The exposition of the Pañcamī vow to be observed in the twelve months

Verse 1

सनातन उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि पंचम्यास्ते व्रतान्यहम् । यानि भक्त्या समास्थाय सर्वान्कामानवाप्नुयात् ॥ १ ॥

সনাতন ক’লে—হে বিপ্ৰ, শুনা; মই পঞ্চমীৰ ব্ৰতসমূহ বৰ্ণনা কৰিম। যি ভক্তিৰে সেয়া পালন কৰে, সি সকলো কামনা লাভ কৰে।

Verse 2

प्रोक्ता मत्स्यजयंती तु पंचमी मधुशुक्लगा । अस्यां मत्स्यावतारार्चा भक्तैः कार्या महोत्सवा ॥ २ ॥

মধু (চৈত্র) মাহৰ শুক্লপক্ষৰ পঞ্চমীক ‘মৎস্যজয়ন্তী’ বুলি কোৱা হৈছে। সেই দিনা ভক্তসকলে ভগৱান বিষ্ণুৰ মৎস্যাৱতাৰ পূজা মহোৎসৱৰূপে কৰিব লাগে।

Verse 3

श्रीपंचमीति चैषोक्ता तत्र कार्यं श्रियोऽर्चनम् । गंधाद्यैरुपचारैस्तु नैवेद्यैः पायसादिभिः ॥ ३ ॥

এই ব্ৰতক ‘শ্ৰীপঞ্চমী’ বুলি কোৱা হয়। সেই দিনা শ্ৰীলক্ষ্মীৰ পূজা কৰিব লাগে, গন্ধ আদি উপচাৰ নিবেদন কৰি আৰু পায়স (ক্ষীৰ) আদি নৈবেদ্য অৰ্পণ কৰিব লাগে।

Verse 4

यो लक्ष्मीं पूजयेच्चात्र तं वै लक्ष्मीर्न मुंचति । पृथ्वीव्रतं तथा चांद्रं हयग्रीवव्रतं तथा ॥ ४ ॥

যি ইয়াত লক্ষ্মীৰ পূজা কৰে, লক্ষ্মী তেওঁক কেতিয়াও ত্যাগ নকৰে। তদ্ৰূপে পৃথ্বী-ব্ৰত, চান্দ্ৰ-ব্ৰত আৰু হয়গ্ৰীৱ-ব্ৰতও বিধেয়।

Verse 5

कार्यं तत्तद्विधानेन तत्तत्सिद्धिमभीप्सुभिः । अथ वैशाखपंचम्यां शेषं चाभ्यर्च्य मानवः ॥ ५ ॥

যিসকলে যি যি সিদ্ধি বিচাৰে, তেওঁলোকে সেই সেই কৰ্ম নিজ নিজ বিধান অনুসাৰে কৰিব লাগে। তাৰ পিছত বৈশাখ পঞ্চমীত মানুহে শেষ (অনন্ত)কো পূজা কৰিব।

Verse 6

सर्वैर्नागगणैर्युक्तमभीष्टं लभते फलम् । तथा ज्येष्ठस्य पंचम्यां पितॄनभ्यर्चयेत्सुधीः ॥ ६ ॥

সকলো নাগগণৰ অনুগ্ৰহে ইষ্ট ফল লাভ হয়। তদ্ৰূপে জ্যেষ্ঠ মাহৰ পঞ্চমীত বুদ্ধিমান ব্যক্তিয়ে পিতৃসকলক পূজা কৰিব।

Verse 7

सर्वकामफलावाप्तिर्भवेद्वै विप्रभोजनैः । अथाषाढस्य पंचम्यां वायुं सर्वगतं मुने ॥ ७ ॥

বিপ্ৰভোজন কৰিলে সকলো কামনাৰ ফল লাভ হয়। তাৰ পিছত, হে মুনি, আষাঢ় মাহৰ পঞ্চমীত সৰ্বব্যাপী বায়ুক পূজা কৰিব।

