The Description of the Skanda Purāṇa’s Anukramaṇī (Index/Summary)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । श्रृणु वत्स प्रवक्ष्यामि पुराणं स्कन्दसंज्ञकम् । यस्मिन्प्रतिपदं साक्षान्महादेवो व्यवस्थितः ॥ १ ॥

ব্ৰহ্মাই ক’লে— হে বৎস, শুনা; মই স্কন্দ-সঞ্জ্ঞক পুৰাণ প্ৰবচন কৰোঁ, য’ত প্ৰতি পদে সাক্ষাৎ মহাদেৱ প্রতিষ্ঠিত আছে ॥১॥

Verse 2

पुराणे शतकोटो तु यच्छैवं वर्णितं मया । लक्षं तस्यार्थं जातस्य सारो व्यासेन कीर्तितः ॥ २ ॥

শত কোটি শ্লোকবিশিষ্ট সেই পুৰাণত মই যি শৈৱ বিষয় বৰ্ণনা কৰিলোঁ, তাৰ অৰ্থসমূহৰ সাৰ ব্যাসে এক লক্ষ শ্লোকত কীৰ্তন কৰিলে ॥২॥

Verse 3

स्कन्दाह्वयस्तत्र खण्डाः सप्तैव परिकल्पिताः । एकाशीतिसहस्रं तु स्कान्दं सर्वोघकृतंनम् ॥ ३ ॥

স্কন্দ-আখ্যাত সেই পুৰাণত মাত্ৰ সাতটা খণ্ড পৰিকল্পিত। একাশি হাজাৰ শ্লোকবিশিষ্ট স্কান্দ সকলো পাপ-তাপৰ ওঘ ছেদনকাৰী বুলি বন্দিত ॥৩॥

Verse 4

यः श्रृणोति पठेद्वापि स तु साक्षाच्छिवः स्थितः । यत्र माहेश्वरा धर्माः षण्मुखेन प्रकाशिताः ॥ ४ ॥

যিয়ে ইয়াক শ্ৰৱণ কৰে বা পঢ়ে, সি সাক্ষাৎ শিৱস্বৰূপে স্থিত হয়; কিয়নো ইয়াত মাহেশ্বৰ ধৰ্মসমূহ ষণ্মুখে প্ৰকাশ কৰিছে ॥৪॥

Verse 5

कल्पे तत्पुरुषे वृत्ताः सर्वसिद्धिविधायकाः । तस्य माहेश्वरश्चाथ खंडः पापप्रणाशनः ॥ ५ ॥

তৎপুৰুষ নামৰ কল্পত সকলো সিদ্ধি দানকাৰী বৃত্তান্তসমূহ বৰ্ণিত হৈছে; তাত পাপনাশক মাহেশ্বৰ খণ্ডো আছে॥৫॥

Verse 6

किंचिन्न्यूनार्कसाहस्रो बहुपुण्यो बृहत्कथः । सुचरित्रशतैर्युक्तः स्कन्दमाहात्म्यसूचकः ॥ ६ ॥

বৃহৎকথা প্ৰায় সহস্ৰ শ্লোকৰ অলপ কম, অতি পুণ্যদায়িনী; শত শত সুচৰিত্ৰেৰে যুক্ত আৰু স্কন্দ-মাহাত্ম্য সূচক॥৬॥

Verse 7

यत्र केदारमाहात्म्ये पुराणोपक्रमः पुरा । दक्षयज्ञकथा पश्चाच्छिवलिंगार्चने फलम् ॥ ७ ॥

তাত কেদাৰ-মাহাত্ম্যত প্ৰাচীন ৰীতিত পুৰাণৰ আৰম্ভণি হয়; পাছত দক্ষযজ্ঞৰ কাহিনী, আৰু তাৰপিছত শিৱলিঙ্গ-অৰ্চনাৰ ফল বৰ্ণিত॥৭॥

Verse 8

समुद्रमथनाख्यानं देवेंद्रचरितं ततः । पार्वत्याः समुपाख्यानं विवाहस्तदनंतरम् ॥ ८ ॥

তাৰপিছত সমুদ্ৰমথনৰ আখ্যান আৰু দেৱেন্দ্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ চৰিত্ৰ বৰ্ণিত হয়; তাৰপিছত পাৰ্বতীৰ উপাখ্যান, আৰু তাৰ অনন্তৰে বিবাহ॥৮॥

Verse 9

कुमारोत्पत्तिकथनं ततस्तारकसंगरः । ततः पाशुपताख्यानं चंडाख्यानसमन्वितम् ॥ ९ ॥

তাৰপিছত কুমাৰ (স্কন্দ)ৰ উৎপত্তিৰ কাহিনী, তাৰপিছত তাৰকৰ সৈতে যুদ্ধ; তাৰপিছত চণ্ড-আখ্যানসহ পাশুপত আখ্যান বৰ্ণিত হয়॥৯॥

Verse 10

द्यूतप्रवर्तनाख्यानं नारदेन समागमः । ततः कुमारमाहात्म्ये पंचतीर्थकथानकम् ॥ १० ॥

ইয়াত দ্যূত (জুৱা) প্ৰৱৰ্তনৰ প্ৰসঙ্গ, তাৰ পিছত নাৰদৰ সৈতে সমাগম; আৰু পাছত সনৎকুমাৰ-মাহাত্ম্যত পঞ্চ তীৰ্থৰ কাহিনী বৰ্ণিত।

Verse 11

धर्मवर्मनृपाख्यानं नदीसागरकीर्तनम् । इंद्रद्युम्नकथा पस्चान्नाडीजंघकथान्वितम् ॥ ११ ॥

ইয়াত ধৰ্মবর্মা ৰজাৰ কাহিনী, নদী আৰু সাগৰৰ কীৰ্তন; তাৰ পিছত ইন্দ্ৰদ্যুম্নৰ কাহিনী—সঙ্গে নাডীজঙ্ঘৰ প্ৰসঙ্গো আছে।

Verse 12

प्रादुर्भावस्ततो मह्याः कथा दमनकस्य च । महीसागरसंयोगः कुमारेशकथा ततः ॥ १२ ॥

তাৰ পিছত পৃথিৱীৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ কাহিনী, আৰু দমনকৰ চৰিত; তাৰপিছত মহী-সাগৰ সংযোগৰ প্ৰসঙ্গ, আৰু তাৰপিছত কুমাৰেশৰ কাহিনী।

Verse 13

ततस्तारकयुद्धं च नानाख्यानसमन्वितम् । वधश्च तारकस्याथ पंचलिंगनिवेशनम् ॥ १३ ॥

তাৰ পিছত নানা উপাখ্যানসহ তাৰক-যুদ্ধ; তাৰপিছত তাৰকৰ বধ, আৰু তাৰপিছত পঞ্চ লিঙ্গৰ স্থাপন বৰ্ণিত।

Verse 14

द्वीपाख्यानं ततः पुण्यमूर्द्धलोकव्यवस्थितिः । ब्रह्मांडस्थितिमानं च वर्करेशकथानकम् ॥ १४ ॥

তাৰ পিছত পুণ্য দ্বীপসমূহৰ আখ্যান, ঊর্ধ্বলোকৰ সুসংবদ্ধ ব্যৱস্থা; ব্ৰহ্মাণ্ডৰ গঠন আৰু পৰিমাপৰ বৰ্ণনা, আৰু বৰ্কৰেশৰ কাহিনী আহে।

Verse 15

महाकालसमुद्भूतिः कथा चास्य महाद्भुता । वासुदेवस्य माहात्म्यं कोटितीर्थं ततः परम् ॥ १५ ॥

তাৰ পিছত মহাকালৰ উৎপত্তিৰ অতি আশ্চৰ্য কাহিনী বৰ্ণিত হয়; তাৰ পাছত বাসুদেৱৰ মাহাত্ম্য, আৰু তাৰো পিছত পৰম পুণ্য কোটিতীৰ্থৰ কথা।

Verse 16

नानातीर्थसमाख्यानं गुप्तक्षेत्रे प्रकीर्तितम् । पांडवानां कथा पुण्या महाविद्याप्रसाधनम् ॥ १६ ॥

গুপ্তক্ষেত্ৰৰ প্ৰসঙ্গত নানান তীৰ্থৰ আখ্যাণ প্ৰকীৰ্তিত হৈছে। পাণ্ডৱৰ পুণ্যকথা মহাবিদ্যা-সাধনাৰ সহায়ক।

Verse 17

तीर्थयात्रासमाप्तिश्च कौमारमिदमद्भुतम् । अरुणाचलमाहात्म्यं सनकब्रह्मसंकथा ॥ १७ ॥

তীৰ্থযাত্ৰা-বৰ্ণনাৰ সমাপ্তি, এই আশ্চৰ্য কৌমাৰ উপদেশ, অৰুণাচলৰ মাহাত্ম্য, আৰু সনক-ব্ৰহ্মাৰ পবিত্ৰ সংলাপ—এই সকলো আছে।

Verse 18

गौरीतपः समाख्यानं तत्तत्तीर्थनिरूपणम् । माहिषासुरमाख्यानं वधश्चास्य महाद्भुतः ॥ १८ ॥

গৌৰীৰ তপস্যাৰ আখ্যাণ, সেই-সেই তীৰ্থৰ নিৰূপণ, মহিষাসুৰৰ কাহিনী, আৰু তাৰ অতি আশ্চৰ্য বধ—এই সকলো ইয়াত আছে।

Verse 19

द्रोणाचले शिवास्थानं नित्यदापरिकीर्तितम् । इत्येष कथितः स्कांदे खंडो माहेश्वरोऽद्भुतः ॥ १९ ॥

দ্ৰোণাচলত শিৱৰ ধাম নিত্যপ্ৰসিদ্ধ বুলি পৰিকীৰ্তিত। এইদৰে স্কন্দপুৰাণত আশ্চৰ্য মাহেশ্বৰ-খণ্ড বৰ্ণিত হৈছে।

Verse 20

द्वितीयो वैष्णवः खंडस्तस्याख्यानानि मे शुणु । प्रथमं भूमिवाराहसमाख्यानं प्रकीर्तितम् ॥ २० ॥

দ্বিতীয় খণ্ডটো বৈষ্ণৱ-খণ্ড; তাৰ আখ্যানসমূহ মোৰ পৰা শুনা। প্ৰথমে পৃথিৱী উদ্ধাৰ কৰা বৰাহ অৱতাৰৰ প্ৰসিদ্ধ কাহিনী প্ৰকীৰ্তিত হৈছে॥২০॥

