
এই অধ্যায়ত সনাতনে এজন ব্রাহ্মণক চন্দ্ৰবছৰৰ দ্বাদশ মাসত পালিত অষ্টমী-কেন্দ্ৰিক ব্ৰতসমূহৰ ক্ৰম বৰ্ণনা কৰে। চৈত্র শুক্লাষ্টমীত ভৱানীৰ জন্মোৎসৱ—প্ৰদক্ষিণা, যাত্ৰা, দৰ্শন আৰু অশোক-বুদ বিধি (অশোকাষ্টমী/মহাষ্টমী)ৰে আৰম্ভ। বৈশাখ-জ্যেষ্ঠত উপবাস আৰু অপৰাজিতা দেৱী তথা শিৱ/দেৱী ৰূপৰ পূজা; আষাঢ়ত ৰাতিৰ জলস্নান, অভিষেক, ব্রাহ্মণভোজন আৰু স্বৰ্ণদক্ষিণাসহ বিস্তৃত কৰ্ম। ভাদ্ৰপদত সন্তানপ্ৰদ ব্ৰত, ‘দশাফল’ নামৰ দহদিনীয়া কৃষ্ণব্ৰত—১০৮ আহুতিৰ হোম, তুলসীপত্ৰ পূজা, পুৰিকা নৈবেদ্য, গুৰুদান আৰু দীঘলীয়া অনুশীলন; তাৰ পিছত সম্পূৰ্ণ কৃষ্ণ জন্মাষ্টমী বিধি—মণ্ডপ/মণ্ডল/কলশ স্থাপন, মধ্যৰাত্ৰি অভিষেক, নৈবেদ্য, জাগৰণ, প্ৰতিমাদান আৰু স্বৰ্ণধেনুদান। তাৰপিছত ৰাধাব্ৰত, দূৰ্বাষ্টমী (সন্তানমন্ত্ৰ), ১৬ দিনীয়া মহালক্ষ্মী ব্ৰত—১৬ গাঁঠৰ ডোৰক, উদ্যাপন, চন্দ্ৰাৰ্ঘ্য আৰু ষোড়শোপচাৰ। শেষত দুৰ্গা মহাষ্টমী, কৰকব্ৰত, গোপাষ্টমী, অনঘা বিধি, কালভৈৰৱ উপবাস, অষ্টকা শ্ৰাদ্ধ-শিৱপূজা, ভদ্ৰকালী/ভীষ্ম তৰ্পণ, ভীমা আৰু শিৱ-শিৱা পূজা, শীতলা অষ্টমীৰ মন্ত্ৰ-স্বৰূপ আদি উল্লেখ কৰি প্ৰতিমাস শিৱ-শিৱা অষ্টমী পূজাৰ সাধাৰণ বিধান দিয়া হৈছে।
Verse 1
सनातन उवाच । शुक्लाष्टम्यां चैत्रमासे भवान्याः प्रोच्यते जनिः । प्रदक्षिणशतं कृत्वा कार्यो यात्रामहोत्सवः ॥ १ ॥
সনাতন ক’লে—চৈত্ৰ মাহৰ শুক্ল অষ্টমীত ভবানীৰ জন্ম ঘোষণা কৰা হয়। এশ প্ৰদক্ষিণা কৰি দেৱীৰ যাত্ৰা-মহোৎসৱ কৰা উচিত।
Verse 2
दर्शनं जगदम्बायाः सर्वानंदप्रदं नृणाम् । अत्रैवाशो ककलिकाप्राशनं समुदाहृतम् ॥ २ ॥
জগদম্বাৰ দর্শনে মানুহক সৰ্বানন্দ প্ৰদান কৰে। ইয়াতেই ‘ককলিকা-প্ৰাশন’ নামৰ বিধি-আচাৰো উল্লেখ কৰা হৈছে।
Verse 3
अशोककलिकाश्चाष्टौ ये पिबंति पुनर्वसौ । चैत्रे मासि सिताष्टम्यां न ते शोकमवाप्नुयुः ॥ ३ ॥
চৈত্ৰ মাহৰ শুক্ল অষ্টমীত পুনৰ্বসু নক্ষত্ৰদিনে যিসকলে অশোক গছৰ আঠটা কুঁহি পান কৰে, তেওঁলোকে কেতিয়াও শোকত নপৰে।
Verse 4
महाष्टमीति च प्रोक्ता देव्याः पूजाविधानतः । वैशाखस्य सिताष्टम्यां समुपोष्यात्र वारिणा ॥ ४ ॥
দেৱীপূজাৰ বিধান অনুসাৰে এই ব্ৰতক ‘মহাষ্টমী’ বুলি কোৱা হয়। বৈশাখ মাহৰ শুক্ল অষ্টমীত ইয়াত নিয়মমতে উপবাস কৰি কেৱল পানীতেই থাকিব লাগে।
Verse 5
स्नात्वापराजितां देवीं मांसीबालकवारिभिः । स्नापयित्वार्च्य गन्धाद्यैर्नैवेद्यं शर्करामयम् ॥ ५ ॥
স্নান কৰি, মাংসী আৰু বালক মিশ্ৰিত সুগন্ধি পানীৰে অপৰাজিতা দেৱীক স্নাপিত কৰি, গন্ধ আদি দ্ৰব্যেৰে অৰ্চনা কৰি, চেনিৰে প্ৰস্তুত নৈবেদ্য নিবেদন কৰিব লাগে।
Verse 6
कुमारीर्भोजयेच्चापि नवम्यां पारणाग्रतः । ज्योतिर्मयविमानेन भ्राजमानो यथा रविः ॥ ६ ॥
নৱমীত পাৰণা কৰাৰ আগতে কুমাৰীসকলক ভোজন কৰাব লাগে; তেতিয়া সি সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান হৈ জ্যোতিৰ্ময় বিমানে উজ্জ্বল হয়।
Verse 7
लोकेषु विचरेद्विप्र देव्याश्चैव प्रसादतः । कृष्णाष्टम्यां ज्येष्ठमासे पूजयित्वा त्रिलोचनम् ॥ ७ ॥
হে বিপ্ৰ, দেৱীৰ প্ৰসাদে সি লোকসমূহত মুক্তভাৱে বিচৰণ কৰে; জ্যেষ্ঠ মাহৰ কৃষ্ণ অষ্টমীত ত্ৰিলোচন (শিৱ)ক পূজা কৰি।
Verse 8
शिवलोके वसेत्कल्पं सर्वदेवनमस्कृतः । ज्येष्ठशुक्ले तथाष्टम्यां यो देवीं पूजयेन्नरः ॥ ८ ॥
যি মানুহে জ্যৈষ্ঠ মাহৰ শুক্লপক্ষৰ অষ্টমীত ভক্তিভাৱে দেৱীৰ পূজা কৰে, সি সকলো দেৱতাৰ দ্বাৰা সন্মানিত হৈ শিৱলোকে এক কল্পকাল বাস কৰে।
Verse 9
स विमानेन चरति गन्धर्वाप्सरसां गणैः । शुक्लाष्टम्यां तथाऽषाढे स्नात्वा चैव निशांबुना ॥ ९ ॥
সি আষাঢ় মাহৰ শুক্ল অষ্টমীত নিশাৰ জলে স্নান কৰি গন্ধৰ্ব-অপ্সৰাৰ গণৰ সৈতে দিব্য বিমানে বিচৰণ কৰে।