Verse 8

ग्रामाद्बहिर्विनिर्गत्य धरोपस्थे समास्तितः । ध्वजं च पंचवर्णं तु वंशदंडाग्रसंस्थितम् ॥ ८ ॥

গাঁৱৰ বাহিৰলৈ ওলাই গৈ তেওঁ মাটিত বহিল। তাতে বাঁহৰ দণ্ডৰ শীৰ্ষত স্থাপিত পঞ্চবৰ্ণ ধ্বজা উত্থাপন কৰিলে॥

Verse 9

समुच्छ्रितं निदध्यात्तु कल्पिताब्जे तु मध्यतः । ततस्तन्मूलदेशे तु दिक्षु सर्वासु नारद ॥ ९ ॥

সেই ধ্বজক উৰ্ধ্বমুখী উত্থিত, কল্পিত পদ্মৰ মধ্যত স্থিত বুলি ধ্যান কৰিব। তাৰ পাছত, হে নাৰদ, তাৰ মূলদেশত সকলো দিশতে তদ্ৰূপ ভাবনা কৰিব॥

Verse 10

लोकपालान्समभ्यर्च्य कुर्याद्वायुपरीक्षणम् । प्रथमादिषु यामेषु यो यो वायुः प्रवर्तते ॥ १० ॥

লোকপালসকলক যথাবিধি অৰ্চনা কৰি বায়ু-পৰীক্ষণ কৰিব। প্ৰথম আদি যামসমূহত যি যি বায়ু প্ৰৱৰ্তে, তাক নিৰীক্ষণ কৰিব॥

Verse 11

तस्मै तस्मै दिगीशाय पूजां सम्यक् प्रकल्पयेत् । एवं स्थित्वा निराहारस्तत्र यामचतुष्टयम् ॥ ११ ॥

প্ৰত্যেক দিগীশৰ বাবে সম্যক পূজা প্ৰস্তুত কৰি সম্পন্ন কৰিব। এইদৰে স্থিত হৈ, নিৰাহাৰ হৈ, তাতে চাৰ যামকাল থাকিব॥

Verse 12

सायमागत्य गेहं स्वं भुक्त्वा स्वल्पं समाहितः । लोकपालान्नमस्कृत्य स्वप्याद्भूमितले शुचौ ॥ १२ ॥

সন্ধিয়াৰ সময়ত নিজ গৃহলৈ আহি, মন সমাহিত কৰি অলপ আহাৰ কৰিব। লোকপালসকলক নমস্কাৰ কৰি শুচি ভূমিতলে শুব॥

Verse 13

यः स्वप्नो जायते तस्यां रात्रौ यामे चतुर्थके । स एव भविता नूनं स्वप्न इत्याह वै शिवः ॥ १३ ॥

ৰাতিৰ চতুৰ্থ প্ৰহৰত যি স্বপ্ন উদয় হয়, সি নিশ্চয় সত্য হৈ ফল দিয়ে—স্বপ্ন বিষয়ে শিৱে এইদৰে কৈছে।

Verse 14

अशुभे तु समुत्पन्ने शिवपूजापरायणः । सोपवासो नयेदष्टयामं तद्दिनमेव वा ॥ १४ ॥

অশুভ ঘটনা ঘটিলে শিৱপূজাত পৰায়ণ ভক্তে উপবাসসহ নিয়মে আঠ যাম (পূৰ্ণ দিন) অথবা অন্তত সেই দিনটো সাধনাত কাটাব।

Verse 15

भोजयित्वा द्विजानष्टौ ततः शुभफलं लभेत् । व्रतमेतत्समुदितं शुभाशुभनिदर्शनम् ॥ १५ ॥

আঠজন দ্বিজক ভোজন কৰাই তাৰ পাছত শুভ ফল লাভ হয়। এই ব্ৰতক শুভ-অশুভ উভয়ৰ নিদৰ্শন প্ৰকাশকাৰী বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 16