Verse 21

यत्र वेंकटकुध्रस्य माहात्म्यं पापनाशनम् । कमलायाः कथा पुण्या श्रीनिवासस्थितिस्ततः ॥ २१ ॥

তাত বেঙ্কট পৰ্বতৰ পাপনাশক মাহাত্ম্য আছে; কমলা (লক্ষ্মী) দেৱীৰ পুণ্য কাহিনী আছে; আৰু তাৰ পাছত শ্ৰীনিবাসৰ ধাম-স্থিতিৰ বৰ্ণনা আছে॥২১॥

Verse 22

कुला लाख्यानकं चात्र सुवर्णमुखरी कथा । नानाख्यानसमायुक्ता भारद्वाजकथाद्भुता ॥ २२ ॥

ইয়াত ‘কুল-আখ্যানক’ নামৰ বৃত্তান্ত, ‘সুৱৰ্ণমুখৰী’ৰ কাহিনী, আৰু নানা আখ্যানসমৃদ্ধ ভাৰদ্বাজৰ অদ্ভুত কাহিনীও আছে॥২২॥

Verse 23

मतंगांजनसंवादः कीर्तितः पापनाशनः । पुरुषोत्तममाहात्म्यं कीर्तितं चोत्कले ततः ॥ २३ ॥

মতংগ আৰু অঞ্জনাৰ পাপনাশক সংলাপ কীৰ্তিত হৈছে; আৰু তাৰ পাছত উৎকল (ওড়িশা)ত পুৰুষোত্তমৰ মাহাত্ম্যও বৰ্ণিত হৈছে॥২৩॥

Verse 24

मार्कंडेयसमाख्यानमंबरीषस्य भूपतेः । इंद्रद्युम्नस्य चाख्यानं विद्यापतिकथा शुभा ॥ २४ ॥

মাৰ্কণ্ডেয়ৰ পবিত্ৰ আখ্যান, ভূপতি অম্বৰীষৰ বৃত্তান্ত, ইন্দ্ৰদ্যুম্নৰ কাহিনী, আৰু বিদ্যাপতিৰ শুভ কাহিনীও (ইয়াত) বৰ্ণিত হৈছে॥২৪॥

Verse 25

जैमिनेः समुपाख्यानं नारदस्यापि वाडव । नीलकंठसमाख्यानं नरसिंहोपवर्णनम् ॥ २५ ॥

হে বাডৱ! ইয়াত জৈমিনিৰ উপাখ্যান, নাৰদৰ চৰিত, নীলকণ্ঠৰ কাহিনী আৰু ভগৱান নৰসিংহৰ বৰ্ণনাও কোৱা হৈছে।

Verse 26

अश्वमेधकथा राज्ञो ब्रह्मलोकगतिस्तथा । रथयाव्राविधिः पश्चाज्जन्मस्थानविधिस्तथा ॥ २६ ॥

ইয়াত ৰজাৰ অশ্বমেধ যজ্ঞৰ কাহিনী, ব্ৰহ্মলোকগমন; তাৰ পিছত ৰথযাব্ৰা-বিধি আৰু জন্মস্থান-সম্পৰ্কীয় নিয়মো বৰ্ণিত হৈছে।

Verse 27

दक्षिणामूर्त्युपाख्यानं गुंडिवाख्यानकं ततः । रथरक्षाविधानं च शयनोत्सवकीर्तनम् ॥ २७ ॥

তাৰ পিছত দক্ষিণামূৰ্তিৰ উপাখ্যান, গুন্ডিবা-প্ৰসঙ্গ, ৰথৰক্ষা-বিধান আৰু শয়নোৎসৱৰ কীৰ্তন বৰ্ণিত হৈছে।

Verse 28

श्वेतोपाख्यानमत्रोक्तं पृथुत्सवनिरूपणम् । दोलोत्सवो भगवतो व्रतं सांवत्सराभिधम् ॥ २८ ॥

ইয়াত শ্বেতৰ উপাখ্যান, পৃথুৰ উৎসৱৰ নিৰূপণ; লগতে ভগৱানৰ দোলোৎসৱ আৰু ‘সাংবৎসৰ’ নামৰ ব্ৰতো উপদেশিত হৈছে।

Verse 29

पूजा चाकामिका विष्णोरुद्दालकनियोगतः । योगसाधनमत्रोक्तं नानायोगनिरूपणम् ॥ २९ ॥

ইয়াত উদ্ধালকৰ নিয়োগ অনুসাৰে বিষ্ণুৰ অকামিকা (নিষ্কাম) পূজা; লগতে যোগসাধন আৰু নানা যোগৰ নিৰূপণো প্ৰতিপাদিত হৈছে।

Verse 30

दशावतारकथनं स्रानादिपरिकीर्तनम् । ततो बदरिकायाश्च माहात्म्यं पापनाशनम् ॥ ३० ॥

তাৰ পিছত বিষ্ণুৰ দশাৱতাৰ-কথা আৰু স্নান আদি বিধিৰ কীৰ্তন কৰা হয়; তদনন্তৰে পাপনাশিনী বদৰিকাশ্ৰম (বদ্ৰীনাথ)-ৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণিত হয়।

Verse 31

अग्न्यादितीर्थमाहात्म्यं वैनतेयशिलाभवम् । कारणं भगवद्वासे तीर्थं कापालमोचनम् ॥ ३१ ॥

অগ্ন্যাদি তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য—বৈনতেয় (গৰুড়) সম্পৰ্কিত শিলাৰ পৰা উদ্ভৱ—সেই ঠাইত ভগৱানৰ বাসৰ কাৰণ; আৰু ‘কাপালমোচন’ নামৰ পাপমোচক তীৰ্থ বৰ্ণিত হয়।

Verse 32

पंचधाराभिधं तीर्थं मेरुसंस्थापनं तथा । ततः कार्तिकमाहात्म्ये माहात्म्यं मदनालसम् ॥ ३२ ॥

তাৰ পিছত ‘পঞ্চধাৰা’ নামৰ তীৰ্থ আৰু মেরুৰ স্থাপন বৰ্ণিত হয়; তাৰপাছত কাৰ্তিক-মাহাত্ম্যত ‘মদনালস’ নামৰ মহিমা প্ৰকাশ পায়।

Verse 33

धूम्रकेशसमाख्यानं दिनकृत्यानि कार्तिके । पंचभीष्मव्रताख्यानं कीर्तितं भुक्तिमुक्तिदम् ॥ ३३ ॥

ধূম্ৰকেশৰ উপাখ্যান, কাৰ্তিক মাহৰ দৈনিক ধৰ্মকৃত্য, আৰু পঞ্চ-ভীষ্ম-ব্ৰতৰ কাহিনী—যি ভোগ আৰু মোক্ষ দুয়ো দান কৰে—প্ৰচাৰিত হৈছে।

Verse 34

ततो मार्गस्य माहात्म्ये विधानं स्नानजं तथा । पुंड्रादिकीर्तनं चात्र मालाधारणपुण्यकम् ॥ ३४ ॥

তাৰপাছত মাৰ্গ-মাহাত্ম্যত বিধি-বিধান আৰু স্নানজনিত পুণ্য ব্যাখ্যা কৰা হয়; ইয়াতে পুণ্ড্ৰ আদি চিহ্নৰ কীৰ্তন আৰু মালা ধাৰণৰ পুণ্যও কোৱা হৈছে।

Verse 35

पंचामृतस्नानपुण्यं घंटानादादिजं फलम् । नानापुष्पार्चनफलं तुलसीदलजं फलम् ॥ ३५ ॥

পঞ্চামৃতৰে স্নান কৰোৱাৰ পুণ্য, ঘণ্টানাদ আদি পৰা উৎপন্ন ফল, নানা ফুলে অর্চনাৰ ফল, আৰু তুলসীপাত অৰ্পণজনিত ফল—এই সকলো লাভ হয়।

Verse 36

नैवेद्यस्य च माहात्म्यं हरिवासरकीर्तनम् । अखंडैकादशीपुण्यं तथा जागरणस्य च ॥ ३६ ॥

নৈবেদ্য অৰ্পণৰ মাহাত্ম্য, হৰিবাসৰৰ কীৰ্তন, অখণ্ড একাদশী-ব্ৰতৰ পুণ্য, আৰু জাগৰণৰ পুণ্যো—ইয়াত বৰ্ণিত হৈছে।

Verse 37

यस्योत्सवविधानं च नाममाहात्म्यकीर्तनम् । ध्यानादिपुण्यकथनं माहात्म्यं मथुराभवम् ॥ ३७ ॥

য’ত উৎসৱৰ বিধান, পবিত্ৰ নামৰ মাহাত্ম্য-কীৰ্তন, আৰু ধ্যানাদি সাধনাৰ পুণ্যকথন আছে—সেই মথুৰাসম্ভৱ মাহাত্ম্য ইয়াত প্ৰতিপাদিত।

Verse 38

मथुरातीर्थमाहात्म्यं पृथगुक्तं ततः परम् । वनानां द्वादशानां च माहात्म्यं कीर्तितं ततः ॥ ३८ ॥

তাৰ পিছত মথুৰা-তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য পৃথককৈ কোৱা হৈছে; আৰু তাৰ পাছত দ্বাদশ বনসমূহৰ মাহাত্ম্যো কীৰ্তিত হৈছে।

Verse 39

श्रीमद्भागवतस्यात्र माहात्म्यं कीर्तितं परम् । वज्रशांडिल्यसंवाद अंतर्लीलाप्रकाशकम् ॥ ३९ ॥

ইয়াত শ্ৰীমদ্ভাগৱতৰ পৰম মাহাত্ম্য কীৰ্তিত হৈছে—বজ্ৰ আৰু শাণ্ডিল্যৰ সংবাদৰ জৰিয়তে, যিয়ে প্ৰভুৰ অন্তৰ্লীলা প্ৰকাশ কৰে।

Verse 40

ततो माघस्य माहात्म्यं स्नानदानजपोद्भवम् । नानाख्यानसमायुक्तं दशाध्यायैर्निरूपितम् ॥ ४० ॥

তাৰ পাছত মাঘ মাহৰ মাহাত্ম্য—স্নান, দান আৰু জপৰ পৰা উৎপন্ন পুণ্যসহ—বহু উপাখ্যানসহ দহ অধ্যায়ত নিৰূপিত হৈছে।

