Adhyaya 125
Purva BhagaFourth QuarterAdhyaya 12551 Verses

The Description of the Glory of the Purāṇa (Purāṇa-Māhātmya)

সূতে কয়—সনকাদি কুমাৰসকলে নাৰদৰ প্ৰশ্নক সন্মান কৰি শিৱলোকলৈ গৈ শিৱ-আগমৰ সাৰ লাভ কৰি ‘জীৱন্ত তীৰ্থ’ৰ দৰে বিচৰণ কৰে। নাৰদে তেওঁলোকৰ পৰা সাক্ষাৎকাৰ-জ্ঞান পাই ব্ৰহ্মাক নিবেদন কৰি কৈলাসলৈ যায়। কৈলাসৰ দিৱ্য বৰ্ণনা—দেৱবৃক্ষ, পখী, সিদ্ধ, অপ্সৰা আৰু অলকনন্দা—তাৰ পিছত নাৰদে কপৰ্দিন/বিৰূপাক্ষ/চন্দ্ৰশেখৰক যোগীসকলৰ মাজত আসীন দেখি দৰ্শন পায়। শিৱে স্নেহে গ্ৰহণ কৰে; নাৰদে পশু–পাশ বন্ধনৰ পৰা মুক্তিদায়ক শাম্ভৱ জ্ঞান বিচাৰে, শিৱে অষ্টাঙ্গ-যোগ উপদেশ দিয়ে। তাৰ পাছত নাৰদে নাৰায়ণৰ ওচৰত গৈ পুৰাণ-মাহাত্ম্য শোনে—বেদসম প্ৰামাণ্য, মন্দিৰ আৰু বিদ্বৎসভাত শ্ৰৱণ-পাঠৰ ফল, মথুৰা, প্ৰয়াগ, সেতু, কাঞ্চী, পুষ্কৰ আদি তীৰ্থযাত্ৰাৰ পুণ্য, আৰু বক্তাক দান, হোম, ব্ৰাহ্মণভোজনে সন্মান। শেষত নাৰায়ণক পৰম ঘোষণা কৰি নাৰদপুৰাণক পুৰাণসমূহৰ শ্ৰেষ্ঠ কোৱা হয়; যজ্ঞসত্ৰৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত সূত ব্যাসৰ ওচৰলৈ উভতি যায়।

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । इत्येवमुक्त्वा मुनिना हि पृष्टास्ते वै कुमाराः किल नारदेन । संपूजिताः शास्त्रविदां वरिष्ठाः कृताह्निका जग्मुरुमेशलोकम् ॥ १ ॥

সূত ক’লে—মুনি নাৰদে প্ৰশ্ন কৰাত কুমাৰসকলে এইদৰে কৈ উত্তৰ দিলে। শাস্ত্ৰবিদসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ তেওঁলোক সন্মানিত হৈ, নিত্যকৰ্ম সম্পন্ন কৰি, উমেশ (শিৱ)ৰ লোকলৈ গ’ল।

Verse 2

तत्रेशमग्र्यर्कनिभैर्मुनींद्रैः श्रीवामदेवादिभिरर्चितांघ्रिम् । सुरासुरेन्द्रैरभिवंद्यमुग्रं नत्वाज्ञया तस्य निषेदुरुर्व्याम् ॥ २ ॥

তাত তেওঁলোকে সেই উগ্ৰ ঈশ্বৰক দৰ্শন কৰিলে—যাঁৰ চৰণ শ্ৰীবামদেৱ আদি উদয়সূৰ্যসম দীপ্তিমান মুনীন্দ্ৰসকলে অৰ্চনা কৰিছিল, আৰু যাঁক দেৱাসুৰেন্দ্ৰসকলেও অভিবন্দনা কৰিছিল। সেই প্ৰভুক প্ৰণাম কৰি, তেওঁৰ আজ্ঞাত তেওঁলোকে ভূমিত বহিল।

