Adhyaya 38
Vena’s Fall into Adharma and the Prelude to Pṛthu’s Birth
এই অধ্যায়ত ৰজা বেণৰ অধৰ্মলৈ পতন বৰ্ণিত হৈছে। তেওঁ বেদ-যজ্ঞ অস্বীকাৰ কৰি নিজকে ধৰ্ম বুলি ঘোষণা কৰে, ব্ৰাহ্মণসকলৰ অধ্যয়ন আৰু যাগ-কাৰ্য বন্ধ কৰায়, ফলত ৰাজ্যত পাপ আৰু অশান্তি বিস্তাৰ পায়। ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰসদৃশ সাত ঋষিয়ে তেওঁক ধৰ্মৰ দ্বাৰা ত্ৰিলোক ৰক্ষা কৰিবলৈ উপদেশ দিয়ে, কিন্তু বেণ অহংকাৰত কেৱল নিজৰ পূজা দাবী কৰে। ক্ৰুদ্ধ ঋষিসকলে তেওঁক ধাওঁ দিয়ে; তেওঁ পিঁপৰা-ঢিপত লুকায়, তথাপি তেওঁলোক বেণক ধৰি আনে। তাৰ পাছত ঋষিসকলে দেহৰ অলৌকিক ‘মথন’ কৰে—বাওঁ হাতৰ পৰা ভয়ংকৰ নিষাদ-নায়ক (বার্বরা) উদ্ভৱ হয়, আৰু সোঁ হাতৰ পৰা পৃথু জন্ম লয়, যিয়ে ধৰ্ম পুনঃস্থাপন কৰি পৃথিৱীক ‘দোহন’ কৰি সমৃদ্ধি আনে। অধ্যায়ৰ অন্তত বেণৰ পৰৱৰ্তী শুদ্ধি আৰু বৈষ্ণৱ ধামলৈ গমন পৃথুৰ পুণ্য আৰু বিষ্ণুৰ পুনৰুদ্ধাৰকাৰী শক্তিৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । एवं संबोधितो वेनः पापभावं गतः किल । पुरुषेण तेन जैनेन महापापेन मोहितः
সূতে ক’লে: এইদৰে উপদেশ পোৱাৰ পিছত ৰজা বেনা নিশ্চয় পাপভাবলৈ গ’ল; সেই মহাপাপী জৈন পুৰুষে তেওঁক মোহিত কৰিলে।
Verse 2
नमस्कृत्य ततः पादौ तस्यैव च दुरात्मनः । वेदधर्मं परित्यज्य सत्यधर्मादिकां क्रियाम्
তাৰ পাছত সেই দুষ্টচিত্ত লোকজনৰ চৰণত নমস্কাৰ কৰি, তেওঁ বৈদিক ধৰ্ম ত্যাগ কৰিলে আৰু সত্য-ধৰ্ম আদি পুণ্যক্ৰিয়াসমূহো পৰিত্যাগ কৰিলে।
Verse 3
सुयज्ञानां निवृत्तिः स्याद्वेदानां हितथैव च । पुण्यशास्त्रमयो धर्मस्तदा नैव प्रवर्तितः
সু-সম্পন্ন যজ্ঞসমূহৰ নিবৃত্তি হ’ল, আৰু বেদৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা হিতো নাশ পালে; সেই সময়ত পুণ্যশাস্ত্ৰময় ধৰ্ম একেবাৰে প্ৰৱৰ্তিত নহ’ল।
Verse 4
सर्वपापमयो लोकः संजातस्तस्य शासनात् । नैव यागाश्च वेदाश्च धर्मशास्त्रार्थमुत्तमम्
তাঁৰ শাসনৰ ফলত জগতখন সম্পূৰ্ণ পাপময় হৈ উঠিল; ন যজ্ঞ ৰ’ল, ন বেদৰ আচাৰ ৰ’ল, আৰু ন ধৰ্মশাস্ত্ৰৰ উত্তম তাত্পৰ্য স্থিৰ থাকিল।
Verse 5
न दानाध्ययनं विप्रास्तस्मिञ्छासति पार्थिवे । एवं धर्मप्रलोपोभून्महत्पापं प्रवर्तितम्
