Adhyaya 48
The Story of Sukalā (Episode: Ugrasena and Padmāvatī’s Return to Vidarbha)
মথুৰা আৰু বিদৰ্ভৰ মাজৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত এই অধ্যায়ত উগ্ৰসেনক আদৰ্শ যাদৱ ৰজা ৰূপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। ৰাজধৰ্মৰ সংক্ষিপ্ত লক্ষণ দিয়া হয়—ধৰ্ম আৰু লোকিক পুৰুষাৰ্থত দক্ষতা, বেদবিদ্যা, বল, দানশীলতা আৰু সুবিবেচনা। বিদৰ্ভত সত্যকেতুৰ কন্যা পদ্মাক্ষী/পদ্মাৱতী—সত্য আৰু নাৰীধৰ্মৰ গুণে প্ৰশংসিত—উগ্ৰসেনৰ সৈতে বিবাহিত হয়। দুয়োৰে পাৰস্পৰিক স্নেহ-সম্মান বিশেষভাৱে বৰ্ণিত। পিছত সত্যকেতু আৰু ৰাণী কন্যাক দেখা পাবলৈ ব্যাকুল হয়; দূত পঠাই তেওঁক ঘূৰাই আনিবলৈ অনুৰোধ কৰে। উগ্ৰসেন আনন্দিত হৈ পদ্মাৱতীক সন্মানসহ পিতৃগৃহলৈ পঠায়। পিতৃগৃহত তেওঁ উপহাৰে সন্মানিত হৈ সুখে থাকে, সখীসকলৰ সৈতে চিনাকি ঠাইত বিচৰণ কৰে; কাহিনীয়ে কয় যে শ্বশুৰালৰ তুলনাত মাইকীৰ স্বস্তি দুষ্প্ৰাপ্য, সেয়েহে তেওঁ নিশ্চিন্তভাৱে আনন্দময় আচৰণ কৰে।
Shlokas
Verse 1
ब्राह्मण्युवाच । माथुरे विषये रम्ये मथुरायां नृपोत्तमः । उग्रसेनेति विख्यातो यादवः परवीरहा
ব্ৰাহ্মণীয়ে ক’লে: মনোৰম মথুৰা-বিষয়ত, মথুৰা নগৰত, যাদৱ বংশৰ উত্তম নৃপতি উগ্ৰসেন নামে খ্যাত আছিল; তেওঁ শত্রু-বীৰসকলৰ বিনাশক আছিল।
Verse 2
सर्वधर्मार्थतत्त्वज्ञो वेदज्ञः श्रुतवान्बली । दाता भोक्ता गुणग्राही सद्गुणान्वेत्ति भूपतिः
সেই ভূপতি সকলো ধৰ্ম আৰু অৰ্থ-তত্ত্বৰ সত্য জ্ঞানী, বেদজ্ঞ, শ্ৰুতিমান আৰু বলৱান আছিল; দাতা, সংযমে ভোগকাৰী, গুণগ্ৰাহী, আৰু সদ্গুণ বিচাৰক আছিল।
Verse 3
राज्यं चकार मेधावी प्रजा धर्मेण पालयेत् । एवं स च महातेजा उग्रसेनः प्रतापवान्
সেই মেধাৱীজনে ৰাজ্য গ্ৰহণ কৰি ধৰ্ম অনুসাৰে প্ৰজাক পালন কৰিলে। এইদৰে মহাতেজস্বী উগ্ৰসেন প্ৰতাপৱান আৰু পৰাক্ৰমী আছিল।
Verse 4
वैदर्भे विषये पुण्ये सत्यकेतुः प्रतापवान् । तस्य कन्या महाभागा पद्माक्षी कमलानना
পুণ্য বিদৰ্ভ দেশত সত্যকেতু নামে প্ৰতাপৱান আৰু যশস্বী নৃপতি আছিল। তেওঁৰ এক মহাভাগ্যা কন্যা আছিল—পদ্মাক্ষী, কমলমুখী।
Verse 5
नाम्ना पद्मावती नाम सत्यधर्मपरायणा । सा तु स्त्रीणां गुणैर्युक्ता द्वितीयेव समुद्रजा
নামে তাই পদ্মাৱতী, সত্য আৰু ধৰ্মত পৰায়ণা। নাৰীসুলভ গুণেৰে সমৃদ্ধা সেই কন্যা যেন সমুদ্ৰজা লক্ষ্মীৰ দ্বিতীয় ৰূপ আছিল।
Verse 6
वैदर्भी शुशुभे राजन्स्वगुणैः सत्यकारणैः । माथुर उग्रसेनस्तु उपयेमे सुलोचनाम्
হে ৰাজন, বিদৰ্ভৰ ৰাজকন্যা সত্য-আধাৰিত নিজ গুণেৰে উজ্জ্বল হৈ উঠিল; আৰু মথুৰাৰ উগ্ৰসেনে সুলোচনা, সুন্দৰ-নয়না কন্যাক বিবাহ কৰিলে।
Verse 7
तया सह महाभाग सुखं रेमे प्रतापवान् । अतिप्रीतो गुणैस्तस्यास्तया सह सुखीभवेत्