Verse 3

श्रुत्वाथ तत्राखिलशास्त्रसारं शिवागमं ते पशुपाशमोक्षणम् । जग्मुस्ततो ज्ञानघनस्वरूपा नत्वा पुरारिं स्वपितुर्निकाशम् ॥ ३ ॥

তাত তেওঁলোকে সকলো শাস্ত্ৰৰ সাৰ, পশুপাশ-মোচনকাৰী শিৱাগম শ্ৰৱণ কৰিলে। জ্ঞানঘন স্বৰূপ তেওঁলোকে তাৰ পাছত প্ৰস্থান কৰি, ত্ৰিপুৰাৰিক প্ৰণাম কৰি নিজ পিতাৰ সন্নিধিলৈ গ’ল।

Verse 4

तत्पादपद्मे प्रणतिं विधाय पित्रापि सत्कृत्य सभाजितास्ते । लब्ध्वाशिषोऽद्यापि चरन्ति शश्वल्लोकेषु तीर्थानि च तीर्थभूताः ॥ ४ ॥

তেওঁৰ পদপদ্মত প্ৰণাম জনাই তেওঁলোক পিতাৰ দ্বাৰাও সৎকাৰ আৰু সন্মান লাভ কৰিলে। আশীৰ্বাদ পায় তেওঁলোকে আজিও নিৰন্তৰ লোকলোকান্তৰে তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰে আৰু নিজেই তীৰ্থস্বৰূপ হৈ থাকে।

Verse 5

जग्मुस्ततो वै बदरीवनान्ते सुरेन्द्रवर्गैरुपसेव्यमानम् । दध्युश्चिरं विष्णुपदाब्जमव्ययं ध्यायन्ति यद्यतयो वीतरागाः ॥ ५ ॥

তাৰ পাছত তেওঁলোকে বদৰীবনৰ অন্তৰ্ভাগত গ’ল, য’ত ইন্দ্ৰাদি দেৱগণ সেৱাত নিয়োজিত আছিল। তাত তেওঁলোকে বিষ্ণুৰ অব্যয় পদপদ্মক দীঘলীয়া সময় ধ্যান কৰিলে, যেনেকৈ বীতৰাগ যতিসকলে ধ্যান কৰে।

Verse 6

नारदोऽपि ततो विप्रा कुमारेभ्यः समीहितम् । लब्ध्वा ज्ञानं सविज्ञानं भृशं प्रीतमना ह्यभूत् ॥ ६ ॥

হে বিপ্ৰসকল! তেতিয়া নাৰদেও কুমাৰসকলৰ পৰা অভীষ্ট জ্ঞান—অনুভৱসহিত বিজ্ঞানযুক্ত জ্ঞান—লাভ কৰি অন্তৰে অতিশয় আনন্দিত হ’ল।

Verse 7

स तस्मात्स्वर्णदीतीरादागत्य पितुरन्तिके । प्रणम्य सत्कृतः पित्रा ब्रह्मणा निषसाद च ॥ ७ ॥

তাৰ পাছত তেওঁ স্বৰ্ণদী নদীৰ তীৰৰ পৰা আহি পিতাৰ সন্নিধিলৈ গ’ল। প্ৰণাম কৰাত পিতা ব্ৰহ্মাই তেওঁক সৎকাৰ কৰিলে, আৰু তেওঁ তাতে বহিল।

Verse 8

कुमारेभ्यः श्रुतं यच्च ज्ञानं विज्ञानसंयुतम् । वर्णयामास तत्त्वेन सोऽपि श्रुत्वा मुमोद च ॥ ८ ॥

কুমাৰসকলৰ পৰা তেওঁ যি জ্ঞান শুনিছিল—অনুভৱসিদ্ধ বিজ্ঞানসহ—সেয়া তেওঁ তত্ত্বানুসাৰে সত্যভাৱে বৰ্ণনা কৰিলে; আৰু আনজনেও সেয়া শুনি আনন্দিত হ’ল।