नृणां सौभाग्यजनकमिह लोके परत्र च । श्रावणे कृष्णपंचम्यां व्रतं ह्यन्नसमृद्धिदम् ॥ १६ ॥

এই ব্ৰত মানুহৰ বাবে ইহলোক আৰু পৰলোক—দুয়োতে সৌভাগ্যজনক। শ্ৰাৱণ মাহৰ কৃষ্ণপঞ্চমীত পালন কৰিলে ই অন্নসমৃদ্ধি দান কৰে।

Verse 17

चतुर्थ्यां दिनशेषे तु सर्वाण्यन्नानि नारद । पृथक् पात्रेषु संस्थाप्य जलैराप्लावयेत्सुधीः ॥ १७ ॥

হে নাৰদ, চতুৰ্থীৰ দিনত দিনৰ অৱশিষ্ট ভাগ থাকোঁতে, বুদ্ধিমান ব্যক্তিয়ে সকলো অন্ন পৃথক পাত্ৰত থৈ পানীৰে ভালদৰে ছিটাই সিক্ত কৰিব।

Verse 18

ततो पात्रांतरे तत्तु निष्कास्यांबु निधापयेत् । प्रातर्भानौ समुदिते पितॄंश्चैव तथा ऋषीन् ॥ १८ ॥

তাৰ পাছত সেই জল অন্য পাত্ৰত ঢালি পৃথক কৰি থ’ব। পুৱাতে সূৰ্য উঠিলে সেই জলৰে পিতৃসকল আৰু ঋষিসকলক তৰ্পণ কৰি সন্মান কৰিব।

Verse 19

देवांश्चाभ्यर्च्य सुस्नातं कृत्वा नैवेद्यमग्रतः । तदन्नं याचकेभ्यस्तु प्रयच्छेत्प्रीतमानसः ॥ १९ ॥

দেৱতাসকলক পূজা কৰি, ভালদৰে স্নান কৰি, আগত নৈবেদ্য স্থাপন কৰি—প্ৰসন্ন মনেৰে সেই অন্ন যাচকসকলক দান কৰিব।

Verse 20

सर्वं दिनं क्षिपेदेवं प्रदोषे तु शिवालये । गत्वा संपूजयेद्देवं लिंगरूपिणमीश्वरम् ॥ २० ॥

এইদৰে গোটেই দিনটো কটাই, প্ৰদোষ সময়ত শিৱালয়লৈ গৈ, লিঙ্গৰূপী ঈশ্বৰক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব।

Verse 21

गंधपुष्पादिभिः सम्यक्पूजयित्वा महेश्वरम् । जपेत्पञ्चाक्षरी विद्यां शतं चापि सहस्रकम् ॥ २१ ॥

গন্ধ, পুষ্প আদি দি মহেশ্বৰক ভালদৰে পূজা কৰি, পঞ্চাক্ষৰী বিদ্যাৰ জপ শতবাৰ বা সহস্ৰবাৰ কৰিব।

Verse 22

जपं निवेद्य देवाय भवाय भवरूपिणे । स्तुत्वा सर्वैर्वौदिकैश्च पौराणैश्चाप्यनाकुलः ॥ २२ ॥

নিজ জপ ভৱৰূপী ভৱদেৱলৈ নিবেদন কৰি, অনাকুল মনেৰে বৈদিক আৰু পুৰাণিক সকলো স্তোত্ৰেৰে তেওঁৰ স্তৱ কৰিব।

Verse 23

प्रार्थयेद्देवमीशानं शश्वत्सर्वान्नसिद्धये । शारदीयानि चान्नानि तथा वासंतिकान्यपि ॥ २३ ॥

সৰ্বপ্ৰকাৰ অন্নসিদ্ধি অবিচ্ছিন্ন হ’বলৈ ঈশান প্ৰভুক সদায় প্ৰাৰ্থনা কৰা উচিত—শৰৎকালৰ অন্নো, বসন্তকালৰ অন্নো।