Verse 41

ततो वैष्णवमाहात्म्ये शय्यादानादिजं फलम् । जलदा नादिविधयः कामाख्यानमतः परम् ॥ ४१ ॥

তাৰ পাছত বৈষ্ণৱ-মাহাত্ম্যত শয্যাদান আদি দানৰ ফল বৰ্ণিত হৈছে; তাৰ পিছত জলদান আৰু সংশ্লিষ্ট বিধিসমূহ, আৰু তাৰপৰা পৰে কামাখ্যানৰ কাহিনি।

Verse 42

श्रुतदेवस्य चरितं व्याधोपाख्यानमद्भुतम् । तथाक्षयतृतीयादेर्विशेषात्पुण्यकीर्तनम् ॥ ४२ ॥

শ্ৰুতদেৱৰ চৰিত্ৰ আৰু আশ্চৰ্যজনক ব্যাধ-উপাখ্যানো বৰ্ণিত হৈছে; লগতে অক্ষয় তৃতীয়া আদি ব্ৰতৰ বিশেষ পুণ্যকীৰ্তনো কৰা হৈছে।

Verse 43

ततस्त्वयोध्यामाहात्म्ये चक्रब्रह्माह्वतीर्थके । सुरापापविमोक्षाख्ये तथाधारसहस्रकम् ॥ ४३ ॥

তাৰ পাছত অযোধ্যা-মাহাত্ম্যত ‘চক্রব্ৰহ্মাহ্ব’ নামৰ তীৰ্থ, ‘সুৰাপাপবিমোক্ষ’ নামে তীৰ্থ, আৰু ‘আধাৰ-সহস্ৰক’ অংশো নিৰূপিত হৈছে।

Verse 44

स्वर्गद्वारं चंद्रहरिधर्महर्युपवर्णनम् । स्वर्णवृष्टेरुपाख्यानं तिलोदासरयूयुतिः ॥ ४४ ॥

তাত ‘স্বৰ্গদ্বাৰ’ৰ প্ৰসঙ্গ, চন্দ্ৰহৰি আৰু ধৰ্মহৰিৰ উপবৰ্ণনা, স্বৰ্ণবৃষ্টিৰ উপাখ্যান, আৰু সৰযূসহ তিলোদাৰ কাহিনিও আছে।

Verse 45

सीताकुंडं गुप्तहरिसरंयुघर्घरान्वयः । गोप्रतारं च दुग्धोदं गुरुकुंडादिपञ्चकम् ॥ ४५ ॥

সীতাকুণ্ড, গুপ্ত-হৰি-সৰস, যুগৰ্ঘৰা নামে পবিত্ৰ ধাৰা/পৰম্পৰা, গোপ্ৰতাৰ আৰু দুগ্ধোদ—গুৰুকুণ্ডাদি পঞ্চকসহ—এইসকল স্মৰণীয় তীৰ্থ।

Verse 46

सोमार्का दीनि तीर्थानि त्रयोदश ततः परम् । गयाकूपस्य माहात्म्यं सर्वाघविनिवर्तकम् ॥ ४६ ॥

তাৰপিছত সোমাৰ্ক আদি ত্ৰয়োদশ তীৰ্থ; তদনন্তৰে গয়াকূপৰ মাহাত্ম্য কোৱা হৈছে, যি সকলো পাপ নিবারণ কৰে।

Verse 47

मांडव्याश्रमपूर्वाणि तीर्थानि तदनन्तरम् । अजितादि मानसादितीर्थानि गदितानि च ॥ ४७ ॥

তাৰপিছত মাণ্ডব্য-আশ্ৰম আদি তীৰ্থসমূহ বৰ্ণিত; তাৰপৰে অজিত আদি আৰু মানসাদি তীৰ্থসমূহো কোৱা হৈছে।

Verse 48

इत्येष वैष्णवः खंडो द्वितीयः परिकीर्तितः । अतः परं ब्रह्मखंडं मरीचे श्रृणु पुण्यदम् ॥ ४८ ॥

এইদৰে দ্বিতীয় বৈষ্ণৱ-খণ্ড যথাযথভাবে পৰিকীৰ্তিত হ’ল। এতিয়া, হে মৰীচি, পুণ্যপ্ৰদ ব্ৰহ্ম-খণ্ড শুনা।

Verse 49

यत्र वै सेतुमाहात्म्ये फलं स्नाने क्षणोद्भवम् । गालवस्य तपश्चर्या राक्षसाख्यानकं ततः ॥ ४९ ॥

তাত সেতু-মাহাত্ম্য আছে, য’ত স্নানফল ক্ষণতে উদ্ভৱ হয়; তাৰপিছত গালৱৰ তপশ্চৰ্যা, আৰু তদনন্তৰে ৰাক্ষস-আখ্যানো আছে।

Verse 50

चक्रतीर्थादिमाहात्म्यं देवीपत्तनसंयुते । वेतालतीर्थमहिमा पापनाशादिकीर्तनम् ॥ ५० ॥

দেৱীপট্টনৰ সৈতে সংযুক্ত চক্ৰতীৰ্থ আদি মাহাত্ম্য আৰু বেতালতীৰ্থৰ গৌৰৱ—যি পাপ নাশ কৰি পুণ্যফল দান কৰে—ইয়াত কীৰ্তিত হৈছে।

Verse 51

मंगलादिकमाहात्म्यं ब्रह्मकुंडादिवर्णनम् । हनुमत्कुंडमहिमागस्त्यतीर्थभवं फलम् ॥ ५१ ॥

মঙ্গলাদি মাহাত্ম্য, ব্ৰহ্মকুণ্ড আদি পুণ্যকুণ্ডৰ বৰ্ণনা, হনুমৎকুণ্ডৰ মহিমা আৰু অগস্ত্যতীৰ্থজনিত পুণ্যফল ইয়াত নিৰূপিত হৈছে।

Verse 52

रामतीर्थादिकथनं लक्ष्मीतीर्थनिरूपणम् । शंखादितीर्थमहिमा तथा साध्यामृतादिजः ॥ ५२ ॥

ৰামতীৰ্থ আদি কথন, লক্ষ্মীতীৰ্থৰ নিৰূপণ, শঙ্খ আদি তীৰ্থৰ মহিমা আৰু সাধ্যামৃত আদি পৰা আৰম্ভ হোৱা বৃত্তান্ত—এই সকলো ইয়াত বৰ্ণিত।

Verse 53

धनुष्कोट्यादिमाहात्म्यं क्षीरकुंडादिजं तथा । गायत्र्यादिकतीर्थानां माहात्म्यं चात्र कीर्तितम् ॥ ५३ ॥

ইয়াত ধনুষ্কোটি আদি মাহাত্ম্য, ক্ষীৰকুণ্ড আদি স্থানৰ মহিমা আৰু গায়ত্ৰী আদি তীৰ্থৰ মাহাত্ম্যো বিস্তাৰে কীৰ্তিত হৈছে।

Verse 54

रामनाथस्य महिमा तत्त्वज्ञानोपदेशनम् । यात्राविधानकथनं सेतै मुक्तिप्रदं नृणाम् ॥ ५४ ॥

ৰামনাথৰ মহিমা, তত্ত্বজ্ঞানৰ উপদেশ, যাত্ৰাবিধানৰ বৰ্ণনা আৰু সেতুৱে মানুহক মুক্তি দান কৰে—ইয়াত বৰ্ণিত হৈছে।

Verse 55

धर्मारण्यस्य माहात्म्यं ततः परमुदीरितम् । स्थाणुः स्कन्दाय भगवान्यत्र तत्त्वमुपादिशत् ॥ ५५ ॥

তাৰ পিছত ধৰ্মাৰণ্যৰ পৰম মাহাত্ম্য ঘোষণা কৰা হৈছে—যি পবিত্ৰ স্থানত ভগৱান স্থাণু (শিৱ) স্কন্দক পৰম তত্ত্বৰ উপদেশ দিছিল।

Verse 56

धर्मारण्यसुसंभूतिस्तत्पुण्यपरिकीर्त्तनम् । कर्म्मसिद्धेः समाख्यानं ऋषिवंशनिरूपणम् ॥ ५६ ॥

ইয়াত ধৰ্মাৰণ্য-সম্পৰ্কীয় শুভ উৎপত্তি, সেই তীৰ্থৰ পুণ্য-কীৰ্তন, কৰ্মসিদ্ধিৰ কাহিনী আৰু ঋষিবংশৰ নিৰূপণ বৰ্ণিত হৈছে।

Verse 57

अप्सरस्तीर्थमुख्यानां माहात्म्यं यत्र कीर्तितम् । वर्णानामाश्रमाणां च धर्मतत्त्वनिरूपणम् ॥ ५७ ॥

তাত অপ্সৰাস্তীৰ্থ আদি মুখ্য তীৰ্থসমূহৰ মাহাত্ম্য কীৰ্তিত হৈছে; আৰু বৰ্ণ-আশ্ৰম অনুসাৰে ধৰ্মতত্ত্বৰ নিৰূপণো কৰা হৈছে।

Verse 58

दिवः स्थानविभागश्च बकुलार्ककथा शुभा । छत्रानन्दा तथा शांता श्रीमाता च मतंगिनी ॥ ५८ ॥

আৰু দিৱ্য লোকসমূহৰ স্থানবিভাগ, বকুল-অৰ্কৰ শুভ কাহিনী, আৰু ছত্ৰানন্দা, শান্তা, শ্ৰীমাতা, মতঙ্গিনী আদি কাহিনীবোৰো বৰ্ণিত হৈছে।

Verse 59

पुण्यदा च समाख्याता यत्र देव्यः समास्थिताः । इन्द्रेश्वरादिमाहात्म्यं द्वारकादिनिरूपणम् ॥ ५९ ॥

সেই স্থান ‘পুণ্যদা’ বুলিও খ্যাত, য’ত দেৱীসকল অধিষ্ঠিত। তাত ইন্দ্ৰেশ্বৰ আদি মাহাত্ম্য আৰু দ্বাৰকা আদি তীৰ্থৰ নিৰূপণ আছে।