Verse 9

अथ प्रणम्य शिरसा लब्धाशीर्मुनिसत्तमः । आजगाम च कैलासं मुनिसिद्धनिषेवितम् ॥ ९ ॥

তাৰপিছত সেই মুনিশ্ৰেষ্ঠে শিৰ নত কৰি প্ৰণাম কৰি, আশীৰ্বাদ লাভ কৰি, মুনি আৰু সিদ্ধসকলে নিষেৱিত কৈলাস পৰ্বতলৈ গ’ল।

Verse 10

नानाश्चर्यमयं शश्वत्सर्वर्त्तुकुसुमद्रुमैः । मंदारैः पारिजातैश्च चंपकाशोकवंजुलैः ॥ १० ॥

সেই স্থান চিৰকাল নানা বিস্ময়ে পূৰ্ণ, সকলো ঋতুত ফুল ধৰা গছ-গছনিয়ে শোভিত—মন্দাৰ, পাৰিজাত, আৰু চম্পক, অশোক, বঞ্জুল আদি।

Verse 11

अन्यैश्च विविधैर्वृक्षैर्नानापक्षिगणावृतैः । वातोद्धूतशिखैः पांथानाह्वयद्भिरिवावृतम् ॥ ११ ॥

আৰু বহু প্ৰকাৰৰ গছ আছিল, নানাবিধ পখীৰ জাকত আৱৃত; বতাহত দুলা শিখৰবোৰ যেন পথৰ পন্থীসকলক আহ্বান জনাই আছিল।

Verse 12

नानामृगगणाकीर्णं सिद्धकिन्नरसंकुलम् । सरोभिः स्वच्छसलिलैर्लसत्कांचनपंकजैः ॥ १२ ॥

সেই স্থান নানা মৃগদলে পৰিপূৰ্ণ, সিদ্ধ আৰু কিন্নৰেৰে সংকুল; আৰু স্বচ্ছ জলৰ সৰোবৰে শোভিত, য’ত সুৱৰ্ণ পদ্ম উজ্জ্বলভাৱে দীপ্ত আছিল।

Verse 13

शोभितं सारसैर्हंसैश्चक्राह्वाद्यैर्निनादितम् । स्वर्द्धनीपातनि र्घृष्टं क्रीडद्भिश्चाप्सरोगणैः ॥ १३ ॥

সেই স্থান সাৰস আৰু হাঁহেৰে শোভিত আছিল, চক্ৰৱাক আদি পক্ষীৰ কলধ্বনিত মুখৰিত হৈছিল। তাত ক্ৰীড়াৰত অপ্সৰাগণৰ স্বৰ্ণালংকাৰৰ দীপ্তিয়ে স্থানখন অধিক উজ্জ্বল কৰি তুলিছিল।

Verse 14

सलिलेऽलकनंदायाः कुचकुंकुमपिंगले । आमोदमुदितैर्नागैः सलिलैः पुष्करोद्धृतैः ॥ १४ ॥

অলকনন্দাৰ জল—স্তনকুঙ্কুম সদৃশ ৰাগে পিঙ্গল হোৱা সেই সলিলত—সুগন্ধে মুদিত গজে শুঁড়েৰে পানী তুলি তুলি ক্ৰীড়া কৰিছিল।

Verse 15

स्नापयद्भिः करेणूश्च कलभांश्च समाकुले । अथ श्वेताभ्रसदृशे श्रृंगे तस्य च भूभृतः ॥ १५ ॥

তাত হাতিনীসকলে নিজৰ পোৱালিক স্নান কৰাই আছিল, সেয়ে পোৱালিসহ সেই ঠাই গিৰাকী হৈ পৰিছিল। তাৰ পাছত সেই পৰ্বতৰ শ্বেত-মেঘ সদৃশ শিখৰত (কথা) আগবাঢ়ে।

Verse 16

वटं कालाभ्रसदृशं ददर्श शतयोजनम् । तस्याधस्तात्समासीनं योगिमण्डलमध्यगम् ॥ १६ ॥

সেয়ে ক’লা মেঘপুঞ্জ সদৃশ, শত যোজন বিস্তৃত এক বটবৃক্ষ দেখিলে। তাৰ তলত যোগীমণ্ডলৰ মধ্যভাগত আসীন এক মহাপুৰুষক সি দৰ্শন কৰিলে।