Verse 24

यानि स्युस्तैः समृद्धोऽहं भूयां जन्मनि जन्मनि । एवं संप्रार्थ्य देवेशं गृहमागत्य वै स्वकम् ॥ २४ ॥

“সেই আশীৰ্বাদে মই জন্মে জন্মে সমৃদ্ধ হওঁ।” এইদৰে দেৱেশক আন্তৰিকভাৱে প্ৰাৰ্থনা কৰি সি নিজৰ ঘৰলৈ উভতি আহিল।

Verse 25

दत्वान्नं ब्राह्मणादिभ्यः पक्वं भुञ्जीत वाग्यतः । एतदन्नव्रतं विप्र विधिनाऽचरितं नृभिः ॥ २५ ॥

ব্ৰাহ্মণ আদি লোকক পকা অন্ন দান কৰি, বাক্‌সংযমী হৈ নিজেও কেৱল পকা অন্ন ভোজন কৰিব। হে বিপ্ৰ, এইয়েই অন্নব্ৰত; বিধিমতে আচৰণীয়।

Verse 26

सर्वान्नसंपज्जनकं परलोके गतिप्रदम् । श्रावणे शुक्लपञ्चजम्यां नृभिरास्तिक्यतत्परैः ॥ २६ ॥

শ্ৰাৱণ মাহৰ শুক্ল পঞ্চমীত, আস্থাত তৎপৰ লোকসকলে সেই ব্ৰত পালন কৰিব, যি সৰ্বান্নসমৃদ্ধি আনে আৰু পৰলোকত শুভ গতি প্ৰদান কৰে।

Verse 27

द्वारस्योभयतो लेख्या गोमयेन विषोल्बणाः । गंधाद्यैः पूजयेत्तांश्च तथेंद्राणीमनंतरम् ॥ २७ ॥

দুৱাৰৰ দুয়োফালে গোবৰৰে বিষনাশক মঙ্গলচিহ্ন আঁকিব। তাৰপিছত গন্ধ আদি উপচাৰে সেই চিহ্নসমূহ পূজা কৰি, শেষত ইন্দ্ৰাণীক আৰাধনা কৰিব।

Verse 28

संपूज्य स्वर्णरूप्यादिदध्यक्षतकुशांबुभिः । गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपैर्नैवेद्यसंचयैः ॥ २८ ॥

সোণ-ৰূপা আদি দ্ৰব্য, দধি, অক্ষত, কুশ আৰু পবিত্ৰ জলৰে; লগতে সুগন্ধ, পুষ্প, ধূপ, দীপ আৰু প্ৰচুৰ নৈবেদ্যৰে দেৱতাৰ বিধিপূৰ্বক পূজা কৰা।

Verse 29

ततः प्रदक्षिणीकृत्य तद्द्रव्यं संप्रणम्य च । संप्रार्थ्य भक्तिभावेन विप्राग्र्येषु समर्पयेत् ॥ २९ ॥

তাৰপিছত প্ৰদক্ষিণা কৰি, সেই দ্ৰব্যক প্ৰণাম কৰি; ভক্তিভাৱে প্ৰাৰ্থনা কৰি তাক শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলৰ ওচৰত সমৰ্পণ কৰা।

Verse 30

यदिदं स्वर्णरौप्यादि द्रव्यं वै विप्रसात्कृतम् । तदनंतफलं भूयान्मम जन्मनि जन्मनि ॥ ३० ॥

এই সোণ-ৰূপা আদি দ্ৰব্য যি সত্যই ব্ৰাহ্মণক অৰ্পণ কৰা হ’ল, সেয়া মোৰ বাবে জন্মে জন্মে অনন্ত ফলদায়ক পুণ্য হওক।

Verse 31

इत्येवं ददतो द्रव्यं भक्तिभावेन नारद । प्रसन्नः स्याद्धनाध्यक्षः स्वर्णादिकसमृद्धिदः ॥ ३१ ॥