Verse 10
तेनैव स्नापयेद्देवीं पूजयेच्च विधानतः । ततः शुद्धजलैः स्नाप्य विलिंपेत्सेंदुचंदनैः ॥ १० ॥
সেই পবিত্ৰ দ্ৰব্যৰে দেৱীক স্নান কৰাই বিধিমতে পূজা কৰিব; তাৰ পাছত শুদ্ধ জলে স্নান কৰাই চন্দ্ৰসম শীতল চন্দনৰ লেপ দিব।
Verse 11
नैवेद्यं शर्करोपेतं दत्वाऽचमनमर्पयेत् । भोजयित्वा ततो विप्रान्दत्वा स्वर्णं च दक्षिणाम् ॥ ११ ॥
শর্কৰাসহ নৈবেদ্য অৰ্পণ কৰি আচমনৰ জল সমৰ্পণ কৰিব; তাৰ পাছত বিপ্ৰসকলক ভোজন কৰাই দক্ষিণা হিচাপে সোণ দিব।
Verse 12
विसृज्य च ततः पश्चात्स्वयं भुंजीत वाग्यतः । एतद्व्रतं नरः कृत्वा देवीलोकमवाप्नुयात् ॥ १२ ॥
তাৰ পাছত নিৰ্ধাৰিত দান/বিসৰ্জন সম্পন্ন কৰি, বাক্সংযম ৰাখি নিজে আহাৰ কৰিব; এইদৰে ব্ৰত পালন কৰা মানুহে দেৱীলোক লাভ কৰে।
Verse 13
नभःशुक्लेतथाष्टम्यां देवीमिष्ट्वा विधानतः । क्षीरेण स्नापयित्वा च मिष्टान्नं विनिवेदयेत् ॥ १३ ॥
নভস মাহৰ শুক্লপক্ষৰ অষ্টমীত বিধি অনুসাৰে দেৱীক পূজা কৰি, গাখীৰে স্নান কৰাই, তাৰ পাছত মিষ্টান্ন নৈবেদ্য ৰূপে অৰ্পণ কৰিব।
Verse 14
ततो द्विजान् भोजयित्वा परेऽह्नि स्वयमप्युत । भुक्त्वा समापयेदद्व्रतं संततिवर्धनम् ॥ १४ ॥
তাৰ পাছত পৰদিন দ্বিজসকলক (ব্ৰাহ্মণসকলক) ভোজন কৰাই, নিজেও ভোজন কৰি; এইদৰে সন্ততি-বর্ধক এই ব্ৰত বিধিমতে সমাপ্ত কৰিব।
Verse 15
नभोमासे सिताष्टम्यां दशाफलमिति व्रतम् । उपवासं तु संकल्प्य स्नात्वा कृत्वा च नैत्यिकम् ॥ १५ ॥
নভোমাহৰ শুক্ল অষ্টমীত ‘দশাফল’ নামৰ ব্ৰত। উপবাসৰ সংকল্প কৰি স্নান কৰি নিত্যকৰ্ম সম্পন্ন কৰিব।
Verse 16
तुलस्याः कृष्णावर्णाया दलैर्दशभिरर्चयेत् । कृष्णं विष्णुं तथाऽनन्तं गोविन्दं गरुडध्वजम् ॥ १६ ॥
শ্যামবৰ্ণ তুলসীৰ দহটা পাতৰে অর্চনা কৰিব—কৃষ্ণ, বিষ্ণু, অনন্ত, গোবিন্দ আৰু গৰুড়ধ্বজ ৰূপে স্মৰণ কৰি।
Verse 17
दामोदरं हृषीकेशं पद्मनाभं हरिं प्रभुम् । एतैश्च नामभिर्नित्यं कृष्णदेवं समर्चयेत् ॥ १७ ॥
দামোদৰ, হৃষীকেশ, পদ্মনাভ, হৰি, প্ৰভু—এই দিৱ্য নামসমূহে নিত্য শ্ৰীকৃষ্ণদেৱক নিৰন্তৰ অর্চনা কৰিব।
Verse 18
नमस्कारं ततः कुर्यात्प्रदक्षिणसमन्वितम् । एवं दशदिनं कुर्याद्व्रतानामुत्तमं व्रतम् ॥ १८ ॥
তাৰ পিছত প্ৰদক্ষিণাসহ নমস্কাৰ কৰিব লাগে। এইদৰে দহ দিন এই ব্ৰত পালন কৰিব—ই ব্ৰতসমূহৰ মাজত সৰ্বোত্তম ব্ৰত।
Verse 19
आदौ मध्ये तथा चांते होमं कुर्याद्विधानतः । कृष्णमंत्रेण जुहुयाच्चरुणाऽष्टोत्तरं शतम् ॥ १९ ॥
আৰম্ভত, মাজত আৰু শেষত বিধিমতে হোম কৰিব লাগে। কৃষ্ণমন্ত্ৰে চৰুৰে একশ আঠবাৰ আহুতি দিব লাগে।
Verse 20
होमांते विधिना सम्यगाचार्य्यं पूजयेत्सुधीः । सौवर्णे ताम्रपात्रे वा मृन्मये वेणुपात्रके ॥ २० ॥
হোম শেষত বুদ্ধিমানজনে বিধিমতে আচার্যক সম্যক পূজা কৰিব লাগে—সুৱৰ্ণ পাত্ৰত, বা তাম্ৰ পাত্ৰত, বা মাটিৰ পাত্ৰত, অথবা বাঁহৰ পাত্ৰত (অৰ্পণ কৰি)।
Verse 21
तुलसीदलं सुवर्णेन कारयित्वा सुलक्षणम् । हैमीं च प्रतिमां कृत्वा पूजयित्वा विधानतः ॥ २१ ॥
সুৱৰ্ণেৰে সুলক্ষণ তুলসীদল গঢ়াই, লগতে সোনাৰ প্ৰতিমাও নিৰ্মাণ কৰি, বিধিমতে পূজা কৰিব লাগে।
Verse 22
निधाय प्रतिमां पात्रे ह्याचार्याय निवेदयेत् । दातव्या गौः सवत्सा च वस्त्रालंकारभूषिता ॥ २२ ॥
প্ৰতিমা পাত্ৰত ৰাখি আচার্যক বিধিমতে নিবেদন কৰিব লাগে। বস্ত্ৰ আৰু অলংকাৰৰে ভূষিত বাছুৰসহ গাইও দান দিব লাগে।
Verse 23
दशाहं कृष्णदेवाय पूरिका दश चार्पयेत् । ताश्च दद्याद्विधिज्ञाय स्वयं वा भक्षयेद्व्रती ॥ २३ ॥
দহ দিন ধৰি শ্ৰীকৃষ্ণদেৱলৈ প্ৰতিদিন দহটা পুৰিকা নিবেদন কৰিব লাগে। সেই নিবেদন বিধি-জ্ঞ ব্ৰাহ্মণক দিব, নহ’লে ব্ৰতধাৰী ভক্তে প্ৰসাদৰূপে নিজে ভক্ষণ কৰিব।
Verse 24