Verse 17

कपर्दिनं विरूपाक्ष व्याघ्रचर्मांबरावृतम् । भूतिभूषितसर्वांगं नागभूषणभूषितम् ॥ १७ ॥

সেয়ে কপৰ্দী, বিরূপাক্ষ—ব্যাঘ্ৰচৰ্মৰ বস্ত্ৰে আবৃত—সেই প্ৰভুক দেখিলে; যাঁৰ সৰ্বাঙ্গ ভস্মে বিভূষিত আৰু যিনি নাগকেই অলংকাৰৰূপে ধাৰণ কৰিছে।

Verse 18

रुद्राक्षमालया शश्वच्छोभितं चंद्रशेखरम् । तं दृष्ट्वा नारदो विप्रा भक्तिनम्रात्मकंधरः ॥ १८ ॥

হে বিপ্ৰসকল, ৰুদ্ৰাক্ষমালাৰে সদায় শোভিত চন্দ্ৰশেখৰ (শিৱ)ক দেখি নাৰদ ভক্তিত নম্ৰ হৈ মস্তক নত কৰি প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 19

ननाम् शिरसा तस्य पादयोर्जगदीशितुः । ततः प्रसन्नमनसा स्तुत्वा वाग्भिर्वृषध्वजम् ॥ १९ ॥

তেওঁ জগদীশ্বৰৰ চৰণযুগলত শিৰ নত কৰি প্ৰণাম কৰিলে; তাৰ পাছত প্ৰসন্নচিত্তে বৃষধ্বজ (শিৱ)ক বাক্যৰে স্তৱ কৰিলে।

Verse 20

निषसादाज्ञया स्थाणोः सत्कृतो योगिभिस्तदा । अथापृच्छच्च कुशलं नारदं जगतां गुरुः ॥ २० ॥

তাৰ পাছত স্থাণু (শিৱ)ৰ আজ্ঞাত নাৰদ বহিল; তেতিয়া যোগীসকলে তেওঁক সৎকাৰ কৰিলে। তাৰপাছত জগতৰ গুৰুয়ে নাৰদৰ কুশল সুধিলে।

Verse 21

स च प्राह प्रसादेन भवतः सर्वमस्ति मे । सर्वेषां योगिवर्याणां श्रृण्वतां तत्र वाडवाः ॥ २१ ॥

তেওঁ ক’লে—“আপোনাৰ প্ৰসাদে মোৰ সকলো সিদ্ধ হৈছে।” তাত শ্ৰেষ্ঠ যোগীসকলে শুনি আছিল, আৰু বাডৱসকলেও (উপস্থিত মুনিগণ) সেয়া শুনিলে।

Verse 22

पप्रच्छ शांभवं ज्ञानं पशुपाशविमोक्षणम् । स शिवः सादरं तस्य भक्त्या संतुष्टमानसः ॥ २२ ॥

তেওঁ শাম্ভৱ জ্ঞান—পশু আৰু পাশৰ বন্ধন মোচন কৰা মুক্তিদায়ক বিদ্যা—বিষয়ে সুধিলে। সেই ভক্তিৰে সন্তুষ্ট শিৱে সাদৰে উত্তৰ দিলে।

Verse 23

योगमष्टांगसंयुक्तं प्राह प्रणतवत्सलः । स लब्ध्वा शांभवं ज्ञानं शंकराल्लोकशंकरात् ॥ २३ ॥

প্ৰণতজনৰ প্ৰতি স্নেহশীল তেওঁ অষ্টাঙ্গ-সংযুক্ত যোগ উপদেশ দিলে। লোকমঙ্গলকাৰী শংকৰৰ পৰা শাম্ভৱ জ্ঞান লাভ কৰি তেওঁ তাক প্ৰকাশ কৰিলে।