হে নাৰদ! এইদৰে ভক্তিভাৱে দ্ৰব্য দান কৰা জনৰ ওপৰত ধনৰ অধিপতি প্ৰভু প্ৰসন্ন হয় আৰু সোণ আদি সমৃদ্ধি দান কৰে।

Verse 32

एतद्व्रतं नरः कृत्वा विप्रान्संभोज्य भक्तितः । पश्चात्स्वयं च भुञ्जीत दारापत्यसुहृद्दृतः ॥ ३२ ॥

এই ব্ৰত সম্পন্ন কৰি মানুহে ভক্তিসহ ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰাব; তাৰপিছত পত্নী, সন্তান আৰু সুহৃদসকলৰ সৈতে নিজেও আহাৰ কৰিব।

Verse 33

भाद्रे तु कृष्णपंचम्यां नागान् क्षीरेण तर्पयेत् ॥ ३३ ॥

ভাদ্ৰপদ মাহৰ কৃষ্ণপক্ষৰ পঞ্চমীত নাগসকলক দুধেৰে তৰ্পণ কৰি তৃপ্ত কৰা উচিত।

Verse 34

यस्तस्याऽसप्तमं यावत्कुलं सर्पात्सुनिर्भयम् । भाद्रस्य शुक्लपंचम्यां पूजयेदृषिसत्तमान् ॥ ३४ ॥

যি ভাদ্ৰপদৰ শুক্লপক্ষৰ পঞ্চমীত ঋষিসত্তমসকলক পূজা কৰে, তাৰ বংশ সপ্তম পুৰুষলৈকে সাপৰ ভয়ৰ পৰা সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভয় হয়।

Verse 35

प्रातर्नद्यादिके स्नात्वा कृत्वा नित्यमतंद्रितः । गृहमागत्य यत्नेन वेदिकां कारयेन्मृदा ॥ ३५ ॥

প্ৰভাতে নদী আদি পানীত স্নান কৰি, অলসতা ত্যাগ কৰি নিত্যকৰ্ম সম্পন্ন কৰি, ঘৰলৈ আহি যত্নেৰে মাটিৰ বেদিকা সাজাব লাগে।

Verse 36

गोमयेनोपलिप्याथ कृत्वा पुष्पोपशोभिताम् । तत्रास्तीर्य कुशान्विप्रऋषीन्सप्त समर्चयेत् ॥ ३६ ॥

তাৰ পিছত গোবৰৰে লেপি ফুলেৰে সুসজ্জিত কৰিব; তাত কুশ বিছাই সাতজন বিপ্ৰ-ঋষিক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব।

Verse 37

गन्धैश्च विविधैः पुष्पैर्धूपैर्दीपैः सुशोभनेः । कश्यपोऽत्रिर्भरद्वाजौ विश्वामित्रोऽथ गौतमः ॥ ३७ ॥

বহুবিধ সুগন্ধ, নানা ফুল, ধূপ আৰু দীপে অতি সুসজ্জিত হৈ তাত কশ্যপ, অত্রি, ভৰদ্বাজ, বিশ্বামিত্ৰ আৰু গৌতম ঋষি উপস্থিত আছিল।

Verse 38

जमदग्निर्वसिष्ठश्च सप्तैते ऋषयः स्मृताः । एतैभ्योऽघ्य च विधिवत्कल्पयित्वा प्रदाय च ॥ ३८ ॥

জমদগ্নি আৰু বশিষ্ঠ—অন্যসকলৰ সৈতে এঁৱেই সপ્તঋষি বুলি স্মৃত। বিধিমতে অৰ্ঘ্য সাজি ভক্তিভাৱে তেওঁলোকক অৰ্পণ কৰিব।

Verse 39

नैवेद्यं विपचेद्वीमान्श्यामाकाद्यैरकृष्टकैः । तन्निवेद्य विसृज्येमान्स्वयं चाद्यात्तदेव हि ॥ ३९ ॥