शयनं च प्रदातव्यं यथाशक्ति द्विजोत्तम । दशमेऽह्नि ततो मूर्तिं सद्रव्यां गुरवेऽर्पयेत् ॥ २४ ॥
হে দ্বিজোত্তম! সামৰ্থ্য অনুসাৰে শয্যা-দানও কৰিব লাগে। তাৰ পিছত দশম দিনা গুৰুলৈ উপযুক্ত দ্ৰব্যসহ এটা মূৰ্তি অৰ্পণ কৰিব।
Verse 25
व्रतांते दशविप्रेभ्यः प्रत्येकं दश पूरिकाः । दद्यादेव दशाब्दं तु कृत्वा व्रतमनुत्तमम् ॥ २५ ॥
ব্ৰতৰ অন্তত দহজন ব্ৰাহ্মণক—প্ৰত্যেকক দহটা পুৰিকা—দান দিব লাগে। এই অনুত্তম ব্ৰত সম্পন্ন কৰি, নিশ্চয় দহ বছৰ ধৰি এইদৰে পালন কৰিব।
Verse 26
उपोष्य विधिना भूयात्सर्वकामसमन्वितः । अंते कृष्णस्य सायुज्यं लभते नात्र संशयः ॥ २६ ॥
বিধি অনুসাৰে উপবাস পালন কৰিলে মানুহ সকলো কাম্য সিদ্ধিৰে সমন্বিত হয়; আৰু শেষত শ্ৰীকৃষ্ণৰ সাযুজ্য লাভ কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই।
Verse 27
कृष्णजन्माष्टमी चेयं स्मृता पापहरा नृणाम् । केवलेनोपवासेन तस्मिञ्जन्मदिने हरेः ॥ २७ ॥
এই কৃষ্ণজন্মাষ্টমী মানুহৰ পাপ হৰণকাৰী বুলি স্মৃত। হৰিৰ সেই জন্মদিনত কেৱল উপবাস কৰিলেও পাপ নাশ হয়।
Verse 28
सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः । उपवासी तिलैः स्नातो नद्यादौ विमले जले ॥ २८ ॥
ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই—সাত জন্মত কৰা পাপৰ পৰা মুক্তি হয়। উপবাস কৰি, তিলসহ নদী আদি নিৰ্মল জলত স্নান কৰিলে পৱিত্ৰতা লাভ হয়।
Verse 29
सुदेशे मंडपे क्लृप्ते मंडलं रचयेत्सुधीः । तन्मध्ये कलशं स्थाप्य ताम्रजं वापि मृन्मयम् ॥ २९ ॥
উপযুক্ত ঠাইত মণ্ডপ সাজি, বিবেকী জনে মণ্ডল আঁকিব। তাৰ মাজত কলহ স্থাপন কৰিব—তামাৰ বা মাটিৰ।
Verse 30
तस्योपरि न्यसेत्पात्रं ताम्रं तस्योपरि स्थिताम् । हैमीं वस्त्रयुगाच्छन्नां कृष्णस्य प्रतिमां शुभम् ॥ ३० ॥
সেই কলহৰ ওপৰত তামাৰ পাত্ৰ থ’ব; আৰু তাৰ ওপৰত শুভ শ্ৰীকৃষ্ণৰ প্ৰতিমা স্থাপন কৰিব—সোণময়, দুটা বস্ত্ৰে আচ্ছাদিত।
Verse 31
पाद्याद्यैरुपचारैस्तु पूजयेत्स्निग्धमानसः । देवकीं वसुदेवं च यशोदां नंदमेव च ॥ ३१ ॥
স্নেহভক্তিত কোমল মন লৈ পাদ্য আদি উপচাৰে পূজা কৰিব; দেবকী-বাসুদেৱ আৰু যশোদা-নন্দকো শ্ৰদ্ধাৰে পূজা কৰিব।
Verse 32
व्रजं गोपांस्तथा गोपीर्गाश्च दिक्षु समर्चयेत् । तत आरार्तिकं कृत्वा क्षमाप्यानम्य भक्तितः ॥ ३२ ॥
ব্ৰজধাম, গোপসকল, গোপীসকল আৰু গাইসমূহক সকলো দিশতে বিধিমতে পূজা কৰিব। তাৰ পাছত আৰতি কৰি, ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰি ভক্তিৰে প্ৰণাম কৰিব।
Verse 33
तिष्ठेत्तथैवार्द्धरात्रे पुनः संस्नापयेद्धरिम् । पंचामृतैः शुद्धजलैर्गंधाद्यैः पूजयेत्पुनः ॥ ३३ ॥
সেই একে বিধিৰে অৰ্ধৰাত্ৰিত পুনৰ শ্ৰীহৰিক স্নান কৰাব। পঞ্চামৃত আৰু শুদ্ধ জলে, চন্দনাদি উপচাৰে পুনৰ পূজা কৰিব॥
Verse 34
धान्याकं च यवानीं च शुंठीं खंडं च नारद । साज्यं रौप्ये धृतं पात्रे नैवेद्यं विनिवेदयेत् ॥ ३४ ॥
হে নাৰদ! ধনিয়া, যৱানী (অজৱাইন), শুকান আদা, খণ্ডচিনি আৰু ঘী—ঘী ৰূপ্যপাত্ৰত ৰাখি—নৈবেদ্যৰূপে বিধিপূৰ্বক নিবেদন কৰিব॥
Verse 35
पुनरारार्तिकं कृत्वा दशधा रूपधारिणम् । विचिंतयन्मृगांकाय दद्यादर्घ्यं समुद्यते ॥ ३५ ॥
পুনৰ আৰতি কৰি, মৃগচিহ্নধাৰী চন্দ্ৰক দশৰূপধাৰী বুলি ধ্যান কৰি, উঠি অৰ্ঘ্য নিবেদন কৰিব॥
Verse 36
ततः क्षमाप्य देवेशं रात्रिखंडं नयेद्व्रती । पौराणिकैः स्तोत्रपाठैर्गीतवाद्यैरनेकधा ॥ ३६ ॥
তাৰপিছত দেৱেশৰ ওচৰত ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰি ব্ৰতী ৰাত্ৰিখণ্ড কটাব—পুৰাণপাঠ, স্তোত্ৰপাঠ, আৰু ভজন-গীত ও বাদ্যসেৱা আদি নানা ধৰণে॥
Verse 37
ततः प्रभाते विप्रग्र्यान्भोजयेन्मधुरान्नकैः । दत्वा च दक्षिणां तेभ्यो विसृजेत्तुष्टमानसः ॥ ३७ ॥