হে মহাভাগ, সেই প্ৰতাপৱান বীৰ তায়া সহ সুখে ক্ৰীড়া কৰিলে; তাইৰ গুণত অতিশয় প্ৰীত হৈ, তাইৰ সঙ্গত আনন্দে বাস কৰিলে।
Verse 8
तस्याः स्नेहेन प्रीत्या च संमुग्धो माथुरेश्वरः । पद्मावती महाभागा तस्य प्राणप्रियाभवत्
তাইৰ স্নেহ আৰু প্ৰেমে মোহিত হৈ মথুৰাৰ নাথ বিমুগ্ধ হ’ল; মহাভাগা পদ্মাৱতী তেওঁৰ প্ৰাণসম প্ৰিয়া হৈ উঠিল।
Verse 9
तया विना न बुभुजे तया सह प्रक्रीडयेत् । तया विना न सेवेत परमं सुखमेव सः
তাইৰ অবিহনে সি ভোগ নকৰিলে; তাইৰ সৈতে ক্ৰীড়া কৰিলে। তাইৰ অবিহনে সি আন একো আশ্ৰয় নল’লে—তাইয়েই আছিল তাৰ পৰম সুখ।
Verse 10
एवं प्रीतिकरौ जातौ परस्परमनुत्तमौ । स्नेहवंतौ द्विजश्रेष्ठ सुखसंप्रीतिदायकौ
এইদৰে তেওঁলোক দুয়ো পৰস্পৰে প্ৰীতিদায়ক, অনুত্তম হৈ উঠিল। হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, তেওঁলোক স্নেহৱান আৰু সুখ তথা গভীৰ সন্তুষ্টি দানকাৰী আছিল।
Verse 11
सत्यकेतुश्च राजेंद्रः सस्मार स पद्मावतीम् । स्वसुतां तां महाभागो माता तस्याः सुदुःखिता
হে ৰাজেন্দ্ৰ, সত্যকেতু ৰজাই পদ্মাৱতীক স্মৰণ কৰিলে—সেইজনী তেওঁৰ নিজ কন্যা। মহাভাগ্যবান ৰজাও তাইক মনত পেলালে, আৰু তাইৰ মাতৃ গভীৰ শোকত নিমজ্জিত হ’ল।
Verse 12
स दूतान्प्रेषयामास वैदर्भो मथुरां प्रति । उग्रसेनं नृवीरेंद्रं सादरेण द्विजोत्तम
হে দ্বিজোত্তম, বিদর্ভৰ ৰজাই তেতিয়া মথুৰালৈ দূত প্ৰেৰণ কৰিলে, যাতে নৃবীৰসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ উগ্ৰসেনক সাদৰে আহ্বান কৰা হয়।
Verse 13
उग्रसेनं महाराजं स दूतो वाक्यमब्रवीत् । विदर्भाधिपतिर्वीरो भक्त्या स्नेहेन नंदयन्
সেই দূতে মহাৰাজ উগ্ৰসেনক এই বাক্য ক’লে: “বিদর্ভৰ বীৰ অধিপতিয়ে ভক্তি আৰু স্নেহে আপোনাক আনন্দিত কৰি…”
Verse 14
आत्मनः कुशलं ब्रूते भवतां परिपृच्छति । सत्यकेतुर्महाराज त्वामेवं परिपृष्टवान्
তেওঁ নিজৰ কুশল-ক্ষেম জনায় আৰু আপোনালোকৰ মঙ্গল সুধে। হে মহাৰাজ, সত্যকেতুৱে এইদৰে আপোনাৰ খবৰ ল’লে।
Verse 15
दर्शनाय प्रेषयस्व सुतां पद्मावतीं मम । यदि त्वं मन्यसे नाथ प्रीतिस्नेहं हितस्य च
মোৰ দৰ্শনৰ বাবে তোমাৰ কন্যা পদ্মাৱতীক মোৰ ওচৰলৈ পঠাই দিয়া। হে নাথ, যদি তুমি মোৰ প্ৰতি প্ৰীতি, স্নেহ আৰু হিতবুদ্ধি ৰাখা।
Verse 16
प्रेषयस्व महाभागां प्रियां प्रीतिकरां तव । औत्कण्ठ्येन महाराज स सोत्कंठेन वर्तते
হে মহাৰাজ, তোমাৰ মহাভাগ্যৱতী প্ৰিয়া—যি তোমাক আনন্দ দিয়ে—তাক পঠাই দিয়া। ব্যাকুল আকুলতাত সি সদায় উত্কণ্ঠাৰে অপেক্ষা কৰি আছে।
Verse 17
समाकर्ण्य ततो वाक्यमुग्रसेनो नृपोत्तमः । प्रीत्या स्नेहेन तस्यापि सत्यकेतोर्महात्मनः
সেই বাক্য শুনি উগ্ৰসেন নৃপোত্তম—ৰাজাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ—আনন্দে পৰিপূৰ্ণ হ’ল আৰু মহাত্মা সত্যকেতুৰ প্ৰতিও স্নেহ-প্ৰীতিত ভৰি উঠিল।
Verse 18