Verse 60

लोहासुरसमाख्यानं गंगाकूपनिरूपणम् । श्रीरामचरितं चैव सत्यमंदिरवर्णनम् ॥ ६० ॥

ইয়াত লোহাসুৰৰ উপাখ্যান, গঙ্গাকূপৰ নিৰূপণ, শ্ৰীৰামচৰিতৰ পবিত্ৰ কাহিনী আৰু সত্যমন্দিৰৰ বৰ্ণনাও আছে।

Verse 61

जीर्णोद्धा रस्य कथनमासनप्रतिपादनम् । जातिभेदप्रकथनं स्मृतिधर्मनिरूपणम् ॥ ६१ ॥

ইয়াত জীর্ণোদ্ধাৰৰ বিধান, আসন-ব্যৱস্থাৰ নিৰ্দেশ, জাতিভেদৰ ব্যাখ্যা আৰু স্মৃতিশাস্ত্ৰোক্ত ধৰ্মৰ নিৰূপণ আছে।

Verse 62

ततस्तु वैष्णवा धर्मा नानाख्यानैरुदीरिताः । चातुर्मास्ये ततः पुण्ये सर्वधर्मनिरूपणम् ॥ ६२ ॥

তাৰপিছত নানান উপাখ্যানৰ দ্বাৰা বৈষ্ণৱধৰ্ম উদীৰিত হৈছে; তাৰপিছত পুণ্য চাতুৰ্মাস্য ব্ৰতত সকলো ধৰ্মৰ ক্ৰমবদ্ধ নিৰূপণ আছে।

Verse 63

दानप्रशंसा तत्पश्चाद्व्रतस्य महिमा ततः । तपश्चैव पूजायाः सच्छिद्रकथनं ततः ॥ ६३ ॥

তাৰপিছত দানৰ প্ৰশংসা, তাৰপিছত ব্ৰতৰ মাহাত্ম্য, তাৰপিছত তপ আৰু পূজাবিধি—আৰু তাত হ’ব পৰা দোষ-ছিদ্ৰৰ কথনো আছে।

Verse 64

तद्वृत्तीनां भिदाख्यानं शालग्रामनिरूपणम् । भारकस्य वधोपायो वृक्षाचामहिमा तथा ॥ ६४ ॥

তাৰপিছত সেই বৃত্তান্তসমূহৰ ভেদবৰ্ণনা, শালগ্ৰামৰ নিৰূপণ, ভাৰক-বধৰ উপায় আৰু বৃক্ষাচমন (আচমন)ৰ মাহাত্ম্য উল্লেখ আছে।

Verse 65

विष्णोः शापश्च वृक्षत्वं पार्वत्यनुतपस्ततः । हरस्य तांडवं नृत्यं रामनामनिरूपणम् ॥ ६५ ॥

ইয়াত বিষ্ণুৰ শাপত বৃক্ষত্ব লাভ, তাৰ পিছত পাৰ্বতীৰ তপস্যা, হৰৰ তাণ্ডৱ নৃত্য আৰু শ্ৰীৰাম-নামৰ নিৰূপণ বৰ্ণিত হৈছে।

Verse 66

हरस्य लिंगपतनं कथा बैजवनस्य च । पार्वतीजन्मचरितं तारकस्य वधोऽद्भुतः ॥ ६६ ॥

ইয়াত হৰৰ লিংগপতনৰ কাহিনী, বৈজবনৰ উপাখ্যান, পাৰ্বতীৰ জন্মচৰিত আৰু তাৰকৰ অদ্ভুত বধ বৰ্ণিত হৈছে।

Verse 67

प्रणवैश्वर्यकथनं तारकाचरितं पुनः । दक्षयज्ञसमाप्तिश्च द्वादशाक्षरभूषणम् ॥ ६७ ॥

ইয়াত প্ৰণৱ (ওঁ)ৰ ঐশ্বৰ্য আৰু পৰম প্ৰভুত্ব, পুনৰ তাৰক-চৰিত, দক্ষযজ্ঞৰ সমাপ্তি আৰু দ্বাদশাক্ষৰ মন্ত্রক ভক্তিৰ ভূষণ বুলি স্তৱ কৰা হৈছে।

Verse 68

ज्ञानयोगसमाख्यानं महिमा द्वादशाक्षरेः । श्रवणादिकपुण्यं च कीर्तितं शर्मदं नृणाम् ॥ ६८ ॥

জ্ঞানযোগৰ ব্যাখ্যা, দ্বাদশাক্ষৰ মন্ত্রৰ মহিমা আৰু শ্ৰৱণাদি সাধনাৰ পৰা জন্মা পুণ্য বৰ্ণিত হৈছে—ই মানুহক শান্তি আৰু কল্যাণ প্ৰদান কৰে।

Verse 69

ततो ब्राह्मोत्तरे भागे शिवस्य महिमाद्भुतः । पंचाक्षरस्य महिमा गोकर्णमहिमा ततः ॥ ६९ ॥

তাৰ পিছত ব্ৰাহ্মোত্তৰ ভাগত শিৱৰ অদ্ভুত মহিমা, পঞ্চাক্ষৰ মন্ত্রৰ মহিমা, আৰু তাৰ পাছত গোকৰ্ণৰ পাৱন মহিমা বৰ্ণিত হৈছে।

Verse 70

शिवरात्रैश्च महिमा प्रदोषव्रतकीर्तनम् । सोमवारव्रतं चापि सीमंतिन्याः कथानकम् ॥ ७० ॥

ইয়াত শিৱৰাত্ৰি-ব্ৰতৰ মহিমা, প্ৰদোষ-ব্ৰতৰ কীৰ্তন, সোমবাৰ-ব্ৰত আৰু সীমন্তিনী নামৰ নাৰীৰ কাহিনীও বৰ্ণিত হৈছে।

Verse 71

भद्रायुत्पत्तिकथनं सदाचारनिरूपणम् । शिववर्मसमुद्देशो भद्रायूद्वाहवर्णनम् ॥ ७१ ॥

ইয়াত ভদ্ৰায়ুৰ উৎপত্তি-কাহিনী, সদাচাৰৰ নিৰূপণ, শিৱৱর্মৰ উল্লেখ আৰু ভদ্ৰায়ুৰ বিবাহ-বৰ্ণনা আছে।

Verse 72

भद्रायुमहिमा चापि भस्ममाहात्म्यकीर्तनम् । शबराख्यानकं चैव उमामाहेश्वरं व्रतम् ॥ ७२ ॥

ইয়াত ভদ্ৰায়ুৰ মহিমা, ভস্মৰ মাহাত্ম্য-কীৰ্তন, শবৰ-আখ্যায়ন আৰু উমা–মাহেশ্বৰ ব্ৰতৰ বৰ্ণনাও আছে।

Verse 73

रुद्राक्षस्य च माहात्म्यं रुद्राध्यायस्य पुण्यकम् । श्रवणादिकपुण्यं च ब्रह्मखंडोऽयमीरितः ॥ ७३ ॥

এই ব্ৰহ্মখণ্ডত কোৱা হৈছে—ৰুদ্ৰাক্ষৰ মহিমা, ৰুদ্ৰাধ্যায়ৰ পুণ্যতা আৰু শ্ৰৱণ আদি সাধনাৰে লাভ হোৱা পুণ্য।

Verse 74

अतः परं चतुर्थँ तु काशीखंडमनुत्तमम् । विंध्यनारदयोर्यत्र संवादः परिकीर्तितः ॥ ७४ ॥

ইয়াৰ পিছত চতুৰ্থ, অনুত্তম কাশীখণ্ড আহে; য’ত বিন্ধ্য আৰু নাৰদৰ সংবাদ কীৰ্তিত হৈছে।

Verse 75

सत्यलोकप्रभावश्चागस्त्यावासे सुरागमः । पतिव्रताचरित्रं च तीर्थयात्रा प्रशंसनम् ॥ ७५ ॥

ইয়াত সত্যলোকৰ মহিমা, অগস্ত্য আশ্ৰমলৈ দেৱতাসকলৰ আগমন, পতিব্ৰতা নাৰীৰ আদৰ্শ চৰিত্ৰ আৰু তীৰ্থযাত্ৰাৰ প্ৰশংসা বৰ্ণিত হৈছে।

Verse 76

ततश्च सप्तपुर्याख्या संयमिन्या निरूपणम् । बुधस्य च तथेंद्राग्न्योर्लोकाप्तिः शिवशर्मणः ॥ ७६ ॥

তাৰ পাছত ‘সপ্তপুৰী’ নামে খ্যাত সাত পবিত্ৰ নগৰৰ বিৱৰণ, সংযমিনীৰ নিৰূপণ, বুধৰ কাহিনী আৰু শিৱশৰ্মাই ইন্দ্ৰ-অগ্নিলোক লাভ কৰা বৃত্তান্ত বৰ্ণিত হয়।

Verse 77

अग्नेः समुद्भवश्चैव क्रव्याद्वरुणसंभवः । गंधवत्यलकापुर्योरीश्वर्याश्च समुद्भवः ॥ ७७ ॥

এটা ৰূপ কেৱল অগ্নিৰ পৰা উদ্ভৱ হয়; ক্ৰব্যাদ (মাংসভক্ষী) অগ্নি বৰুণৰ পৰা জন্মে। গন্ধৱতী আৰু অলকাপুৰীৰ পৰাও ঐশ্বৰ্যৰ উদ্ভৱ বৰ্ণিত হৈছে।

Verse 78

चंद्रार्कबुधलोकानां कुजेज्यार्कभुवां क्रमात् । मम विष्णोर्ध्रुवस्यापि तपोलोकस्य वर्णनम् ॥ ७८ ॥

ক্ৰমে মই চন্দ্ৰ, সূৰ্য আৰু বুধৰ লোক, লগতে কুজ, বৃহস্পতি আৰু শুক্ৰৰ ভুৱন বৰ্ণনা কৰিলোঁ; আৰু মোৰ লোক, বিষ্ণুলোক, ধ্ৰুৱলোক আৰু তপোলোকো বিৱৃত কৰিলোঁ।

Verse 79

ध्रुवलोककथा पुण्या सत्यलोकनिरीक्षणम् । स्कंदागस्त्यसमालापो मणिकर्णीसमुद्भवः ॥ ७९ ॥

ধ্ৰুৱলোকৰ পুণ্য কাহিনী, সত্যলোকৰ দৰ্শন, স্কন্দ আৰু অগস্ত্যৰ সংলাপ, আৰু মণিকৰ্ণীৰ উদ্ভৱ—এই বিষয়সমূহ বৰ্ণিত হৈছে।