তাৰপিছত প্ৰভাতে শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলক মধুৰ অন্নে ভোজন কৰাব। তেওঁলোকক দক্ষিণা দি, তৃপ্ত মনেৰে সন্মানসহ বিদায় দিব॥
Verse 38
ततस्तां प्रतिमां विष्णोः स्वर्णधेनुधरान्विताम् । गुरवे दक्षिणां दत्वा विसृज्याश्रीत च स्वयम् ॥ ३८ ॥
তাৰ পিছত সোনালী ধেনু-দানসহ বিষ্ণুৰ সেই প্ৰতিমা অৰ্পণ কৰি; গুৰুক দক্ষিণা দি বিধিপূৰ্বক ক্ৰিয়া বিসৰ্জন কৰি, শেষত নিজে শ্ৰীবিষ্ণুৰ শৰণ গ্ৰহণ কৰিব।
Verse 39
दारापत्यसुहृद्भृत्यरेवं कृत्वा व्रत नरः । साक्षाद्गोकमाप्नोति विमानवरमास्थितः ॥ ३९ ॥
যি ব্যক্তি পত্নী, সন্তান, বন্ধু আৰু ভৃত্যসহ এইদৰে ব্ৰত পালন কৰে, সি শ্ৰেষ্ঠ বিমানে আৰূঢ় হৈ সাক্ষাৎ গোকুল-লোক লাভ কৰে।
Verse 40
नैतेन सदृशं चान्यद्व्रतमस्ति जगत्त्रये । कृतेन येन लभ्येत कोट्यैकादशकं फलम् ॥ ४० ॥
তিনিও লোকত এই ব্ৰতৰ সমান আন কোনো ব্ৰত নাই; ইয়াক পালন কৰিলে একাদশ কোটি তুল্য মহাফল লাভ হয়।
Verse 41
शुक्लाष्टम्यां नभस्यस्य कुर्याद्राधाव्रतं नरः । पूर्ववद्राधिकां हैमीं कलशस्थां प्रपूजयेत् ॥ ४१ ॥
নভস্য (ভাদ্ৰপদ) মাহৰ শুক্ল অষ্টমীত ৰাধা-ব্ৰত পালন কৰিব; পূৰ্ববৎ কলশৰ ওপৰত স্থাপিত সোণালী ৰাধিকাক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব।
Verse 42
मध्याह्ने पूजयित्वेनामेकभक्तं समापयेत् । शक्तो भक्तश्चोपवासं परेऽह्नि विधिना ततः ॥ ४२ ॥
মধ্যাহ্নে পূজা কৰি শেষত একভক্ত (এবাৰ আহাৰ)ৰে সমাপ্ত কৰিব; তাৰ পিছত সক্ষম ভক্তে পৰদিন বিধিপূৰ্বক উপবাস পালন কৰিব।
Verse 43
सुवासिनीर्भोजयित्वा गुरवे प्रतिमार्पणम् । कृत्वा स्वयं च भुंजीतं व्रतमेवं समापयेत् ॥ ४३ ॥
সৌভাগ্যৱতী বিবাহিতা নাৰীসকলক ভোজন কৰাই আৰু গুৰুলৈ প্ৰতিমা অৰ্পণ কৰি, তাৰ পিছত নিজেও ভোজন কৰিব; এইদৰে ব্ৰত সমাপ্ত কৰিব।
Verse 44
व्रतेनानेन विप्रर्षे कृतेन विधिना व्रती । रहस्यं गोष्ठजं लब्ध्वा राधापरिकरे वसेत् ॥ ४४ ॥
হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ! বিধি মতে এই ব্ৰত পালন কৰা ব্ৰতীয়ে গোকুলজাত গূঢ় ৰহস্য লাভ কৰি ৰাধাৰ পৰিকৰসকলৰ মাজত বাস কৰে।
Verse 45
दूर्वाष्टमीव्रतं चात्र कथितं तच्च मे श्रृणु । शुचौ देशे प्रजातायां द्वर्वायां द्विजसत्तम ॥ ४५ ॥
ইয়াত দূৰ্বাষ্টমী ব্ৰত বৰ্ণনা কৰা হৈছে; এতিয়া মোৰ পৰা শুনা, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ—শুচি ঠাইত জন্মা পবিত্ৰ দূৰ্বা ঘাঁহসহ (এই ব্ৰত পালনীয়)।
Verse 46
स्थाप्य लिंगं ततो गंधैः पुष्पैर्धूपैश्च दीपकैः । नैवेद्यैरर्चयेद्भक्त्या दध्यक्षतफलादिभिः ॥ ४६ ॥
লিঙ্গ স্থাপন কৰি তাৰ পিছত গন্ধ, পুষ্প, ধূপ আৰু দীপেৰে, লগতে দধি, অক্ষত, ফল আদি নৈবেদ্য দি ভক্তিভাৱে পূজা কৰিব।
Verse 47
अर्घ्यं प्रदद्यात्पूजांते मंत्राभ्यां सुसमाहितः । त्वं दूर्वेऽमृतजन्माऽसि सुरासुरनमस्कृते ॥ ४७ ॥
পূজাৰ অন্তত মন একাগ্ৰ কৰি এই দুটা মন্ত্ৰে অৰ্ঘ্য দিব—“হে দূৰ্বে! তুমি অমৃতজাত; দেৱ আৰু অসুৰ উভয়ে তোমাক নমস্কাৰ কৰে।”
Verse 48
सौभाग्यं संततिं देहि सर्वकार्यकरी भव । यथा शाखा प्रशाखाभिर्विस्तृताऽसि महीतले ॥ ४८ ॥
মোক সৌভাগ্য আৰু সন্তান দিয়া; মোৰ সকলো কাৰ্য সিদ্ধ কৰোঁতা হোৱা—যেনেকৈ গছৰ শাখা-প্ৰশাখা পৃথিৱীত বিস্তাৰিত হয়।
Verse 49
तथा विस्तृतसंतानं देहि मेऽप्यजरामरम् । ततः प्रदक्षिणीकृत्य विप्रान्संभोज्य तत्र वै ॥ ४९ ॥
সেইদৰে মোকো বিস্তৃত সন্তান দিয়া—যেন বংশধাৰা জৰা-মৃত্যুত ছিন্ন নহয়। তাৰপিছত প্ৰদক্ষিণা কৰি তাত ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰালে।
Verse 50
भुक्त्वा स्वयं गृहं गच्छेदत्वा विप्रेषु दक्षिणाम् । फलानि च प्रशस्तानि मिष्टानि सुरभीणि च ॥ ५० ॥