दाक्षिण्येन च विप्रेंद्र प्रेषयामास भूपतिः । पद्मावतीं प्रियां भार्यामुग्रसेनः प्रतापवान्
হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠ, দাক্ষিণ্যসহ পৰাক্ৰমী ভূপতি উগ্ৰসেনে নিজৰ প্ৰিয়া পত্নী পদ্মাৱতীক সন্মানেৰে পঠাই দিলে।
Verse 19
प्रेषितानेन राजेंद्र गता पद्मावती स्वकम् । पूर्वं गृहं सती सा तु महाहर्षेण संकुला
হে ৰাজেন্দ্ৰ, তেওঁৰ দ্বাৰা প্ৰেৰিত হৈ সতী পদ্মাৱতী নিজৰ পূৰ্বৰ গৃহ—নিজৰেই বাসস্থান—লৈ গ’ল; আৰু সি মহা হৰ্ষেৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল।
Verse 20
पितृपूर्वं कुटुंबं तु ददृशे चारुमंगला । पितुः पादौ ननामाथ शिरसा सत्यतत्परा
তাৰ পাছত চাৰুমঙ্গলাই পিতৃপ্ৰধান কুটুম্বক দেখিলে। সত্যনিষ্ঠা হৈ সি মূৰ নোৱাই পিতৃচৰণত দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰিলে।
Verse 21
आगतायां महाराजा पद्मावत्यां द्विजोत्तम । हर्षेण महताविष्टो विदर्भाधिपतिर्नृपः
হে দ্বিজোত্তম! পদ্মাৱতী আহি পোৱাত বিদৰ্ভৰ অধিপতি মহাৰাজা মহা হর্ষেৰে পৰিপূৰ্ণ হ’ল।
Verse 22
वर्द्धिता दानमानैश्च वस्त्रालंकारभूषणैः । पद्मावती सुखेनापि पितुर्गेहे प्रवर्तते
দান-সন্মান আৰু বস্ত্ৰ-অলংকাৰ-ভূষণেৰে পোষিত হৈ পদ্মাৱতী সুখে পিতৃগৃহতেই বাস কৰি থাকিল।
Verse 23
सखीभिः सहिता सा तु निःशंका परिवर्तते । रमते सा तदा तत्र यथापूर्वं तथैव च
সখীসকলৰ সৈতে থাকি তাই নিঃশঙ্কে ঘূৰি ফুৰিল; আৰু তাত আগৰ দৰে একেইভাৱে আনন্দ উপভোগ কৰিলে।
Verse 24
गृहे वने तडागेषु प्रासादे च तथैव सा । पुनर्बालेव भूता सा निर्लज्जा संप्रवर्तते
ঘৰত, বনত, তড়াগত আৰু প্ৰাসাদতো তাই; পুনৰ বালিকা যেন হৈ, নিৰ্লজ্জভাৱে মুক্তভাৱে চলাফেরা কৰিলে।
Verse 25
निःशंका वर्तते विप्र सखीभिः सह सर्वदा । पतिव्रता महाभागा हर्षेण महतान्विता
হে বিপ্ৰ! সখীসকলৰ সৈতে তাই সদায় নিঃশঙ্কে থাকে; পতিব্ৰতা মহাভাগ্যা, আৰু মহা হর্ষেৰে সমন্বিতা।
Verse 26
सुखं तु पितृगेहस्य दुर्लभं श्वशुरे गृहे । एवं ज्ञात्वा तदा रेमे कदा ईदृग्भविष्यति
পিতৃগৃহৰ দৰে সুখ শ্বশুৰগৃহত দুষ্প্ৰাপ্য। এই কথা জানি তাই তেতিয়া মন ধৰি থাকিল আৰু ভাবিলে—“এনে অৱস্থা পুনৰ কেতিয়া হ’ব?”
Verse 27
अनेन मोहभावेन क्रीडालुब्धा वरानना । सखीभिः सहिता नित्यं वनेषूपवने तदा
এই মোহময় ভাবত বিভ্ৰান্ত হৈ, ক্ৰীড়ালোভী সুন্দৰ-মুখী নাৰী সখীসকলৰ সৈতে সদায় বন আৰু উপবনত ঘূৰি ফুৰিছিল।
Verse 48
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रेऽष्टचत्वारिंशोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰদ্ধেয় শ্ৰীপদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত, ৱেনোপাখ্যানৰ অন্তৰ্গত ‘সুকলা-চৰিত্ৰ’ নামৰ অষ্টচত্বাৰিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।