহ’বা।”

Verse 140

एवमुक्त्वा तु तरसा स गतः पितुरंतिकम् । अमृतं चानयिष्यामि मातुरर्थेऽधुनाऽनघ

এইদৰে কৈ সি তৎক্ষণাৎ তীব্ৰ বেগে পিতাৰ ওচৰলৈ গ’ল আৰু ক’লে: “হে নিৰ্দোষ, মই এতিয়াই মাতৃৰ কাৰণে অমৃত আনিম।”

Verse 141

स तस्य वचनं श्रुत्वा मुनिः प्राह खगेश्वरम् । सत्यलोकस्य वै चोर्ध्वे विश्वकर्मविनिर्मिता

তেওঁৰ বাক্য শুনি মুনিয়ে খগেশ্বৰক ক’লে— “সত্যলোকৰো ওপৰত নিশ্চয় বিশ্বকৰ্মাই নিৰ্মাণ কৰা এক ধাম আছে।”

Verse 142

पुरी चास्ति सभा रम्या देवानां हित हेतवे । वह्निप्राकारदुर्लभ्या दुर्धर्षा चासुरैः सुरैः

তাত এক নগৰীও আছে আৰু মনোমোহা সভামণ্ডপ, দেৱতাসকলৰ হিত-কল্যাণৰ বাবে স্থাপিত। অগ্নিপ্ৰাকাৰে সুৰক্ষিত সেই স্থান অতি দুষ্প্ৰাপ্য; অসুৰ-সুৰ উভয়েই তাক আক্রমণ কৰিব নোৱাৰে।

Verse 143

रक्षार्थं निर्मितो देवः सुरैस्तत्र महाबलः । यं यं पश्यति वीरः स स एव भस्मतां व्रजेत्

ৰক্ষাৰ্থে দেৱতাসকলে তাত সুৰসকলৰ সৈতে এক মহাবলী দিৱ্য সত্তা নিৰ্মাণ কৰিলে। সেই বীৰে যাকেই চায়, সেয়াই তৎক্ষণাৎ ভস্ম হৈ যায়।

Verse 145

एममुक्त्वा गरुत्मान्स उद्धृत्य सागराज्जलम् । जगामाकाशमाविश्य खगश्चोर्ध्वं मनोजवः

এইদৰে কৈ গৰুড়ে সাগৰৰ পৰা জল উঠাই ল’লে। তাৰ পাছত মনোবেগী সেই খগ আকাশত প্ৰৱেশ কৰি ওপৰলৈ উৰি গ’ল।

Verse 146

पक्षवातेन तस्यैव रजः समुद्गतं बहु । तस्यांतिकं न च त्यक्तमगमत्तस्य तच्च यः

তাৰ পাখিৰ ঝাপটত তাৰ পৰা ধূলিৰ এক বৃহৎ মেঘ উঠিল। তথাপি যি আহিছিল, সি তাৰ সান্নিধ্য ত্যাগ নকৰিলে; সি একেবাৰে ওচৰলৈকে আগবাঢ়িল।

Verse 147

गत्वा चंचूजलेनापि वह्निं निर्वापयद्बली । रजोभिः परिपूर्णाक्षो न सुरस्तं च पश्यति

তাত গৈ সেই মহাবলীয়ে ঠোঁটত অনা জলৰ দ্বাৰাই অগ্নি নিৰ্বাপিত কৰিলে। কিন্তু ধূলিত চকু ভৰি উঠাত দেৱতাই তাক দেখা নাপালে।

Verse 148

जघान रक्षिवर्गांस्तानमृतं चाहरद्बली । आनयंतं च पीयूषं खगं गत्वा शतक्रतुः

সেই মহাবলীয়ে ৰক্ষকৰ সেই দলক বধ কৰি অমৃত কঢ়িয়াই নিলে। তাৰ পাছত শতক্ৰতু (ইন্দ্ৰ) খগৰূপ ধৰি, পীয়ূষ অনা খগটোক অনুসৰণ কৰিলে।

Verse 149

ऐरावतं समारूढो वाक्यमेतदुवाच ह । खगरूपधरः कस्त्वं पीयूषं हरसे बलात्

ঐৰাৱতৰ ওপৰত আৰূঢ় হৈ তেওঁ এই বাক্য ক’লে— “খগৰূপ ধৰি তই কোন, যে বলপূৰ্বক পীয়ূষ (অমৃত) হৰণ কৰিছ?”

