Mantraśodhana, Dīkṣā-krama, Guru-Pādukā, Ajapā-Haṃsa, and Ṣaṭcakra-Kuṇḍalinī Sādhana

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । परीक्ष्य शिष्यं तु गुरुर्मंत्रशोधनमाचरेत् । प्राक्प्रत्यग्दक्षिणोदक्चपंचसूत्राणि पातयेत् ॥ १ ॥

সনৎকুমাৰ ক’লে—শিষ্যক ভালদৰে পৰীক্ষা কৰি গুৰুৱে মন্ত্র-শোধন কৰিব লাগে; আৰু পূব, পশ্চিম, দক্ষিণ আৰু উত্তৰ দিশত পাঁচটা পবিত্ৰ সূত্ৰ বিন্যাস কৰাব লাগে।

Verse 2

चतुष्टयं चतुष्कानां स्यादेवं नृपकोष्ठके । तत्राद्यप्रथमे त्वाद्यं द्वितीयाद्ये द्वितीयकम् ॥ २ ॥

এইদৰে নৃপ-কোষ্ঠক (ৰাজ-তালিকা) ত চাৰি-চাৰি গোটৰ পৰা এটা চতুষ্টয় গঠিত হয়; তাত প্ৰথম স্থানত প্ৰথমটো, দ্বিতীয় স্থানত দ্বিতীয়টো বিন্যাস কৰা হয়।

Verse 3

तृतीयाद्ये तृतीयं स्याञ्चतुर्थाद्ये तुरीयकम् । तत्तदाग्नेयकोष्ठेषु तत्तत्पंचममक्षरम् ॥ ३ ॥

তৃতীয়ৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা গোটত তৃতীয়টো, আৰু চতুৰ্থৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা গোটত চতুৰ্থটো ল’ব লাগে; লগতে প্ৰতিটো সংশ্লিষ্ট আগ্নেয়-কোষ্ঠত (দক্ষিণ-পূব খণ্ডত) সেই গোটৰ পঞ্চম অক্ষৰ বিন্যাস কৰিব লাগে।

Verse 4

विलिख्य क्रमतो धीमान्मनुं संशोधयेत्ततः । नामाद्यक्षरमारभ्य यावन्मन्त्रादि वर्णकम् ॥ ४ ॥

মন্ত্রটো ক্ৰমে লিখি জ্ঞানীয়ে তাৰ পিছত শোধন-সংশোধন কৰিব লাগে; নামৰ প্ৰথম অক্ষৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি মন্ত্রৰ আদিভাগসহ প্ৰতিটো বৰ্ণলৈকে পৰীক্ষা কৰিব লাগে।

Verse 5

चतुष्के यत्र नामार्णस्तत्स्यात्सिद्धिचतुष्ककम् । प्रादक्षिण्यात्तद्द्वितीयं साध्याख्यं परिकीर्तितम् ॥ ५ ॥

যি চতুষ্টয়ত নামৰ অক্ষৰ থাকে, তাক ‘সিদ্ধি-চতুষ্টয়’ বোলা হয়; প্ৰদক্ষিণ (দক্ষিণাৱর্ত) ক্ৰমে ল’লে যি দ্বিতীয় চতুষ্টয় হয়, সেয়া ‘সাধ্য’ বুলি কীৰ্তিত।

Verse 6

तृतीयं पुंसि सिद्धाख्यं तुरीयमरिसंज्ञकम् । द्वयोर्वर्णावेककोष्ठे सिद्धसिद्धेति तन्मतम् ॥ ६ ॥

পুংলিঙ্গত তৃতীয়টো ‘সিদ্ধ’ নামে কোৱা হয় আৰু চতুৰ্থটো ‘অৰি’ নামে পৰিচিত। দুটা বৰ্ণ একে কোষ্ঠত থাকিলে তাক ‘সিদ্ধ–সিদ্ধ’ বুলি মানে।

Verse 7

तद्द्वितीये तु मंत्रार्णे सिद्धसाध्यः प्रकीर्तितः । तृतीये तत्सुसिद्धः स्यात्सिद्धारिस्तञ्चतुर्थके ॥ ७ ॥

কিন্তু মন্ত্রাৰ্ণৰ দ্বিতীয় স্থানত তাক ‘সিদ্ধ-সাধ্য’ বুলি কোৱা হৈছে। তৃতীয়ত ই ‘সুসিদ্ধ’ হয়, আৰু চতুৰ্থত ‘সিদ্ধাৰি’ (সিদ্ধিৰ বাধক) বুলি কথিত।

Verse 8

नामार्णान्यचतुष्कात्तु द्वितीये मंत्रवर्णके । चतुष्के चेत्तदा पूर्वं यत्र नामाक्षरं स्थितम् ॥ ८ ॥

যদি নামাৰ্ণ চতুষ্কত নপৰে, তেন্তে মন্ত্রবৰ্ণৰ দ্বিতীয় চতুষ্কত—চতুষ্ক প্ৰয়োগ কৰিব লাগিলে—য’ত নামাক্ষৰ আছে, সেই ঠাইতে আগতে স্থাপন কৰিব লাগে।

Verse 9

तत्र तत्कोष्ठमारभ्य गणयेत्पूर्ववत्क्रमात् । साध्यसिद्धः साध्यसाध्यस्तत्सुसिद्धश्च तद्रिप्रुः ॥ ९ ॥

তাত সেই কোষ্ঠৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূৰ্ববৎ ক্ৰমে গণনা কৰিব লাগে। তাতে ক্ৰমে ‘সাধ্য-সিদ্ধ’, ‘সাধ্য-সাধ্য’, ‘তৎ-সুসিদ্ধ’ আৰু ‘তদ্ৰিপ্ৰু’ (বিঘ্নকাৰী) ফল হয়।

Verse 10

तृतीये चेञ्चतुष्के तु यदि स्यान्मंत्रवर्णकः । तदा पूर्वोक्तरीत्या तु क्रमाद्देयं मनीषिभिः ॥ १० ॥

যদি তৃতীয় চতুষ্কত কোনো মন্ত্রবৰ্ণক উপস্থিত হয়, তেন্তে মনীষীসকলে পূৰ্বোক্ত ৰীতি অনুসৰি ক্ৰমে তাক দিয়া/স্থাপন কৰিব লাগে।

Verse 11

सुसिद्धसिद्धस्तत्साध्यस्तत्सुसिद्धश्च तदृषिः । तुरीये चेञ्चतुष्के तु तदैवं गणयेत्सुधीः ॥ ११ ॥

‘সু-সিদ্ধ-সিদ্ধ’, ‘তৎ-সাধ্য’, ‘তৎ-সু-সিদ্ধ’—আৰু সেই ঋষি; চতুৰ্থ ভাগত, চতুষ্ক গোটৰ ভিতৰত, জ্ঞানীয়ে এইদৰে যথাযথ গণনা কৰিব।