Verse 80

प्रभावश्चापि गंगाया गंगानामसहस्रकम् । वाराणसीप्रशंसा च भैरवाविर्भवस्ततः ॥ ८० ॥

ইয়াত গংগাৰ মহিমা, ‘গংগা-সহস্ৰনাম’, বাৰাণসীৰ প্ৰশংসা আৰু তদনন্তৰ ভৈৰৱৰ আবিৰ্ভাৱ বৰ্ণিত হৈছে।

Verse 81

दंडपाणिज्ञानवाप्योरुद्भवः समनंतरम् । ततः कलावत्याख्यानं सदाचारनिरूपणम् ॥ ८१ ॥

তাৰ পিছতেই দণ্ডপাণি আৰু জ্ঞানবাপীৰ উদ্ভৱৰ বিৱৰণ; তাৰ পাছত কলাবতীৰ আখ্যান আৰু সদাচাৰৰ নিৰূপণ আহে।

Verse 82

ब्रह्मचारिसमाख्यानं ततः स्त्रीलक्षणानि च । कृत्याकृत्यविनिर्देशो ह्यविमुक्तेशवर्णनम् ॥ ८२ ॥

তাৰ পাছত ব্ৰহ্মচাৰীৰ আখ্যান, স্ত্ৰীলক্ষণ, কৰণীয়-অকৰণীয়ৰ স্পষ্ট নিৰ্দেশ আৰু অবিমুক্তেশৰ বৰ্ণনা আহে।

Verse 83

गृहस्थयोगिनो धर्माः कालज्ञानं ततः परम् । दिवोदासकथा पुण्या काशिकावर्णनं ततः ॥ ८३ ॥

তাৰ পিছত গৃহস্থ-যোগীৰ ধৰ্ম, তাৰ পাছত কালজ্ঞানৰ উচ্চ উপদেশ, তাৰ পিছত দিবোদাসৰ পুণ্যকথা, আৰু তদনন্তৰ কাশিকাৰ বৰ্ণনা আহে।

Verse 84

मायागणपतेश्चाथ भुवि प्रादुर्भवस्ततः । विष्णुमायाप्रपंचोऽथ दिवोदासविमोक्षणम् ॥ ८४ ॥

তাৰ পাছত ভূৱিত মায়া-গণপতিৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ, তাৰ পিছত বিষ্ণুমায়াৰ বিস্তাৰ, আৰু তাৰ পাছত দিবোদাসৰ বিমোচন (মুক্তি) বৰ্ণিত হৈছে।

Verse 85

ततः पंचनदोत्पर्त्तिर्बिंदुमाधवसंभवः । ततो वैष्णवतीर्थाख्या शूलिनः काशिकागमः ॥ ८५ ॥

তাৰ পিছত পঞ্চনদৰ উৎপত্তি আৰু বিন্দুমাধৱৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ বৰ্ণিত হয়। তাৰ পাছত ‘বৈষ্ণৱ-তীৰ্থ’ নামৰ প্ৰকৰণ আৰু শূলিন (শিৱ)ৰ কাশীলৈ আগমন কথিত।

Verse 86

जैगीषव्येन संवादो ज्येष्ठेशाख्या महेशितुः । क्षेत्राख्यानं कंदुकेशः व्याघ्रेश्वरसमुद्भवः ॥ ८६ ॥

জৈগীষব্যৰ সৈতে সংবাদ, মহেশৰ ‘জ্যেষ্ঠেশ’ নামে খ্যাত ৰূপৰ বৰ্ণনা; আৰু ব্যাঘ্ৰেশ্বৰ-সম্পৰ্কীয় কন্দুকেশ ক্ষেত্ৰাখ্যান কথিত।

Verse 87

शैलेशरत्नेश्वरयोः कृत्तिवासस्य चोद्भवः । देवतानामधिष्टानं दुर्गासुरपराक्रमः ॥ ८७ ॥

শৈলেশ আৰু ৰত্নেশ্বৰ, লগতে কৃত্তিবাসৰ উৎপত্তিকথা; দেৱতাসকলৰ অধিষ্ঠানৰ বৰ্ণনা; আৰু দুৰ্গা-অসুৰ যুদ্ধৰ বীৰ-পরাক্ৰম কথিত।

Verse 88

दुर्गाया विजयश्चाथ ॐकारेशस्य वर्णनम् । पुनरोंकार माहात्म्य त्रिलोचोनसमुद्भवः ॥ ८८ ॥

তাৰ পিছত দুৰ্গাৰ বিজয়কথা আৰু ওঁকাৰেশৰ বৰ্ণনা; পুনৰ পবিত্ৰ ‘ওঁ’ৰ মাহাত্ম্যকীৰ্তন আৰু ত্ৰিলোচন (শিৱ)ৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ কথিত।

Verse 89

केदाराख्या च धर्मेश कथा विष्णुभुजोद्भवा । वीरेश्वरसमाख्यानं गंगामाहात्म्यकीर्तनम् ॥ ८९ ॥

কেদাৰ নামৰ প্ৰকৰণ; বিষ্ণুৰ ভুজাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা ধৰ্মেশৰ কাহিনী; বীৰেশ্বৰ আখ্যায়িকা; আৰু গঙ্গাৰ মাহাত্ম্যকীৰ্তন কথিত।

Verse 90

विश्वकर्मेशमहिमा दक्षयज्ञोद्भवस्तथा । सतीशस्यामृतेशादेर्भुजस्तंभः पराशरे ॥ ९० ॥

হে পৰাশৰ, ইয়াত বিশ্বকৰ্মেশ্বৰদেৱৰ মহিমা, দক্ষযজ্ঞৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা প্ৰসঙ্গ, আৰু সতীপতি তথা অমৃতেশ আদি জনৰ বাহু স্তম্ভিত হোৱাৰ কাহিনীও বৰ্ণিত হৈছে।

Verse 91

क्षेत्रतीर्थकदंबश्च मुक्तिमडपसंकथा । विश्वेशविभवश्चाथ ततो यात्रापरिक्रमः ॥ ९१ ॥

তাৰপিছত ক্ষেত্ৰ-তীৰ্থৰ সমষ্টি, মুক্তিমণ্ডপৰ কাহিনী, বিশ্বেশ্বৰদেৱৰ বৈভৱ, আৰু তদনন্তৰ যাত্ৰা-পরিক্ৰমাৰ বিধান আহে।

Verse 92

अतः परं त्ववंत्याख्यं श्रृणु खंड च पंचमम् । महाकालवनाख्यानं ब्रह्मशीर्षच्छिदा ततः ॥ ९२ ॥

এতিয়া আগলৈ ‘অৱন্তী’ নামৰ পঞ্চম খণ্ডটো শুনা; তাৰপিছত মহাকালবনৰ আখ্যাণ, আৰু তাৰপিছত ব্ৰহ্মাৰ শিৰচ্ছেদনৰ কাহিনী আহে।

Verse 93

प्रायश्चित्तविधिश्चाग्नेरुत्पत्तिश्च सुरागमः । देवदीक्षा शिवस्तोत्रं नानापातकनाशनम् ॥ ९३ ॥

ইয়াত প্ৰায়শ্চিত্তৰ বিধি, অগ্নিৰ উৎপত্তি, দেৱ-আগমৰ পৰম্পৰা; দেৱদীক্ষা, শিৱস্তোত্ৰ, আৰু নানাবিধ পাপ নাশৰ উপায়ো উপদেশিত হৈছে।

Verse 94

कपोलमोचनाख्यानं महाकालवनस्थितिः । तीर्थं कनखलेशस्य सर्वपापप्रणाशनम् ॥ ९४ ॥

মহাকালবনত অৱস্থিত কপোলমোচনৰ আখ্যাণ—কনখলেশ্বৰদেৱৰ এই তীৰ্থ সৰ্বপাপ নাশক।

Verse 95

कुंडमप्सरसंज्ञं च सरो रुद्रस्य पुण्यदम् । कुडवेशं च विद्याध्रं मर्कटेश्वरतीर्थकम् ॥ ९५ ॥

‘অপ্সৰা’ নামৰ কুণ্ড, ৰুদ্ৰৰ পুণ্যদায়ক সৰোবৰ; লগতে কুডৱেশ, বিদ্যাধৰ আৰু মর্কটেশ্বৰ তীৰ্থও (তাত) আছে।

Verse 96

स्वर्गद्वारचतुःसिंधुतीर्थं शंकरवापिका । शंकराक गन्धवतीतीर्थं पापप्रणाशनम् ॥ ९६ ॥

স্বৰ্গদ্বাৰ নামৰ তীৰ্থ, চতুঃসিন্ধু নামৰ পুণ্যস্থান, শংকৰৱাপিকা নামৰ পবিত্ৰ বাপি, আৰু শংকৰাক-গন্ধৱতী নামৰ তীৰ্থ—এই সকলো পাপনাশক।

Verse 97

दशाश्वमेधिकानंशतीर्थे च हरिसिद्धिदम् । पिशाचकादियात्रा च हनुमत्कवचेश्वरौ ॥ ९७ ॥

দশাশ্বমেধিকা নামৰ তীৰ্থ, শতীৰ্থ, আৰু হৰিভক্তিত সিদ্ধি দান কৰা (স্থান); লগতে পিশাচ আদি সম্পৰ্কীয় যাত্ৰাবিধান, আৰু হনুমান, কবচ আৰু ঈশ্বৰ (বিষয়)ও আছে।

Verse 98

महाकालेशयात्रा च वल्मीकेश्वरतीर्थकम् । शुक्रे च पञ्चमे चाख्ये कुशस्थल्याः प्रदक्षिणाः ॥ ९८ ॥

মহাকালেশৰ যাত্ৰা, বাল্মীকেশ্বৰ তীৰ্থ; আৰু কুশস্থলীৰ প্ৰদক্ষিণা—শুক্ৰবাৰে আৰু ‘পঞ্চমী’ নামৰ পঞ্চম তিথিতো—(কৰিব লাগে)।

Verse 99

अक्रूरसंज्ञकन्त्वेकपादं चंद्रार्कवैभवम् । करभेशाख्यतीर्थं च लटुकेशादितीर्थकम् ॥ ९९ ॥