শ্যামাক আদি অকৃষিত ধান্যৰে বিষ্ণু-আসন (বীমাণ)ৰ বাবে নৈবেদ্য ৰান্ধিব। সেয়া নিবেদন কৰি তেওঁলোকক মুক্ত কৰি, নিজেও সেই প্ৰসাদ গ্ৰহণ কৰিব।

Verse 40

अनेन विधिना सप्त वर्षाणि प्रतिवत्सरम् । कृत्वा व्रतांते वरयेदाचार्यान् सप्त वैदिकान् ॥ ४० ॥

এই বিধিৰে প্ৰতিবছৰ সাত বছৰলৈকে ব্ৰত পালন কৰিব। ব্ৰতান্তে সাতজন বৈদিক আচাৰ্যক যথোচিত সন্মান আৰু দক্ষিণা দিব।

Verse 41

प्रतिमाः सप्तकुर्वींत सुवर्णेन स्वशक्तितः । जटिलाः साक्षसूत्राश्च कमण्डलुसमन्विताः ॥ ४१ ॥

নিজ সামৰ্থ্য অনুসাৰে সোণৰ সাতটা প্ৰতিমা নিৰ্মাণ কৰিব—জটাধাৰী, যজ্ঞোপবীতসহ আৰু কমণ্ডলুযুক্ত।

Verse 42

संस्थाप्य कलशेष्वेतांस्ताम्रेषु मृन्मयेषु वा । स्नापयेद्विधिवद्भक्त्या पृथक्पंचामृतैरपि ॥ ४२ ॥

ইয়াক তাম্ৰ বা মৃন্ময় কলশত স্থাপন কৰি, বিধিমতে ভক্তিভাৱে, পৃথক পৃথক পঞ্চামৃতৰে স্নান কৰাব।

Verse 43

उपचारैः षोडशभिस्ततः संपूज्य भक्तितः । अर्घ्यं दत्वा ततो होमं तिलव्रीहियवादिभिः ॥ ४३ ॥

তাৰ পাছত ভক্তিভাৱে ষোলো উপচাৰে সম্পূৰ্ণ পূজা কৰি, অৰ্ঘ্য দান কৰি, তিল, ধান, যৱ আদি দ্ৰব্যেৰে হোম কৰিব।

Verse 44

। सहस्तोमाइति ऋखा नामनन्त्रैस्तु वा पृथक् । पुण्यैर्मन्त्रैस्तथैवान्यैर्हुत्वा पूर्णाहुतिं चरेत् ॥ ४४ ॥

‘সহস্তোমা’ নামৰ ঋক্ জপ কৰি, অথবা পৃথকভাবে স্বস্ব নামমন্ত্ৰে, পুণ্যমন্ত্ৰ আৰু অন্য বিধিমন্ত্ৰে আহুতি দি, শেষত পূৰ্ণাহুতি সম্পন্ন কৰিব।

Verse 45

ततस्तु सप्त गा दद्याद्वस्त्रालंकारसंयुताः । आचार्यं पूजयेज्जैव वस्त्रालंकारभूषणैः ॥ ४५ ॥

তাৰ পাছত বস্ত্ৰ আৰু অলংকাৰসহ সাতটা গাই দান কৰিব; আৰু আচার্যকো বস্ত্ৰ, অলংকাৰ, ভূষণেৰে সন্মানসহ পূজা কৰিব।

Verse 46

अनुज्ञया गुरोः पश्चान्मूर्तीर्विप्रेषु चार्पयेत् । भोजयित्वा तु तान्भक्त्या प्रणिपत्य विसर्जयेत् ॥ ४६ ॥

গুৰুৰ অনুমতি লৈ তাৰ পাছত বিপ্ৰসকলৰ ওচৰত মূৰ্তি অৰ্পণ কৰিব; তেওঁলোকক ভক্তিভাৱে ভোজন কৰাই, প্ৰণাম কৰি সাদৰে বিদায় দিব।