Verse 150

अप्रियं सर्वदेवानां कृत्वा जीवे रतिः कथम् । विशिखैरग्निसंकाशैर्नयामि यममंदिरम्

সকলো দেৱতাৰ অপ্ৰিয় কৰিও জীৱনত ৰতি কেনেকৈ থাকে? অগ্নিসদৃশ দীপ্ত শৰেৰে মই তোকে যমৰ মন্দিৰলৈ নি যাম।

Verse 151

श्रुत्वा वाक्यं हरेः कोपादुवाच स महाबलः । नयामि तव पीयूषं दर्शयस्व पराक्रमम्

হৰিৰ বাক্য শুনি ক্ৰোধত সেই মহাবলীয়ে ক’লে— “মই তোৰ পীয়ূষ কঢ়িয়াই নি যাম; এতিয়া তোৰ পৰাক্ৰম দেখুৱা!”

Verse 152

एतच्छ्रुत्वा महाबाहुर्जघान विशिखैः शितैः । यथामेरुगिरेः शृंगं तोयवर्षेण तोयदः

এই কথা শুনি মহাবাহুৱে তীক্ষ্ণ পাখিযুক্ত বাণেৰে আঘাত কৰিলে; যেন বৰষুণ-বৰষা মেঘে জল ঢালি মেরু পৰ্বতৰ শিখৰত আঘাত কৰে।

Verse 153

नखैरशनिसंकाशैर्बिभेद गरुडो गजम् । मातलि च रथं चक्रं तथा देवान्पुरस्सरान्

বজ্ৰসদৃশ নখেৰে গৰুড়ে হাতীক ছিন্নভিন্ন কৰিলে; আৰু মাতলি, ৰথ আৰু তাৰ চকা, লগতে আগভাগত থকা দেবগণকো আঘাত কৰি পতিত কৰিলে।

Verse 154

व्यथितोसौ महाबाहुर्मातलिर्गजपुंगवः । विमुखाः पक्षवातेन सर्वे देवगणास्तदा

তেতিয়া মহাবাহু মাতলি—হাতীৰ শ্ৰেষ্ঠ—ব্যথিত হৈ কঁপিল; আৰু সেই সময়ত পাখাৰ বতাহৰ ঝাপটাত সকলো দেবগণ বিমুখ হৈ আঁতৰি গ’ল।

Verse 155

ततस्तु कोपितो जिष्णुर्जघानकुलिशेन तम् । कुलिशस्यावपातेन न च क्षुब्धो महाखगः

তাৰ পাছত ক্ৰোধিত জিষ্ণুৱে তাক বজ্ৰেৰে আঘাত কৰিলে; তথাপি বজ্ৰ পৰিলেও সেই মহাখগ কেতিয়াও বিচলিত নহ’ল।

Verse 156

स्वं मोघं भिदुरं दृष्ट्वा हरिर्भीतोऽभवत्तदा । संनिवृत्य ततो युद्धात्तत्रैवांतरधीयत

নিজ অস্ত্ৰ ব্যৰ্থ হৈ ভাঙি যোৱা দেখি হৰি সেই মুহূর্ততে ভীত হ’ল; তাৰ পাছত যুদ্ধৰ পৰা আঁতৰি সেই ঠাইতেই অন্তৰ্ধান হ’ল।