অক্ৰূৰ নামৰ তীৰ্থ, একপাদ নামৰ পবিত্ৰ স্থান, চন্দ্ৰ-সূৰ্যৰ বৈভৱে খ্যাত ধাম; কৰভেশ নামৰ তীৰ্থ, আৰু লটুকেশ আদি তীৰ্থস্থানসমূহো (উল্লেখিত)।

Verse 100

मार्कंडेशं यज्ञवापी सोमेशं नरकांतकम् । केदारेश्वररामेशसौभाग्येशनरार्ककम् ॥ १०० ॥

মাৰ্কণ্ডেশ, যজ্ঞৱাপী, সোমেশ, নৰকান্তক, কেদাৰেশ্বৰ, ৰামেশ, সৌভাগ্যেশ আৰু নৰাৰ্কক—এই সকলো পুণ্য নাম স্মৰণীয়।

Verse 101

केशवार्कं शक्तिभेदं स्वर्णसारमुखानि च । ॐकारेशादितीर्थानि अंधकश्रुतिकीर्तनम् ॥ १०१ ॥

কেশৱাৰ্কৰ পুণ্য আখ্যান, শক্তিভেদৰ ব্যাখ্যা, ‘স্বৰ্ণসাৰ’ৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা অংশসমূহ; লগতে ওঁকাৰেশ আদি তীৰ্থৰ বৰ্ণনা আৰু ‘অন্ধক-শ্ৰুতি’ পৰম্পৰাৰ কীৰ্তন—ইয়াও উল্লেখিত।

Verse 102

कालारण्ये लिंगसंख्या स्वर्णश्रृंगाभिधानकम् । कुशस्थल्या अवंत्याश्चोज्जयिन्या अभिधानकम् ॥ १०२ ॥

কালাৰণ্যত ‘লিঙ্গসংখ্যা’ নামৰ তীৰ্থ ‘স্বৰ্ণশৃঙ্গ’ নামেও প্ৰসিদ্ধ। আৰু কুশস্থলী—অৱন্তীৰ প্ৰসিদ্ধ নাম; তাক উজ্জয়িনী বুলিও কোৱা হয়।

Verse 103

पद्मावतीवै कुमुद्वत्यमरावतिनामकम् । विशालाप्रतिकल्पाभिधानं च ज्वरशांतिकम् ॥ १०३ ॥

পদ্মাৱতী, কুমুদ্বতী আৰু অমৰাৱতী নামে; তদ্ৰূপ বিশালা আৰু প্ৰতিকল্প—এই নামসমূহ (স্থান/প্ৰভাৱ) জ্বৰ শমক বুলি বৰ্ণিত।

Verse 104

शिवानामादिकफलं नागोद्गीता शिवस्तुतिः । हिरण्याक्षवधाख्यानं तीर्थं सुंदरकुंडकम् ॥ १०४ ॥

শিৱনাম জপৰ আদ্য ফল, নাগে গোৱা স্তোত্ৰ, শিৱস্তুতি, হিৰণ্যাক্ষ-বধৰ আখ্যান, আৰু ‘সুন্দৰকুণ্ড’ নামৰ তীৰ্থ—এইবোৰেই ইয়াত বিষয়।

Verse 105

नीलगंगापुष्कराख्यं विंध्यवासनतीर्थकम् । पुरुषोत्तमाभिधानं तु तत्तीर्थं चाघनाशनम् ॥ १०५ ॥

নীলগঙ্গা–পুষ্কৰ নামে খ্যাত আৰু বিন্ধ্যবাসন তীৰ্থ বুলি পৰিচিত সেই তীৰ্থ ‘পুৰুষোত্তম’ নামেও প্ৰসিদ্ধ, পাপনাশক।

Verse 106

गोमती वामनं कुंडो विष्णोर्नामसहस्रकम् । वीरेश्वरसरः कालभैरवस्य च तीर्थकम् ॥ १०६ ॥

গোমতী নদী, বামন তীৰ্থ, পবিত্ৰ কুণ্ড, বিষ্ণুৰ সহস্ৰনাম, বীৰেশ্বৰ সৰোবৰ আৰু কালভৈৰৱৰ তীৰ্থ—এইবোৰো বৰ্ণিত।

Verse 107

महिमा नागपंचम्या नृसिंहस्य जयंतिका । कुटुम्बेश्वरयात्रा च देवसाधककीर्तनम् ॥ १०७ ॥

নাগপঞ্চমীৰ মহিমা, নৃসিংহ জয়ন্তী, কুটুম্বেশ্বৰলৈ যাত্ৰা আৰু দেবসাধকৰ কীৰ্তন—এইবোৰো বৰ্ণিত।

Verse 108

कर्कराजाख्यतीर्थं च विघ्नेशादिसुरोहनम् । रुंद्रकुंडप्रभृतिषु बहुतीर्थनिरूपणम् ॥ १०८ ॥

কর্কৰাজ নামে তীৰ্থ, বিঘ্নেশ আদি দেৱতাৰ সৈতে জড়িত পবিত্ৰ আৰোহণ-স্থান, আৰু ৰুদ্ৰকুণ্ড আদি পৰা আৰম্ভ কৰি বহু তীৰ্থৰ নিৰূপণ কৰা হৈছে।

Verse 109

यात्राष्टतीर्थजा पुण्या रेवामाहात्म्यमुच्यते । धर्मपुत्रस्य वैराग्यो मार्कंडेयेन संगमः ॥ १०९ ॥

আঠ তীৰ্থলৈ যাত্ৰাৰ পৰা জন্মা পুণ্যক ৰেৱা (নৰ্মদা)ৰ মাহাত্ম্য বুলি কোৱা হৈছে; লগতে ধৰ্মপুত্ৰ (যুধিষ্ঠিৰ)ৰ বৈৰাগ্য আৰু মাৰ্কণ্ডেয়ৰ সৈতে তেওঁৰ সংগমো বৰ্ণিত।

Verse 110

प्राग्रीयानुभवाख्यानममृतापरिकीर्त्तनम् । कल्पे कल्पे पृथङ् नाम नर्मदायाः प्रकीर्तितम् ॥ ११० ॥

ই এক প্ৰাচীন অভিজ্ঞতাৰ আখ্যান, অমৃতসম কীৰ্তন। প্ৰতি কল্পতে নৰ্মদা দেৱী পৃথক পৃথক নামে মহিমাৰে কীৰ্তিতা।

Verse 111

स्तवमार्षं नामेदं च कालरात्रिकथा ततः । महादेवस्तुतिः पश्चात्पृथक्कल्पकथाद्भुता ॥ १११ ॥

তাৰপিছত ‘আৰ্ষ-স্তৱ’ নামে ঋষিসকলৰ স্তোত্ৰ; তাৰপিছত কালৰাত্ৰিৰ কথা। তাৰপিছত মহাদেৱৰ স্তুতি, আৰু তাৰপিছত পৃথক পৃথক কল্পৰ অদ্ভুত কাহিনী।

Verse 112

विशल्याख्यानकं पश्चाज्जालेश्वरकथा तथा । गोरीव्रत समाख्यानं त्रिपुरज्वालनं ततः ॥ ११२ ॥

তাৰপিছত বিশল্যাৰ আখ্যান, লগতে জালেশ্বৰ কাহিনী। তাৰপিছত গৌৰী-ব্ৰতৰ সমাখ্যান, আৰু তাৰপিছত ত্ৰিপুৰ দহন বৰ্ণনা।

Verse 113

देहपातविधानं च कावेरीसंगमस्ततः । दारुतीर्थं ब्रह्मावर्तं यत्रेश्वरकथानकम् ॥ ११३ ॥

দেহত্যাগৰ বিধানৰ বৰ্ণনাও আছে; তাৰপিছত কাবেৰী-সঙ্গম। দাৰু-তীৰ্থ আৰু ব্ৰহ্মাৱর্ত—য’ত ঈশ্বৰ-সম্পৰ্কীয় পবিত্ৰ কাহিনী কোৱা হয়।

Verse 114

अग्नितीर्थं रवितीर्थं मेघनादादिदारुकम् । देवतीर्थं नर्मदेशं कपिलाख्यं करंजकम् ॥ ११४ ॥

অগ্নি-তীৰ্থ, ৰবি-তীৰ্থ, মেঘনাদ আদি চিহ্নিত দাৰুক-স্থান; দেব-তীৰ্থ, নৰ্মদা-দেশ, কপিলা নামে পুণ্যস্থান আৰু কৰঞ্জক—এই সকলো কীৰ্তিত।

Verse 115

कुंडलेशं पिप्पलादं विमलेशं च शूलभित् । शचीहरणमाख्या नमभ्रकस्य वधस्ततः ॥ ११५ ॥

তাত কুণ্ডলেশ, পিপ্পলাদ আৰু বিমলেশৰ আখ্যান, লগতে শূলভিতৰ প্ৰসঙ্গ; শচী-হৰণৰ কাহিনী আৰু তাৰ পাছত নমভ্ৰকৰ বধ বৰ্ণিত।

Verse 116

शूलभेदोद्भवो यत्र दानधर्माः पृथग्विधाः । आख्यानं दीर्घतपस ऋष्यश्रृंगकथा ततः ॥ ११६ ॥

য’ত শূলভেদৰ উৎপত্তি কোৱা হৈছে আৰু দানধৰ্মৰ নানাবিধ প্ৰকাৰ পৃথক পৃথককৈ বৰ্ণিত; তাৰ পাছত দীৰ্ঘতপসৰ আখ্যান, আৰু তাৰ পিছত ঋষ্যশৃঙ্গ ঋষিৰ কাহিনী।

Verse 117

चित्रसेनकथापुण्या काशिराज्यस्य लक्षणम् । ततो देवशिलाख्यानं शबरीतीर्थकान्वितम् ॥ ११७ ॥

তাৰ পাছত পুণ্যদায়িনী চিত্ৰসেন-কথা, কাশী ৰাজ্যৰ লক্ষণ-বৰ্ণনা; তাৰ পিছত দেবশিলা আখ্যান, শবৰী-সম্পৰ্কিত তীৰ্থসমূহসহ বৰ্ণিত।

Verse 118

व्याधाख्यानं ततः पुण्यं पुष्करिण्यर्कतीर्थकम् । आप्रेत्येश्वरतीर्थं च शक्रतीर्थं करोटिकम् ॥ ११८ ॥