সেই পাৰ্থিৱ ৰজাই অধৰ্মে শাসন কৰোঁতে, ব্ৰাহ্মণসকলে ন দান কৰিলে ন অধ্যয়ন কৰিলে; এইদৰে ধৰ্মৰ লোপ ঘটিল আৰু মহাপাপ প্ৰৱৰ্তিত হ’ল।
Verse 6
अंगेन वार्यमाणस्तु अन्यथा कुरुते भृशम् । न ननाम पितुः पादौ मातुश्चैव दुरात्मवान्
শাৰীৰিকভাৱে বাধা দিয়া সত্ত্বেও তেওঁ অধিককৈ বিপৰীত আচৰণ কৰিলে; সেই দুষ্টচিত্ত জনে পিতৃৰ চৰণত ন নমিল, মাতৃৰ চৰণতো ন নমিল।
Verse 7
सनकस्यापि विप्रस्य अहमेकः प्रतापवान् । पित्रा निवार्यमाणश्च मात्रा चैव दुरात्मवान्
সনক ব্ৰাহ্মণৰ স্বজনসকলৰ মাজতো মই একাই প্ৰতাপৱান আছিলোঁ; পিতৃ-মাতৃয়ে বাধা দিলেও মোৰ স্বভাৱ দুষ্টই ৰ’ল।
Verse 8
न करोति शुभं पुण्यं तीर्थदानादिकं कदा । आत्मभावानुरूपं च बहुकालं महायशाः
হে মহাযশস্বী! বহুদিন ধৰি সি কেতিয়াও শুভ পুণ্যকৰ্ম—তীৰ্থযাত্ৰা, দান আদি—নকৰে; আৰু আত্মবোধৰ অনুৰূপ আচৰণো নকৰে।
Verse 9
पुनः सर्वैर्विचार्यैवं कस्मात्पापी व्यजायत । अंगप्रजापतेः पुत्रो वंशलाञ्छनमागतः
তাৰ পাছত সকলোৱে পুনৰ এইদৰে বিচাৰ কৰি সুধিলে—“এই পাপী কিয় জন্মিল? প্ৰজাপতি অঙ্গৰ পুত্ৰই বংশত কলংক আনিলে।”
Verse 10
पुनः पप्रच्छ धर्मात्मा सुतां मृत्योर्महात्मनः । कस्य दोषात्समुत्पन्नो वद सत्यं मम प्रिये
পুনৰ ধৰ্মাত্মাই মহাত্মা মৃত্যুৰ কন্যাক সুধিলে—“কাৰ দোষত এই অনিষ্ট উৎপন্ন হ’ল? হে মোৰ প্ৰিয়ে, সত্য ক’।”
Verse 11
सुनीथोवाच । पूर्वमेव स्ववृत्तांतमात्मपुण्यं च नंदिनी । समाचष्ट च अंगाय मम दोषान्महामते
সুনীথাই ক’লে—আগতেই নন্দিনীয়ে অঙ্গক নিজৰ বৃত্তান্ত আৰু নিজৰ পুণ্য বৰ্ণনা কৰিছিল; হে মহামতে, মোৰ দোষসমূহো তাক কৈছিল।
Verse 12
बाल्ये कृतं मया पापं सुशंखस्य महात्मनः । तपसि संस्थितस्यापि नान्यत्किंचित्कृतं मया
শৈশৱত মই মহাত্মা সুশঙ্খৰ বিৰুদ্ধে পাপ কৰিলোঁ। তেওঁ তপস্যাত স্থিত থাকিলেও, প্ৰায়শ্চিত্তৰ বাবে মই আন একো নকৰিলোঁ।
Verse 13
शप्ताहं कुप्यता तेन दुष्टा ते संततिर्भवेत् । इति जाने महाभाग तेनायं दुष्टतां गतः
“যদি তেওঁ পূৰ্ণ সাত দিন ক্ৰোধত থাকে, তেন্তে তোমাৰ সন্ততি দুষ্ট হ’ব”—এইদৰে মই বুজোঁ, হে মহাভাগ; সেই কাৰণেই এইজন দুষ্টতালৈ পতিত হৈছে।
Verse 14
समाकर्ण्य महातेजास्तया सह वनं ययौ । गते तस्मिन्महाभागे सभार्ये च वने तदा
তাইৰ কথা শুনি মহাতেজস্বীজন তাইৰ সৈতে বনলৈ গ’ল। সেই মহাভাগ ব্যক্তি পত্নীসহ তেতিয়া বনলৈ গ’লত, তেতিয়া…
