Gaṇeśa Mantra-vidhi: Mahāgaṇapati Gāyatrī, Vakratuṇḍa Mantra, Nyāsa, Homa, Āvaraṇa-pūjā, and Caturthī Vrata
এই অধ্যায়ত সনৎকুমাৰ নাৰদক সম্পূৰ্ণ গণেশ-সাধনাৰ বিধি উপদেশ দিয়ে। ভোগ আৰু মোক্ষদায়ী গণেশ-মন্ত্ৰ, নিয়ন্ত্ৰণমুখী মন্ত্ৰ-ৰচনা আৰু ২৮ অক্ষৰৰ মন্ত্ৰৰ ঋষি-ছন্দ-দেৱতা আদি বৰ্ণিত। ষড়ঙ্গ-ন্যাস, ভূৰ্-ভুৱঃ-স্বঃত ভুবন-ন্যাস আৰু সংখ্যা-সংকেতসহ বৰ্ণ/পদ-ন্যাসৰ নিখুঁত স্থাপনাও দিয়া হৈছে। মহাগণপতি গায়ত্ৰী (বিদ্মহে/ধীমহি/প্রচোদয়াত্), ধ্যানৰূপ, জপসংখ্যা আৰু আঠ দ্ৰব্যে হোমবিধি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ষট্কোণ-ত্রিকোণ-অষ্টদল পদ্ম-ভূপুৰযুক্ত যন্ত্ৰ/মণ্ডলত পীঠপূজা, আৱৰণ দেৱতা-শক্তি আৰু দিশসমূহত সহচৰীসহ গণেশৰূপ স্থাপনৰ কথা আছে। ফুল, সমিধা, ঘী, মধু আদি অৰ্ঘ্য-অৰ্পণভেদে ফলবিশেষ উল্লেখ কৰা হৈছে। মাহেকীয়া চতুৰ্থী-ব্ৰত, গ্ৰহণপূজা, ৰক্ষানিয়ম আৰু পৃথক বক্রতুণ্ড মন্ত্ৰৰ ঋষ্যাদি-আৱৰণক্ৰমো অন্তৰ্ভুক্ত। দীক্ষাৰ যোগ্যতা, সমৃদ্ধি-সন্তান-প্ৰশ্নসদৃশ ক্ৰিয়া, গোপনীয়তাৰ বিধান আৰু ভক্তিশ্ৰদ্ধাৰে সিদ্ধি-মুক্তিৰ আশ্বাসে অধ্যায় শেষ হয়।
Shlokas
Verse 1
श्रीसनत्कुमार उवाच । अथ वक्ष्ये गणेशस्य मंत्रान्सर्वेष्टदायकान् । यान्समाराध्य विप्रेंद्र साधको भुक्तिमुक्तिमान् ॥ १ ॥
শ্ৰী সনৎকুমাৰে ক’লে—এতিয়া মই গণেশৰ সৰ্ব ইষ্টদায়ক মন্ত্ৰসমূহ ক’ম; হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, যিসকল মন্ত্ৰৰ সমাৰাধনাৰে সাধকে ভুক্তি আৰু মুক্তি দুয়ো লাভ কৰে।
Verse 2
अव्ययो विष्णुवनिता शंभुस्त्री मीनकेतनः । स्मृतिर्मांसेंदुमन्वाढ्या सा पुनश्चंद्रशेखरा ॥ २ ॥
তেওঁ অব্যয়; বিষ্ণুৰ প্ৰিয়া; শম্ভুৰ পত্নী; মীনধ্বজ-চিহ্নিতা; পবিত্ৰ স্মৃতিৰ মূৰ্তিস্বৰূপ; দেহ আৰু চন্দ্ৰে অলংকৃত; আৰু পুনৰ চন্দ্ৰশেখৰা।
Verse 3
ङेतो गणपतिस्तोयं भुजंगो वरदेति च । सर्वांते जनमुञ्चार्य ततो मे वशमानय ॥ ३ ॥
‘ঙেতো’, ‘গণপতি’, ‘তোয়ং’, ‘ভুজঙ্গ’ আৰু ‘বৰদ’—এই পদসমূহ উচ্চাৰণ কৰা; তাৰপিছত শেষত সেই ব্যক্তিৰ নাম কৈ ‘তাক মোৰ বশলৈ আন’ বুলি জপ কৰা।
Verse 4
वह्निः प्रियांतो मंत्रोऽयष्टाविंशतिवर्णवान् । गणकोऽस्य मुनिश्छंदो गायत्री वियुदादिका ॥ ४ ॥
এই মন্ত্ৰ ‘বহ্নি’ শব্দে আৰম্ভ হৈ ‘প্ৰিয়া’ত শেষ হয় আৰু আঠাইশ বৰ্ণৰ। ইয়াৰ ঋষি গণক, ছন্দ গায়ত্ৰী, আৰু দেৱতা বিয়ুত্-আদিক (বিদ্যুৎ-তত্ত্ব) ।
Verse 5
गणेशो देवता बीजं षष्टशक्तिस्तदादिका । श्रीमन्महागणपतिप्रीतये विनियोगकः ॥ ५ ॥
ইয়াৰ দেৱতা গণেশ; বীজ ‘ষষ্টি-শক্তি’সহ আৰু সংশ্লিষ্ট অঙ্গসমেত নিৰ্দিষ্ট। এই বিনিয়োগ শ্ৰীমান মহাগণপতিক প্ৰসন্ন কৰিবলৈ।
Verse 6
ऋषिं शिरसि वक्रे तु छन्दश्च हृदि देवताम् । गुह्ये बीजं पदोः शक्तिं न्यसेत्साधकसत्तमः ॥ ६ ॥
শ্ৰেষ্ঠ সাধকে ন্যাস কৰিব—ঋষিক শিৰত, ছন্দক মুখত, দেৱতাক হৃদয়ত, বীজক গুহ্য-প্ৰদেশত, আৰু শক্তিক পদদ্বয়ত স্থাপন কৰিব।
Verse 7
षड्दीर्घाढ्येन बीजेन यं च बीजादिना पुनः । षङंगानि न्यसेदस्य जातियुक्तानि मंत्रवित् ॥ ७ ॥
মন্ত্ৰবিদ সাধকে ছয় দীঘল স্বৰযুক্ত বীজেৰে ষড়ঙ্গ-ন্যাস কৰিব, আৰু পুনৰ ‘যং’ আদিবীজেৰেো। এইদৰে জাতিযুক্ত ছয় অঙ্গ বিধিপূৰ্বক স্থাপন কৰিব।
Verse 8
शैवी षडंगमुद्राय न्यस्तव्या हि षडंगके । गामाद्यं चैव भूर्लोकं नाभ्यंतं पादयोर्न्यसेत् ॥ ८ ॥
ষড়ঙ্গত শৈবী ষড়ঙ্গ-মুদ্ৰাৰ ন্যাস অৱশ্য কৰণীয়। আৰু ‘গাম্’ আদ্য ভূর্লোক নাভি-প্ৰদেশৰ পৰা পাদ পৰ্যন্ত ন্যাস কৰিব।
Verse 9
गीमाद्यं च भुवर्लोकं कंठांतं नाभितो न्यसेत् । स्वर्लोकं चैव गूमाद्यं कंठदिमस्तकावधि ॥ ९ ॥
‘গীম্’ আদ্য ভুৱর্লোক নাভিৰ পৰা কণ্ঠান্তলৈ ন্যাস কৰিব। আৰু ‘গূম্’ আদ্য স্বর্লোক কণ্ঠৰ পৰা মস্তক-শিখালৈ ন্যাস কৰিব।