Verse 12

अरिसिद्धोऽरिसाध्यश्च तत्सुसिद्धश्च तद्रिपुः । रिद्धसिद्धो यथोक्तेन द्विगुणात्सिद्धिसाध्यकः ॥ १२ ॥

এজন ‘অৰি-সিদ্ধ’ আৰু আনজন ‘অৰি-সাধ্য’; তেনেদৰে ‘তৎ-সু-সিদ্ধ’ আৰু তাৰ ‘ৰিপু’ও আছে। পূৰ্বোক্ত মতে ‘ঋদ্ধ-সিদ্ধ’ দ্বিগুণ মাপে সিদ্ধি সাধে।

Verse 13

सिद्धः सुसिद्धोर्द्धतयात्सिद्धारिर्हंति गोत्रजान् । द्विगुणात्साध्यसिद्धस्तु साध्यसाध्यो विलंबतः ॥ १३ ॥

‘সিদ্ধ’ সু-সিদ্ধৰ উৰ্ধ্ব শক্তিৰে নিজৰ গোট্ৰজনক নাশ কৰে—ইয়াক ‘সিদ্ধাৰি’ বোলা হয়। দ্বিগুণ প্ৰভাৱে ‘সাধ্য-সিদ্ধ’ হয়; কিন্তু ‘সাধ্য-সাধ্য’ ফল পায় বিলম্বে।

Verse 14

साध्यः सुसिद्धो द्विगुणात्साध्यारिर्हंति बांधवान् । सुसिद्धसिद्धोर्द्धतया तत्साध्यो द्विगुणाज्जपात् ॥ १४ ॥

‘সাধ্য’ দ্বিগুণ প্ৰচেষ্টাত ‘সু-সিদ্ধ’ হয়; ‘সাধ্যাৰি’ বান্ধৱ-আত্মীয়ক ক্ষতি কৰে। কিন্তু ‘সু-সিদ্ধ-সিদ্ধ’ৰ উৰ্ধ্ব শক্তিত সেই ‘তৎ-সাধ্য’ দ্বিগুণ জপে পুনৰ লাভ হয়।

Verse 15

तत्सुसिद्धप्राप्तिमात्रात्सुसिद्धारिः कुटुंबहृत् । अरिसिद्धस्तु पुत्रघ्नोऽरिसाध्यः कन्यकापहः ॥ १५ ॥

সেই ‘তৎ-সু-সিদ্ধ’ লাভমাত্ৰেই ‘সু-সিদ্ধাৰি’ কুটুম্ব-হৰণকাৰী হয়। ‘অৰি-সিদ্ধ’ পুত্ৰঘ্ন বুলি, আৰু ‘অৰি-সাধ্য’ কন্যকা-অপহৰণকাৰী বুলি কোৱা হয়।

Verse 16

तत्सुसिद्धः कलत्रघ्नः साधकघ्नोरेऽप्यरिः स्मृतः । अन्येऽप्यत्र प्रकारा हि संति वै बहवो मुने ॥ १६ ॥

সেই বিনিয়োগ সম্পূৰ্ণ সিদ্ধ বুলি কোৱা হৈছে; ই পত্নীনাশক আৰু সাধকৰো শত্রু বুলি স্মৃত। হে মুনি, ইয়াত এনে আন বহু প্ৰকাৰ নিশ্চয় আছে।

Verse 17

सर्वेषु मुख्योऽयं तेऽत्र कथितो कथहाभिधः । एवं संशोध्य मंत्रं तु शुद्धे काले स्थले तथा ॥ १७ ॥

সকলো বিধিৰ মাজত এইয়েই মুখ্য; ‘কথহা’ নামে ইয়াত তোমাক কোৱা হ’ল। এইদৰে মন্ত্র পৰীক্ষা-শোধন কৰি শুদ্ধ সময়ত আৰু শুদ্ধ স্থানতহে প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।

Verse 18

दीक्षयेञ्च गुरुः शिष्यं तद्विधानमुदीर्यते । नित्यकृत्यं विधायाथ प्रणम्य गुरुपादुकाम् ॥ १८ ॥

গুৰুৱে শিষ্যক দীক্ষা দিব; সেই দীক্ষাবিধান আগতেই উচ্চাৰিত হয়। তাৰ পিছত নিত্যকৃত্য সম্পন্ন কৰাই, গুৰুপাদুকালৈ প্ৰণাম কৰিব লাগে।

Verse 19

प्रार्थयेत्सद्गुरुं भक्त्याभीष्टार्थमादृतः । संपूज्य वस्त्रालंकारगोहिरण्यधरादिभिः ॥ १९ ॥

ভক্তি আৰু আদৰৰ সৈতে, অভীষ্টাৰ্থসিদ্ধিৰ বাবে সদ্গুৰুক প্ৰাৰ্থনা কৰিব লাগে; আগতে বস্ত্ৰ, অলংকাৰ, গাই, সোণ, ভূমি আদি দি সম্পূৰ্ণ পূজা কৰি।

Verse 20

कृत्वा स्वस्ति विधानं तु मंडलादि च तुष्टिमान् । गुरुः शिष्येण सहितः शुचिर्यागगृहं विशेत् ॥ २० ॥

স্বস্তিবিধান সম্পন্ন কৰি আৰু মণ্ডলাদি পূৰ্বপ্ৰস্তুতি শেষ কৰি, সন্তুষ্ট আৰু শুচি গুৰুৱে শিষ্যসহ যাগগৃহত প্ৰৱেশ কৰিব লাগে।

Verse 21

सामान्यार्घोदकेनाथ संप्रोक्ष्य द्वारमस्त्रतः । दिव्यानुत्सारयेद्विघ्नान्नभस्थानर्च्य वारिणा ॥ २१ ॥

হে নাথ! সাধাৰণ অৰ্ঘ্য-জলেৰে দুৱাৰ প্ৰোক্ষণ কৰি আৰু অস্ত্ৰ-মন্ত্ৰে ৰক্ষা স্থাপন কৰি দিব্য বিঘ্নসমূহ দূৰ কৰিব; লগতে জলেৰে আকাশস্থ দেৱতাসকলক অৰ্চনা কৰি প্ৰসন্ন কৰিব।

Verse 22

पार्ष्णिघातैस्त्रिभिर्भौमांस्ततः कर्म समाचरेत् । वर्णकैः सर्वतोभद्रे यथोक्तपरिकल्पिते ॥ २२ ॥

তাৰপিছত গোৰালিৰ আঘাতে তিনবাৰ ভূমিত আঘাত কৰি, শাস্ত্ৰোক্তভাৱে বৰ্ণসমূহেৰে সাজি থোৱা ‘সৰ্বতোভদ্ৰ’ মণ্ডলৰ ভিতৰত কৰ্ম আচৰণ কৰিব।