Verse 24

सुप्रसन्नमना नत्वा ययौ नारायणांतिकम् । तत्रापि नारदोऽभीक्ष्णं गतागतपरायणः ॥ २४ ॥

অতি প্ৰসন্ন মনে প্ৰণাম কৰি তেওঁ নাৰায়ণৰ সান্নিধ্যলৈ গ’ল। তাতো নাৰদে বাৰে বাৰে যাতায়াত কৰি নিৰন্তৰ সেৱাপৰায়ণ হৈ থাকিল।

Verse 25

सेवितं योगिभिः सिद्धैर्नारायणमतोषयत् । एतद्वः कीर्तितं विप्रा नारदीयं महन्मया ॥ २५ ॥

যোগী আৰু সিদ্ধ মহৰ্ষিসকলে সেৱা কৰা সেই (উপদেশ/গ্ৰন্থ) নাৰায়ণক প্ৰসন্ন কৰে। হে বিপ্ৰসকল, এই মহান নাৰদীয় (পুৰাণ) মই তোমালোকক এইদৰে কীৰ্তন কৰিলোঁ।

Verse 26

उपाख्यानं वेदसमं सर्वशास्त्रनिदर्शनम् । चतुष्पादसमायुक्तं श्रृण्वतां ज्ञानवर्द्धनम् ॥ २६ ॥

এই উপাখ্যান বেদসম পবিত্ৰ আৰু সকলো শাস্ত্ৰসাৰৰ নিদৰ্শন। চাৰি পাদে সম্পূৰ্ণ এই কাহিনী শুনোঁতাসকলৰ জ্ঞান বৃদ্ধি কৰে।

Verse 27

य एतत्कीर्तयेद्विप्रा नारदीयं शिवालये । समाजे द्विजमुख्यानां तथा केशवमंदिरे ॥ २७ ॥

হে বিপ্ৰসকল, যি কোনোবাই এই নাৰদীয় (পুৰাণ) শিৱালয়ত, শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকলৰ সভাত, অথবা কেশৱৰ মন্দিৰত কীৰ্তন কৰে—(সি মহাপুণ্য লাভ কৰে)।

Verse 28

मथुरायां प्रयागे च पुरुषोत्तमसन्निधौ । सेतौ काञ्च्यां कुशस्थल्यां गंगाद्वारे कुशस्थले ॥ २८ ॥

মথুৰাত, প্ৰয়াগত, পুৰুষোত্তমৰ সাক্ষাৎ সন্নিধানত; সেতুত, কাঞ্চীত, কুশস্থলীত, গঙ্গাদ্বাৰত আৰু কুশস্থলত—এই পবিত্ৰ স্থানসমূহত দিৱ্য সান্নিধ্যৰ মাহাত্ম্য ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 29

पुष्करेषु नदीतीरे यत्र कुत्रापि भक्तिमान् । स लभेत्सर्वयज्ञानां तीर्थानां च फलं महत् ॥ २९ ॥

পুষ্কৰৰ নদীতীৰত য’তে ক’তে ভক্তিমান থাকিলেও, সি সকলো যজ্ঞ আৰু সকলো তীৰ্থৰ মহৎ ফল লাভ কৰে।

Verse 30

दानानां चापि सर्वेषां तपसां वाप्यशेषतः । उपवासपरो वापि हविष्याशी जितेंद्रियः ॥ ३० ॥

যি সকলো দান আৰু সকলো তপস্যা সম্পূৰ্ণৰূপে পালন কৰে; অথবা উপবাসপৰায়ণ, হবিশ্য-আহাৰী আৰু ইন্দ্ৰিয়জয়ী হয়—(এনে শীল-আচৰণ ইয়াত কথিত)।

Verse 31

श्रोता चैव तथा वक्ता नारायणपरायणः । शिवभक्तिरतो वापि श्रृण्वन् सिद्धिमवाप्नुयात् ॥ ३१ ॥

শ্ৰোতা হওক বা বক্তা—যি নাৰায়ণপৰায়ণ; অথবা শিৱভক্তিত ৰত হলেও—ইয়াক শ্ৰৱণ কৰি সিদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 32