Verse 10
व्यापकं मूलमन्त्रेण न्यासोऽयं भुवनाभिधः । मूलमंत्रं समुञ्चार्य मातृकावर्णमीरयेत् ॥ १० ॥
মূলমন্ত্ৰেৰে কৰা এই ব্যাপক ন্যাস ‘ভুৱন-ন্যাস’ বুলি কোৱা হয়। প্ৰথমে মূলমন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰি পাছত মাতৃকা-বৰ্ণসমূহ জপ কৰিব।
Verse 11
तदंतेऽपि च मूलं स्यान्नमोंऽतं मातृकास्थले । क्षांतं विन्यस्य मूलेन व्यापकं रचयेत्सुधीः ॥ ११ ॥
তাৰ অন্ততো মূলবীজ ন্যাস কৰিব; আৰু মাতৃকা-স্থানত ‘নমোঁ’ অন্তৰ বিন্যাস কৰিব। ‘ক্ষাঁ’ক মূলৰ সৈতে স্থাপন কৰি সুবুদ্ধি সাধকে ব্যাপক-ন্যাস সম্পন্ন কৰিব।
Verse 12
वर्णन्या सोऽयमाख्यातः पदन्यासस्तथोच्यते । पञ्चत्रिबाणवह्नींदुचंद्राक्षिनिगमैः क्रमात् ॥ १२ ॥
ইয়াকেই ‘বৰ্ণ-ন্যাস’ বুলি কোৱা হৈছে; ইয়াক ‘পদ-ন্যাস’ বুলিও কোৱা হয়। পাঁচ, তিন, বাণ, অগ্নি, ইন্দু, চন্দ্ৰ, নয়ন আৰু নিগম—এই পৰম্পৰাগত সংখ্যাসংকেতৰ ক্ৰম অনুসৰি ই সম্পাদনীয়।
Verse 13
विभक्तैर्मूलगायत्र्या हृदंतैरष्टभिः पदैः । भालदेशे मुखे कण्ठे हृदि नाभ्यूरुजानुषु ॥ १३ ॥
‘হৃত্’ অন্ত থকা মূল গায়ত্ৰীৰ আঠটা বিভক্ত পদেৰে ন্যাস কৰিব লাগে—কপালদেশত, মুখত, কণ্ঠত, হৃদয়ত, নাভিত, উৰুত আৰু জানুত।
Verse 14
पादयोश्चैव विन्यस्य मूलने व्यापकं चरेत् । वदेत्तत्पुरुषायांते विद्महेति पदं ततः ॥ १४ ॥
পদযুগলতো ন্যাস কৰি, তাৰ পাছত মূলস্থানত ব্যাপক-ন্যাস কৰিব লাগে। তৎপুৰুষ মন্ত্রান্তে তাৰ পিছত ‘বিদ্মহে’ পদ উচ্চাৰণ কৰিব।
Verse 15
वक्रतुंडाय शब्दांते धीमहीति समीरयेत् । तन्नो दंतिः प्रचोवर्णा दयादिति वदेत्पुनः ॥ १५ ॥
‘বক্ৰতুণ্ডায়’ শব্দান্তে ‘ধীমহি’ উচ্চাৰণ কৰিব। তাৰ পাছত পুনৰ ‘তন্নো দন্তিঃ প্ৰচোবৰ্ণা দয়াত্’ বুলি ক’ব; অৰ্থাৎ দীপ্তবৰ্ণ দন্তী ভগৱানে কৃপা কৰি আমাক প্ৰেৰণা দিওক।
Verse 16
एषोक्ता मूलगायत्री सर्वसिद्धिप्रदायिनी । एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेदेवं हृदंबुजे ॥ १६ ॥
এইটো ঘোষিত মূল গায়ত্ৰী, যি সৰ্বসিদ্ধি প্ৰদানকাৰিণী। এইদৰে ন্যাসবিধি সম্পন্ন কৰি, হৃদয়-পদ্মত এইৰূপে ধ্যান কৰিব।
Verse 17
उद्यन्मार्तण्डसदृशं लोकस्थित्यंतकारणम् । सशक्तिकं भूषितांगं दंत चक्राद्युदायुधम् ॥ १७ ॥
তেওঁ উদীয়মান সূৰ্যৰ সদৃশ, জগতৰ স্থিতি আৰু প্ৰলয়ৰ কাৰণ। স্বশক্তিসহ, দিব্য ভূষণেৰে ভূষিত অঙ্গবিশিষ্ট, দন্ত, চক্ৰ আদি উদ্যত অস্ত্ৰধাৰী প্ৰভুক মই ধ্যান কৰোঁ।
Verse 18
एवं ध्यात्वा चतुश्चत्वारिंशत्साहस्रसंयुतम् । चतुर्लक्षं जपेन्मंत्रं अष्टद्रव्यैर्दशांशतः ॥ १८ ॥
এদৰে ধ্যান কৰি, মন্ত্ৰটো চাৰি লক্ষ বাৰ, তাৰ সৈতে চুয়াল্লিশ হাজাৰসহ জপ কৰিব লাগে। তাৰ পাছত সেই সংখ্যাৰ দশাংশ, অষ্টদ্ৰব্যেৰে হোমৰূপে সম্পন্ন কৰিব লাগে।
Verse 19
जुहुयाद्विधिवन्मंत्री संस्कृते हव्यवाहने । इक्षवः सक्तवो मोचाफलानि चिपिटास्तिलाः ॥ १९ ॥
মন্ত্ৰোচ্চাৰ কৰা পুৰোহিতে বিধিমতে সংস্কৃত হব্যবাহন অগ্নিত হোম কৰিব—ইক্ষু, সক্তু, কলফল, চিপিটা (চিৰা) আৰু তিল আদি আহুতি দিব।
Verse 20
मोदका नारिकेलानि लाजा द्रव्याष्टकं स्मृतम् । पीठमाधारशक्त्यादिपरतत्वांतमर्चयेत् ॥ २० ॥
মোদক, নাৰিকেল আৰু লাজা (ভাজা ধান/ফুলা চাউল) অষ্টদ্ৰব্যত স্মৃত। আধাৰ-শক্তিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পৰতত্ত্বান্তলৈ পীঠৰ অর্চনা কৰিব লাগে।
Verse 21
षट्कोणांतस्त्रिकोणं च बहिरष्टदलं लिखेत् । भूपुरं तद्बहिः कृत्वा गमेशं तत्र पूजयेत् ॥ २१ ॥
ষট্কোণৰ ভিতৰত ত্ৰিকোণ আৰু বাহিৰত অষ্টদল পদ্ম আঁকিব লাগে। তাৰ বাহিৰত ভূপুর (চতুষ্কোণ আৱৰণ) কৰি, তাত গমেশক বিধিমতে পূজা কৰিব লাগে।
Verse 22
तीव्राख्या ज्वालिनी नंदा भोगदा कामरूपाणी । अग्रा तेजोवती सत्या नवमी विध्ननाशिनी ॥ २२ ॥