Verse 15
सप्तैते ऋषयस्तत्र वेनपार्श्वं गतास्तथा । समाहूय ततः प्रोचुरंगस्य तनयं प्रति
তাত সেই সাতজন ঋষিও বেনাৰ কাষলৈ গ’ল। তাৰ পাছত তেওঁক আহ্বান কৰি, অঙ্গৰ পুত্ৰক উদ্দেশ্য কৰি ক’লে।
Verse 16
ऋषय ऊचुः । मा वेन साहसं कार्षीःप्रजापालो भवानिह । त्वया सर्वमिदं लोकं त्रैलोक्यं सचराचरम्
ঋষিসকলে ক’লে: “হে বেন, সাহসিকতা কৰি ভুল নকৰিবা; ইয়াত তুমি প্ৰজাৰ পালনকৰ্তা। তোমাৰ দ্বাৰাই এই সমগ্ৰ জগত—ত্ৰিলোক, চৰ-অচৰসহ—ৰক্ষা পাব লাগিব।”
Verse 17
धर्मे चैव महाभाग सकलं हि प्रतिष्ठितम् । पापकर्मपरित्यज्य पुण्यं कर्म समाचर
হে মহাভাগ! সকলো বস্তু নিশ্চয়েই ধৰ্মত প্ৰতিষ্ঠিত। সেয়ে পাপকর্ম পৰিত্যাগ কৰি পুণ্যময় কৰ্ম আচৰণ কৰা।
Verse 18
एवमुक्तेषु तेष्वेव प्रहसन्वाक्यमब्रवीत् । वेन उवाच । अहमेव परो धर्मोऽहमेवार्हः सनातनः
তেওঁলোকে এনেদৰে কোৱাৰ পাছত সি হাঁহি উঠি উত্তৰ দিলে। বেন ক’লে: “মইয়েই পৰম ধৰ্ম; মইয়েই সনাতন পূজ্য।”
Verse 19
अहं धाता अहं गोप्ता अहं वेदार्थ एव च । अहं धर्मो महापुण्यो जैनधर्मः सनातनः
মই ধাতা, মই গোপ্তা, আৰু মইয়েই বেদাৰ্থৰ স্বৰূপ। মই ধৰ্ম, মহাপুণ্যময়—সনাতন জৈন ধৰ্ম।
Verse 20
मामेव कर्मणा विप्रा भजध्वं धर्मरूपिणम् । ऋषय उचुः । ब्राह्मणाः क्षत्त्रिया वैश्यास्त्रयोवर्णा द्विजातयः
“হে বিপ্ৰসকল! বিধিবদ্ধ কৰ্মৰ দ্বাৰা কেৱল মোকেই ভজিবা, কিয়নো মই ধৰ্ম-স্বরূপ।” ঋষিসকলে ক’লে: “ব্ৰাহ্মণ, ক্ষত্ৰিয় আৰু বৈশ্য—এই তিন বৰ্ণই দ্বিজাতি।”
Verse 21
सर्वेषामेव वर्णानां श्रुतिरेषा सनातनी । वेदाचारेण वर्तंते तेन जीवंति जंतवः
সকলো বৰ্ণৰ বাবে এইয়েই শ্ৰুতিৰ সনাতন উপদেশ। বেদীয় আচাৰ অনুসৰি চলাৰ দ্বাৰাই প্ৰাণীসকল জীৱে।
Verse 22
ब्रह्मवंशात्समुद्भूतो भवान्ब्राह्मण एव च । पश्चाद्राजा पृथिव्याश्च संजातः कृतविक्रमः
ব্ৰহ্মাৰ বংশৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা তুমি নিশ্চয়েই এজন ব্ৰাহ্মণ; আৰু পাছত পৃথিৱীৰ ৰজা ৰূপে জন্মিলা—যাৰ বিক্ৰম কৰ্মে প্ৰমাণিত।
Verse 23
राजपुण्येन राजेंद्र सुखं जीवंति वै द्विजाः । राज्ञः पापेन नश्यंति तस्मात्पुण्यं समाचर
হে ৰাজেন্দ্ৰ, ৰজাৰ পুণ্যৰ বলতেই দ্বিজসকল সুখে জীৱন যাপন কৰে; ৰজাৰ পাপে তেওঁলোক নাশ পায়। সেয়ে পুণ্য-ধৰ্ম আচৰণ কৰা।
Verse 24
समादृतस्त्वया धर्मः कृतश्चापि नराधिप । त्रेतायुगस्य कर्मापि द्वापरस्य तथा नहि
হে নৰাধিপ, তুমি ধৰ্মক যথাযোগ্য সন্মান কৰি আচৰণ কৰিলা; ত্ৰেতাযুগৰ বিধি-কর্মও সম্পন্ন কৰিলা—কিন্তু দ্বাপৰযুগৰ দৰে সেই একে প্ৰকাৰ নহয়।
Verse 25
कलेश्चैव प्रवेशं तु वर्त्तयिष्यंति मानवाः । जैनधर्मं समाश्रित्य सर्वे पापप्रमोहिताः
আৰু ক’লিযুগৰ প্ৰৱেশ মানুহেই আগবঢ়াব; জৈন ধৰ্ম আশ্ৰয় লৈ সকলোৱে পাপে মোহিত হ’ব।
Verse 26
वेदाचारं परित्यज्य पापं यास्यंति मानवाः । पापस्य मूलमेवं वै जैनधर्मं न संशयः
বৈদিক আচাৰ ত্যাগ কৰি মানুহ পাপত পতিত হ’ব; সেয়ে পাপৰ মূল জৈন ধৰ্ম বুলিয়েই কোৱা হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।
Verse 27
अनेन मुग्धा राजेंद्र महामोहेन पातिताः । मानवाः पापसंघातास्तेषां नाशाय नान्यथा
এইদৰে, হে ৰাজেন্দ্ৰ, মহামোহত মোহিত হৈ পতিত হোৱা মানুহ পাপৰ গোটত পৰিণত হয়; তেওঁলোকৰ বিনাশৰ বাবে ইয়াৰ বাহিৰে আন উপায় নাই।
Verse 28
भविष्यत्येव गोविंदः सर्वपापापहारकः । स्वेच्छारूपं समासाद्य संहरिष्यति पातकात्
গোৱিন্দ নিশ্চয়েই প্ৰকাশ পাব—সকলো পাপ হৰণকাৰী; নিজৰ ইচ্ছামতে ৰূপ ধৰি, পাপকর্মৰ কাৰণে (জীৱসমূহক) সংহাৰ কৰিব।
Verse 29
पापेषु संगतेष्वेवं म्लेच्छनाशाय वै पुनः । कल्किरेव स्वयं देवो भविष्यति न संशयः
যেতিয়া পাপ এইদৰে সঞ্চিত হয়, তেতিয়া পুনৰ নিশ্চয়কৈ ম্লেচ্ছসকলৰ বিনাশৰ বাবে স্বয়ং প্ৰভুৱেই কল্কি হ’ব; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 30
व्यवहारं कलेश्चैव त्यज पुण्यं समाश्रय । वर्तयस्व हि सत्येन प्रजापालो भवस्व हि
কলিযুগৰ কষ্টদায়ক ব্যৱহাৰ ত্যাগ কৰা আৰু পুণ্যৰ আশ্ৰয় লোৱা। সত্যৰে আচৰণ কৰা আৰু নিশ্চয়েই প্ৰজাৰ পালনকৰ্তা হোৱা।
Verse 31
वेन उवाच । अहं ज्ञानवतां श्रेष्ठः सर्वं ज्ञातं मया इह । योऽन्यथा वर्तते चैव स दंड्यो भवति ध्रुवम्
ৱেন ক’লে: “মই জ্ঞানৱানসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ; ইয়াত সকলো কথা মই জানো। যি কোনোবাই ইয়াৰ বিপৰীতে আচৰণ কৰে, সি নিশ্চয়েই দণ্ডনীয়।”
Verse 32
अत्यर्थं भाषमाणं तं राजानं पापचेतनम् । कुपितास्ते महात्मानः सर्वे वै ब्रह्मणः सुताः