Verse 23

वह्निमण्डलमभ्यर्च्य तत्कलाः परिपूज्य च । अस्त्रप्रक्षालितं कुंभं यथाशक्ति विनिर्मितम् ॥ २३ ॥

বহ্নি-মণ্ডল অৰ্চনা কৰি আৰু তাৰ কলাসমূহ সম্যকভাৱে পূজা কৰি, অস্ত্ৰ-মন্ত্ৰে প্ৰক্ষালিত (শুদ্ধ) কুম্ভটি সামৰ্থ্য অনুসাৰে সাজিব।

Verse 24

तत्र संस्थाप्य विधिवत्तत्र भानोः कलां यजेत् । विलोममातृकामूलमुच्चरन् शुद्धवारिणा ॥ २४ ॥

সেই ঠাইত কুম্ভ বিধিপূৰ্বক স্থাপন কৰি, সূৰ্যৰ কলা/কিৰণভাগ পূজা কৰিব; আৰু শুদ্ধ জলেৰে মাতৃকা-মূল (বৰ্ণবীজ) উলটা ক্ৰমে উচ্চাৰণ কৰিব।

Verse 25

आपूर्य कुंभं तत्रार्चेत्सोमस्य विधिवत्कलाः । धूम्रार्चिरूष्मा ज्वलिनी ज्वालिनी विस्फुलिंगिनी ॥ २५ ॥

কুম্ভ ভৰাই, তাত বিধিপূৰ্বক সোমৰ কলাসমূহৰ অৰ্চনা কৰিব—ধূম্ৰাৰ্চি, ঊষ্মা, জ্বলিনী, জ্বালিনী আৰু বিস্ফুলিঙ্গিনী।

Verse 26

सुश्रीः सुरूपा कपिला हव्यकव्यवहा तथा । वह्नेर्दश कलाः प्रोक्ताः प्रोच्यंतेऽथ रवेः कलाः ॥ २६ ॥

সুশ্ৰী, সুৰূপা, কপিলা আৰু হব্যকব্যবহা—এইসকল অগ্নিদেৱৰ দহ কলা বুলি কোৱা হৈছে। এতিয়া পৰৱৰ্তীভাৱে ৰবি (সূৰ্য)ৰ কলাসমূহ বৰ্ণিত হ’ব।

Verse 27

तपिनी तापिनी धूम्रा मरीचिज्वालिनी रुचिः । सुषुम्णा भोगदा विश्वा बोधिनी धारिणी क्षमा ॥ २७ ॥

সেয়ে তপিনী, তাপিনী, ধূম্ৰা, মৰীচি-জ্বালিনী আৰু ৰুচি; সেয়ে সুষুম্ণা, ভোগদায়িনী, বিশ্বব্যাপিনী, বোধিনী, ধাৰিণী আৰু ক্ষমাস্বৰূপা।

Verse 28

अथेंदोश्च कला ज्ञेया ह्यमृता मानदा पुनः । पूषा तुष्टिश्च पुष्टिश्च रतिश्च धृतिसंज्ञिकाः ॥ २८ ॥

এতিয়া ইন্দু (চন্দ্ৰ)ৰ কলাসমূহ জানিবলগীয়া—অমৃতা, মানদা; পুনৰ পূষা, তুষ্টি, পুষ্টি, ৰতি আৰু ধৃতি নামে প্ৰসিদ্ধ কলা।

Verse 29

शशिनी चंद्रिका कांतिर्ज्योत्स्ना श्रीः प्रीतिरंगदा । पूर्णापूर्णामृता चेति प्रोक्ताश्चंद्रमसः कलाः ॥ २९ ॥

শশিনী, চন্দ্ৰিকা, কান্তি, জ্যোৎস্না, শ্ৰী, প্ৰীতি, অঙ্গদা, পূৰ্ণা, অপূৰ্ণা আৰু অমৃতা—এইসকলক চন্দ্ৰমাৰ কলা বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 30

वस्त्रयुग्मेन संवेष्ट्य तस्मिन्सर्वैषधीः क्षिपेत् । नवरत्नानि निक्षिप्य विन्यसेत्पञ्चपल्लवान् ॥ ३० ॥

দুটা বস্ত্ৰেৰে ঢাকি, তাৰ ভিতৰত সকলো ঔষধি নিক্ষেপ কৰিব। তাৰ পাছত নৱৰত্ন স্থাপন কৰি, পাঁচ পল্লৱ (পবিত্ৰ কুমলীয়া পাতৰ ডাল) সুশৃঙ্খলভাৱে বিন্যাস কৰিব।

Verse 31

पनसाम्रवटाश्वत्थबकुलेति च तान् विदुः । मुक्तामाणिक्यवैडूर्यगोमेदान्वज्रविद्रुमौ ॥ ३१ ॥

তেওঁলোক পনস, আম্ৰ, বট, অশ্বত্থ আৰু বকুল নামে পৰিচিত; লগতে মুক্তা, মাণিক্য, বৈডূৰ্য (বিড়াল-চকু), গোমেদ, বজ্ৰ (হীৰা) আৰু বিদ্ৰুম (প্ৰবাল) নামেও খ্যাত।

Verse 32

पद्मरागं मरकतं नीलं चेति यथाक्रम् । एवं रत्नानि निक्षिप्य तत्रावाह्येष्टदेवताम् ॥ ३२ ॥

যথাক্ৰমে পদ্মৰাগ (লাল মাণিক্য), মৰকত (পান্না) আৰু নীলম স্থাপন কৰা উচিত। এইদৰে ৰত্নসমূহ ৰাখি তাত নিজৰ ইষ্টদেৱতাক আহ্বান কৰিব।

Verse 33

संपूज्य विधिवन्मंत्री ततः शिष्यं स्वलंकृतम् । वेद्यां संवेश्य संप्रोक्ष्य प्रोक्षणीस्थेन वारिणा ॥ ३३ ॥

বিধিমতে সম্পূৰ্ণ পূজা কৰি মন্ত্ৰকাৰ্যকাৰীয়ে পাছত সুসজ্জিত শিষ্যক বেদীত বহুৱাই, প্ৰোক্ষণী-পাত্ৰত থকা জলেৰে শুদ্ধিৰ বাবে ছিটিয়াই দিব।

Verse 34

भूतशुद्ध्यादिकं कृत्वा तच्छरीरे विधानतः । न्यासजालेन संशोध्य मूर्ध्नि विन्यस्य पल्लवान् ॥ ३४ ॥

বিধানমতে ভূতশুদ্ধি আদি কৰি, সেই দেহক ন্যাসজালৰ দ্বাৰা পৰিশুদ্ধ কৰি, তাৰ পাছত মূৰ্ধ্নিত তাজা পল্লৱ স্থাপন কৰিব।