তেওঁ তীব্ৰা নামে খ্যাত; তেওঁ জ্বালিনী—দীপ্ত জ্বালা; তেওঁ নন্দা—আনন্দদায়িনী। তেওঁ ভোগদা আৰু ইচ্ছামতে ৰূপধাৰিণী কামৰূপিণী। তেওঁ অগ্ৰ্যা, তেজস্বিনী, সত্যাস্বৰূপা, নবমী আৰু বিঘ্ননাশিনী।
Verse 23
सर्वादिशक्तिकमलासनाय हृदयांतिकः । पीठमंत्रोऽयमेतेन दद्यादासनमुत्तमम् ॥ २३ ॥
এইটো পীঠ-মন্ত্ৰ: সৰ্বাদি শক্তিসম্পন্ন, কমলাসনত অধিষ্ঠিত প্ৰভু—যি হৃদয়ান্তৰত বিৰাজমান—তাঁক এই মন্ত্ৰে উত্তম আসন অৰ্পণ কৰা হোক।
Verse 24
तत्रावाह्य गणाधीशं मध्ये सम्पूज्य यत्नतः । विकोणबाह्ये पूर्वादिचतुर्दिक्ष्वर्चयेत्क्रमात् ॥ २४ ॥
তাত গণাধীশ গণেশক আহ্বান কৰি, মধ্যত যত্নসহকাৰে সম্পূৰ্ণ পূজা কৰিব; তাৰ পাছত বাহ্য আৱৰণত পূৰ্বৰ পৰা আৰম্ভ কৰি চাৰিও দিশত ক্ৰমে অর্চনা কৰিব।
Verse 25
श्रियं श्रियः पतिं चैव गौरीं गौरी पतिं तथा । रतिं रतिपतिं पाश्चान्महीपूर्व च पोत्रिणम् ॥ २५ ॥
তাৰ পাছত শ্ৰী (লক্ষ্মী) আৰু শ্ৰীপতি (বিষ্ণু), গৌৰী আৰু গৌৰীপতি (শিৱ), ৰতি আৰু ৰতিপতি (কামদেৱ), লগতে আদিতে মহী (পৃথিৱী) আৰু তাক উদ্ধাৰ কৰা পোত্ৰী বৰাহকো ভক্তিভাৱে আহ্বান কৰিব।
Verse 26
क्रमादिल्ववटाश्वत्थप्रियगूनामधोऽर्चयेत् । रमा पद्मद्वयकरा शंखचक्रधरो हरिः ॥ २६ ॥
ক্ৰমে বিল্ব, বট, অশ্বত্থ আৰু প্ৰিয়গু গছৰ তলত অর্চনা কৰিব। তাত ৰমাক দুহাতে দুটা পদ্মধাৰিণী আৰু হৰিক শঙ্খ-চক্রধাৰী ৰূপে ধ্যান কৰিব।
Verse 27
गौरी पाशांकुशधरा टंकशूलधरो हरः । रतिः पद्मकरा पुष्पबाणचापधरः स्मरः ॥ २७ ॥
গৌৰী পাষ আৰু অঙ্কুশ ধাৰণ কৰে; হৰ (শিৱ) টঙ্ক আৰু ত্ৰিশূল ধাৰণ কৰে। ৰতি পদ্ম ধাৰণ কৰে; স্মৰ (কামদেৱ) পুষ্পবাণ আৰু ধনু ধাৰণ কৰে।
Verse 28
शूकव्रीह्यग्रहस्ता भूः पोत्री चक्रगदाधरः । देवाग्रे पूजयेल्लक्ष्मीसहितं तु विनायकम् ॥ २८ ॥
ভূদেৱীক শূক আৰু ব্ৰীহি (ধান)ৰ কণসা হাতে ধৰা ৰূপে দেখুৱাব লাগে; পোট্ৰী (যজ্ঞৰ চামুচ)ও প্ৰদৰ্শন কৰিব লাগে; আৰু চক্ৰ-গদাধাৰী প্ৰভু (বিষ্ণু) স্থাপনীয়। দেৱসকলৰ অগ্ৰে লক্ষ্মীসহিত বিনায়কৰ পূজা কৰিব লাগে।
Verse 29
पूजयेत्षट्सु कोणेषु ह्यामोदाद्यान्प्रियायुतान् । आमोदं सिद्धिसंयुक्तमग्रतः परिपूजयेत् ॥ २९ ॥
ছয় কোণত আমোদ আদি দেৱতাসকলক তেওঁলোকৰ প্ৰিয়া সহচৰীৰ সৈতে পূজা কৰিব লাগে। তাৰ পিছত অগ্ৰভাগত সিদ্ধিসংযুক্ত আমোদক বিশেষভাৱে পৰিপূজা কৰিব লাগে।
Verse 30
प्रमोदं चाग्निकोणे तु समृद्धिसहितं यजेत् । ईशकोणे यजेत्कीर्तिसंयुतं सुमुखं तथा ॥ ३० ॥
অগ্নিকোণত (দক্ষিণ-পূৰ্ব) সমৃদ্ধিসহিত প্ৰমোদক পূজা কৰিব লাগে। ঈশানকোণত (উত্তৰ-পূৰ্ব) কীৰ্তিসংযুক্ত সুমুখকো পূজা কৰিব লাগে।
Verse 31
वारुणे मदनावत्या संयुतं दुर्मुखं यजेत् । यजेन्नैर्ऋत्यकोणे तु विघ्नं मदद्रवायुतम् ॥ ३१ ॥
ৱাৰুণ দিশাত মদনাৱতীসহিত দুৰ্মুখক পূজা কৰিব লাগে। নৈঋত্য কোণত (দক্ষিণ-পশ্চিম) মদদ্ৰৱাসহিত বিঘ্নক পূজা কৰিব লাগে।
Verse 32
द्राविण्या विघ्नकर्तारं वायुकोणे समर्चयेत् । पाशांकुशाभयकरांस्तरुणार्कसमप्रभान् ॥ ३२ ॥
দ্ৰাৱিণী নামৰ মন্ত্ৰ/অৰ্ঘ্যৰে বায়ুকোণত (উত্তৰ-পশ্চিম) বিঘ্নহৰ্তাক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব লাগে। তেওঁ উদীয়মান সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান আৰু হাতে পাশ, অঙ্কুশ আৰু অভয়-মুদ্ৰা ধাৰণ কৰে।
Verse 33
कपोलविगलद्दानगंधलुब्धा लिशोभितान् । षट्कोणोभयपार्श्वे तु शंखपद्मनिभौ क्रमात् ॥ ३३ ॥
কপোলৰ পৰা ঝৰি পৰা দানৰসৰ সুগন্ধত লুব্ধ ভ্ৰমৰে সিহঁত শোভিত হওক। আৰু ষট্কোণৰ দুয়োফালে ক্ৰমে শঙ্খ আৰু পদ্ম সদৃশ ৰূপ স্থাপন কৰিব।
Verse 34
सहितौ निजशक्तिभ्यां ध्यात्वा पूर्ववदर्चयेत् । केशरेषु षडंगानि पत्रेष्वष्टौ तु मातरः ॥ ३४ ॥