अस्निन्नशेषपुण्यानां सिद्धीनां च समुद्भवः । कथितः सर्वपापघ्नः पठतां श्रृण्वतां सदा ॥ ३२ ॥

ইয়াক সকলো পুণ্য আৰু সিদ্ধিৰ উদ্ভৱস্থান আৰু সকলো পাপৰ বিনাশক বুলি কোৱা হৈছে—যিসকলে সদায় পাঠ কৰে আৰু যিসকলে সদায় শ্ৰৱণ কৰে তেওঁলোকৰ বাবে।

Verse 33

कलिदोषहरं पुंसां सर्वसंपत्तिवर्द्धनम् । सर्वेषामीप्सितं चेदं सर्वज्ञानप्रकाशकम् ॥ ३३ ॥

এই উপদেশে মানুহৰ কলিযুগৰ দোষ নাশ কৰে, সকলো সম্পদ বৃদ্ধি কৰে, সকলোৰে ইচ্ছা পূৰ্ণ কৰে আৰু সকলো জ্ঞান প্ৰকাশ কৰে।

Verse 34

शैवानां वैष्णवानां च शाक्तानां सूयसेविनाम् । तथैव गाणपत्यानां वर्णाश्रमवतां द्विजाः ॥ ३४ ॥

শৈৱ আৰু বৈষ্ণৱৰ মাজত, শাক্ত আৰু সূৰ্যোপাসকৰ মাজত, আৰু তদ্ৰূপ গণপতি-ভক্তৰ মাজতো—বৰ্ণাশ্ৰমধৰ্মত স্থিত দ্বিজসকল আছে।

Verse 35

तपसां च व्रतानां च फलानां संप्रकाशकम् । मंत्राणां चैव यंत्राणां वेदांगानां विभागशः ॥ ३५ ॥

ই তপস্যা আৰু ব্ৰতৰ ফল স্পষ্ট কৰে; লগতে মন্ত্ৰ, যন্ত্ৰ আৰু বেদাঙ্গৰ বিভাগসমূহো ক্ৰমে প্ৰকাশ কৰে।

Verse 36

तथागमानां सांख्यानां वेदानां चैव संग्रहम् । य एतत्पठते भक्त्या श्रृणुयाद्वा समाहितः ॥ ३६ ॥

তদ্ৰূপ ইয়াত আগম, সাংখ্যশাস্ত্ৰ আৰু বেদৰো সংকলন আছে। যি ভক্তিৰে ইয়াক পঢ়ে, বা একাগ্ৰচিত্তে শুনে—(সেই পুণ্য লাভ কৰে)।

Verse 37

स लभेद्वांछितान्कामान्देवादिष्वपि दुर्लभान् । श्रुत्वेदं नारदीयं तु पुराणं वेदसंमितम् ॥ ३७ ॥

বেদসম্মত এই নাৰদীয় পুৰাণ শুনিলে মানুহে ইচ্ছিত কামনা—যি দেবতাসকলৰ মাজতো দুর্লভ—লাভ কৰে।

Verse 38

वाचकं पूजयेद्भक्त्या धनरत्नांशुकादिभिः । भूमिदानैर्गवां दानै रत्नदानैश्च संततम् ॥ ३८ ॥

ভক্তিৰে বাচকক ধন, ৰত্ন, বস্ত্ৰ আদি দি পূজা কৰিব লাগে; লগতে সদায় ভূমিদান, গোদান আৰু ৰত্নদানো কৰিব লাগে।

Verse 39

हस्त्यश्वरथदानैश्च प्रीणयेत्सततं गुरुम् । यस्तु व्याकुरुते विप्राः पुराणं धर्मसंग्रहम् ॥ ३९ ॥

হাতী, ঘোঁৰা আৰু ৰথ আদি দানৰে গুৰুক সদায় প্ৰসন্ন কৰিব লাগে। হে বিপ্ৰসকল! যিয়ে ধৰ্মসংগ্ৰহৰূপ এই পুৰাণ ব্যাখ্যা কৰে, সি বিশেষ পূজ্য।