তাৰ পাছত পুণ্যদায়ী ব্যাধ (শিকারি)ৰ আখ্যান, পুষ্কৰিণী আৰু অর্ক-তীৰ্থ; লগতে আপ্ৰেত্যেশ্বৰ-তীৰ্থ, শক্র-তীৰ্থ আৰু কৰোটিক নামৰ পবিত্ৰ স্থান বৰ্ণিত।

Verse 119

कुमारेशमगस्त्येशमानंदेशं च मातृजम् । लोकेशं धनदेशं च मंगलेशं च कामजम् ॥ ११९ ॥

কুমাৰেশ, অগস্ত্যেশ, মাতৃজাত আনন্দেশ; লগতে লোকেশ, ধনদেশ আৰু কামজাত মঙ্গলেশ—এঁলোকৰ স্মৰণ কৰা হৈছে।

Verse 120

नागेशं चापि गोपारं गौतमं शंखचूडकम् । नारदेशं नंदिकेशं वरुणेश्वरतीर्थकम् ॥ १२० ॥

তদ্ৰূপে নাগেশ, গোপাৰ, গৌতম আৰু শঙ্খচূড়ক; পুনৰ নাৰদেশ, নন্দিকেশ আৰু বৰুণেশ্বৰ—বৰুণেশ্বৰৰ পবিত্ৰ তীৰ্থো স্মৰণীয়।

Verse 121

दधिस्कंदादितीर्थानि हनूमतेश्वरं ततः । रामेश्वरादि तीर्थानि सोमेशं पिंगलेश्वरम् ॥ १२१ ॥

তাৰপিছত দধিস্কন্দ আদি তীৰ্থসমূহ, তাৰপিছত হনূমতেশ্বৰ; আৰু ৰামেশ্বৰ আদি তীৰ্থসমূহ, লগতে সোমেশ আৰু পিঙ্গলেশ্বৰৰ কথাও আছে।

Verse 122

ऋणमोक्षं कपिलेशं पूतिकेशं जलेशयम् । चंडार्कं यमतीर्थं च काल्होडीशं वनादिके ॥ १२२ ॥

বন আদি অঞ্চলত ঋণমোক্ষ, কপিলেশ, পূতিকেশ, জলেশয়; চণ্ডাৰ্ক, যমতীৰ্থ আৰু কাল্হোডীশ—এই পবিত্ৰ স্থান/দেৱনামসমূহ কীৰ্তিত।

Verse 123

नारायणं च कोटीशं व्यासतीर्थं प्रभासकम् । नागेशसंकर्षणकं प्रश्रयेश्वरतीर्थकम् ॥ १२३ ॥

আৰু নাৰায়ণ, কোটীশ, ব্যাসতীৰ্থ, প্ৰভাসক; নাগেশ, সংকর্ষণক আৰু প্ৰশ্ৰয়েশ্বৰ-তীৰ্থ—এইসকলকো স্মৰণ/পাঠ কৰা উচিত।

Verse 124

ऐरंडीसंगमं पुण्यं सुवर्णशिलतीर्थकम् । करंजं कामहं तीर्थं भांडीरो रोहिणीभवम् ॥ १२४ ॥

ঐৰণ্ডী নামৰ সংগম পুণ্যদায়ক; সুবৰ্ণশিলা-তীৰ্থো পবিত্ৰ। লগতে কৰঞ্জ, কামহ-তীৰ্থ আৰু ৰোহিণীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ভাণ্ডীৰাও প্ৰসিদ্ধ।

Verse 125

चक्रतीर्थं दौतपापं स्कंदमांगिरसाह्वयम् । कोटितीर्थमयोन्यख्यमंगाराख्यं त्रिलोचनम् ॥ १२५ ॥

ইয়াত চক্ৰতীৰ্থ, পাপহৰ দৌতপাপ-তীৰ্থ, আঙ্গিৰস নামে প্ৰসিদ্ধ স্কন্দ, কোটিতীৰ্থ, অয়োন্যা নামে স্থান, অঙ্গাৰ নামে তীৰ্থ আৰু ত্ৰিলোচন—এই সকলো পবিত্ৰ তীৰ্থনাম স্মৰণীয়।

Verse 126

इंद्रेशं कंबुकेशं च सोमेशं कोहनं शकम् । नार्मदं चार्कमाग्नेयं भार्गवेश्वरमुत्तमम् ॥ १२६ ॥

ইন্দ্ৰেশ, কম্বুকেশ আৰু সোমেশ; কোহন আৰু শক; নাৰ্মদ; লগতে আৰ্ক আৰু আগ্নেয়—ইয়াৰ সৈতে উত্তম ভাৰ্গৱেশ্বৰ—এই সকলো নাম ভক্তিভাৱে স্মৰণীয়।

Verse 127

ब्राह्मं दैवं च मार्गेशमादिवाराहकेश्वरम् । रामेशमथ सिद्धेशमाहल्यं कंकटेश्वरम् ॥ १२७ ॥

ব্ৰাহ্ম, দৈৱ, মাৰ্গেশ, আদি-ৱাৰাহকেশ্বৰ; ৰামেশ; তাৰপিছত সিদ্ধেশ; আহল্যা; আৰু কঙ্কটেশ্বৰ—এই পবিত্ৰ নামসমূহ কীৰ্তনীয়।

Verse 128

शाक्रं सौम्यं च नादेशं तोयेशं रुक्मिणीभवम् । योजनेशं वराहेशं द्वादशीशिवतीर्थकम् ॥ १२८ ॥

শাক্ৰ, সৌম্য, নাদেশ, তোয়েশ, ৰুক্মিণীভৱ; যোজনেশ, বৰাহেশ; আৰু দ্বাদশীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পবিত্ৰ শিৱতীৰ্থ—এই সকলো ভক্তিভাৱে স্মৰণীয়।

Verse 129

सिद्धेशं मंगलेशं च लिंगवाराहतीर्थकम् । कुण्डेशं श्वेतवाराहं गर्भावेशं रवीश्वरम् ॥ १२९ ॥

সিদ্ধেশ আৰু মঙ্গলেশ; লিঙ্গ-ৱৰাহ তীৰ্থ; কুণ্ডেশ; শ্বেত-ৱৰাহ; গৰ্ভাৱেশ; আৰু ৰৱীশ্বৰ—এইবোৰো পবিত্ৰ নাম, স্মৰণীয়।

Verse 130

शुक्लादीनि च तीर्थानि हुंकारस्वामितीर्थकम् । संगमेशं नहुषेशं मोक्षणं पञ्चगोपकम् । नागशावं च सिद्धेशं मार्कण्डांक्रूरतीर्थके ॥ १३० ॥

শুক্লাদি তীৰ্থসমূহ আৰু হুঁকাৰস্বামী-তীৰ্থ; সংগমেশ, নহুষেশ, মোক্ষণ, পঞ্চগোপক; নাগশাৱ আৰু সিদ্ধেশ—এই সকলো মাৰ্কণ্ড-ক্রূৰ তীৰ্থত বিদ্যমান।

Verse 131

कामोदशूलारोपाख्ये मांडव्यं गोपकेश्वरम् । कपिलेशं पिंगलेशं भूतेशं गांगगौतमे ॥ १३१ ॥

কামোদ আৰু শূলাৰোপ নামৰ তীৰ্থত মাণ্ডব্য আৰু গোপকেশ্বৰ; লগতে কাপিলেশ, পিঙ্গলেশ, ভূতেশ আৰু গাংগ-গৌতম তীৰ্থতো (আৰাধনা কৰা উচিত)।

Verse 132

आस्वमेधं भृगुकच्छं केदारेशं च पापनुत् । कलकलेशं जालेशं शालग्रामं वराहकम् ॥ १३२ ॥

আশ্বমেধ, ভৃগুকচ্ছ, পাপহৰ কেদাৰেশ; কলকলেশ, জালেশ, শালগ্ৰাম আৰু বৰাহক—এইসকলকো স্মৰণ/দৰ্শন কৰা উচিত।

Verse 133

चंद्रप्रभासमादित्यं श्रीपत्याख्यं च हंसकम् । मूल्यस्थानं च शूलेशमुग्राख्यं चित्रदैवकम् ॥ १३३ ॥

চন্দ্ৰপ্ৰভাস, সমাদিত্য, শ্ৰীপতি নামৰ (তীৰ্থ) আৰু হংসক; লগতে মূল্যস্থান, শূলেশ, উগ্ৰাখ্য আৰু চিত্ৰদৈৱকো আছে।

Verse 134

शिखीशं कोटितीर्थं च दशकन्यं सुवणकम् । ऋणमोक्षं भारभूति पुंखां मुडिं च डिंडिमम् ॥ १३४ ॥

শিখীশ, কোটিতীৰ্থ, দশকন্যা, সুবৰ্ণক; ঋণমোক্ষ, ভাৰভূতি, পুঙ্খা, মুডি আৰু ডিণ্ডিম—(এইসকলও তীৰ্থ/দেৱস্থান)।

Verse 135

आमलेशं कपालेशं शृंगैरंडीभवं ततः । कोटितीर्थं लोटणेषं फलस्तुतिरतः परम् ॥ १३५ ॥

তাৰ পাছত তেওঁ আমলেশ, কপালেশ আৰু শৃংগৈৰণ্ডীভৱৰ কথা উল্লেখ কৰে। তাৰ পিছত কোটিতীৰ্থ আৰু লোটণেশ—এই পবিত্ৰ তীৰ্থসমূহৰ ফলস্তুতিত তেওঁ পৰমভাবে ৰত।

Verse 136

दृमिजंगलमाहात्म्ये रोहिताश्वकथा ततः । धुन्धुमारसमाख्यानं वधोपायस्ततोऽस्य वै ॥ १३६ ॥

দৃমিজঙ্গল-মাহাত্ম্যত তাৰ পিছত ৰোহিতাশ্বৰ কাহিনী আহে। তাৰ পাছত ধুন্ধুমাৰৰ আখ্যাণ, আৰু তাৰ পিছত নিশ্চিতভাৱে তেওঁৰ বধৰ উপায় বৰ্ণিত হয়।

Verse 137

वधौ धुंधोस्ततः पश्चात्ततश्चित्रवहोद्भवः । महिमास्य ततश्चडीशप्रभावो रतीश्वरः ॥ १३७ ॥

তাৰ পাছত ধুন্ধৰ বধকথা; তাৰ পিছত চিত্ৰবহৰ উদ্ভৱৰ বৰ্ণনা। তাৰ পাছত তাৰ মহিমা; আৰু তাৰ পিছত Ḍীশৰ প্ৰভাৱ-প্ৰতাপ আৰু ৰতীশ্বৰ-প্ৰসঙ্গ কোৱা হয়।