Verse 47

ततश्चेष्टैः सहासीनः स्वयं ब्राह्मणशेषितम् । भुंक्त्वा वै षड्रसोपेतं प्रमुद्यात्सह बंधुभिः ॥ ४७ ॥

তাৰ পাছত নিজৰ লোকসকলৰ সৈতে বহি, ব্ৰাহ্মণসকলৰ শেষ থকা ষড়ৰসযুক্ত প্ৰসাদ নিজে ভক্ষণ কৰি, বন্ধুবৰ্গৰ সৈতে আনন্দিত হ’ব।

Verse 48

एतत्कृत्वा व्रतं गांगं भोगान्भुक्त्वाथ वाञ्छितान् । सप्तर्षीणां प्रसादेन विमानवरगो भवेत् ॥ ४८ ॥

এই গংগা-সম্পৰ্কীয় ব্ৰত পালন কৰি আৰু ইচ্ছিত ভোগ উপভোগ কৰাৰ পাছত, সপ্তৰ্ষিৰ প্ৰসাদে মানুহ শ্ৰেষ্ঠ দিব্য বিমানত আৰোহী হয়।

Verse 49

आश्विने शुक्लपञ्चम्यामुपांगललिताव्रतम् ॥ ४९ ॥

আশ্বিন মাহৰ শুক্লপক্ষৰ পঞ্চমীত ‘উপাঙ্গ-ললিতা ব্ৰত’ বিধিপূৰ্বক পালন কৰিব লাগে।

Verse 50

तस्याः स्वर्णमयीं मूर्तिं शक्त्या निर्माय नारद । उपचारैः षोडशभिः पूजयेत्तां विधानतः ॥ ५० ॥

হে নাৰদ! যথাশক্তি তেওঁৰ স্বৰ্ণময়ী মূৰ্তি নিৰ্মাণ কৰি, ষোড়শোপচাৰে বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব লাগে।

Verse 51

पक्वान्नं फलसंयुक्तं सघृतं दक्षिणान्वितम् । द्विजवर्याय दातव्यं व्रतसंपूर्तिहेतवे ॥ ५१ ॥

ব্ৰত সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ ফলসহ পাকান্ন, ঘৃতসহ আৰু দক্ষিণাসহ, শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ)ক দান কৰিব লাগে।

Verse 52

सवाहना शक्तियुता वरदा पूजिता मया । मातर्मामनुगृह्याथ गम्यतां निजमंदिरम् ॥ ५२ ॥

হে মাতৃ! তুমি বাহনসহ, শক্তিযুতা আৰু বৰদায়িনী; মোৰ পূজা গ্ৰহণ কৰি মোক অনুগ্ৰহ কৰা, তাৰ পাছত নিজ মন্দিৰলৈ গমন কৰা।

Verse 53

कार्तिके शुक्लपंचम्यां जयाव्रतमनुत्तमम् । कर्तव्यं पापनाशाय श्रद्धया द्विजसत्तम ॥ ५३ ॥

কাৰ্তিক মাহৰ শুক্ল পঞ্চমীত ‘জয়া-ব্ৰত’ নামৰ এই অনুত্তম ব্ৰত পাপনাশৰ বাবে শ্ৰদ্ধাৰে পালনীয়, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ।

Verse 54

पूजयित्वा जयां विप्र यथाविधि समाहितः । उपचारैः षोडशभिस्ततः शुचिरलंकृतः ॥ ५४ ॥

হে বিপ্ৰ, একাগ্ৰচিত্তে বিধিমতে জয়াৰ পূজা কৰি, পাছত শুচি আৰু অলংকৃত হৈ ষোড়শোপচাৰ অৰ্পণ কৰিব।

Verse 55

विप्रैकं भोजयेच्चापि तस्मै दत्त्वा च दक्षिणाम् । विसर्जयेत्ततः पश्चात्स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ ५५ ॥