নিজে ভোজন কৰি ঘৰলৈ যাব, আৰু ব্ৰাহ্মণসকলক দক্ষিণা দিব—লগতে উৎকৃষ্ট ফলো দিব, যিবোৰ মিঠা আৰু সুগন্ধি।
Verse 51
एवं पुण्या पापहरा नृणा दूर्वाष्टमी द्विज । चतुर्णामपि वर्णानां स्त्रीजनानां विशेषतः ॥ ५१ ॥
এইদৰে, হে দ্বিজ, দূৰ্বাষ্টমী ব্ৰত অতি পুণ্যদায়ক আৰু পাপহৰ। ই চাৰিও বৰ্ণৰ বাবে হিতকৰ, বিশেষকৈ নাৰীসকলৰ বাবে।
Verse 52
या न पूजयते दूर्वा नारी मोहाद्यथाविधि । जन्मानि त्रीणि वैधव्यं लभते सा न संशयः ॥ ५२ ॥
যি নাৰী মোহবশত বিধিমতে দূৰ্বা পূজা নকৰে, সি নিঃসন্দেহে তিন জন্মত বৈধব্য লাভ কৰে।
Verse 53
यदा ज्येष्ठर्क्षसंयुक्ता भवेच्जैवाष्टभी द्विज । ज्येष्ठा नाम्नी तु सा ज्ञेया पूजिता पापनाशिनी ॥ ५३ ॥
হে দ্বিজ! যেতিয়া অষ্টমী তিথি জ্যেষ্ঠা নক্ষত্ৰৰ সৈতে যুক্ত হয়, তেতিয়া তাক ‘জ্যেষ্ঠা’ বুলি জনা যায়; ভক্তিভাৱে পূজা কৰিলে পাপ নাশ কৰে।
Verse 54
अथैनां तु समारभ्य व्रतं षोडशवासरम् । महालक्ष्म्याः समुद्दिष्टं सर्वसंपद्विवर्धनम् ॥ ५४ ॥
তাৰপিছত এই ব্ৰত আৰম্ভ কৰি ষোল দিন ধৰি পালন কৰিব লাগে। ই মহালক্ষ্মীৰ বাবে বিধিত আৰু সকলো ধৰণৰ সম্পদ-সৌভাগ্য বৃদ্ধি কৰে।
Verse 55
करिष्येऽहं महालक्ष्मीव्रतं ते त्वत्परायणः । तदविघ्नेन मे यातु समाप्तिं त्वत्प्रसादतः ॥ ५५ ॥
হে মহালক্ষ্মী! মই তোমাতেই শৰণ লৈ তোমাৰ মহালক্ষ্মী-ব্ৰত পালন কৰিম। তোমাৰ প্ৰসাদে ই মোৰ বাবে নিৰ্বিঘ্নে সম্পূৰ্ণ হওক।
Verse 56
इत्युच्चार्य ततो बद्धा डोरक दक्षिणे करे । षोडशग्रंथिसहितं गुणैः षोडशभिर्युतम् ॥ ५६ ॥
এইদৰে উচ্চাৰণ কৰি তাৰপিছত সোঁহাতত ডোৰক বান্ধিব লাগে—ষোলটা গাঁঠসহ, আৰু ষোলটা শুভ গুণেৰে যুক্ত।
Verse 57
ततोऽन्वहं महालक्ष्मीं गंधाद्यैरर्च्चयेद्व्रती । यावत्कृष्णाष्टमी तत्र चरेदुद्यापनं सुधीः ॥ ५७ ॥
তাৰপিছত ব্ৰতী প্ৰতিদিন গন্ধ আদি উপচাৰে মহালক্ষ্মীৰ অর্চনা কৰিব। কৃষ্ণপক্ষৰ অষ্টমী আহিলে, জ্ঞানীয়ে সেই ব্ৰতৰ উদ্যাপন (সমাপন-ক্ৰিয়া) কৰিব।
Verse 58
वस्त्रमंडपिकां कृत्वा सर्वतोभद्रमंडले । कलशं सुप्रतिष्ठाप्य दीपमुद्द्योतयेत्ततः ॥ ५८ ॥
সৰ্বতোভদ্ৰ-মণ্ডলৰ ওপৰত বস্ত্ৰ-মণ্ডপ সাজি কলশটো সুপ্ৰতিষ্ঠিত কৰিব; তাৰ পিছত দীপ প্ৰজ্বলিত কৰিব।
Verse 59
उत्तार्य डोरकं बाहोः कुंभस्याधो निवेदयेत् । चतस्रः प्रतिमाः कृत्वा सौवर्णीस्तत्स्वरूपिणीः ॥ ५९ ॥
বাহুৰ পৰা ডোৰক (ৰক্ষাসূত্ৰ) খুলি কুম্ভৰ তলত নিবেদন কৰিব। তাৰ পিছত সেই স্বৰূপৰ অনুৰূপ চাৰিখন সোণৰ প্ৰতিমা গঢ়ি অৰ্পণ কৰিব।
Verse 60
स्नपनं कारयेत्तासाः जलैः पञ्चामृतैस्तथा । उपचारैः षोडशभिः पूजयित्वा विधानतः ॥ ६० ॥
সিহঁতৰ স্নাপন জল আৰু পঞ্চামৃতৰে কৰাব। তাৰ পিছত বিধানমতে ষোড়শোপচাৰে পূজা কৰি কৰ্ম সমাপন কৰিব।
Verse 61
जागरस्तत्र कर्तव्यो गीतवादित्रनिः स्वनैः । ततो निशीथे संप्राप्तेऽभ्युदितेऽमृतदीधितौ ॥ ६१ ॥
তাত গীত আৰু বাদ্যৰ ধ্বনিসহ জাগৰণ কৰিব লাগে। তাৰ পিছত নিশীথ (মধ্যৰাতি) আহি অমৃতসদৃশ কিৰণময় চন্দ্ৰ উদিত হ’লে বিধি আগবাঢ়ে।
Verse 62
दत्वार्घ्यं बंधनं द्रव्यैः श्रीखंडाद्यैर्विधानतः । चंद्रमण्डलसंस्थायै महालक्ष्यै प्रदापयेत् ॥ ६२ ॥
অৰ্ঘ্য দান কৰি, শ্ৰীখণ্ড আদি দ্ৰব্যৰে বিধানমতে বন্ধন (বন্ধনাৰ্পণ) দিব; আৰু চন্দ্ৰমণ্ডলত সংস্থিত মহালক্ষ্মীক সেয়া অৰ্পণ কৰিব।
Verse 63
क्षीरोदार्णवसंभूत महालक्ष्मीसहोदर । पीयूषधाम रोहिण्याः सहिताऽर्घ्यं गृहाण मे ॥ ६३ ॥
হে ক্ষীৰসাগৰ-সম্ভূত, হে মহালক্ষ্মীৰ সহোদৰ, হে অমৃতধাম! ৰোহিণীসহ মোৰ এই অৰ্ঘ্য গ্ৰহণ কৰক।
Verse 64
क्षीरोदार्णवसम्भूते कमले कमलालये । विष्णुवक्षस्थलस्थे मे सर्वकामप्रदा भव ॥ ६४ ॥