Verse 35

अष्टोत्तरशतेनाथ मूलमंत्रेण मंत्रितैः । अभिषिंचेत्प्रियं शिष्यं जपन्मूलमनुं हृदि ॥ ३५ ॥

মূলমন্ত্ৰ একশ আঠবাৰ জপ কৰি মন্ত্ৰিত কৰা জলেৰে গুৰুয়ে প্ৰিয় শিষ্যক অভিষেক কৰিব, আৰু হৃদয়ত মূল-অনুৰ জপ কৰি থাকিব।

Verse 36

शिष्टोदकेन वाचम्य परिधायांबरं शिशुः । गुरुं प्रणम्य विधिवत्संविशेत्पुरतः शुचिः ॥ ३६ ॥

শুদ্ধ জলে আচমন কৰি, বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, শুচি আৰু নিয়মবদ্ধ শিষ্যই বিধিমতে গুৰুক প্ৰণাম কৰি তেওঁৰ সন্মুখত বহিব।

Verse 37

अथ शिष्यस्य शिरसि हस्तं दत्वा गुरुस्ततः । जपेदष्टोत्तरशतं देयमन्त्रं विधानतः ॥ ३७ ॥

তাৰ পাছত গুৰুৱে শিষ্যৰ মূৰত হাত থৈ, বিধান অনুসাৰে দানযোগ্য মন্ত্ৰটো একশ আঠবাৰ জপ কৰিব।

Verse 38

समोऽस्त्वित्यक्षरान्दद्यात्ततः शिष्योऽर्चयेद्गुरुम् । ततः सचन्दनं हस्तं दत्वा शिष्यस्य मस्तके ॥ ३८ ॥

‘সমো’স্তু’ৰে আৰম্ভ হোৱা অক্ষৰসমূহ দান কৰিব। তাৰ পাছত শিষ্যই গুৰুক অর্চনা কৰিব। তাৰপিছত গুৰুৱে চন্দনলিপ্ত হাত শিষ্যৰ মূৰত থৈ ক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰিব।

Verse 39

तत्कर्णे प्रवदेद्विद्यामष्टवारं समाहितः । संप्राप्तविद्यः शिष्योऽपि निपतेद्गुरुपादयोः ॥ ३९ ॥

তাৰ পাছত গুৰুৱে একাগ্ৰচিত্তে শিষ্যৰ কাণত সেই বিদ্যা আঠবাৰ উচ্চাৰণ কৰিব। বিদ্যা লাভ কৰি শিষ্যেও গুৰুপাদত দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰিব।

Verse 40

उत्तिष्ठ वत्स मुक्तोऽसि सम्यगाचारवान्भव । कीर्तिश्रीकांतिपुत्रायुर्बलारोग्य सदास्तु ते ॥ ४० ॥

উঠা বৎস, তুমি মুক্ত; সম্যক আচাৰত স্থিৰ হোৱা। তোমাৰ সদায় কীৰ্তি, শ্ৰী, কান্তি, পুত্ৰলাভ, দীঘল আয়ু, বল আৰু আৰোগ্য হওক।

Verse 41

ततः शिष्यः समुत्थाय गन्धाद्यैर्गुरुमर्चयेत् । दद्याञ्च दक्षिणां तस्मै वित्तशाठ्यविवर्जितः ॥ ४१ ॥

তাৰ পিছত শিষ্য উঠি চন্দন আদি সুগন্ধি দ্ৰব্যেৰে গুৰুক পূজা কৰিব। আৰু ধনৰ বিষয়ে কোনো ছল ন ৰাখি বিধিমতে গুৰুক দক্ষিণাও অৰ্পণ কৰিব॥

Verse 42

संप्राप्यैवं गुरोर्मंत्रं तदारभ्य धनादिभिः । देहपुत्रकलत्रैश्च गुरुसेवापरो भवेत् ॥ ४२ ॥

এইদৰে গুৰুৰ পৰা মন্ত্ৰ লাভ কৰাৰ পাছত, তেতিয়াৰ পৰা ধন-সাধনৰে আৰু নিজৰ দেহ, সন্তান আৰু পত্নীসহ গুৰুসেৱাত পৰায়ণ হ’ব॥

Verse 43

स्वेष्टदेवं यजेन्मध्ये दत्वा पुष्पांजलिं ततः । अग्निनैर्ऋतिवागीशान् क्रमेण परिपूजयेत् ॥ ४३ ॥

মধ্যত নিজৰ ইষ্টদেৱক পূজা কৰিব। তাৰ পাছত পুষ্পাঞ্জলি অৰ্পণ কৰি ক্ৰমে অগ্নি, নৈঋতি আৰু বাগীশ (বাণীৰ অধিপতি)ক পৰিপূজা কৰিব॥

Verse 44

यदा मध्ये यजेद्विष्णुं बाह्यादिषु विनायकम् । रविं शिवां शिवं चैव यदा मध्ये तु शङ्करम् ॥ ४४ ॥

যেতিয়া মধ্যত বিষ্ণুক পূজা কৰা হয়, তেতিয়া বাহিৰৰ দিশসমূহত বিনায়কক পূজা কৰিব; লগতে ৰবি (সূৰ্য), শিৱা (দেৱী) আৰু শিৱকো পূজা কৰিব। কিন্তু যেতিয়া মধ্যত শংকৰক পূজা কৰা হয়, তেতিয়া তদনুৰূপে বিন্যাস কৰিব॥

Verse 45

रविं गणेशमंबां च हरिं चाथ यदा शिवाम् । ईशं विघ्नार्कगोविंदान्मध्ये चेद्गणनायकम् ॥ ४५ ॥

ৰবি (সূৰ্য), গণেশ, অম্বা, হৰি আৰু তাৰ পাছত শিৱা—এই নামসমূহ উচ্চাৰণ কৰোঁতে যদি ‘বিঘ্ন’, ‘অৰ্ক’ আৰু ‘গোবিন্দ’-ৰ মাজত ‘ঈশ’ নাম আহে, তেন্তে মধ্যত গণনায়ক (গণেশ)ক স্থাপন কৰিব॥

Verse 46

शिवं शिवां रविं विष्णुं रवौ मध्यगते पुनः । गणेषं विष्णुमंबां च शिवं चेति यथाक्रमम् ॥ ४६ ॥

শিৱ, শিৱা, সূৰ্য আৰু বিষ্ণুক আহ্বান কৰা; আৰু সূৰ্য মধ্যস্থ হ’লে ক্ৰমে গণেশ, বিষ্ণু, অম্বা আৰু শিৱক স্থাপন কৰা।

Verse 47

एवं नित्य समभ्यर्च्य देवपञ्चकमादृतः । ब्राह्मे मुहूर्त्ते ह्युत्थाय कृत्वाचावश्यकं बुधः ॥ ४७ ॥

এইদৰে নিত্য আদৰে পঞ্চদেৱক সম্যক পূজা কৰি, জ্ঞানীয়ে ব্ৰাহ্মমুহূর্তত উঠি নিত্য আৱশ্যক কৰ্ম সম্পন্ন কৰিব।

Verse 48

अशंकितो वा शय्यायां स्वकीयशिरसि स्मरेत् । सहस्रदलशुक्लाब्जकणिकास्थेंदुमण्डले ॥ ४८ ॥

অথবা শয্যাত নিৰ্ভয়ে শুই, নিজৰ মস্তকত অৱস্থিত চন্দ্ৰমণ্ডল ধ্যান কৰিব; ই সহস্ৰদল শুভ্ৰ পদ্মৰ মধ্যকেশৰত স্থিত।

Verse 49

अकथादित्रिकोणस्थं वराभयकरं गुरुम् । द्विनेत्रं द्विभुजं शुक्लगंधमाल्यानुलेपनम् ॥ ४९ ॥

‘অকথা’ আদি ত্ৰিকোণত অধিষ্ঠিত, বৰ আৰু অভয়-মুদ্ৰাধাৰী গুৰুক ধ্যান কৰিব; তেওঁ দ্বিনেত্ৰ, দ্বিভুজ, শুভ্ৰ সুগন্ধ, মালা আৰু অনুলেপনে বিভূষিত।

Verse 50

वामे शक्त्या युतं ध्यात्वा मानसैरुपचारकैः । आराध्य पादुकामन्त्रं दशधा प्रजपेत्सुधीः ॥ ५० ॥

বাওঁফালে শক্তিযুক্ত দেৱতাক ধ্যান কৰি, মানসিক উপচাৰে আৰাধনা কৰিব; তাৰপিছত জ্ঞানী সাধকে পাদুকা-মন্ত্ৰ দশবাৰ জপ কৰিব।

Verse 51

वा माया श्रीर्भगेंद्वाढ्या वियद्धंसखकाग्नयः । हसक्षमलवार्यग्निवामकर्णेंदुयुग्मरुत् ॥ ५१ ॥

এইবোৰ বীজাক্ষৰ-সমূহ— ‘বা’, ‘মায়া’, ‘শ্ৰীঃ’ আৰু ‘ভগ’ (চন্দ্ৰ-নাদযুক্ত); তাৰ পাছত ‘বিয়ৎ’, ‘হংস’, ‘খ’, ‘কা’ আৰু ‘অগ্নি’। পুনৰ ‘হ-স’, ‘ক্ষ’, ‘মল’, ‘ৱাৰি’, ‘অগ্নি’, ‘বাওঁ কাণ’ৰ নাদ, যুগল ‘চন্দ্ৰ’-নাদ আৰু ‘মৰুৎ’ (প্ৰাণবায়ু)ো।

Verse 52

ततो भृग्वाकाशखाग्निभगेंद्वाढ्याः परंतिमः । सहक्षमलतोयाग्निचंद्रशांतियुतो मरुत् ॥ ५२ ॥

তাৰ পাছত মৰুৎ-তত্ত্বৰ পৰম বৰ্ণনা— ই ভৃগু, আকাশ, খ (অন্তৰিক্ষ), অগ্নি, ভগ আৰু ইন্দু (চন্দ্ৰ)ৰে সমৃদ্ধ; লগতে সহন, শুদ্ধি, জল, অগ্নি, চন্দ্ৰ-শান্তি আৰু শমন-গুণে যুক্ত।

Verse 53

ततः श्रीश्चामुकांते तु नन्दनाथामुकी पुनः । देव्यंबांते श्रीपांदुकां पूजयामि हृदंतिमे ॥ ५३ ॥

তাৰ পাছত মই চামুকান্তত শ্ৰী (লক্ষ্মী)ক পূজা কৰোঁ; পুনৰ আমুকীত নন্দনাথক; আৰু দেব্যম্বান্তত শ্ৰীপাণ্ডুকাক পূজা কৰোঁ— এইসকল মোৰ হৃদয়ৰ অতি অন্তৰঙ্গ প্ৰিয়।

Verse 54

अयं श्रीपादुकामंत्रः सर्वसिद्धिप्रदो नृणाम् । गुह्येति च समर्प्याथ मन्त्रैरेतैर्नमेत्सुधीः ॥ ५४ ॥

এই শ্ৰীপাদুকা-মন্ত্ৰে মানুহক সকলো সিদ্ধি প্ৰদান কৰে। ‘গুহ্য’ (অতি গোপন) বুলি সমৰ্পণ কৰি, তাৰ পাছত জ্ঞানী এই মন্ত্ৰসমূহেৰে প্ৰণাম কৰিব।

Verse 55

अखण्डमंडलाकारं व्याप्तं येन चराचरम् । तत्पदं दर्शितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ ५५ ॥

যাঁৰ দ্বাৰা চল-অচল জগত অখণ্ড, সৰ্বব্যাপক মণ্ডল-আকাৰত ব্যাপ্ত বুলি জনা যায়, আৰু যাঁৰ দ্বাৰা সেই পৰম পদ প্ৰকাশিত— সেই শ্ৰীগুৰুক প্ৰণাম।

Verse 56

अज्ञानतिमिरांधस्य ज्ञानाञ्जनशलाकया । चक्षुरुन्मीलितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ ५६ ॥

অজ্ঞতাৰ তিমিৰে অন্ধ হোৱা জীৱৰ চকু যিজনে জ্ঞানাঞ্জনৰ শলাকাৰে উন্মীলিত কৰে, সেই শ্ৰীগুৰুলৈ নমস্কাৰ।

Verse 57

नमोऽस्तु गुरवे तस्मा इष्टदेवस्वरूपिणे । यस्य वागमृतं हंति विषं संसारसंज्ञकम् ॥ ५७ ॥

ইষ্টদেৱৰ স্বৰূপ সেই গুৰুলৈ নমস্কাৰ; যাঁৰ অমৃতময় বাক্য ‘সংসাৰ’ নামৰ বিষক বিনাশ কৰে।

Verse 58

इति नत्वा पठेत्स्तोत्रं सद्यः प्रत्ययकारकम् । ॐ नमस्ते नाथ भगवान् शिवाय गुरुरूपिणे ॥ ५८ ॥

এইদৰে প্ৰণাম কৰি, তৎক্ষণাৎ নিশ্চয়তা দান কৰা এই স্তোত্ৰ পাঠ কৰিব লাগে— “ওঁ, হে নাথ! হে ভগৱান শিৱ! গুৰুৰূপিণে আপোনালৈ নমস্কাৰ।”

Verse 59

विद्यावतारसंसिद्ध्यै स्वीकृतानेकविग्रह । नवाय तनरूपाय परमार्थैकरूपिणे ॥ ५९ ॥

বিদ্যাৱতাৰৰ সিদ্ধিৰ বাবে যিজনে বহু ৰূপ গ্ৰহণ কৰে, সেই নিত্য-নৱ, সূক্ষ্ম তনুৰূপ, পৰমাৰ্থৰ একমাত্ৰ স্বৰূপলৈ নমস্কাৰ।

Verse 60

सर्वाज्ञानतमोभेदभानवे चिद्धनाय ते । स्वतंत्राय दयाक्लृप्तविग्रहाय शिवात्मने ॥ ६० ॥

সকলো অজ্ঞতাৰ তম ভেদ কৰা সূৰ্যস্বৰূপ, চিদ্ঘন, সম্পূৰ্ণ স্বতন্ত্ৰ, দয়াৰে গৃহীত দেহধাৰী, শিৱাত্মা—আপোনালৈ নমস্কাৰ।

Verse 61

परत्र त्राय भक्तानां भव्यानां भावरूपिणे । विवेकिनां विवेकाय विमर्शाय विमर्शिनाम् ॥ ६१ ॥

পৰলোকত তেওঁ ভক্তসকলক ৰক্ষা কৰক; মঙ্গলময় ভাবস্বৰূপ প্ৰভু সজ্জনসকলকো পালন কৰক। বিবেকীসকলক বিবেক আৰু অনুসন্ধানী মননশীলসকলক গভীৰ বিমৰ্শ দান কৰক।

Verse 62

प्रकाशानां प्रकाशाय ज्ञानिनां ज्ञानरूपिणे । पुरस्तात्पार्श्वयोः पृष्टे नमस्तुभ्यमुपर्यधः ॥ ६२ ॥

আপোনাক নমস্কাৰ—আপুনি সকলো পোহৰৰ পোহৰ, জ্ঞানীসকলৰ বাবে জ্ঞানস্বৰূপ। আপুনি আগত, দুয়োফালে, পিছত, ওপৰত আৰু তলত—সৰ্বত্র বিরাজমান।

Verse 63

सदा सञ्चित्स्वरूपेण विधेहि भवदासनम् । त्वत्प्रसादादहं देव कृताकृत्योऽस्मि सर्वतः ॥ ६३ ॥

হে দেৱ! শুদ্ধ সৎ-চিত্-স্বৰূপে আপোনাৰ আসনত মোক সদা স্থাপন কৰক। আপোনাৰ প্ৰসাদে, প্ৰভু, মই সৰ্বতোভাবে কৃতকৃত্য—এতিয়া একোৱে বাকী নাই।

Verse 64

मायामृत्युमहापाशाद्विमुक्तोऽस्मि शिवोऽस्मि वः । इति स्तुत्वा ततः सर्व गुरवे विनिवेदयेत् ॥ ६४ ॥

“মায়া আৰু মৃত্যুৰ মহাপাশৰ পৰা মই মুক্ত; তোমালোকৰ বাবে মই শিৱ—মঙ্গলময়।” এইদৰে স্তৱ কৰি পাছত সকলো গুৰুলৈ নিবেদন কৰিব।

Verse 65

प्रातः प्रभृति सायांतं सांयादिप्रातरंततः । यत्करोमि जगन्नाथ तदस्तु तव पूजनम् ॥ ६५ ॥

পুৱাৰ পৰা গধূলিলৈ, আৰু গধূলিৰ পৰা পুনৰ পুৱালৈ—হে জগন্নাথ! মই যি কিছু কৰোঁ, সেয়া যেন আপোনাৰ পূজন হৈ পৰে।

Verse 66

ततश्च गुरुपादाब्जगलितामृतधारया । क्षालितं निजमात्मानं निर्मलं भावयेत्सुधीः ॥ ६६ ॥

তাৰ পাছত গুৰুৰ পদপদ্মৰ পৰা ঝৰা অমৃতধাৰাৰে নিজৰ আত্মাক ধুই সম্পূৰ্ণ নিৰ্মল হোৱা বুলি জ্ঞানী সাধকে ধ্যান কৰিব।

Verse 67

मूलादिब्रह्मरंध्रांतं मूलविद्यां विभावयेत् । मूलाधारादधो भागे वर्तुलं वायुमंडलम् ॥ ६७ ॥

মূলাদি কেন্দ্ৰৰ পৰা ব্ৰহ্মৰন্ধ্ৰলৈকে মূলবিদ্যাৰ ধ্যান কৰিব। আৰু মূলাধাৰৰ তলৰ অংশত বৃত্তাকাৰ বায়ুমণ্ডল কল্পনা কৰিব।

Verse 68

तत्रस्थवायुबीजोत्थवायुना च तदूर्द्ध्वकम् । त्रिकोणं मंडलं वह्नेस्तत्रस्थवह्निबीजतः ॥ ६८ ॥

তাত স্থিত বায়ু-বীজৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বায়ুৰ দ্বাৰা তাক ঊৰ্ধ্বলৈ উঠাব। আৰু তাতেই স্থিত অগ্নি-বীজৰ পৰা অগ্নিৰ ত্ৰিকোণ মণ্ডল উদ্ভৱ হয়।

Verse 69

उत्पन्नेनाग्निना मूलाधारावस्थितविग्रहाम् । प्रसुप्तभुजगाकारां स्वयंभूलिंगवेष्टिनीम् ॥ ६९ ॥

উদ্ভৱ হোৱা অগ্নিৰ দ্বাৰা মূলাধাৰত অৱস্থিত তেওঁৰ ৰূপ ধ্যান কৰিব—যি সুপ্ত সৰ্পাকাৰ আৰু স্বয়ম্ভূ লিঙ্গক বেষ্টন কৰি আছে।

Verse 70

विसतंतुनिभां कोटिविद्युदाभां तनीयसीम् । कुलकुंडलिनीं ध्यात्वा कूर्चेनोत्थापयेञ्च ताम् ॥ ७० ॥

পদ্মতন্তুৰ দৰে সূক্ষ্ম, কোটি বিজুলীৰ দৰে দীপ্ত, অতি তনু কুলকুণ্ডলিনী ধ্যান কৰি ‘কূর্চ’ৰ দ্বাৰা তাক ঊৰ্ধ্বলৈ উঠাব।

Verse 71

सुषुम्णावर्त्मनातां च षट्चक्रक्रमभेदिनीम् । गुरुपदिष्टविधिना ब्रह्मरंध्रं नयेत्सुधीः ॥ ७१ ॥

সুষুম্ণা-মাৰ্গে গতি কৰি আৰু ষট্‌চক্ৰৰ ক্ৰম ভেদ কৰি, গুৰু-উপদিষ্ট বিধি অনুসাৰে জ্ঞানী সাধকে তাক ব্ৰহ্মৰন্ধ্ৰলৈ নিবলৈ উচিত।

Verse 72

तत्रस्थामृतसंमग्नीकृत्यात्मानं विभावयेत् । तत्प्रभापटलव्याप्तैविमलं चिन्मयं परम् ॥ ७२ ॥

সেই ঠাইত স্থিৰ হৈ, আত্মাক অমৃত-আনন্দত নিমগ্ন বুলি ভাবি ধ্যান কৰিব। সেই পৰম জ্যোতিৰ আৱৰণে ব্যাপ্ত হৈ, সি নিৰ্মল চিন্ময় পৰতত্ত্ব উপলব্ধি কৰে।

Verse 73

पुनस्तां स्वस्थलं नीत्वा हृदिदेवं विचिंतयन् । दृष्ट्वा च मानसैर्द्रव्यैः प्रार्थयेन्मनुनामुना ॥ ७३ ॥

তাৰ পাছত তাক পুনৰ স্থিৰ স্থানলৈ নি, হৃদয়স্থিত দেৱক ধ্যান কৰি, আৰু মানসিক দ্ৰব্যেৰে অৰ্ঘ্য নিবেদন কৰি, এই মন্ত্রে প্ৰাৰ্থনা কৰিব।

Verse 74

त्रैलोक्यचैत न्यमयादिदेव श्रीनाथ विष्णो भवदाज्ञयैव । प्रातः समुत्थाय तव प्रियार्थं संसारयात्रां त्वनुवर्तयिष्ये ॥ ७४ ॥

হে ত্ৰৈলোক্য-চৈতন্যময় আদিদেৱ! হে শ্ৰীনাথ বিষ্ণু! আপোনাৰ আজ্ঞাৰে মই প্ৰভাতে উঠি, আপোনাৰ প্ৰিয়াৰ্থে সংসাৰ-যাত্ৰাৰ পথ অনুসৰণ কৰি থাকিম।

Verse 75

विष्णोरिति स्थले विप्र कार्य ऊहोऽन्यदैवते । ततः कुर्यात्सर्वसिद्ध्यै त्वजपाया निवेदनम् ॥ ७५ ॥

হে বিপ্ৰ! য’ত ‘বিষ্ণোঃ’ এই প্ৰয়োগ আছে, অন্য দেৱতাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰয়োগ কৰিব লাগিলে যথোচিত ঊহ (পৰিবর্তন) কৰিব। তাৰ পাছত সৰ্বসিদ্ধিৰ বাবে অজপালৈ নিবেদন কৰিব।

Verse 76

षट्शतानि दिवा रात्रौ सहस्राण्येकविंशतिः । अजपाख्यां तु गायत्रीं जीवो जपति सर्वदा ॥ ७६ ॥

দিনত ছয়শ আৰু ৰাতিত একুশ হাজাৰ (শ্বাস) হয়। এইদৰে দেহধাৰী জীৱে ‘অজপা’ নামে গায়ত্ৰীক সদায়, অনায়াসে, নিৰন্তৰ জপ কৰে॥

Verse 77

ऋषिर्हंसस्तथाव्यक्तगायत्रीछंद ईरितम् । देवता परमो हंसश्चाद्यंते बीजशक्तिकम् ॥ ७७ ॥

ইয়াৰ ঋষি ‘হংস’ আৰু ছন্দ ‘অব্যক্ত-গায়ত্ৰী’ বুলি কোৱা হৈছে। দেৱতা ‘পৰম হংস’; আৰু বীজ-শক্তি আদিত আৰু অন্তত বিন্যস্ত কৰা হয়॥

Verse 78

ततः षडंगं कुर्वीत सूर्यः सोमोनिरंजनः । निराभासश्च धर्मश्च ज्ञानं चेति तथा पुनः ॥ ७८ ॥

তাৰ পিছত ষড়ঙ্গৰ বিধান কৰিব—সূৰ্য, সোম, নিৰঞ্জন, নিৰাভাস, ধৰ্ম আৰু পুনৰ জ্ঞান॥

Verse 79

क्रमादेतान्हंसपूर्वानात्मनेपदपश्चिमान् । जातयुक्तान्साधकेंद्र षडंगेषु नियोजयेत् ॥ ७९ ॥

হে সাধকশ্ৰেষ্ঠ! ক্ৰমে এইবোৰক—‘হংস’ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি আত্মনেপদ-সমূহত শেষ কৰি—নিজ নিজ জাতিসহ ষড়ঙ্গসমূহত নিয়োগ কৰিব।

Verse 80

हकारः सूर्यसंकाशतेजाः संगच्छते बहिः । सकारस्तादृशश्चैव प्रवेशे ध्यानमीरितम् ॥ ८० ॥

‘হ’কাৰ সূৰ্যসদৃশ তেজস্বী আৰু বাহিৰলৈ গতি কৰে। ‘স’কাৰো তেনেদৰে; আৰু ভিতৰলৈ প্ৰৱেশৰ সময়ত তাকেই ধ্যান বুলি কোৱা হৈছে॥

Verse 81

एवं ध्यात्वार्पयेद्धीमान्वह्न्यर्केषु विभागशः । मूलाधारे वादिसांतबीजयुक्ते चतुर्दले ॥ ८१ ॥

এইদৰে ধ্যান কৰি জ্ঞানী সাধকে বিভাগক্রমে অগ্নি আৰু সূৰ্যত মন্ত্রশক্তিৰ ন্যাস কৰিব। লগতে মূলাধাৰৰ চতুৰ্দল পদ্মত ‘ৱ’ৰ পৰা ‘স’লৈ বীজাক্ষৰযুক্তভাৱে স্থাপন কৰিব॥

Verse 82

बंधूकाभे स्वशक्त्या तु सहितापास्वगाय च । पाशांकुशसुधापात्रमोदकोल्लासपाणये ॥ ८२ ॥

বন্ধূক ফুলৰ দৰে দীপ্তিমান, স্বশক্তিসহ আৰু পাৰ্শ্বসেৱিত; যাঁৰ হাতত পাশ, অঙ্কুশ, সুধাপাত্ৰ আৰু মোদক শোভে—তাঁক নমস্কাৰ॥

Verse 83

षट्शतं तु गणेशाय वागधीशाय चार्पयेत् । स्वाधिष्ठाने विद्रुमाभे वादिलांतार्णसंयुते ॥ ८३ ॥

বাগধীশ গণেশলৈ ছয়শত (জপ/আহুতি) অৰ্পণ কৰিব। স্বাধিষ্ঠানত প্ৰবালবৰ্ণ, ‘ৱ’ৰ পৰা ‘ল’লৈ অন্তৰ্বৰ্ণক্রমযুক্ত ৰূপে ধ্যান কৰিব॥

Verse 84

वामांगशक्तियुक्ताय विद्याधिपतये तथा । स्रुवाक्षमालालसितबाहवे पद्मजन्मने ॥ ८४ ॥

বামাঙ্গস্থিত শক্তিযুক্ত বিদ্যাধিপতিক নমস্কাৰ। যাঁৰ বাহু স্ৰুৱ আৰু অক্ষমালাৰে শোভিত, আৰু যিনি পদ্মজন্মা—তাঁক নমঃ॥

Verse 85

ब्रह्मणे षट्सहस्रं तु हंसारूढाय चार्पयेत् । विद्युल्लसितमेघाभे डादिफांतार्णपत्रके ॥ ८५ ॥

হংসাৰূঢ় ব্ৰহ্মালৈ ছয় হাজাৰ (জপ/আহুতি) অৰ্পণ কৰিব। বিদ্যুতে দীপ্ত মেঘসদৃশ, ‘ড’ৰ পৰা ‘ফ’লৈ অক্ষৰযুক্ত পত্রকত (যন্ত্র/তাবিজ) সেই অৰ্পণ কৰিব॥

Verse 86

मणिपूरे शंखचक्रगदापंकजधारिणे । सश्रिये षट्सहस्रं च विष्णवे विनिवेदयेत् ॥ ८६ ॥

মণিপূৰ চক্ৰত শঙ্খ-চক্ৰ-গদা-পদ্মধাৰী, শ্ৰীলক্ষ্মীসহিত ভগৱান বিষ্ণুলৈ ছয় হাজাৰ জপ/অৰ্ঘ্য নিবেদন কৰিব।

Verse 87

अनाहतेऽर्कपत्रे च कादिठांतार्णसंयुते । शुक्ले शूलाभयवरसधाकलशधारिणे ॥ ८७ ॥

অনাহত চক্ৰত সূৰ্যসম পত্রত, ‘ক’ৰ পৰা ‘ঠ’লৈ বীজাক্ষৰযুক্ত, শ্বেতপ্ৰভ দেৱক ধ্যান কৰিব—যিয়ে শূল, অভয়-বৰ মুদ্ৰা আৰু অমৃতকলশ ধাৰণ কৰে।

Verse 88

वामांगे शक्तियुक्ताय विद्याधिपतये सुधीः । वृषारूढाय रुद्राय षट्सहस्रं निवेदयेत् ॥ ८८ ॥

বুদ্ধিমান সাধকে বামাঙ্গে শক্তিযুক্ত, বিদ্যাধিপতি, বৃষাৰূঢ় ৰুদ্ৰলৈ ছয় হাজাৰ জপ/অৰ্ঘ্য নিবেদন কৰিব।

Verse 89

विशुद्धे षोडशदले स्वराढ्ये शुक्लवर्णके । महाज्योतिप्रकाशायेन्द्रियाधिपतये ततः ॥ ८९ ॥

তাৰপিছত বিশুদ্ধ চক্ৰৰ ষোড়শদল পদ্মত—স্বরসমৃদ্ধ, শ্বেতবৰ্ণ—মহাজ্যোতিপ্ৰকাশ, ইন্দ্ৰিয়াধিপতিক ধ্যান কৰিব।

Verse 90

सहस्रमर्पयेत्प्राणशक्त्या युक्तेश्चराय च । आज्ञाचक्रे हक्षयुक्ते द्विदिलेऽब्जे सहस्रकम् ॥ ९० ॥

প্ৰাণশক্তিৰে যুক্ত হৈ যুক্তেশ্বৰলৈ এক হাজাৰ জপ/অৰ্ঘ্য নিবেদন কৰিব; আৰু ‘হ’ ‘ক্ষ’ যুক্ত আজ্ঞা চক্ৰৰ দ্বিদল পদ্মতো এক হাজাৰ নিবেদন কৰিব।

Verse 91

सदाशिवाय गुरवे पराशक्तियुताय वै । सहस्रारे महापद्मे नादबिन्दुद्वयान्विते ॥ ९१ ॥

সদাশিৱ-স্বৰূপ, পৰাশক্তিযুক্ত গুৰুদেৱলৈ প্ৰণাম—যি সহস্ৰাৰ মহাপদ্মত অধিষ্ঠিত, নাদ-বিন্দুৰ দ্বয়তত্ত্বে সমন্বিত।

Verse 92

विलसन्मातृकावर्णे वराभयकराय च । प्ररमाद्ये च गुरवे सहस्रं विनिवेदयेत् ॥ ९२ ॥

মাতৃকা-বৰ্ণে দীপ্ত, বৰ আৰু অভয় দান কৰা কৰযুক্ত, আদ্য আৰু শ্ৰেষ্ঠ গুৰুদেৱলৈ সহস্ৰ (জপ/আহুতি) নিবেদন কৰা উচিত।

Verse 93

चुलुकेंऽबु पुनर्द्धृत्वा स्वभावादेव सिध्यतः । एकविंशतिसाहस्रप्रमितस्य जपस्य च ॥ ९३ ॥

পুনৰ এক চুলুক পানী লৈ এই ক্ৰিয়া স্বভাৱতে সিদ্ধ হয়; তেনেদৰে একুশ সহস্ৰ পৰিমিত জপো সিদ্ধ হয়।

Verse 94

षट्शताधिकसंख्या स्यादजपाया विभागशः । संकल्पेन मोक्षदाता विष्णुर्मे प्रीयतामिति ॥ ९४ ॥

বিভাগ অনুসাৰে অজপাৰ সংখ্যা ছয়শৰ অলপ অধিক বুলি কোৱা হয়। “মোক্ষদাতা বিষ্ণু মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক” এই সংকল্পেৰে ইয়াৰ অনুশীলন কৰা উচিত।

Verse 95

अस्याः संकल्पमात्रेण महापापैः प्रमुच्यते । ब्रह्मैवाहं न संसारी नित्यमुक्तो न शोकभाक् ॥ ९५ ॥

ইয়াৰ কেৱল সংকল্পমাত্ৰে মহাপাপৰ পৰা মুক্তি হয়। (বোধ:) “মই ব্ৰহ্মই; মই সংসাৰী নহয়; মই নিত্যমুক্ত, শোকৰ ভাগী নহয়।”

Verse 96

सञ्चिदानंदरूपोऽहमात्मानमिति भावयेत् । ततः समाचरेद्देहकृत्यं देवार्चनं तथा ॥ ९६ ॥

“মই সচ্চিদানন্দ-স্বৰূপ আত্মা”—এই ভাব নিত্য ধাৰণ কৰিব। তাৰ পাছত বিধিমতে দেহকৰ্ম আৰু দেৱাৰ্চনাও সম্পন্ন কৰিব।

Verse 97

तद्धिधानं प्रवक्ष्यामि सदाचारस्य लक्षणम् ॥ ९७ ॥

এতিয়া মই সেই বিধান বৰ্ণনা কৰিম—যিয়ে সদাচাৰৰ লক্ষণ প্ৰকাশ কৰে।