Verse 157

सुतरामपिगच्छंतं वेगाद्भूतलमागतः । अब्रवीत्स सुरश्रेष्ठः सर्वदेवगणाग्रतः

তেওঁ দ্ৰুতগতিতে আগবাঢ়ি যেতেই, দেৱশ্ৰেষ্ঠজন তৎক্ষণাৎ ভূতললৈ আহি, সকলো দেৱগণৰ সমুখত বাক্য ক’লে।

Verse 158

शक्र उवाच । यदि दास्यसि पीयूषमिदानीं नागमातरि । भुजगाश्चामराः सर्वे क्रियंते हि ध्रुवं तया

শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) ক’লে: “হে নাগমাতা, এতিয়া যদি তুমি পীয়ূষ (অমৃত) দিয়া, তেন্তে নিশ্চয় সেই কৰ্মৰ দ্বাৰা সকলো ভুজঙ্গ অমৰ হ’ব।”

Verse 159

प्रतिज्ञा ते भवेन्नष्टा न फलं जीवितस्य ते । तस्मादिदं हरिष्यामि संमतेन तवानघ

তোমাৰ প্ৰতিজ্ঞা ভাঙি যাব, আৰু তোমাৰ জীৱনৰ কোনো ফল নাথাকিব। সেয়ে, হে অনঘ, তোমাৰ সম্মতিত মই এইটো লৈ যাম।

Verse 160

गरुत्मानुवाच । यस्मिन्काले ह्यदासी सा माता मे दुःखिता सती । विदिता सर्वलोकेषु हरेऽमृतं हरिष्यसि

গৰুড় ক’লে: “যি সময়ত মোৰ মাতা দুঃখিতা হৈ দাসী আছিল, সেই সময়তেই সকলো লোকত এই কথা বিদিত হৈছিল, হে হৰি, যে তুমি অমৃত কঢ়িয়াই নিবা।”

Verse 161

एवमुक्त्वा महावीर्यो गत्वोवाच प्रसूं तदा । आनीतममृतं मातस्तस्या एव प्रदीयताम्

এইদৰে কৈ মহাবীৰজন গৈ তেতিয়া মাতৃক ক’লে: “মাতা, অমৃত আনা হৈছে—সেইটো কেৱল তাইকেই দিয়া হওক।”

Verse 162

प्रोत्फुल्लहृदया सा च दृष्ट्वा पुत्रं सहामृतम् । तामाहूयामृतं दत्वा चादासीतां तदा गता

পুত্ৰক অমৃতৰ সৈতে দেখি তাইৰ হৃদয় আনন্দত ফুলি উঠিল। তেওঁ তাইক মাতি অমৃত দিলে আৰু তাৰ পাছত সেই মুহূৰ্ততে গুচি গ’ল।

Verse 163

तृणकाष्ठानि भूतानि पशवश्च सरीसृपाः । दृष्ट्वा सविस्मयास्सर्वे देवा महर्षयस्तदा

ঘাঁহ, কাঠ, জীৱ-জন্তু আৰু সৰীসৃপবোৰ দেখি সেই সময়ত সকলো দেৱতা আৰু মহৰ্ষি বিস্ময়ত অভিভূত হৈ পৰিল।

Verse 164

मोचयित्वा तु तामंबां गरुडः सुष्ठुतां गतः । एतस्मिन्नंतरे शक्रो जहार सहसा सुधाम्

সেই মাতৃক মুক্ত কৰাৰ পিছত, গৰুড় সফলতাৰে গুচি গ’ল। ইফালে, ইন্দ্ৰই হঠাত অমৃত হৰণ কৰিলে।

Verse 165

निधाय गरलं तत्र तया चानुपलक्षितः । प्रहृष्टहृदया कद्रूः पुत्रानाहूय संभ्रमात्

তাইৰ অগোচৰে তাত বিষ ৰাখি, কদ্ৰুৱে আনন্দিত মনেৰে খৰখেদাকৈ নিজৰ পুত্ৰসকলক মাতিলে।

Verse 166

तेषां मुखे ददौ हृष्टा क्ष्वेडं चामृतलक्षणम् । तानुवाच प्रसूः पुत्रान्युष्माकं च कुले सदा