নিজ নিজ শক্তিসহ সেই দুয়ো দেৱতাক ধ্যান কৰি, পূৰ্ববৎ বিধিৰে পূজা কৰিব। কেশৰত ষড়ঙ্গ ন্যাস কৰিব আৰু পাপড়িত অষ্ট-মাতৃকাসকলক স্থাপন কৰিব।
Verse 35
इन्द्राद्यानपि वज्ज्रादीन्पूजयेद्धरणीगृहे । एवमाराध्य विघ्नेशं साधयेत्स्वमनोरथान् ॥ ३५ ॥
ধৰণীগৃহত (পবিত্ৰ ভূমি-স্থানত) ইন্দ্ৰ আদি দেৱতাসকলক আৰু বজ্ৰ আদি দিব্য আয়ুধ-চিহ্নসমূহকো পূজা কৰিব। এইদৰে বিঘ্নেশক আৰাধনা কৰি নিজৰ মনোৰথ সিদ্ধ কৰে।
Verse 36
चतुश्चत्वारिंशताढ्यं चतुः शतमतंद्रितः । तर्पयेदंबुभिः शुद्धैर्गजास्यं दिनशः सुधीः ॥ ३६ ॥
সুধী সাধকে প্ৰতিদিন অলসতা নকৰাকৈ, শুদ্ধ জলে গজাস্য (গণেশ)ক তৰ্পণ কৰিব লাগে—চুয়াল্লিশ দিনলৈকে, আৰু মুঠ চাৰিশ তৰ্পণ সম্পূৰ্ণ কৰিব।
Verse 37
पद्मैस्तु वशयेद्भूपांस्तत्पत्नीश्चोत्पलैस्तथा । कुमुदैर्मंत्रिणोऽश्वत्थसमिद्भिर्वाडवाञ्शुभैः ॥ ३७ ॥
পদ্মফুলেৰে ৰজাসকলক বশ কৰিব পাৰি; তেনেদৰে নীল-উৎপলেৰে তেওঁলোকৰ ৰাণীসকলক। কুমুদফুলেৰে মন্ত্ৰীসকলক, আৰু শুভ অশ্বত্থৰ সমিধেৰে কুলীন নাৰীসকলক বশীভূত কৰা যায়।
Verse 38
उदुंम्बरोत्थैर्नृपतीन्वैश्यान्प्लक्षसमुद्भवैः । वटोद्भवैः समिद्भिश्च वशयेदंतिमान्बुधः ॥ ३८ ॥
উদুম্বৰ গছৰ সমিধেৰে বুধ সাধকে ৰজাসকলক বশ কৰে; প্লক্ষজাত সমিধেৰে বৈশ্যসকলক; আৰু বটগছৰ সমিধেৰে অতি নিম্ন শ্ৰেণীৰ লোককো অধীন কৰে।
Verse 39
आज्येन श्रियमाप्नोति स्वर्णाप्तिर्मधुना भवेत् । गोदुग्धेन गवां लाभो दध्ना सर्वसमृद्धिमान् ॥ ३९ ॥
ঘিউৰ আহুতি দিলে শ্ৰী-সমৃদ্ধি লাভ হয়; মধুৰ আহুতি দিলে সোণ পোৱা যায়। গোমাতাৰ দুধৰ আহুতি দিলে গোধন লাভ হয়, আৰু দধিৰ আহুতি দিলে সকলো ধৰণৰ সমৃদ্ধি হয়।
Verse 40
अन्नाप्तिरन्नहोमेन समिद्भिर्वेतसां जलम् । वासांसि लभते हुत्वा कुसुंभकुसुमैः शुभैः ॥ ४० ॥
অন্ন-হোম কৰিলে অন্ন লাভ হয়; বেতস (উইলো)ৰ সমিধেৰে জলপ্ৰাপ্তি হয়। আৰু শুভ কুসুম্ভ ফুলৰ আহুতি দিলে বস্ত্ৰ লাভ হয়।
Verse 41
अथ सर्वेष्टदं वक्ष्ये चतुरावृत्तितर्पणम् । मूलेनादौ चतुर्वारं प्रत्येकं च प्रतर्पयेत् ॥ ४१ ॥
এতিয়া মই সৰ্ব ইষ্টফলদায়ী চতুৰাৱৃত্তি তৰ্পণ বৰ্ণনা কৰোঁ। আৰম্ভণিতে মূলমন্ত্ৰেৰে চাৰিবাৰ তৰ্পণ কৰি, তাৰ পিছত প্ৰত্যেকক পৃথক পৃথকভাৱে তৃপ্ত কৰিব লাগে।
Verse 42
पूर्वमंत्राक्षरैर्मंत्रैः स्वाहांतैश्च चतुश्चतुः । मूलमंत्रैश्चतुर्वारपूर्वकं संप्रतर्प्य च ॥ ४२ ॥
পূৰ্ব মন্ত্রৰ অক্ষৰসমূহেৰে গঠিত ‘স্বাহা’ন্ত মন্ত্রেৰে প্ৰত্যেকক চাৰিবাৰকৈ তৰ্পণ কৰিব; তাৰ পাছত মূল-মন্ত্র চাৰিবাৰ জপ-পূৰ্বক পুনৰ তৰ্পণ কৰিব।
Verse 43
मिथुनादींस्ततः पश्चात्पूर्ववत्संप्रतर्पयेत् । देवेन सहितां शक्तिं शक्त्या च सहितं तु तम् ॥ ४३ ॥
তাৰ পাছত মিথুন আদি সকলোকেো পূৰ্ববৎ তৰ্পণ কৰিব—দেৱৰ সৈতে যুক্ত শক্তিক, আৰু শক্তিৰ সৈতে যুক্ত সেই দেৱকো।
Verse 44
एवंच षड्विंशतिधा मिथुनानि भवंति हि । स्वनामाद्यर्णबीजानि तानि सन्तर्पयेत्क्रमात् ॥ ४४ ॥
এইদৰে মিথুন সঁচাকৈ ছাব্বিশ প্ৰকাৰৰ হয়। নিজৰ নামৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা বৰ্ণ-বীজেৰে সিহঁতক ক্ৰমে সন্তৰ্পণ (পোষণ-তৃপ্তি) কৰিব।
Verse 45
भवेत्संभूय सचतुश्चत्वारिंशञ्चतुः शतम् । एवं संतप्य तत्पश्चात्पूर्ववत्सोपचारकैः ॥ ४५ ॥
সকলো মিলাই ই একশ চুৱাল্লিশ হয়। এইদৰে সংস্কাৰ/সন্তাপন সম্পন্ন কৰি, তাৰ পাছত পূৰ্ববৎ উপচাৰসহ আগলৈ বিধি কৰিব।
Verse 46
सर्वाभीष्टं च संप्रार्थ्य प्रणम्योद्वासयेत्सुधीः । भाद्रकृष्णचतुर्थ्यादिप्रतिमासमतंद्रितः ॥ ४६ ॥
সকলো অভীষ্ট সিদ্ধিৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰি আৰু প্ৰণাম জনাই, বুদ্ধিমান সাধকে বিধিপূৰ্বক উদ্বাসন (সমাপন/বিসৰ্জন) কৰিব; আৰু ভাদ্ৰপদ কৃষ্ণ চতুৰ্থী আদি পৰা আৰম্ভ কৰি, প্ৰতিমাহ অপ্রমাদে এই অনুষ্ঠান পালন কৰিব।