Verse 138

केदारेशो लक्षतीर्थं ततो विष्णुपदीभवम् । मुखारं च्यवनांधास्यं ब्रह्मणश्च सरस्ततः ॥ १३८ ॥

তাৰ পাছত কেদাৰেশ আৰু লক্ষতীৰ্থ; তাৰ পিছত বিষ্ণুপদীভৱ নামৰ স্থান। লগতে মুখাৰ, চ্যৱনৰ পবিত্ৰ স্থান, অন্ধাস্য আৰু তাৰ পাছত ব্ৰহ্মাৰ সৰোবৰ বৰ্ণিত হয়।

Verse 139

चक्राख्यं ललिताख्यानं तीर्थं च बहुगोमयम् । रुद्रावर्तं च मर्कंडं तीर्थं पापप्रणाशनम् ॥ १३९ ॥

তেওঁ চক্রাখ্য তীৰ্থ, ললিতাখ্যান নামৰ পবিত্ৰ আখ্যাণ আৰু বহুগোময় নামৰ তীৰ্থৰ কথাও উল্লেখ কৰে। তদ্ৰূপ ৰুদ্ৰাৱর্ত আৰু মর্কণ্ড তীৰ্থ—পাপনাশক বুলি প্ৰসিদ্ধ।

Verse 140

श्रवणेशं शुद्धपटं देवांधुप्रेततीर्थकम् । जिह्वोदतीर्थंसंभूतिः शिवोद्भंदं फलस्तुतिः ॥ १४० ॥

এই খণ্ডত শ্রৱণেশ, শুদ্ধপট, দেবান্ধু-প্ৰেত-তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য, জিহ্বোদা-তীৰ্থৰ উৎপত্তি, শিৱোদ্ভণ্ডৰ বৃত্তান্ত আৰু দৰ্শন/পাঠৰ ফলস্তুতি বৰ্ণিত হৈছে।

Verse 141

एष खंडो ह्यवंत्याख्यः श्रृण्वतां पापनाशनः । अतः परं नागराख्यः खंडः षष्ठोऽभिधीयते ॥ १४१ ॥

এই অংশটোৱেই ‘অৱন্ত্য-খণ্ড’ নামে প্ৰসিদ্ধ; ইয়াক শুনিলে শ্ৰোতাৰ পাপ নাশ হয়। তাৰপিছত ‘নাগৰ-খণ্ড’ নামৰ ষষ্ঠ খণ্ড বৰ্ণিত হয়।

Verse 142

लिंगोत्पत्तिसमाख्यानं हरिश्चन्द्रकथा शुभा । विश्वामित्रस्य माहात्म्यं त्रिशंकुस्वर्गतिस्तथा ॥ १४२ ॥

ইয়াত লিঙ্গোৎপত্তিৰ সমাখ্যান, হৰিশ্চন্দ্ৰৰ শুভ কাহিনী, বিশ্বামিত্ৰৰ মাহাত্ম্য আৰু ত্ৰিশংকুৰ স্বৰ্গাৰোহণৰ বৃত্তান্ত অন্তৰ্ভুক্ত।

Verse 143

हाटकेश्वरमाहात्म्ये वृत्रासुरवधस्तथा । नागबिलं शंखतीर्थमचलेश्वरवर्णनम् ॥ १४३ ॥

ইয়াত হাটকেশ্বৰৰ মাহাত্ম্য, বৃত্ৰাসুৰ-বধ, নাগবিল (সৰ্পগুহা), শঙ্খ-তীৰ্থৰ পৱিত্ৰতা আৰু অচলেশ্বৰ বৰ্ণনাও আছে।

Verse 144

चमत्कारपुराख्यानं चमत्कारकरं परम् । गयशीर्षं बालशाख्यं वालमंडं मृगाह्वयम् ॥ १४४ ॥

‘চমৎকাৰপুৰ’ নামৰ আখ্যান পৰম আশ্চৰ্য-ফলদায়ক; লগতে গয়াশীৰ্ষ, ‘বাল’ নামে স্থান, বালমণ্ড আৰু ‘মৃগ’ নামে খ্যাত স্থানৰ উল্লেখো আছে।

Verse 145

विष्णुपादं च गोकर्णं युगरूपं समाश्रयः । सिद्धेश्वरं नागसरः सप्तार्षेयं ह्यगस्त्यकम् ॥ १४५ ॥

বিষ্ণুপাদ, গোকৰ্ণ, যুগৰূপ, সিদ্ধেশ্বৰ, নাগসৰ, সপ্তাৰ্ষেয় আৰু অগস্ত্যক—এই পুণ্য তীৰ্থসমূহত আশ্ৰয় ল’লে ভক্ত পাৱনতা লাভ কৰে।

Verse 146

भ्रूणगर्तं नलेशं च भैष्मं वैडुरमर्ककम् । शारमिष्ठं सोमनाथं च दौर्गमातर्जकेश्वरम् ॥ १४६ ॥

তাৰ পিছত ক্ৰমে ভ্ৰূণগৰ্ত, নলেশ, ভৈষ্ম, বৈডুৰ-মাৰ্কক, শাৰমিষ্ঠ, সোমনাথ আৰু দৌৰ্গ-মাতৰ্জকেশ্বৰ—এই পুণ্যক্ষেত্ৰসমূহৰ উল্লেখ আছে।

Verse 147

जामदग्न्यवधाख्यानं नैःक्षत्रियकथानकम् । रामह्रदं नागपुरं ष़ड्लिंगं चैव यज्ञभूः ॥ १४७ ॥

জামদগ্ন্য-বধৰ আখ্যান, নৈঃক্ষত্ৰিয় (ক্ষত্ৰিয়-নাশ) কাহিনী, ৰামহ্ৰদ, নাগপুৰ, ষড়লিঙ্গ আৰু যজ্ঞভূ—এই সকলো পুণ্য প্ৰসঙ্গ আৰু তীৰ্থস্থান বৰ্ণিত।

Verse 148

मुण्डीरादित्रिकार्कं च सतीपरिणयाह्वयम् । रुद्रशीर्षं च यागेशं वालखिल्यं च गारुडम् ॥ १४८ ॥

মুণ্ডীৰ আদি, ত্ৰিকাৰ্ক, ‘সতী-পরিণয়’ নামে খ্যাত অংশ, ৰুদ্ৰশীৰ্ষ, যাগেশ, বালখিল্য আৰু গাৰুড়—এইবোৰো পুণ্য প্ৰকৰণ হিচাপে উল্লেখিত।

Verse 149

लक्ष्मीशापः सप्तविंशसोमप्रासादमेव च । अंबाबद्धं पांडुकाख्यमाग्नेयं ब्रह्मकुंडकम् ॥ १४९ ॥

‘লক্ষ্মী-শাপ’ নামৰ প্ৰসঙ্গ, ‘সপ্তবিংশ সোম-প্ৰাসাদ’ নামে মন্দিৰ-তীৰ্থ, অম্বাবদ্ধ, পাণ্ডুক নামে তীৰ্থ, আগ্নেয় তীৰ্থ আৰু ব্ৰহ্মকুণ্ড—এই সকলোৰে পুণ্য বৰ্ণনা আছে।

Verse 150

गोमुखं लोहयष्ट्याख्यमजापालेश्वरी तथा । शानैश्चरं राजवापी रामेशो लक्ष्मणेश्वरः ॥ १५० ॥

(ইয়াত) গোমুখ, লোহযষ্টি নামে ঠাই, আৰু আজাপালেশ্বৰী; শানৈশ্চৰ, ৰাজবাপী, ৰামেশ আৰু লক্ষ্মণেশ্বৰ—(এইসকলৰ উল্লেখ আছে)।

Verse 151

कुशेशाख्यं लवेशाख्यं लिंगं सर्वोत्तमोत्तमम् । अष्टषष्टिसमाख्यानं दमयंत्यास्त्रिजातकम् ॥ १५१ ॥

‘কুশেশাখ্য’ আৰু ‘লবেশাখ্য’; সৰ্বোত্তমৰো সৰ্বোত্তম সেই লিঙ্গ; ‘অষ্টষষ্টি’ নামে আখ্যায়ন; আৰু দময়ন্তীৰ ত্ৰিবিধ জন্মকথা—(এই বিষয়সমূহ)।

Verse 152

ततो वै रेवती चात्र भक्तिकातीर्थसंभवः । क्षेमंकरी च केदारं शुक्लतीर्थमुखारकम् ॥ १५२ ॥

তাৰ পাছত ইয়াত ৰেৱতী আৰু ভক্তিকা—তীৰ্থৰূপে উদ্ভৱ হোৱা—ৰ উল্লেখ আছে; লগতে ক্ষেমংকৰী আৰু কেদাৰ, যি শুক্লতীৰ্থসমূহৰ মাজত অগ্ৰগণ্য বুলি খ্যাত।

Verse 153

सत्यसंधेश्वराख्यानं तथा कर्णोत्पलाकथा । अटेश्वरं याज्ञवल्क्य गौर्यं गाणेशमेव च ॥ १५३ ॥

সত্যসন্ধেশ্বৰাৰ পবিত্ৰ আখ্যায়ন, আৰু কৰ্ণোৎপলাৰ কাহিনী; লগতে আটেশ্বৰ, যাজ্ঞবল্ক্য-সম্পৰ্কীয় প্ৰসঙ্গ, গৌৰ্যৰ আখ্যায়ন, আৰু গাণেশৰ বৰ্ণনাও (ইয়াত আছে)।

Verse 154

ततो वास्तुपदाऽख्यानमजागृहकथानकम् । सौभाग्यांधुश्च शुलेशं धर्मराजकथानकम् ॥ १५४ ॥

তাৰ পাছত ‘বাস্তুপদ’ নামে আখ্যায়ন, ‘অজাগৃহ’ কাহিনী, আৰু ‘সৌভাগ্যাঁধু’; তাৰ পিছত শূলেশৰ আখ্যায়ন আৰু ধৰ্মৰাজ-সম্পৰ্কীয় কাহিনী (আছে)।

Verse 155

मिष्टान्नेदश्वराख्यानं गाणापत्यत्रयं ततः । जाबालिचरितं चैव मकरेशकथा ततः ॥ १५५ ॥

তাