The Characteristics of Devotion to Hari

Verse 1

नारद उवाच । समाख्यातानि सर्वाणि योगाङ्गानि महामुने । इदानीमपि सर्वज्ञ यत्पृच्छामि तदुच्यताम् 1. ॥ १ ॥

নাৰদে ক’লে—হে মহামুনি, যোগৰ সকলো অংগ ব্যাখ্যা কৰা হ’ল। এতিয়াও, হে সৰ্বজ্ঞ, মই যি সুধিছোঁ সেয়া কৃপা কৰি কওক।

Verse 2

योगो भक्तिमतामेव सिध्यतीति त्वयोदितम् । यस्य तुष्यति सर्वेशस्तस्य भक्तिश्च शाश्वतम् ॥ २ ॥

আপুনি কৈছে—যোগ কেৱল ভক্তিমানৰেই সিদ্ধ হয়। যাৰ ওপৰত সৰ্বেশ্বৰ সন্তুষ্ট হন, তাৰ ভক্তি চিৰস্থায়ী হয়।

Verse 3

यथा तुष्यति सर्वेशो देवदेवो जनार्दनः । तन्ममाख्याहि सर्वज्ञ मुने कारुण्यवारिधे ॥ ३ ॥

হে সৰ্বজ্ঞ মুনি, কৰুণাৰ সাগৰ, কিদৰে সৰ্বেশ্বৰ দেবদেব জনাৰ্দন সন্তুষ্ট হয়, সেয়া মোক কওক।

Verse 4

सनक उवाच । नारायणं परं देवं सच्चिदानन्दविग्रहम् । भज सर्वात्मना विप्र यदि मुक्तिमभीप्ससि ॥ ४ ॥

সনকে ক’লে—হে বিপ্ৰ, যদি মুক্তি বিচাৰা, তেন্তে সচ্চিদানন্দ-স্বরূপ পৰমদেৱ নাৰায়ণক সৰ্বাত্মভাৱে ভজ।

Verse 5

रिपवस्तं न हिंसन्ति न बाधन्ते ग्रहाश्च तम् । राक्षसाश्च न चेक्षन्ते नरं विष्णुपरायणम् ॥ ५ ॥

যি নৰ বিষ্ণুপৰায়ণ, তাক শত্রুৱে হিংসা নকৰে, গ্ৰহেও পীড়া নিদিয়ে; ৰাক্ষসেও তাক চাবলৈ সাহস নকৰে।

Verse 6

भक्तिर्दृढा भवेद्यस्य देवदेवे जनार्दने । श्रैयांसि तस्य सिध्यन्ति भक्तिमन्तोऽधिकास्ततः ॥ ६ ॥

যাৰ দেৱদেৱ জনাৰ্দনত ভক্তি দৃঢ় হয়, তাৰ সকলো শ্ৰেয় আৰু মঙ্গলসিদ্ধি সম্পূৰ্ণ হয়; কিয়নো ভক্তসকলেই সকলোতকৈ শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 7

पादौ तौ सफलौ पुंसां यौ विष्णुगृहगामिनौ । तौ करौ सफलौ ज्ञेयौ विष्णुपूजापरौ तु यौ ॥ ७ ॥

মানুহৰ সেই দুটা পা-ই সাৰ্থক, যি বিষ্ণুগৃহ (মন্দিৰ)লৈ যায়; আৰু বিষ্ণুপূজাত তৎপৰ সেই দুটা হাতো সাৰ্থক বুলি জানিবা।

Verse 8

ते नेत्रे सुफले पुंसां पश्यतो ये जनार्दनम् । सा जिह्वा प्रोच्यते सद्भिर्हरिनामपरा तु या ॥ ८ ॥

জনাৰ্দনৰ দৰ্শন কৰা মানুহৰ সেই চকুৱেই সাৰ্থক; আৰু হৰিনামত পৰায়ণ থকা জিভাকেই সজ্জনে সত্য জিভা বুলি কয়।

Verse 9

सत्यं सत्यं पुनः सत्यमुद्धृत्य भुजमुच्यते । तत्त्वं गुरुसमं नास्ति न देवः केशवात्परः ॥ ९ ॥

সত্য, সত্য, পুনৰ সত্য—ভুজা তুলি মই ঘোষণা কৰোঁ। গুৰুৰ সমান কোনো তত্ত্ব নাই, আৰু কেশৱৰ ওপৰত কোনো দেৱ নাই।

Verse 10

सत्यं वच्मि हितं वच्मि सारं वच्मि पुनःपुनः । असारेऽस्मिस्तु संसारे सत्यं हरिसमर्चनम् ॥ १० ॥

মই সত্য কওঁ, হিত কওঁ, সাৰ কথা পুনৰ পুনৰ কওঁ: এই অসাৰ সংসাৰত সত্য হৈছে কেৱল হৰিৰ সমৰ্চন (আৰাধনা)।

Verse 11

संसारपाशं सुदृढं महामोहप्रदायकम् । हरिभक्तिकुठारेण च्छित्त्वात्यन्तसुखी भव ॥ ११ ॥

মহামোহ জন্মোৱা দৃঢ় সংসাৰ-পাশ হৰিভক্তিৰ কুঠাৰেৰে ছেদন কৰি তুমি পৰম সুখী হোৱা।

Verse 12

तन्मनः संयुतं विष्णौ सा वाणी यत्परायणा । ते श्रोत्रे तत्कथासारपूरिते लोकवन्दिते ॥ १२ ॥

বিষ্ণুত যুক্ত মন ধন্য; তাতেই পৰায়ণ বাণী ধন্য। তেওঁৰ কথাৰ সাৰে পূৰ্ণ, লোকবন্দিত কৰ্ণ ধন্য।

Verse 13

आनन्दमक्षरं शून्यमवस्थात्रितयैरपि । आकाशमध्यगं देवं भज नारद सन्ततम् ॥ १३ ॥

হে নাৰদ! যি দেৱ আনন্দস্বৰূপ, অক্ষয়, উপাধিশূন্য, জাগ্ৰৎ-স্বপ্ন-সুষুপ্তি তিন অৱস্থাৰো অতীত, আৰু আকাশমধ্যগ (সৰ্বব্যাপী)—তাঁক নিৰন্তৰ ভজ।

Verse 14

स्थानं न शक्यते यस्य स्वरूपं वा कदाचन । निर्देष्टुं मुनिशार्दूल द्र ष्टुं वाप्यकृतात्मभिः ॥ १४ ॥

হে মুনিশাৰ্দূল! যাঁৰ স্থান বা স্বৰূপ কেতিয়াও নিখুঁতকৈ নিৰ্দেশ কৰিব নোৱাৰি; আৰু অশুদ্ধ অকৰিতাত্মা লোকেও তাঁক দৰ্শন কৰিব নোৱাৰে।

Verse 15

समस्तैः करणैर्युक्तो वर्त्ततेऽसौ यदा तदा । जाग्रदित्युच्यते सद्भिरन्तर्यामी सनातनः ॥ १५ ॥

যেতিয়া সেই সনাতন অন্তৰ্যামী সকলো ইন্দ্ৰিয়-কৰণসহ কাৰ্য কৰে, তেতিয়া সজ্জনে সেই অৱস্থাক ‘জাগ্ৰৎ’ বুলি কয়।

Verse 16

यदान्तःकरणैर्युक्तः स्वेच्छया विचरत्यसौ । स्वपन्नित्युच्यते ह्यात्मा यदा स्वापविवर्जितः ॥ १६ ॥

যেতিয়া আত্মা মন-বুদ্ধি-অহংকাৰ-চিত্ত আদি অন্তঃকৰণসমূহৰ সৈতে যুক্ত হৈ স্বেচ্ছাই বিচৰণ কৰে, তেতিয়া তাক ‘নিত্য-স্বপ্নশীল’ বোলা হয়; আৰু যেতিয়া সি নিদ্ৰাবর্জিত, তেতিয়া সি ‘স্বাপাতীত’ আত্মা।

Verse 17

न बाह्यकरणैर्युक्तो न चान्तः करणैस्तथा । अस्वरूपो यदात्मासौ पुण्यापुण्यविवर्जितः ॥ १७ ॥

সেই আত্মা বাহ্য ইন্দ্ৰিয়সমূহৰ সৈতে যুক্ত নহয়, অন্তঃকৰণৰ সৈতেো তেনে নহয়। যেতিয়া আত্মা কোনো বিশেষ ৰূপত সীমাবদ্ধ নহয়, তেতিয়া সি পুণ্য-পাপ দুয়োটাৰ পৰা মুক্ত থাকে।

Verse 18

सर्वोपाधिविनिर्मुक्तो ह्यानन्दो निर्गुणो विभुः । परब्रह्ममयो देवः सुषुप्त इति गीयते ॥ १८ ॥

সকলো উপাধিৰ পৰা মুক্ত, তেওঁ আনন্দস্বৰূপ, নিৰ্গুণ আৰু সৰ্বব্যাপী। পৰব্ৰহ্মময় সেই দেৱক ‘সুষুপ্তি’ অৱস্থা বুলি গীত কৰা হয়।

Verse 19

भावनामयमेतद्वै जगत्स्थावरजङ्गमम् । विद्युद्विलोलं विप्रेन्द्र भज तस्माज्जनार्दनम् ॥ १९ ॥

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ! স্থাৱৰ-জংগমসহ এই সমগ্ৰ জগত ভাবনাময়; বিদ্যুতৰ ঝলকৰ দৰে চঞ্চল। সেয়ে জনাৰ্দনৰ ভজন কৰা।

Verse 20

अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यापरिग्रहौ । वर्तन्ते यस्य तस्यैव तुष्यते जगतां पतिः ॥ २० ॥

যাৰ ভিতৰত অহিংসা, সত্য, অস্তেয়, ব্ৰহ্মচৰ্য আৰু অপৰিগ্ৰহ দৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত—তেওঁৰ ওপৰতে জগতৰ পতি ভগৱান প্ৰসন্ন হয়।

Verse 21

सर्वभूतदयायुक्तो विप्रपूजा परायणः । तस्य तुष्टो जगन्नाथो मधुकैटभमर्दनः ॥ २१ ॥

যি সকলো জীৱৰ প্ৰতি দয়াযুক্ত আৰু বিপ্ৰপূজাত পৰায়ণ, তেনে জনৰ ওপৰত জগন্নাথ—মধু-কৈটভমৰ্দন—প্ৰসন্ন হয়।

Verse 22

सत्कथायां च रमते सत्कथां च करोति यः । सत्सङ्गो निरहङ्कारस्तस्य प्रीतो रमापतिः ॥ २२ ॥

যি সৎকথাত ৰমে আৰু সৎকথাৰ প্ৰৱৰ্তনো কৰে, যি সৎসঙ্গী আৰু নিৰহংকাৰ—তেনে জনৰ ওপৰত ৰমাপতি (বিষ্ণু) প্ৰীত হয়।

Verse 23

नामसङ्कीर्त्तनं विष्णोः क्षुत्तृट्प्रस्खलितादिषु । करोति सततं यस्तु तस्य प्रीतो ह्यधोक्षजः ॥ २३ ॥

ক্ষুধা, তৃষ্ণা, হোঁচট আদি অৱস্থাতো যি সদায় বিষ্ণুৰ নামসংকীৰ্তন কৰে—তেনে জনৰ ওপৰত অধোক্ষজ প্ৰভু প্ৰীত হয়।

Verse 24

या तु नारी पतिप्राणा पतिपूजापरायणा । तस्यास्तुष्टो जगन्नाथो ददाति स्वपदं मुने ॥ २४ ॥

হে মুনি! যি নাৰী পতিকেই প্ৰাণ বুলি মানে আৰু পতিপূজা-সেৱাত পৰায়ণ, তেনে নাৰীৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হৈ জগন্নাথ নিজ পৰম পদ দান কৰে।

Verse 25

असूयारहिता ये तु ह्यहङ्कारविवर्जिताः । देवपूजापराश्चैव तेषां तुष्यति केशवः ॥ २५ ॥

যিসকল অসূয়াৰহিত (ঈৰ্ষামুক্ত), অহংকাৰবিবর্জিত আৰু দেৱপূজাত পৰায়ণ—তেওঁলোকৰ ওপৰত কেশৱ প্ৰসন্ন হয়।

Verse 26

तस्माच्छृणुष्व देवर्षे भजस्व सततं हरिम् । मा कुरुष्व ह्यहङ्कारं विद्युल्लोलश्रिया वृथा ॥ २६ ॥

সেয়ে, হে দেৱর্ষি, মন দি শুনা আৰু সদায় হৰিৰ ভজন কৰা। অহংকাৰ নকৰিবা; বিজুলীৰ দৰে চঞ্চল শ্ৰী-সম্পদৰ বাবে ব্যৰ্থ গৰ্ব নিষ্ফল।

Verse 27

शरीरं मृत्युसंयुक्तं जीवनं चाति चञ्चलम् । राजादिभिर्धनं बाध्यं सम्पदः क्षणभङ्गुराः ॥ २७ ॥

এই দেহ মৃত্যু-সংযুক্ত, আৰু জীৱন অতি চঞ্চল। ধন ৰজা আদি লোকৰ দ্বাৰা কেঢ়ি ল’ব পাৰি; সকলো সম্পদ ক্ষণভঙ্গুৰ।

Verse 28

किं न पश्यसि देवर्षे ह्यायुषार्द्धं तु निद्र या । हतं च भोजनाद्यैश्च कियदायुः समाहृतम् ॥ २८ ॥

হে দেৱর্ষি, তুমি নেদেখা নে—আয়ুৰ অর্ধেক নিদ্ৰাত নষ্ট হয়? আহাৰ আদি বিষয়তোও ক্ষয় হয়; তেন্তে পৰম উদ্দেশ্যৰ বাবে কিমান আয়ু সঞ্চিত থাকে?

Verse 29

कियदायुर्बालभावाद् वृद्धभावात्कियद् बृथा । कियद्विषयभोगैश्च कदा धर्मान्करिष्यति ॥ २९ ॥

কিমান আয়ু শৈশৱত যায়, কিমান বাৰ্ধক্যত, আৰু কিমান ব্যৰ্থ নষ্ট হয়। কিমান বিষয়ভোগত কটে—তেন্তে মানুহ কেতিয়া ধৰ্ম আচৰণ কৰিব?

Verse 30

बालभावे च वार्द्धक्ये न घटेताच्युतार्चनम् । वयस्येव ततो धर्मान्कुरु त्वमनहङ्कृतः ॥ ३० ॥

শৈশৱ আৰু বাৰ্ধক্যত অচ্যুতৰ আৰাধনা যথাযথ নহয়। সেয়ে যৌৱনত থাকোঁতেই অহংকাৰবিহীন হৈ ধৰ্মকৰ্ম কৰা।

Verse 31

मा विनाशं व्रज मुने मग्नः संसारगह्वरे । वपुर्विनाशनिलयमापदां परमं पदम् ॥ ३१ ॥

হে মুনি, সংসাৰ-ৰূপ গহ্বৰত নিমগ্ন হৈ বিনাশলৈ নাযাবা। এই দেহ ক্ষয়ৰ নিবাস, আপদাৰ পৰম আসন।

Verse 32

शरीरं भोगनिलयं मलाद्यैः परिदूषितम् । किमर्थं शाश्वतधिया कुर्यात्पापं नरो वृथा ॥ ३२ ॥

এই দেহ ভোগৰ নিবাস আৰু মল আদি দ্বাৰা সম্পূৰ্ণ দুষিত। তেন্তে শাশ্বতৰ বোধ থকা মানুহে ব্যৰ্থ পাপ কিয় কৰিব?

Verse 33

असारभूते संसारे नानादुःखसमन्विते । विश्वासो नात्र कर्त्तव्यो निश्चितं मृत्युसङ्कुले ॥ ३३ ॥

নানাবিধ দুখেৰে ভৰা এই অসাৰ সংসাৰত একো বিশ্বাস নকৰিবা; ই নিশ্চিতভাৱে মৃত্যুৰে সংকুল।

Verse 34

तस्माच्छृणुष्व विप्रेन्द्र सत्यमेतद् ब्रवीम्यहम् । देहयोगनिवृत्यर्थं सद्य एव जनार्दनम् ॥ ३४ ॥

সেয়ে হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, শুনা—মই এই সত্য কওঁ: দেহ-বন্ধনৰ নিবৃত্তিৰ বাবে এতিয়াই জনাৰ্দনৰ শৰণ লোৱা।

Verse 35

मानं त्यक्त्वा तथा लोभं कामक्रोधविवर्जितः । भजस्व सततं विष्णुं मानुष्यमतिदुर्लभम् ॥ ३५ ॥

মান আৰু লোভ ত্যাগ কৰি, কাম-ক্রোধ বর্জন কৰা। সদায় বিষ্ণুৰ ভজন কৰা; মানৱজন্ম অতি দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 36

कोटिजन्मसहस्रेषु स्थावरादिषु सत्तम । सम्भ्रान्तस्य तु मानुष्यं कथञ्चित्परिलभ्यते ॥ ३६ ॥

হে সত্তম! স্থাবৰাদি যোনিত সহস্ৰ—কোটি জন্মৰ পাছত, অন্তৰত জাগ্ৰত হোৱা জীৱে কোনো মতে মানৱজন্ম লাভ কৰে।

Verse 37

तत्रापि देवताबुद्धिर्दानबुद्धिश्च सत्तम । भोगबुद्धिस्तथा नॄणां जन्मान्तरतपः फलम् ॥ ३७ ॥

হে সত্তম! সেই মানৱদেহতো দেৱতাপ্ৰতি শ্ৰদ্ধা, দানবুদ্ধি আৰু মানুহৰ ভোগাসক্তি—এই সকলো পূৰ্বজন্মৰ তপস্যাৰ ফল।

Verse 38

मानुष्यं दुर्लभं प्राप्य यो हरिं नार्चयेत्सकृत् । मूर्खः कोऽस्ति परस्तस्माज्जडबुद्धिरचेतनः ॥ ३८ ॥

দুৰ্লভ মানৱদেহ পাইও যি হৰিৰ একবাৰো অৰ্চনা নকৰে, তাতকৈ ডাঙৰ মূৰ্খ কোন? জড়বুদ্ধি, বিবেকহীন!

Verse 39

दुर्लभं प्राप्य मानुष्यं नार्चयन्ति च ये हरिम् । तेषामतीव मूर्खाणां विवेकः कुत्र तिष्ठति ॥ ३९ ॥

দুৰ্লভ মানৱজন্ম পাইও যিসকলে হৰিৰ অৰ্চনা নকৰে, সেই অতি মূৰ্খসকলৰ বিবেক ক’ত থাকে?

Verse 40

आराधितो जगन्नाथो ददात्यभिमतं फलम् । कस्तं न पूजयेद्विप्र संसाराग्निप्रदीपितः ॥ ४० ॥

আৰাধিত হলে জগন্নাথ অভীষ্ট ফল দান কৰে। হে বিপ্ৰ! সংসাৰাগ্নিত দগ্ধ কোনে আছে যে তেওঁৰ পূজা নকৰে?

Verse 41

चण्डालोऽपि मुनिश्रेष्ठ विष्णुभक्तो द्विजाधिकः । विष्णुभक्तिविहीनश्च द्विजोऽपि श्वपचाधमः ॥ ४१ ॥

হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! চাণ্ডালেও যদি বিষ্ণুভক্ত হয়, তেন্তে সি দ্বিজতকৈও শ্ৰেষ্ঠ; আৰু বিষ্ণুভক্তিহীন দ্বিজ নিশ্চয় শ্বপচসম অধম।

Verse 42

तस्मात्कामादिकं त्यक्त्वा भजेत हरिमव्ययम् । यस्मिंस्तुष्टेऽखिलं तुष्येद्यतः सर्वगतो हरिः ॥ ४२ ॥

সেয়ে কামাদি দোষ ত্যাগ কৰি অব্যয় হৰিৰ ভজন কৰা উচিত; কিয়নো যাঁৰ তুষ্টিত সকলো তুষ্ট হয়, সেই হৰি সৰ্বগতে ব্যাপ্ত।

Verse 43

यथा हस्तिपदे सर्वं पदमात्रं प्रलीयते । तथा चराचरं विश्वं विष्णावेव प्रलीयते ॥ ४३ ॥

যেনে হাতীৰ পদচিহ্নত আন সকলো পদচিহ্ন অন্তর্ভুক্ত হয়, তেনেকৈ চল-অচল সমগ্ৰ বিশ্ব শেষত বিষ্ণুতেই লীন হয়।

Verse 44

आकाशेन यथा व्याप्तं जगत्स्थावरजङ्गमम् । तथैव हरिणा व्याप्तं विश्वमेतच्चराचरम् ॥ ४४ ॥

যেনে আকাশ স্থাৱৰ-জংগম জগতক ব্যাপি আছে, তেনেকৈ এই চল-অচল বিশ্ব হৰিৰে ব্যাপ্ত।

Verse 45

जन्मनो मरणं नॄणां जन्म वै मृत्युसाधनम् । उभे ते निकटे विद्धि तन्नाशो हरिसेवया ॥ ४५ ॥

মানুহৰ বাবে জন্মৰ পিছতেই মৃত্যু, আৰু জন্মেই মৃত্যুৰ কাৰণ। জানি থোৱা, এই দুয়ো অতি নিকট; ইয়াৰ নাশ হৰি-সেৱাৰে হয়।

Verse 46

ध्यातः स्मृतः पूजितो वा प्रणतो वा जनार्दनः । संसारपाशविच्छेदी कस्तं न प्रतिपूजयेत् ॥ ४६ ॥

ধ্যান কৰা হওক, স্মৰণ কৰা হওক, পূজা কৰা হওক বা প্ৰণাম কৰা হওক—জনাৰ্দনেই সংসাৰৰ পাশ ছেদন কৰে; তেন্তে কোনে তেওঁক প্ৰতিপূজা নকৰিব?

Verse 47

यन्नामोच्चारणादेव महापातकनाशनम् । यं समभ्यर्च्य विप्रर्षे मोक्षभागी भवेन्नरः ॥ ४७ ॥

হে বিপ্ৰৰ্ষে! যাঁৰ নাম উচ্চাৰণমাত্ৰেই মহাপাতক নাশ হয়; আৰু যাঁক সম্যক অর্চনা কৰিলে মানুহ মোক্ষৰ ভাগী হয়।

Verse 48

अहो चित्रमहो चित्रमहो चित्रमिदं द्विज । हरिनाम्नि स्थिते लोकः संसारे परिवर्त्तते ॥ ४८ ॥

আহা, কিমান আশ্চৰ্য—কিমানেই আশ্চৰ্য, হে দ্বিজ! হৰিনাম স্থিত থাকিলে সংসাৰৰ আবর্তত থাকিও লোক পৰিৱর্তিত হয়।

Verse 49

भूयो भूयोऽपि वक्ष्यामि सत्यमेतत्तपोधन । नीयमानो यमभटैरशक्तो धर्मसाधनैः ॥ ४९ ॥

হে তপোধন! মই বাৰে বাৰে কওঁ—এইটো সত্য: যমভটসকলে টানি নিয়া সময়ত মানুহ ধৰ্মসাধনত অক্ষম হয়।

Verse 50

यावन्नेन्द्रि यवैकल्यं यावद्व्याधिर्न बाधते । तावदेवार्चयेद्विष्णुं यदि मुक्तिमभीप्सति ॥ ५० ॥

যেতিয়ালৈকে ইন্দ্ৰিয় দুৰ্বল নহয় আৰু যেতিয়ালৈকে ব্যাধিয়ে বাধা নিদিয়ে, তেতিয়ালৈকে—মোক্ষ কামনা থাকিলে—বিষ্ণুৰ বিলম্ব নকৰাকৈ অর্চনা কৰা উচিত।

Verse 51

मातुर्गर्भाद्विनिष्क्रान्तो यदा जन्तुस्तदैव हि । मृत्युः संनिहितो भूयात्तस्माद्धर्मपरो भवेत् ॥ ५१ ॥

মাতৃগৰ্ভৰ পৰা ওলাই অহা মুহূৰ্তৰ পৰাই জীৱৰ ওচৰত মৃত্যু সন্নিহিত থাকে; সেয়ে ধৰ্মপৰায়ণ হোৱা উচিত।

Verse 52

अहो कष्टमहो कष्टमहोकष्टमिदं वपुः । विनश्वरं समाज्ञाय धर्मं नैवाचरत्ययम् ॥ ५२ ॥

হায়, কিমান কষ্টদায়ক—কিমান কষ্টদায়ক এই দেহ! নশ্বৰ বুলি জানিও মানুহে ধৰ্ম আচৰণ নকৰে।

Verse 53

सत्यं सत्यं पुनःसत्यमुद्धृत्य भुजमुच्यते । दम्भाचारं परित्यज्य वासुदेवं समर्चयेत् ॥ ५३ ॥

সত্য, সত্য, পুনৰ সত্য—ভুজা তুলি এই কথা ঘোষণা কৰা হয়। দম্ভাচাৰ ত্যাগ কৰি বাসুদেৱক ভক্তিভাৱে পূজা কৰা উচিত।

Verse 54

भूयो भूयो हितं वच्मि भुजमुद्धृत्य नारद । विष्णुः सर्वात्मना पूज्यस्त्याज्यासूया तथानृतम् ॥ ५४ ॥

হে নাৰদ, মই পুনঃপুনঃ হিতকৰ বচন কওঁ—ভুজা তুলি: বিষ্ণুক সৰ্বান্তঃকৰণে পূজা কৰা উচিত; অসূয়া আৰু অসত্য ত্যাগ কৰা উচিত।

Verse 55

क्रोधमूलो मनस्तापः क्रोधः संसारबन्धनम् । धर्मक्षयकरः क्रोधस्तस्मात्तं परिवर्जयेत् ॥ ५५ ॥

মনস্তাপৰ মূল ক্ৰোধ; ক্ৰোধেই সংসাৰবন্ধন। ক্ৰোধে ধৰ্ম ক্ষয় কৰে; সেয়ে তাক সম্পূৰ্ণ ত্যাগ কৰা উচিত।

Verse 56

काममूलमिदं जन्म कामः पापस्य कारणम् । यशःक्षयकरः कामस्तस्मात्तं परिवर्जयेत् ॥ ५६ ॥

এই দেহধাৰী জন্ম কামনা-মূল। কাম পাপৰ কাৰণ আৰু যশৰ ক্ষয়কাৰী; সেয়ে তাক পৰিত্যাগ কৰা উচিত।

Verse 57

समस्तदुःखजालानां मात्सर्यं कारणं स्मृतम् । नरकाणां साधनं च तस्मात्तदपि सन्त्यजेत् ॥ ५७ ॥

সমস্ত দুখ-জালৰ কাৰণ মাত্সৰ্য (ঈৰ্ষা) বুলি স্মৃত। ই নৰকলৈ নিয়া সাধনো; সেয়ে তাকো সম্পূৰ্ণ ত্যাগ কৰা উচিত।

Verse 58

मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः । तस्मात्तदभिसंयोज्य परात्मनि सुखी भवेत् ॥ ५८ ॥

মনেই মানুহৰ বন্ধন আৰু মোক্ষৰ কাৰণ। সেয়ে সেই মনক পৰমাত্মাত যুক্ত কৰিলে মানুহ সুখী হয়।

Verse 59

अहो धैर्यमहो धैर्यमहो धैर्यमहो नृणाम् । विष्णौ स्थिते जगन्नाथे न भजन्ति मदोद्धताः ॥ ५९ ॥

আহো, মানুহৰ কি আশ্চৰ্য ধৃষ্টতা—কি ধৃষ্টতা—কি ধৃষ্টতা! জগন্নাথ বিষ্ণু উপস্থিত থাকিলেও অহংকাৰত উন্মত্তসকলে তাঁক ভজে নে।

Verse 60

अनाराध्य जगन्नाथं सर्वधातारमच्युतम् । संसारसागरे मग्नाः कथं पारं प्रयान्ति हि ॥ ६० ॥

জগন্নাথ—সৰ্বধাতা অচ্যুত—ক আৰাধনা নকৰিলে, সংসাৰসাগৰত নিমগ্ন লোক কেনেকৈ পাৰ পাব?

Verse 61

अच्युतानन्तगोविन्दनामोच्चारणभेषजात् । नश्यन्ति सकला रोगाः सत्यं सत्यं वदाम्यहम् ॥ ६१ ॥

অচ্যুত, অনন্ত আৰু গোবিন্দ—এই নামোচ্চাৰণ-ৰূপ ঔষধে সকলো ৰোগ নাশ হয়। সত্য, সত্যই—মই কওঁ।

Verse 62

नारायण जगन्नाथ वासुदेव जनार्दन । इतीरयन्ति ये नित्यं ते वै सर्वत्र वन्दिताः ॥ ६२ ॥

যিসকলে নিত্য নিৰন্তৰ ‘নাৰায়ণ, জগন্নাথ, বাসুদেৱ, জনাৰ্দন’ নাম উচ্চাৰণ কৰে, তেওঁলোক সত্যই সৰ্বত্ৰ বন্দিত হয়।

Verse 63

अद्यापि च मुनिश्रेष्ठ ब्रह्माद्या अपि देवताः । यत्प्रभावं न जानन्ति तं याहि शरणं मुने ॥ ६३ ॥

হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! আজিও ব্ৰহ্মা আদি দেবতাসকলেও তেওঁৰ প্ৰভাৱ সম্পূৰ্ণকৈ নাজানে। সেয়ে, হে মুনি, তেওঁৰেই শৰণ লওক।

Verse 64

अहो मौर्ख्यमहो मौर्ख्यमहो मौर्ख्यं दुरात्मनाम् । हृत्पद्मसंस्थितं विष्णुं न विजानन्ति नारद ॥ ६४ ॥

হায়! কিমান মূৰ্খতা, কিমান মূৰ্খতা—দুৰাত্মাসকলৰ এই ঘোৰ মূৰ্খতা! হৃদয়-পদ্মত অৱস্থিত বিষ্ণুক তেওঁলোকে চিনে নাপায়, হে নাৰদ।

Verse 65

शृणुष्व मुनिशार्दूल भूयो भूयो वदाम्यहम् । हरिः श्रद्धावतां तुष्येन्न धनैर्न च बान्धवैः ॥ ६५ ॥

শুনা, হে মুনিশাৰ্দূল! মই বাৰে বাৰে কওঁ: হৰি শ্ৰদ্ধাৱানসকলত সন্তুষ্ট হয়; ধনেৰে নহয়, আৰু কেৱল বান্ধৱ-বান্ধৱীৰেও নহয়।

Verse 66

बन्धुमत्वं धनाढ्यत्वं पुत्रवत्त्वं च सत्तम । विष्णुभक्तिमतां नॄणां भवेज्जन्मनि जन्मनि ॥ ६६ ॥

হে সত্তম! বিষ্ণুভক্ত নৰসকলৰ জন্মে জন্মে আত্মীয়-সমৃদ্ধি, মহাধন আৰু পুত্ৰসুখ লাভ হয়।

Verse 67

पापमूलमयं देहः पापकर्मरतस्तथा । एतद्विदित्वा सततं पूजनीयो जनार्दनः ॥ ६७ ॥

এই দেহ পাপৰ মূলৰ পৰা গঠিত, আৰু মানুহ পাপকর্মত আসক্ত। এই কথা জানি জনাৰ্দনক সদায় পূজা কৰা উচিত।

Verse 68

पुत्रमित्रकलत्राद्या बहवः स्युश्च संपदः । हरिपूजारतानां तु भवन्त्येव न संशयः ॥ ६८ ॥

পুত্ৰ, মিত্ৰ, পত্নী আদি আৰু বহু প্ৰকাৰৰ সম্পদ হ’ব পাৰে; কিন্তু হৰিপূজাত ৰতসকলৰ বাবে এইবোৰ নিশ্চয়েই লাভ হয়—সন্দেহ নাই।

Verse 69

इहामुत्र सुखप्रेप्सुः पूजयेत्सततं हरिम् । इहामुत्रासुखप्रेप्सुः परनिन्दापरो भवेत् ॥ ६९ ॥

যি ইহলোক আৰু পৰলোকত সুখ বিচাৰে, সি সদায় হৰিৰ পূজা কৰক। আৰু যি ইয়াত-তাত দুখ বিচাৰে, সি পৰনিন্দাত আসক্ত হয়।

Verse 70

धिग्जन्म भक्तिहीनानां देवदेवे जनार्दने । सत्पात्रदानशून्यं यत्तद्धनं धिक्पुनः पुनः ॥ ७० ॥

দেৱদেৱ জনাৰ্দনৰ প্ৰতি ভক্তিহীনসকলৰ জন্ম ধিক্কাৰযোগ্য। আৰু যি ধন সৎপাত্ৰক দানত নলাগে, সেই ধনো পুনঃপুনঃ ধিক্কাৰযোগ্য।

Verse 71

न नमेद्विष्णवे यस्य शरीरं कर्मभेदिने । पापानामाकरं तद्वै विज्ञेयं मुनिसत्तम ॥ ७१ ॥

যি বিষ্ণুক নমস্কাৰ নকৰে—যিজনে কৰ্ম অনুসাৰে দেহৰ ভেদ কৰে—হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, তাক নিশ্চয় পাপৰ আকৰ বুলি জানিবা।

Verse 72

सत्पात्रदानरहितं यद्द्र व्यं येन रक्षितम् । चौर्येण रक्षितमिव विद्धि लोकेषु निश्चितम् ॥ ७२ ॥

সৎপাত্ৰক দান নকৰাকৈ যি ধন কোনোবাই ৰক্ষা কৰে, লোকসমূহত তাক নিশ্চয় চৌৰ্যৰে ৰক্ষিত ধনৰ দৰে বুলি জানিবা।

Verse 73

तडिल्लोलश्रिया मत्ताः क्षणभङ्गुरशालिनः । नाराधयन्ति विश्वेशं पशुपाशविमोचकम् ॥ ७३ ॥

বিজুলীৰ দৰে চঞ্চল শ্ৰীত মত্ত আৰু ক্ষণভঙ্গুৰ সম্পদত আসক্ত লোকসকলে, পশুপাশবিমোচক বিশ্বেশ্বৰক আৰাধনা নকৰে।

Verse 74

सृष्टिस्तु विविधा प्रोक्ता देवासुरविभेदतः । हरिभक्तियुता दैवी तद्धीना ह्यासुरी महा ॥ ७४ ॥

দেৱ-অসুৰ ভেদ অনুসাৰে সৃষ্টিক বিভিন্ন বুলি কোৱা হৈছে। হৰিভক্তিযুক্ত সৃষ্টিই দৈৱী; তদহীন সৃষ্টিই মহা আসুৰী।

Verse 75

तस्माच्छृणुष्व विप्रेन्द्र हरिभक्तिपरायणाः । श्रेष्ठाः सर्वत्र विख्याता यतो भक्तिः सुदुर्लभा ॥ ७५ ॥

সেয়ে, হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, শুনা: যিসকল হৰিভক্তিত পৰায়ণ, তেওঁলোক সৰ্বত্ৰ শ্ৰেষ্ঠ আৰু বিখ্যাত; কিয়নো ভক্তি অতি দুৰ্লভ।

Verse 76

असूयारहिता ये च विप्रत्राणपरायणाः । कामादिरहिता ये च तेषां तुष्यति केशवः ॥ ७६ ॥

যিসকল ঈৰ্ষাহীন, ব্ৰাহ্মণসকলৰ ৰক্ষাত পৰায়ণ, আৰু কামাদি বিকাৰমুক্ত—তেওঁলোকত কেশৱ প্ৰসন্ন হয়।

Verse 77

सम्मार्जनादिना ये तु विष्णुशुश्रूषणे रताः । सत्पात्रदाननिरताः प्रयान्ति परमं पदम् ॥ ७७ ॥

যিসকল ঝাড়ু দিয়া-চাফা কৰা আদি সেৱাৰে বিষ্ণুশুশ্ৰূষাত ৰত আৰু সৎপাত্ৰত দানত নিৰত—তেওঁলোকে পৰম পদ লাভ কৰে।

Verse 78

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे हरिभक्ति लक्षणं नामचतुस्त्रिंशोऽध्यायः ॥ ३४ ॥

এইদৰে শ্ৰী বৃহন্নাৰদীয় পুৰাণৰ পূৰ্বভাগৰ প্ৰথম পাদত ‘হৰিভক্তি-লক্ষণ’ নামৰ চৌঁত্ৰিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।