হে ক্ষীৰসাগৰ-সম্ভূতা কমলা, হে কমলালয়, হে বিষ্ণুৰ বক্ষস্থলত অধিষ্ঠিতা! মোৰ বাবে সৰ্বকামপ্ৰদা হোৱা।
Verse 65
एकनाथे जगन्नाथे जमदग्निप्रियेऽव्यये । रेणुके त्राहि मां देवि राममातः शिवं कुरु ॥ ६५ ॥
হে ৰেণুকা দেবী! তুমি একমাত্ৰ আশ্ৰয়, জগন্নাথা, জমদগ্নিপ্ৰিয়া, অব্যয়া—মোক ৰক্ষা কৰা। হে ৰামমাতা! মোৰ মঙ্গল সাধন কৰা।
Verse 66
मंत्रैरेतैर्महालक्ष्मीं प्रार्थ्य श्रोत्रिययोषितः । सम्यक्संपूज्य ताः सम्यग्गंधयावककज्जलैः ॥ ६६ ॥
এই মন্ত্ৰে মহালক্ষ্মীক প্ৰাৰ্থনা কৰি, শ্ৰোত্ৰিয় ব্ৰাহ্মণ-গৃহৰ নাৰীসকলক যথাবিধি সন্মানপূৰ্বক পূজা কৰিব লাগে আৰু সুগন্ধ, যাৱক-লেপ আৰু কাজলৰে যথাযথভাৱে অলংকৃত কৰিব লাগে।
Verse 67
संभोज्य जुहुयादग्नौ बिल्वपद्मकपायसैः । तदलाभे घृतैर्विप्र गृहेभ्यः समिधस्तिलान् ॥ ६७ ॥
আহ্বানিতসকলক ভোজন কৰাই, অগ্নিত বিল্ব আৰু পদ্মকযুক্ত পায়সৰে আহুতি দিব লাগে। সেয়া নাপালে, হে বিপ্ৰ, নিজৰ ঘৰ পৰা সমিধা আৰু তিল আনি ঘৃতৰে আহুতি দিব লাগে।
Verse 68
मृत्युंजयाय च परं सर्वरोगप्रशांतये । चंदनं तालपत्रं च पुष्पमालां तथाऽक्षतान् ॥ ६८ ॥
সকলো ৰোগৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশমনাৰ্থে পৰম মৃত্যুঞ্জয়ক চন্দন, তালপত্ৰ, পুষ্পমালা আৰু অক্ষত ধান অৰ্পণ কৰিব।
Verse 69
दुर्वां कौसुम्भसूत्रं च युगं श्रीफलमेव वा । भक्ष्याणि च नवे शूर्पे प्रतिद्रव्यं तु षोडश ॥ ६९ ॥
দূৰ্বা ঘাঁহ, কৌসুম্ভবৰ্ণ সূতা, যুগ (জোঁৱাল) অথবা শ্ৰীফল (নাৰিকল), আৰু নতুন শূৰ্পত থোৱা ভক্ষ্য—প্ৰতি দ্ৰব্য ষোলোটাকৈ অৰ্পণ কৰিব।
Verse 70
समाच्छाद्यान्यशूर्पेण व्रती दद्यात्समन्त्रकम् । क्षीरोदार्णवसंभूता लक्ष्मीश्चन्द्रसहोदरा ॥ ७० ॥
আন এটা শূৰ্পেৰে ঢাকি, ব্ৰতীয়ে মন্ত্ৰসহ অৰ্পণ কৰিব—“ক্ষীৰসাগৰসম্ভূতা লক্ষ্মী, চন্দ্ৰৰ সহোদৰা।”
Verse 71
व्रतेनानेन संतुष्टा भवताद्विष्णुवल्लभा । चेतस्रः प्रतिमास्तास्तु श्रोत्रियेभ्यः समर्पयेत् ॥ ७१ ॥
এই ব্ৰতে বিষ্ণুৱল্লভা দেৱী সন্তুষ্ট হওক। তাৰপিছত সেই চাৰিখন প্ৰতিমা শ্ৰোত্ৰিয় ব্ৰাহ্মণসকলক সমৰ্পণ কৰিব।
Verse 72
ततस्तु चतुरो विप्रान् षोडशापि सुवासिनीः । मिष्टान्नेनाशयित्वा तु विसृजेत्ताः सदक्षिणाः ॥ ७२ ॥
তাৰপিছত চাৰিজন বিপ্ৰ আৰু ষোলজনী সুৱাসিনীলৈ মিঠা অন্নেৰে ভোজন কৰাই তৃপ্ত কৰি, দক্ষিণাসহ সন্মানে বিদায় দিব।
Verse 73
समाप्तिनियमः पश्चाद्भुञ्जीतेष्टैः समन्वितः । एतद्व्रतं महालक्ष्म्याः कृत्वा विप्र विधानतः ॥ ७३ ॥
সমাপ্তিৰ নিয়ম সম্পূৰ্ণ কৰি তাৰ পিছত ইষ্ট (অনুমোদিত) আহাৰ গ্ৰহণ কৰিব। হে ব্ৰাহ্মণ, বিধি অনুসাৰে মহালক্ষ্মীৰ এই ব্ৰত পালন কৰিলে তাৰ ফল লাভ হয়।
Verse 74
भुक्त्वेष्टानैहिकान् कामांल्लक्ष्मीलोके वसेच्चिरम् । एषाऽशोकाष्टमी चोक्ता यस्यां पूर्णं रमाव्रतम् ॥ ७४ ॥
ইষ্ট ঐহিক কামনা ভোগ কৰি সি লক্ষ্মী-লোকত দীঘলীয়া সময় বাস কৰে। এই দিনক ‘অশোকাষ্টমী’ বোলা হয়; যেদিন ৰমা (লক্ষ্মী)-ব্ৰত সম্পূৰ্ণ হয়।
Verse 75
अत्राशोकस्य पूजा स्यादेकभक्तं तथा स्मृतम् । कृत्वाऽशोकव्रतं नारी ह्यशोका शोकजन्मनि ॥ ७५ ॥
ইয়াত অশোকৰ পূজা কৰা উচিত আৰু ‘একভক্ত’ (এবাৰ আহাৰ) পালনো স্মৃতিত বিধান কৰা হৈছে। অশোক-ব্ৰত পালন কৰা নাৰী শোকজন্য জন্মতো নিশ্চয় ‘অশোকা’—শোকহীন—হয়।
Verse 76
यत्र कुत्रापि संजाता नात्र कार्या विचारणा । आश्विने शुक्लपक्षे तु प्रोक्ता विप्र महाष्टमी ॥ ७६ ॥
ই য’তেই হওক, ইয়াৰ বিষয়ে আৰু বিচাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। হে ব্ৰাহ্মণ, আশ্বিন মাহৰ শুক্লপক্ষত ইয়াকেই ‘মহাষ্টমী’ বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 77
तत्र दुर्गाचनं प्रोक्तं सव्रैरप्युपचारकैः । उपवासं चैकभक्तं महाष्टम्यां विधाय तु ॥ ७७ ॥