এজন ব্ৰাহ্মণক ভোজন কৰাব; তেওঁক দক্ষিণা দি পাছত সন্মানসহ বিদায় দিব। তাৰপিছত বাক্-সংযম ৰাখি নিজে ভোজন কৰিব।

Verse 56

यस्तु वै भक्तिसंयुक्तः स्नानं कुर्य्याज्जयादिने । नश्यन्ति तस्य पापानि सिंहाक्रांता मृगा यथा ॥ ५६ ॥

যি ভক্তিসহ জয়া-দিনত স্নান কৰে, তাৰ পাপ সিংহৰ আক্ৰমণত হৰিণ যেন অদৃশ্য হয় তেনেকৈ নাশ পায়।

Verse 57

यदश्वमेधावभृथे फलं स्नानेन कीर्तितम् । तत्फलं प्राप्यते विप्रस्नानेनापि जयादिने ॥ ५७ ॥

অশ্বমেধ যজ্ঞৰ অবভৃথ-স্নানত যি ফল কোৱা হৈছে, হে বিপ্ৰ, জয়া-দিনত স্নান কৰিলেও সেই একে ফল লাভ হয়।

Verse 58

अपुत्रो लभते पुत्रं वंध्या गभ च विंदति । रोगी रोगात्प्रमुच्येत बद्धो मुच्येत बंधनात् ॥ ५८ ॥

অপুত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুত্ৰ লাভ কৰে, বন্ধ্যা নাৰীয়েও গৰ্ভ ধাৰণ কৰে। ৰোগী ৰোগৰ পৰা মুক্ত হয়, আৰু বন্ধনবদ্ধ জন বন্ধনৰ পৰা মুক্তি পায়।

Verse 59

मार्गशुक्ले च पञ्चम्यां नागानिष्ट्वा विधानतः । नागेभ्यो ह्यभयं लब्ध्वा मोदते सह बांधवैः ॥ ५९ ॥

মাৰ্গশীৰ্ষ মাহৰ শুক্লপক্ষৰ পঞ্চমীত বিধিমতে নাগদেৱতাৰ পূজা কৰিলে, নাগদেৱতাৰ পৰা অভয় লাভ কৰি সি আত্মীয়-স্বজনসহ আনন্দিত হয়।

Verse 60

पौषेऽपि शुक्लपञ्चम्यां सम्पूज्य मधुसूदनम् । लभते बाञ्छितान्कामान्नात्र कार्या विचारणा ॥ ६० ॥

পৌষ মাহতো শুক্লপক্ষৰ পঞ্চমীত মধুসূদন (ভগৱান বিষ্ণু)ক সম্যক পূজা কৰিলে ইচ্ছিত কামনা লাভ হয়; ইয়াত সন্দেহৰ অৱকাশ নাই।

Verse 61

पंचम्यां प्रतिमासे तु शुक्ले कृष्णे च नारद । पितॄणां पूजनं शस्तं नागानां चापि सर्वथा ॥ ६१ ॥

হে নাৰদ! প্ৰতিমাহৰ পঞ্চমীত—শুক্ল আৰু কৃষ্ণ উভয় পক্ষতেই—পিতৃসকলৰ পূজা কল্যাণকাৰী, আৰু নাগদেৱতাৰ পূজাও সৰ্বতোভাবে হিতকৰ।

Verse 62

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थपञ्चमीव्रतनिरूपणं नाम चतुर्दशाधिकशततमोऽध्यायः ॥ ११४ ॥

এইদৰে শ্ৰী বৃহন্নাৰদীয় পুৰাণৰ পূৰ্বভাগত, বৃহদুপাখ্যানৰ চতুৰ্থ পাদত ‘দ্বাদশ মাসস্থিত পঞ্চমী-ব্ৰত নিৰূপণ’ নামৰ একশ চৌদহতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।