পাপচেতনাৰ সেই ৰজাই অতিশয় অহংকাৰৰে কথা কোৱা দেখি, ব্ৰহ্মাৰ মহাত্মা পুত্ৰসকল সকলোৱে ক্ৰুদ্ধ হ’ল।
Verse 33
कुपितेष्वेव विप्रेषु वेनो राजा महात्मसु । ब्रह्मशापभयात्तेषां वल्मीकं प्रविवेश ह
মহাত্মা বিপ্ৰসকল ক্ৰুদ্ধ হোৱাত, ব্ৰাহ্মণ-শাপৰ ভয়ত ৰজা বেণো গৈ বাল্মীকত প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 34
अथ ते मुनयः क्रुद्धा वेनं पश्यंति सर्वतः । ज्ञात्वा प्रनष्टं भूपं तं वल्मीकस्थं सुसांप्रतम्
তাৰ পাছত ক্ৰুদ্ধ মুনিসকলে বেণোক চাৰিওফালে বিচাৰিলে; আৰু ৰজা নোহোৱা বুলি জানি, এতিয়া তেওঁক বাল্মীকত অৱস্থিত অৱস্থাত পালে।
Verse 35
बलादानिन्युस्तं विप्राः क्रूरं तं पापचेतनम् । दृष्ट्वा च पापकर्माणं मुनयः सुसमाहिताः
বিপ্ৰসকলে বলপূৰ্বক সেই নিষ্ঠুৰ পাপচেতনাক আনিলে। পাপকর্মত লিপ্ত তাক দেখি, মুনিসকলে সুদৃঢ়ভাৱে সংযত আৰু সতর্ক হ’ল।
Verse 36
सव्यं पाणिं ममंथुस्ते भूपस्य जातमन्यवः । तस्माज्जातो महाह्रस्वो नीलवर्णो भयंकरः
ক্ৰোধে আচ্ছন্ন হৈ তেওঁলোকে ভূপৰ বাঁও হাত মথিলে; তাৰ পৰা অতি খৰ্বাকৃতি, নীলবৰ্ণ, ভয়ংকৰ এক সত্তা জন্মিল।
Verse 37
बर्बरो रक्तनेत्रस्तु बाणपाणिर्धनुर्द्धरः । सर्वेषामेव पापानां निषादानां बभूव ह
বৰ্বৰ ৰক্তনেত্ৰ, হাতে বাণ ধৰি ধনু বহনকাৰী; সি নিশ্চয় সকলো পাপী নিষাদসকলৰ মুখ্য হৈ উঠিল।
Verse 38
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्यानेऽष्टत्रिंशोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত বেনোপাখ্যানৰ অষ্টত্ৰিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 39
ममंथुर्दक्षिणं पाणिं वेनस्यापि महात्मनः । तस्माज्जातो महात्मा स येन दुग्धा वसुंधरा
তেওঁলোকে মহাত্মা বেনাৰ সোঁ হাতো মথিলে; তাৰ পৰা সেই মহাপুৰুষ জন্মিল, যিজনে পৃথিৱীক ‘দুগ্ধ’ কৰি ফল-ফচল উলিয়াই দিলে।
Verse 40
पृथुर्नाम महाप्राज्ञो राजराजो महाबलः । तस्य पुण्यप्रसादाच्च वेनो धर्मार्थकोविदः
পৃথু নামৰ এজন মহাপ্ৰাজ্ঞ ৰাজা আছিল—ৰাজাৰাজ, অতি বলৱান। তেওঁৰ পুণ্যপ্ৰসাদৰ ফলত বেনাও ধৰ্ম আৰু অৰ্থত কুশলী হৈ উঠিল।
Verse 41
चक्रवर्तिपदं भुक्त्वा प्रसादात्तस्य चक्रिणः । जगाम वैष्णवं लोकं तद्विष्णोः परमं पदम्
সেই চক্রিণ ৰজাৰ কৃপাৰে চক্রৱৰ্তিপদ ভোগ কৰি, সি বৈষ্ণৱ লোকলৈ গ’ল—সেইয়ে বিষ্ণুৰ পৰম পদ।