আনন্দিত হৈ, মাতৃয়ে তেওঁলোকৰ মুখত অমৃতৰ গুণযুক্ত সেই বিষ দিলে আৰু পুত্ৰসকলক ক’লে: “এইটো তোমালোকৰ বংশতো চিৰকাল থাকক।”

Verse 167

मुखे तिष्ठन्त्वमी दैवा बिंदवश्चस्तनिर्वृताः । महर्षयस्ततो देवाः सिद्धगंधर्वमानुषाः

এই দেৱতাসকল মুখত অৱস্থিত হওক; আৰু স্তনত তৃপ্ত হোৱা বিন্দুবোৰ তাতেই স্থিৰ থাকক। তাৰ পাছত মহাৰ্ষিসকল, তাৰ পিছত দেৱগণ, আৰু সিধ্দ, গন্ধৰ্ব আৰু মানুহ।

Verse 168

ऊचुःस्सन्तु कुले मातरस्माकं च प्रसादतः । नागैर्विसर्जिता देवाः ससिद्धा मुनयस्तथा

তেওঁলোকে ক’লে: “আপোনাৰ কৃপাৰে আমাৰ কুলত মাতৃসকল থাকক; আৰু নাগসকলে মুক্ত কৰা দেৱতাসকল সিধ্দসকলসহ, মুনিসকলেও তেনেদৰে মুক্ত হওক।”

Verse 169

जग्मुः स्वमालयं हृष्टा नागाः प्रमुदिताः स्थिताः । एतस्मिन्नंतरे नागांश्चखाद गरुडो बलात्

আনন্দিত হৈ নাগসকল নিজৰ নিবাসলৈ গ’ল আৰু প্ৰমুদিত হৈ তাতেই থাকিল। এই ফাঁকে গৰুড়ে বলপূৰ্বক নাগসকলক গিলি খালে।

Verse 170

दिक्षु पलायिताः शेषाः पर्वतेषु वनेषु च । सागरेषु च पाताले बिलेषु तरुकोटरे

অৱশিষ্টসকল সকলো দিশে পলাই গ’ল—পৰ্বত আৰু বনলৈ, সাগৰ আৰু পাতাললৈ, গুহা আৰু গছৰ কোটৰলৈ।

Verse 171

निभृतेषु निकुञ्जेषु स्थिताः सर्पाश्च निर्वृताः । भुजगास्तस्य भक्ष्याश्च सदैव विधिनिर्मिताः

নিঃশব্দ একান্ত নিকুঞ্জত সৰ্পসকল সন্তুষ্টচিত্তে বাস কৰে; আৰু ভুজঙ্গসকলৰ নিৰ্ধাৰিত আহাৰো স্ৰষ্টাৰ বিধান অনুসাৰে সদায় গঢ়া থাকে।

Verse 172

स खादयित्वा नागांश्च संभाष्य पितरावथ । विबुधान्पूजयित्वा तु जगाम हरिमव्ययम्

নাগসকলক আহাৰ দিয়া, তাৰ পিছত পিতৃ-মাতৃৰ সৈতে কথা পাতি; দেৱতাসকলক পূজা কৰি তেওঁ অব্যয় হৰি-প্ৰভুৰ চৰণলৈ গ’ল।

Verse 173

यः पठेच्छृणुयाद्वापि सुपर्णचरितं शुभम् । सर्वपापविनिर्मुक्तः सुरलोके महीयते

যি কোনোবাই এই শুভ সুপৰ্ণ-চৰিত্ৰ পাঠ কৰে বা কেৱল শুনেও, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ দেৱলোকত সন্মানিত হয়।