Verse 47
आरभ्यार्कोदयं मंत्री यावच्चंद्रोदयो भवेत् । तावन्नोपविशेद्भूमौ जितवाविस्थरमानसः ॥ ४७ ॥
সূৰ্যোদয়ৰ পৰা চন্দ্ৰোদয়লৈ মন্ত্ৰসাধকে খালী মাটিত নাবহিব; মনৰ বাহ্য ভ্ৰমণ আৰু বিস্তাৰ দমন কৰি স্থিৰচিত্ত হৈ থাকিব।
Verse 48
ततश्चंद्रोदये मन्त्री पूजयेद्गणनायकम् । पूर्वोक्तविधिना सम्यङ्नानापुष्पोपहारकैः ॥ ४८ ॥
তাৰ পাছত চন্দ্ৰোদয়ত, পূৰ্বোক্ত বিধি অনুসাৰে, নানা ফুল আৰু উপহাৰে সৈতে মন্ত্ৰী (অনুষ্ঠাতা) গণনায়ক (গণেশ)ক যথাযথ পূজা কৰিব।
Verse 49
एकविंशतिसंख्याकान्मोदकांश्च निवेदयेत् । तदग्रे प्रजपेन्मन्त्रमष्टोत्तरसहस्रकम् ॥ ४९ ॥
একুশটা মোদক নৈবেদ্য হিচাপে নিবেদন কৰিব; তাৰ পাছত সেই নৈবেদ্যৰ আগত মন্ত্ৰ এক হাজাৰ আঠবাৰ জপ কৰিব।
Verse 50
ततः कर्पूरकाश्मीररक्तपुष्पैः सचन्दनैः । अर्ध्यं दद्यात्तु मूलांते ङेते गणपतिं ततः ॥ ५० ॥
তাৰ পাছত কৰ্পূৰ, কেশৰ, ৰঙা ফুল আৰু চন্দনসহ মূলভাগত অৰ্ঘ্য দিব; তাৰ পিছত প্ৰণাম কৰি গণপতিক পূজা কৰিব।
Verse 51
इदमर्ध्यं कल्पयामि हृदंतोऽर्ध्यमनुर्मतः । स्तुत्वा नत्वा विसृज्याथ यजेच्चंद्रमसं पुनः ॥ ५१ ॥
“হৃদয়ৰ পৰা মই এই অৰ্ঘ্য পৰম্পৰাই অনুমোদিত বিধি অনুসাৰে কল্পনা কৰোঁ।” এইদৰে স্তৱ কৰি প্ৰণাম কৰি অৰ্ঘ্য বিসৰ্জন দি, তাৰ পাছত পুনৰ চন্দ্ৰক পূজা কৰিব।
Verse 52
अर्ध्यं दद्याञ्चतुर्वारं पूजयित्वा गुरुं ततः । निवेदितेषु विप्राय दद्यादर्धांश्च मोदकान् ॥ ५२ ॥
গুৰুক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি চাৰিবাৰ অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিব। নৈবেদ্য নিবেদন হ’লে ব্ৰাহ্মণক মোদকৰ অৰ্ধাংশ ভাগ দান কৰিব।
Verse 53
स्वयमर्द्धान्प्रभुंजीत ब्रह्मचारी जितेंद्रियः । एवं व्रतं यः कुरुते सम्यक्संवत्सरावधि ॥ ५३ ॥
ব্ৰহ্মচাৰী আৰু জিতেন্দ্ৰিয় হৈ তেওঁ নিজে কেৱল অৰ্ধমাত্ৰ আহাৰ কৰিব। যি এইদৰে এক বছৰকাল সম্যকভাৱে এই ব্ৰত পালন কৰে, সি অভিষ্ট ফল লাভ কৰে।
Verse 54
पुत्रान्पौत्रान्सुखं वित्तमारोग्यं लभते नरः । सूर्योदयादशक्तश्चेदस्तमारभ्य मंत्रवित् ॥ ५४ ॥
মানুহে পুত্ৰ-পৌত্ৰ, সুখ, ধন আৰু আৰোগ্য লাভ কৰে। আৰু মন্ত্ৰবিদ যদি সূৰ্যোদয়ৰ পৰা আৰম্ভ কৰিবলৈ অক্ষম হয়, তেন্তে সূৰ্যাস্তৰ পৰা আৰম্ভ কৰিব।
Verse 55
चंद्रोदयांतं पूर्वोक्तविधिना व्रतमाचरेत् । एवं कृतेऽपि पूर्वोक्तं फलमाप्नोति निश्चितम् ॥ ५५ ॥
পূৰ্বোক্ত বিধি অনুসৰি চন্দ্ৰোদয়লৈকে ব্ৰত পালন কৰিব। এইদৰে কৰিলেও সি নিশ্চিতভাৱে আগতে কোৱা ফলেই লাভ কৰে।
Verse 56
गणिशप्रतिमां दंतिदंतेन कपिनापि वा । गजभग्रेन निंबेन सितार्केंणाथवा पुनः ॥ ५६ ॥
গণেশৰ প্ৰতিমা হাতীৰ দাঁতেৰে, বা কপি (বানৰ) দ্বাৰাও; অথবা হাতীৰ পৰা ভাঙি পৰা দাঁতৰ খণ্ডেৰে; বা নিমকাঠেৰে, অথবা শ্বেত অর্কশিলাৰেো গঢ়িব পাৰি।
Verse 57
कृत्वा तस्यां समावाह्य प्राणस्थापनपूर्वकम् । अभ्यर्च्य विधिवन्मन्त्री राहुग्रस्ते निशाकरे ॥ ५७ ॥
সেয়া সাজি লৈ, প্ৰথমে প্ৰাণ-স্থাপন বিধি সম্পন্ন কৰি, মন্ত্ৰজ্ঞ পুৰোহিতে তাত দেৱতাৰ আৱাহন কৰিব। ৰাহুগ্ৰস্ত চন্দ্ৰ (গ্ৰহণকালত) বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব।
Verse 58
स्पृष्ट्रा चैव निरहारस्तां शिखायां समुद्वहन् । द्यूते विवादे समरे व्यवहारे जयं लभेत् ॥ ५८ ॥
তাক স্পৰ্শ কৰি নিৰাহাৰ হৈ, আৰু সেই শিখা যথাবিধি ধাৰণ কৰিলে, জুৱা, বিবাদ, যুদ্ধ আৰু লোক-ব্যৱহাৰত জয় লাভ হয়।
Verse 59
बीजं वराहो बिंद्धाढ्यौ मन्विंद्वान्नौ कलौ ततः । स्मृतिर्मांसेंदुमन्वाग्रा कर्णोच्छिष्टगणे वदेत् ॥ ५९ ॥
‘কৰ্ণোচ্ছিষ্ট-গণ’ত স্মৰণাৰ্থে এই ক্ৰম উচ্চাৰণ কৰিব লাগে— “বীজ, বৰাহ, বিন্ধ-আঢ্য, মনু-ইন্দু-অন্ন, তাৰপিছত কলি; স্মৃতি, মাংস, ইন্দু, মনু, অগ্ৰ (শ্ৰেষ্ঠ)।”
Verse 60
बकः सदीर्घपवनो महायक्षाय यं बलिः । बलिमंत्रोऽयमाख्यातो न चेद्वर्णोऽखिलेष्टदः ॥ ६० ॥
“বকঃ সদীৰ্ঘপবনঃ”— এইটো মহাযক্ষৰ উদ্দেশে নিৰ্দিষ্ট বলি। ইয়াক বলি-মন্ত্ৰ বুলি কোৱা হৈছে; বৰ্ণ/উচ্চাৰণত দোষ থাকিলে ই সকলো ইষ্টফল নেদিয়ে।
Verse 61
प्रणवो भुवनेशानीस्वबीजांते नवार्णकः । हस्तीति च पिशाचीति लिखेञ्चैवाग्रिंसुंदरी ॥ ६१ ॥
প্ৰণৱ (ওঁ)সহ আৰু ভুৱনেশানীৰ স্ব-বীজত সমাপ্ত এই নৱাৰ্ণ মন্ত্ৰ। ইয়াক “হস্তী” আৰু “পিশাচী” শব্দৰ সৈতে, আৰু “অগ্ৰিং-সুন্দৰী”সহ লিখিব লাগে।
Verse 62
नवार्णोऽयं समुद्दिष्टो भजतां सर्वसिद्धिदः । पदैः सर्वेण मंत्रेण पञ्चांगानि प्रकल्पयेत् ॥ ६२ ॥
এই নৱাৰ্ণ মন্ত্ৰ যথাবিধি উপদেশিত; ভজনকাৰীক ই সকলো সিদ্ধি প্ৰদান কৰে। মন্ত্ৰৰ সকলো পদেৰে ইয়াৰ পঞ্চাঙ্গ বিধিমতে স্থাপন কৰিব লাগে।
Verse 63
अन्यत्सर्वं समानं स्यात्पूर्वमंत्रेण नारद । अथाभिधास्ये विधिवद्वक्रतुंडमनुत्तमम् ॥ ६३ ॥
হে নাৰদ, অন্য সকলো কাৰ্য্য পূৰ্ব মন্ত্ৰৰ দৰে একেই হ’ব। এতিয়া মই বিধিমতে অনুত্তম বক্রতুণ্ড প্ৰভুৰ বৰ্ণনা কৰিম।
Verse 64
तोयं विधिर्वह्नियुक्तकर्णेंद्वाढ्यो हरिस्तथा । सदीर्घो दारको वायुर्वर्मांतोऽयं रसार्णकः ॥ ६४ ॥
‘তোয়’ক ‘বিধি’ (ব্ৰহ্মা/নিয়ম) বুলিও কোৱা হয়। ‘বহ্নি’ কৰ্ণ আৰু ইন্দুৰ সৈতে যুক্ত হৈ বিভূষিত; ‘হৰি’ও তদ্ৰূপ। ‘বায়ু’ দীৰ্ঘ, ‘দাৰক’ শিশু। ই ‘বর্ম’ অন্তে সমাপ্ত আৰু ‘ৰসাৰ্ণক’—ৰসৰ সাগৰ—বুলি কথিত।
Verse 65
भार्गवोऽस्य मुनिश्छन्दोऽनुष्टुब्देवो गणाधिपः । वक्रतुण्डाभिधो बीजं वं शक्तिः कवचं पुनः ॥ ६५ ॥
এই মন্ত্ৰৰ ঋষি ভাৰ্গৱ, ছন্দ অনুষ্টুপ, দেৱতা গণাধিপ (গণেশ)। ‘বক্রতুণ্ড’ ইয়াৰ বীজ, ‘বং’ ইয়াৰ শক্তি, আৰু পুনৰায় ইয়াৰ কবচো।
Verse 66
तारदृन्मध्यगैर्मंत्रवर्णैश्चंद्रविभूषितैः । कृत्वा षडंगमन्त्रार्णान्भ्रूमध्ये च गले हृदि ॥ ६६ ॥
তারা আৰু দৃনৰ মাজত থকা, চন্দ্ৰতত্ত্বে বিভূষিত মন্ত্ৰবৰ্ণেৰে সেই মন্ত্ৰাক্ষৰৰ ষড়ঙ্গ-ন্যাস কৰি; ভ্ৰূমধ্য, কণ্ঠ আৰু হৃদয়ত স্থাপন কৰিব লাগে।
Verse 67
नामौ लिंगे पदे न्यस्याखिलेन व्यापकं चरेत् । उद्यदर्कद्युतिं हस्तैः पाशांकुशवराभयान् ॥ ६७ ॥
লিঙ্গ আৰু পদযুগলত দুটা নামৰ ন্যাস স্থাপন কৰি, তাৰ পিছত সৰ্বব্যাপী ধ্যান অনুশীলন কৰিব। উদীয়মান সূৰ্যৰ দৰে দীপ্ত দেৱতাক ধ্যান কৰিব—হাতে পাশ, অঙ্কুশ, বৰ-মুদ্ৰা আৰু অভয়-মুদ্ৰা ধাৰণ কৰা।
Verse 68
दधतं गजवक्त्रं च रक्तभूषांबरं भजेत् । ध्यात्वैवं प्रजपेत्तर्कलक्षं द्रव्यैर्दशांशतः ॥ ६८ ॥
গজমুখ ধাৰণ কৰা, ৰঙা অলংকাৰ আৰু বস্ত্ৰে বিভূষিত দেৱতাক ভজনা-আৰাধনা কৰিব। এইদৰে ধ্যান কৰি এক লক্ষ জপ কৰিব, আৰু উপযুক্ত দ্ৰব্যে তাৰ দশমাংশ হোম/আহুতি দিব।
Verse 69
अष्टभिर्जुहुयात्पीठे तीव्रादिसहितेऽर्चयेत् । मूर्तिं मूर्तेन संकल्प्य तस्यामावाह्य पूजयेत् ॥ ६९ ॥
পীঠত আঠবাৰ আহুতি দি, তীব্ৰ আদি (মন্ত্ৰ/বিধি)সহ অর্চনা কৰিব। দেৱমূৰ্তিক সাকাৰ ৰূপে মনত সংकल्प কৰি, তাত আবাহন কৰি পূজা কৰিব।
Verse 70
षट्कोणेषु षडंगानि पत्रेष्वष्टौ तु शक्तयः । यजेद्विद्यां विधात्रीं च भोगदां विप्रघातिनीम् ॥ ७० ॥
ষট্কোণত ষড়ঙ্গসমূহ স্থাপন কৰিব, আৰু পদ্মদলত আঠ শক্তি স্থাপন কৰিব। ভোগ দান কৰা আৰু শত্রুবল বিনাশ কৰা বিদ্যা—বিধাত্রী—ক পূজা কৰিব।
Verse 71
निधिप्रदीपां पापघ्नीं पुण्यां पश्चाच्छशिप्रभाम् । दलाग्रेषु वक्रतुंड एकदंष्ट्रमहोदरौ ॥ ७१ ॥
তাৰ পিছত নিধিপ্ৰদীপা—পাপনাশিনী আৰু পুণ্যদায়িনী—ক, আৰু তাৰ পাছত শশিপ্ৰভা (চন্দ্ৰপ্ৰভা) ক ধ্যান/স্থাপন কৰিব। দলেৰ অগ্ৰভাগত বক্রতুণ্ড, একদন্ত্ৰ আৰু মহোদৰক স্থাপন/স্মৰণ কৰিব।