Verse 40

चतुर्वर्गप्रदं नॄणां कोऽन्यस्तत्सदृशो गुरुः । कायेन मनसा वाचा धनाद्यैरपि संततम् ॥ ४० ॥

যি মানুহক চতুৰ্বৰ্গ (ধৰ্ম-অৰ্থ-কাম-মোক্ষ) প্ৰদান কৰে, তেনেকুৱা গুৰুৰ সমান আন কোন আছে? সেয়ে দেহ, মন, বাক্য আৰু ধনাদি দ্বাৰা সদায় সেৱা কৰিব লাগে।

Verse 41

प्रियं समाचरेत्तस्य गुरोर्द्धर्मोपदेशिनः । श्रुत्वा पुराणं विधिवद्धोमं कृत्वा सुरार्चनम् ॥ ४१ ॥

ধৰ্মোপদেশ দিয়া সেই গুৰুক যি প্ৰিয় লাগে তেনে আচৰণ কৰিব লাগে। পুৰাণ শুনি বিধিমতে হোম কৰি দেৱতাসকলৰ পূজা কৰিব লাগে।

Verse 42

ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाच्छतं मिष्टान्नपायसैः । दक्षिणां प्रददेच्छक्त्या भक्त्या प्रीयेत माधवः ॥ ४२ ॥

তাৰ পাছত মিঠাই আৰু পায়স দি এশজন ব্ৰাহ্মণক ভোজন কৰাব লাগে; আৰু সামৰ্থ্য অনুসাৰে দক্ষিণা দিব লাগে। এনে ভক্তিত মাধৱ (বিষ্ণু) প্ৰসন্ন হয়।

Verse 43

यथा श्रेष्ठा नदी गंगा पुष्करं च सरो यथा । काशी पुरी नगो मेरुर्देवो नारायणो हरिः ॥ ४३ ॥

যেনেকৈ নদীসমূহৰ মাজত গঙ্গা শ্ৰেষ্ঠ আৰু সৰোবৰসমূহৰ মাজত পুষ্কৰ; যেনেকৈ নগৰসমূহৰ মাজত কাশী আৰু পৰ্বতসমূহৰ মাজত মেরু উত্তম—তেনেকৈ দেৱসমূহৰ মাজত নাৰায়ণ (হৰি) পৰম।

Verse 44

कृतं युगं सामवेदो धेनुर्विप्रोऽन्नमंबु च । मार्गो मृगेंद्रः पुरुषोऽश्वत्थः प्रह्लाद आननम् ॥ ४४ ॥

কৃতযুগ, সামবেদ, ধেনু (গাই), ব্ৰাহ্মণ, অন্ন আৰু জল, পথ, মৃগেন্দ্ৰ (সিংহ), পুৰুষ, অশ্বত্থ (অশ্বত্থ গছ), প্ৰহ্লাদ আৰু মুখ—এই সকলো (শ্ৰেষ্ঠতাৰ) সম্বন্ধৰূপে কোৱা হৈছে।

Verse 45

उच्चैः श्रवा वसंतश्च जपः शेषोऽर्यमा धनुः । पावको विष्णुरिंद्रश्च कपिलो वाक्पतिः कविः ॥ ४५ ॥

তেওঁ উচ্চৈঃশ্ৰবা, তেওঁ বসন্ত, তেওঁ জপ; তেওঁ শেষ, তেওঁ আৰ্যমা, তেওঁ ধনু; তেওঁ পাবক (অগ্নি), তেওঁ বিষ্ণু, তেওঁ ইন্দ্ৰ; তেওঁ কপিল, তেওঁ বাক্পতি আৰু তেওঁ কবি (সৰ্বজ্ঞ দ্ৰষ্টা-কবি)।

Verse 46

अर्जुनो हनुमान्दर्भश्चित्तं चित्ररथोंऽबुजम् । उर्वशी कांचनं यद्वच्छ्रेष्टाश्चैते स्वजातिषु ॥ ४६ ॥