তাত দেৱী দুৰ্গাৰ পূজা সকলো উপচাৰ আৰু অৰ্ঘ্যাদি সেৱাসহ বিধান কৰা হৈছে। মহাষ্টমীত উপবাস কৰি ‘একভক্ত’ পালন কৰি তাৰ পিছত বিধিত প্ৰবৃত্ত হ’ব।
Verse 78
सर्वतो विभवं प्राप्य मोदते देववच्चिरम् । ऊर्ज्जे कृष्णादिकेऽष्टम्यां करकाख्यं व्रतं स्मृतम् ॥ ७८ ॥
সৰ্বদিশৰ পৰা বৈভৱ লাভ কৰি মানুহে দেৱতাৰ দৰে দীঘলীয়া সময় আনন্দ কৰে। ঊৰ্জ মাসৰ কৃষ্ণপক্ষৰ অষ্টমীত ‘কৰক-ব্ৰত’ স্মৰণীয় বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 79
तत्रोमासहितः शंभुः पूजनीयः प्रयत्नतः । चंद्रोदयेऽर्घदानं च विधेयं व्रतिभिः सदा ॥ ७९ ॥
তাত উমাসহিত শম্ভু (শিৱ)ক যত্নসহ পূজা কৰিব লাগে। আৰু চন্দ্ৰোদয়ত ব্ৰতধাৰীয়ে সদায় অৰ্ঘ্যদান কৰিব লাগে।
Verse 80
पुत्रं सर्वगुणोपेतमिच्छद्भिर्विविधं सुखम् । गोपाष्टमीति संप्रोक्ता कार्तिके धवले दले ॥ ८० ॥
সৰ্বগুণেৰে সমৃদ্ধ পুত্ৰ আৰু নানা সুখ কামনা কৰোঁতাসকলে কাৰ্তিক মাসৰ শুক্লপক্ষত প্ৰখ্যাত ‘গোপাষ্টমী’ ব্ৰত পালন কৰিব লাগে।
Verse 81
तत्रकुर्याद्गवां पूजां गोग्रासं गोप्रदक्षिणाम् । गवानुगमनं दानं वांछन्सर्वाश्च संपदः ॥ ८१ ॥
তাত গাইসমূহৰ পূজা কৰিব লাগে, সিহঁতক এক গ্ৰাস আহাৰ দিব লাগে আৰু গোপ্ৰদক্ষিণা কৰিব লাগে। সকলো সম্পদ কামনা কৰোঁতাই গাইৰ পিছে ভক্তিৰে অনুসৰণ কৰি দানও কৰিব লাগে।
Verse 82
कृष्णाष्टम्यां मार्गशीर्षे मिथुनं दर्भनिर्मितम् । अनघां चानघां तत्र बहुपुत्रसमन्वितम् ॥ ८२ ॥
মাৰ্গশীৰ্ষ মাসৰ কৃষ্ণপক্ষ অষ্টমীত দৰ্ভাঘাঁহেৰে এটা যুগল গঢ়িব লাগে; আৰু তাত ‘অনঘা’ আৰু ‘অনঘ’ক বহু-পুত্ৰপ্ৰদ দেৱতা ৰূপে স্থাপন কৰিব লাগে।
Verse 83
स्थापयित्वा शुभे देशे गोमयेनोपलेपिते । पूजयेद्गन्धपुष्पाद्यैरुपचारैः पृथग्विधैः ॥ ८३ ॥
গোময়ে লেপা শুভ স্থানত প্ৰতিষ্ঠা কৰি, ধূপ-গন্ধ, পুষ্প আদি নানাবিধ পৃথক উপচাৰে পূজা কৰিব লাগে।
Verse 84
संभोज्य द्विजदांपत्यं विसृजेल्लब्धदक्षिणम् । व्रतमेतन्नरः कृत्वा नारी वा विधिपूर्वकम् ॥ ८४ ॥
দ্বিজ দম্পতীক ভোজন কৰাই, দক্ষিণা অৰ্পণ কৰি সন্মানসহ বিদায় দিব লাগে। বিধিপূৰ্বক এই ব্ৰত কৰিলে—পুৰুষ বা নাৰী—সম্যক্ সম্পন্ন হয়।
Verse 85
पुत्रं सल्लक्षणोपेतं लभते नात्र संशयः ॥ ८५ ॥
সেইজন শুভ লক্ষণ আৰু সদ্গুণে যুক্ত পুত্ৰ লাভ কৰে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 86
मार्गाशीर्षसिताष्टम्यां कालभैरवसन्निधौ । उपोष्य जागरं कृत्वा महापापैः प्रमुच्यते ॥ ८६ ॥
মাৰ্গশীৰ্ষ মাহৰ শুক্ল অষ্টমীত কালভৈৰৱৰ সান্নিধ্যত উপবাস কৰি জাগৰণ কৰিলে মহাপাপৰ পৰা মুক্তি পায়।
Verse 87
यत्किंचिदशुभं कर्म कृतं मानुषजन्मनि । तत्सर्वं विलयं याति कालभैरवदर्शनात् ॥ ८७ ॥
মানৱ জন্মত কৰা যিকোনো অশুভ কৰ্ম, সেয়া সকলো কালভৈৰৱৰ দৰ্শনমাত্ৰতে লয় পাই নষ্ট হয়।
Verse 88
अथ पौषसिताष्टम्यां श्राद्धमष्टकसंज्ञितम् । पितॄणां तृप्तिदं वर्षं कुलसन्ततिवर्द्धनम् ॥ ८८ ॥
এতিয়া পৌষ মাহৰ শুক্লপক্ষৰ অষ্টমীত ‘অষ্টকা’ নামে শ্ৰাদ্ধ কৰা উচিত। ই পিতৃসকলক বছৰৰ জুৰি তৃপ্তি দিয়ে আৰু কুল-সন্ততি বৃদ্ধি কৰে।
Verse 89
शुक्लाष्टम्यां तु पौषस्य शिवं सम्पूज्य भक्तितः । भुक्तिमुक्तिमवाप्नोति भक्तिमेकां समाचरन् ॥ ८९ ॥
পৌষ মাহৰ শুক্ল অষ্টমীত যিয়ে ভক্তিভাৱে শিৱক সম্যক পূজা কৰে, সি একাগ্ৰ ভক্তি আচৰি ভোগ আৰু মোক্ষ—দুয়ো লাভ কৰে।
Verse 90
कृष्णाष्टम्यां तु माघस्य भद्रकालीं समर्चयेत् । भक्तितो वैरिवृन्दघ्नीं सर्वकामप्रदायिनीम् ॥ ९० ॥
মাঘ মাহৰ কৃষ্ণ অষ্টমীত ভক্তিভাৱে ভদ্ৰকালীক সমৰ্চনা কৰা উচিত—তেওঁ বৈৰী-বৃন্দ বিনাশকাৰিণী আৰু সৰ্বকাম প্ৰদায়িনী।
Verse 91