Verse 72
गजास्यलंबोदरकौ विकटौ विध्नराट् तथा । धूम्रवर्णस्ततो बाह्ये लोकेशान्हेतिसंयुतान् ॥ ७२ ॥
তেওঁ গজাস্য, লম্বোদৰ, বিকট আৰু বিঘ্নৰ অধিপতি ‘বিধ্নৰাট্’ বুলি খ্যাত। পুনৰ বাহ্যলোকে তেওঁ ধূম্ৰবৰ্ণ, লোকপালসকল আৰু তেওঁলোকৰ অস্ত্ৰসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত ৰূপে বৰ্ণিত।
Verse 73
एवमावरणैरिष्ट्वा पञ्चभिर्गणनायकम् । साधंयेदखिलान्कामान्वक्रतुंड प्रंसादतः ॥ ७३ ॥
এইদৰে পাঁচ ‘আৱৰণ’সহ গণনায়কক পূজা কৰিলে, বক্রতুণ্ড প্ৰভুৰ প্ৰসাদত সাধকে সকলো কামনা সিদ্ধ কৰে।
Verse 74
लब्ध्वा गुरुमुखान्मंत्रं दीक्षासंस्कारपूर्वकम् । ब्रह्मचारी हविष्याशी सत्यवाक् च जितेंद्रियः ॥ ७४ ॥
গুৰুমুখৰ পৰা দীক্ষা-সংস্কাৰসহ মন্ত্ৰ লাভ কৰি সাধকে ব্ৰহ্মচাৰী হ’ব—হবিষ্য আহাৰ কৰিব, সত্য ক’ব আৰু ইন্দ্ৰিয়জয়ী হ’ব।
Verse 75
जपेदर्कसहस्रं तु षण्मासं होमसंयुतम् । दारिद्य्रं तु पराभूय जायते धनदोपमः ॥ ७५ ॥
ছয় মাহ হোমসহ অর্কসহস্ৰ জপ কৰিলে, দাৰিদ্ৰ্য পৰাভূত কৰি সাধক ধনদ (কুবেৰ)-সম সমৃদ্ধ হয়।
Verse 76
चतुर्थ्यादि चतुर्थ्यंतं जपेदयुतमादरात् । अष्टोत्तरशतं नित्यं हुत्वा प्राग्वत्फलं लभेत् ॥ ७६ ॥
চতুৰ্থীৰ পৰা পৰৱৰ্তী চতুৰ্থীলৈ আদৰে দহ হাজাৰ জপ কৰিব। আৰু প্ৰতিদিন ১০৮ আহুতি দিলে, পূৰ্বোক্তৰ দৰে একেই ফল লাভ হয়।
Verse 77
पक्षयोरुभयोर्मंत्री चतुर्थ्यां जुहुयाच्छतम् । अपूपैर्वत्सरे स स्यात्समृद्धेः परमं पदम् ॥ ७७ ॥
শুক্ল আৰু কৃষ্ণ—উভয় পক্ষৰ চতুৰ্থীত মন্ত্ৰসাধকে অপূপ (পিঠা)ৰে শত আহুতি দিব। এক বছৰত সি সমৃদ্ধিৰ পৰম পদ লাভ কৰে।
Verse 78
अङ्गारकचतुर्थ्यां तु देवमिष्ट्वा विधानतः । हविषा पा यसान्नेन नैवेद्यं परिकल्पयेत् ॥ ७८ ॥
অঙ্গাৰক চতুৰ্থীত বিধিমতে দেৱতাৰ পূজা কৰি, হবি আৰু পায়স (ক্ষীৰ)ৰে নৈবেদ্য সাজিব।
Verse 79
ततो गुरुं समभ्यंर्त्य भोजयेद्विधिवत्सुधीः । निवेदितेन जुहुयात्सहरस्रं विधिवद्वसौ ॥ ७९ ॥
তাৰ পিছত গুৰুক শ্ৰদ্ধাৰে সমীপ গৈ পূজা কৰি বিধিমতে তেওঁক ভোজন কৰাব। আৰু নিবেদিত দ্ৰব্যৰে অগ্নিত বিধিপূৰ্বক সহস্ৰ আহুতি দিব।
Verse 80
एवं संवत्सरं कृत्वा महतीं श्रियमाप्नुयात् । अथान्यत्साधनं वक्ष्ये लोकानां हितकाम्यया ॥ ८० ॥
এইদৰে এক বছৰ সাধনা কৰিলে মহান শ্ৰী (সমৃদ্ধি) লাভ হয়। এতিয়া লোকহিত কামনাৰে মই অন্য সাধন ক’ম।
Verse 81
इष्ट्वा गणेशं पृथुकैः पायसापूपमोदकः । नानाफलैस्ततोमंत्री हरिद्रामथ सैन्धवम् ॥ ८१ ॥
পৃথুক (চিঁড়া), পায়স, অপূপ, মোদক আৰু নানা ফলৰে গণেশৰ পূজা কৰি, তাৰ পিছত মন্ত্ৰবিদে হৰিদ্ৰা (হালধি) আৰু সৈন্ধৱ (সেঁধা লোণ) অৰ্পণ কৰিব।
Verse 82
वचां निष्कार्द्धभागं च तदर्द्धं वा मनुं जपेत् । विशोध्य चूर्णं प्रसृतौ गवां मूत्रे विनिक्षिपेत् ॥ ८२ ॥
বচা অর্ধ নিষ্ক পৰিমাণে, অথবা তাৰো অর্ধেক লৈ মন্ত্ৰ জপ কৰিব। তাৰ পাছত শোধন কৰি সূক্ষ্ম চূৰ্ণ কৰি, সেই চূৰ্ণৰ দুটা প্ৰসৃতি গোমূত্ৰত নিক্ষেপ কৰিব।
Verse 83
सहस्रकृत्वो मनुना मंत्रयित्वा प्रयत्नतः । स्नातामृतुदिने शुद्धां शुक्लांबरधरां शुभाम् ॥ ८३ ॥
নিয়ত মন্ত্ৰে যত্নসহকাৰে সহস্ৰবাৰ অভিমন্ত্ৰিত কৰি, ঋতুদিনত স্নান কৰা, শুদ্ধ আৰু শ্বেত বস্ত্ৰধাৰিণী সেই শুভা নাৰীক (প্ৰস্তুত/স্থিৰ) কৰিব।
Verse 84
देवस्य पुरतः स्थाप्य पाययेदौषधं सुधीः । सर्वलक्षणसंपन्नं वंध्यापि लभते सुतम् ॥ ८४ ॥
তেওঁক দেৱতাৰ সন্মুখত স্থাপন কৰি, বুদ্ধিমান লোকে সেই ঔষধ পান কৰাব। তেতিয়া বন্ধ্যা নাৰীয়েও সকলো শুভ লক্ষণসম্পন্ন পুত্ৰ লাভ কৰে।
Verse 85
अथान्यत्संप्रवक्ष्यामि रहस्यं परमाद्भुतम् । गोचर्ममात्रां धरणीमुपलिप्य प्रयत्नतः ॥ ८५ ॥
এতিয়া মই আন এটা পৰম আশ্চৰ্য ৰহস্য কওঁ। যত্নসহকাৰে গোচৰ্মমাত্ৰ ভূমিখণ্ড লেপি-চেপি সাজু কৰিব।