যেনেকৈ অৰ্জুন, হনুমান, দৰ্ভ-তৃণ, চিত্ত (মন), চিত্ৰৰথ, পদ্ম, উৰ্বশী আৰু কাঞ্চন (সোণ)—প্ৰত্যেকে নিজৰ নিজৰ শ্ৰেণীত শ্ৰেষ্ঠ বুলি গণ্য; তেনেকৈ এইবোৰো স্বজাতিত উত্তম বুলি মান্য।

Verse 47

तथैव नारदीयं तु पुराणेषु प्रकीर्तितम् । शांतिरस्तु शिवं चास्तु सर्वेषां वो द्विजोत्तमाः ॥ ४७ ॥

তেনেকৈ পুৰাণসমূহৰ মাজত ‘নাৰদীয়’ (নাৰদ পুৰাণ)ো প্ৰখ্যাত বুলি প্ৰকীৰ্তিত হৈছে। হে দ্বিজোত্তমসকল, তোমালোক সকলোৰে শান্তি হওক; মঙ্গল হওক।

Verse 48

गमिष्यामि गुरोः पांर्श्वं व्यासस्यामिततेजसः । इत्युक्त्वाभ्यर्चितः सूतः शौनकाद्यैर्महात्मभिः ॥ ४८ ॥

“মই মোৰ গুৰু, অপাৰ তেজস্বী ব্যাসদেৱৰ সান্নিধ্যলৈ যাম।” এইদৰে কৈ, শৌনক আদি মহাত্মাসকলৰ দ্বাৰা পূজিত-সম্মানিত সূত প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 49

आज्ञप्तश्च पुनः सर्वैर्दर्शनार्थं गुरोर्ययौ । तेऽपि सर्वे द्विजश्रेष्ठाः शौनकाद्याः समाहिताः । श्रुतं सम्यगनुष्ठाय तत्र तस्थुश्च सत्रिणः ॥ ४९ ॥

পুনৰায় সকলোৰে আজ্ঞা পাই তেওঁ গুৰুৰ দৰ্শনৰ বাবে গ’ল। আৰু শৌনক আদি শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকল একাগ্ৰচিত্তে, শুনা কথাখিনি যথাযথ অনুষ্ঠান কৰি, সত্রযাগৰ সত্রিণ হিচাপে তাতেই থাকিল।

Verse 50

कलिकल्मषविषनाशनं हरिं यो जपपूजनविधिभेषजोपसेवी । स तु निर्विषमनसा समेत्य यागं लभते सतमभीप्सितं हि लोकम् ॥ ५० ॥

যি জপ আৰু পূজাবিধিৰূপ ঔষধে ক’লিৰ পাপ-বিষ নাশ কৰা হৰিৰ সেৱা কৰে, সি বিষমুক্ত (নির্মল) মনৰে যাগ সম্পন্ন কৰি, নিশ্চয়েই অভীষ্ট সত্য লোক/পদ লাভ কৰে।

Verse 51

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे पुराणमहिमावर्णनं नाम पंचविंशोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १२५ ॥

এইদৰে শ্ৰীবৃহন্নাৰদীয় পুৰাণৰ বৃহদুপাখ্যানৰ চতুৰ্থ পাদত “পুৰাণ-মহিমা-বৰ্ণন” নামৰ একশ পঁচিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Frequently Asked Questions

It is presented as mokṣa-dharma par excellence: a liberating wisdom that cuts the paśu–pāśa fetters (the bound soul and its bonds). Its placement within Śiva’s instruction to Nārada authorizes the teaching through direct divine transmission and links Purāṇic listening/recitation to yogic release.

Hearing or reciting with devotion—especially in Śiva or Keśava temples or among learned twice-born—combined with guru-honoring acts (dakṣiṇā, gifts, land/cows/wealth), post-recitation homa and deity worship, and feeding brāhmaṇas according to capacity.

Nārada receives liberating instruction from Śiva (Śāmbhava-jñāna and yoga) and then repeatedly attends Nārāyaṇa; the merit statements explicitly include devotees of Nārāyaṇa and even devotees of Śiva, portraying the Purāṇa as a shared śāstric vehicle across sectarian disciplines.