माघमासे सिताष्टम्यां भीष्मं संतर्पयद्द्विज । संततिं त्वव्यवच्छिन्नामिच्छंश्चाप्यपराजयम् ॥ ९१ ॥
হে দ্বিজ! মাঘ মাহৰ শুক্ল অষ্টমীত ভীষ্মক সন্তৰ্পণ (তৰ্পণ) কৰা উচিত—অব্যৱচ্ছিন্ন সন্ততি আৰু অপৰাজয় (অজেয়তা) কামনা কৰি।
Verse 92
फाल्गुने त्वसिताष्टम्यां भीमां देवीं समर्चयेत् । तत्र व्रतपरो विप्र सर्वकामसमृद्धये ॥ ९२ ॥
ফাল্গুন মাহৰ কৃষ্ণ অষ্টমীত ভীমা দেৱীক শ্ৰদ্ধাভক্তিৰে সমৰ্চনা কৰা উচিত। হে বিপ্ৰ! তাত ব্ৰতপৰ হৈ থাকিলে সৰ্বকামৰ পূৰ্ণ সমৃদ্ধি লাভ হয়।
Verse 93
शुक्लाष्टम्यां फाल्गुनस्य शिवं चापि शिवां द्विज । गंधाद्यैः सम्यगभ्यर्च्य सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् ॥ ९३ ॥
হে দ্বিজ! ফাল্গুনৰ শুক্ল অষ্টমীত গন্ধ আদি দ্ৰব্যেৰে বিধিপূৰ্বক শিৱ আৰু শিৱাৰ পূজা কৰিলে সাধক সৰ্বসিদ্ধিৰ অধীশ্বৰ হয়।
Verse 94
फाल्गुनापरपक्षे तु शीतलामष्टमीदिने । पूजयेत्सर्ववपक्कानैः सप्तम्यां विधिवत्कृतैः ॥ ९४ ॥
ফাল্গুনৰ কৃষ্ণপক্ষৰ শীতলা-অষ্টমী দিনা, সপ্তমীত বিধিপূৰ্বক ৰান্ধি থোৱা সকলো ধৰণৰ পক্বান্ন নৈবেদ্যৰে দেৱী শীতলাৰ পূজা কৰা উচিত।
Verse 95
शीतले त्वं जगन्माता शीतले त्वं जगत्पिता । शीतले त्वं जगद्वात्री शीतलायै नमोनमः ॥ ९५ ॥
হে শীতলে! তুমি জগতৰ মাতা; হে শীতলে! তুমি জগতৰ পিতা। হে শীতলে! তুমি জগতৰ ধাত্ৰী আৰু পালনকাৰিণী—শীতলালৈ পুনঃপুনঃ নমস্কাৰ।
Verse 96
वन्देऽहं शीतलां देवीं रासभस्थां दिगंबराम् । मार्जनी कलशोपेतां विस्फोटकविनाशिनीम् ॥ ९६ ॥
মই দেৱী শীতলাক বন্দনা কৰোঁ—যি গাধাৰ ওপৰত আৰূঢ়া, দিগম্বৰী, ঝাড়ু আৰু কলস ধাৰিণী, আৰু বিস্ফোটক (চেচক আদি) ৰোগ বিনাশিনী।
Verse 97
शीतले शीतले चेत्थं ये जपंति जले ल्थिताः । तेषां तु शीतला देवी स्याद्विस्फोटकशांतिदा ॥ ९७ ॥
যিসকলে পানীত থিয় হৈ ‘শীতলে, শীতলে’ বুলি এইদৰে জপ কৰে, তেওঁলোকৰ বাবে দেৱী শীতলা বিস্ফোটক (চেচক আদি) ৰোগ শান্তি দান কৰে।
Verse 98
इत्येवं शीतलामन्त्रैर्यः समर्चयते द्विज । तस्य वर्षं भवेच्छांतिः शीतलायाः प्रसादतः ॥ ९८ ॥
হে দ্বিজ! যি এইদৰে শীতলাৰ মন্ত্ৰে বিধিপূৰ্বক তেওঁৰ পূজা কৰে, শীতলাৰ প্ৰসাদে তাৰ গোটেই বছৰত শান্তি আৰু উপশম লাভ হয়।
Verse 99
सर्वमासोभये पक्षे विधिवच्चाष्टमीदिने । शिवां वापिशिवं प्रार्च्यलभते वांछितं फलम् ॥ ९९ ॥
প্ৰত্যেক মাহত, উভয় পক্ষৰ অষ্টমী তিথিত, যিয়ে বিধিপূৰ্বক দেৱী শিৱা বা ভগৱান শিৱক পূজা কৰে, সি কাম্য ফল লাভ কৰে।
Verse 100
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थिताष्टमीव्रतकथनं नाम सप्तदशाधिकशततमोऽध्यायः ॥ ११७ ॥
এইদৰে শ্ৰীবৃহন্নাৰদীয়পুৰাণৰ পূৰ্বভাগত বৃহদুপাখ্যানৰ চতুৰ্থ পাদত ‘দ্বাদশমাসস্থিত অষ্টমীব্ৰতকথন’ নামৰ একশ সতৰতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Because the chapter frames Aṣṭamī as a recurring sacred time-slot whose fruit is shaped by iṣṭa-devatā orientation: Devī, Śiva, Viṣṇu/Kṛṣṇa, Rādhā, and even Pitṛ-related rites (Aṣṭakā-śrāddha). The tithi provides the ritual ‘container,’ while mantras, naivedya, and udyāpana determine the specific theological ‘content’ and phala.
It specifies a full ceremonial architecture: maṇḍapa and maṇḍala construction, kalaśa and image placement, worship of Kṛṣṇa’s parental figures and Vraja community, midnight abhiṣeka with pañcāmṛta and pure water, defined naivedya items, night vigil through recitation and music, dawn feeding with dakṣiṇā, and final gifting of the image with a golden cow—presented as unrivaled among vows.