Verse 86
विकीर्य धान्यप्रकरैस्तत्र संस्थापयेद्धटम् । शुद्धोदकेन संपूर्य तस्योपरि निधापयेत् ॥ ८६ ॥
তাত ধান্যৰ ঢিপবোৰ ছটিয়াই, মাজত এটা ঘট স্থাপন কৰিব। তাক শুদ্ধ পানীৰে পূৰ্ণ কৰি, তাৰ ওপৰত (নিৰ্দিষ্ট বস্তু) ৰাখিব।
Verse 87
कपिलाज्येन संपूर्णं शरावं नूतनं शुभम् । षडष्टाक्षरमंत्राभ्यां दीपमारोपयेच्छुभम् ॥ ८७ ॥
কপিলা ঘৃতৰে পৰিপূৰ্ণ নতুন আৰু শুভ শৰাৱ লৈ, ষড়াক্ষৰ আৰু অষ্টাক্ষৰ মন্ত্ৰ জপ কৰি শুভ দীপ স্থাপন কৰিব লাগে।
Verse 88
दीपे देवं समावाह्य गंधपुष्पादिभिर्यजेत् । स्नातां कुमारीमथवा कुमारं पूजयेत्सुधीः ॥ ८८ ॥
দীপত দেৱক আৱাহন কৰি চন্দন, পুষ্প আদি দ্ৰব্যেৰে পূজা কৰিব লাগে। তাৰ পাছত স্নাত কুমাৰী অথবা কুমাৰক জ্ঞানীয়ে ভক্তিভাৱে সন্মান কৰিব।
Verse 89
दीपस्य पुरतः स्थाप्यध्यात्वा देवं जपेन्मनुम् । प्रदीपे स्थापिते पश्येद्द्विजरूपं गणेश्वरम् ॥ ८९ ॥
দীপৰ সন্মুখত (বস্তু) স্থাপন কৰি দেৱক ধ্যান কৰি মন্ত্ৰ জপ কৰিব লাগে। দীপ স্থাপিত হ’লে দ্বিজৰূপ গণেশ্বৰক দৰ্শন কৰিব।
Verse 90
पृष्टस्ततः संपदि वा नष्टं चैवाप्यनागतम् । सकलं प्रवदेदेवं कुमारी वा कुमारकः ॥ ९० ॥
তাৰ পাছত সমৃদ্ধি, হেৰোৱা বস্তু, বা আগন্তুক বিষয় সুধিলে, কুমাৰী বা কুমাৰে এইদৰে সকলো কথা ক’ব।
Verse 91
षडक्षरो हृदंतश्चेद्भवेदष्टाक्षरो मनुः । अन्येऽपि मंत्रा देवर्षे सन्ति तंत्रे गणेशितुः ॥ ९१ ॥
যদি ষড়াক্ষৰ মন্ত্ৰৰ শেষত ‘হৃদ্’ বীজ যোগ হয়, তেন্তে সি অষ্টাক্ষৰ মন্ত্ৰ হয়। হে দেবর্ষি, গণেশ তন্ত্ৰত আন মন্ত্ৰও আছে।
Verse 92
किंत्वत्र यन्न साध्यं स्यात्र्रिषु लोकेषु साधकैः । अष्टविंशरसार्णाभ्यां तन्न पश्येदपि क्वचित् ॥ ९२ ॥
কিন্তু ইয়াত ত্ৰিলোকৰ সিদ্ধ সাধকসকলৰ বাবে কোন লক্ষ্য অসাধ্য হ’ব? এই আঠাইশ ‘ৰস’ আৰু ‘অৰ্ণ’ তত্ত্বৰ দ্বাৰা ক’তো একোৱেই অপ্রাপ্য নাথাকে।
Verse 93
एतद्गणेशमंत्राणां विधानं ते मयोदितम् । शठेभ्यः परशिष्येभ्यो वंचकेभ्योऽपि मा वद ॥ ९३ ॥
গণেশ-মন্ত্ৰসমূহৰ এই বিধান মই তোমাক ক’লোঁ। শঠ, পৰশিষ্য আৰু বঞ্চকসকলক এই কথা কেতিয়াও নক’বা।
Verse 94
एवं यो भजते देवं गणेशंसर्वसिद्धिदम् । प्राप्येह सकलान्भोगनिंते मुक्तिपदं व्रजेत् ॥ ९४ ॥
যি এইদৰে সৰ্বসিদ্ধিদাতা দেৱ গণেশক ভজে, সি ইয়াত সকলো ভোগ লাভ কৰি শেষত মুক্তিপদত গমন কৰে।
Frequently Asked Questions
Nyāsa is presented as the ritual “installation protocol” that aligns mantra, body, and cosmos: ṣaḍaṅga nyāsa stabilizes the mantra’s limbs, bhuvana-nyāsa maps Bhūr–Bhuvar–Svar onto the practitioner, and varṇa/pada-nyāsa installs phonemic and semantic power (mātṛkā) so that japa and homa operate as an integrated consecration rather than mere recitation.
It specifies a center-and-enclosure logic: a geometrically defined yantra (hexagon/triangle/lotus/bhūpura), pīṭha worship from Ādhāra-Śakti to Paratattva, directional placements, corner deities with consorts, mātṛkā and ṣaḍaṅga installations on petals/filaments, and lokapāla associations—hallmarks of layered protective “coverings” (āvaraṇas).
It openly promises siddhis (prosperity, influence, victory, fertility, protection) through calibrated offerings and vows, while framing Gaṇeśa-mantra worship as also yielding liberation when performed with proper initiation, restraint (brahmacarya), truthfulness, and disciplined observance—thus placing pragmatic results within a soteriological horizon.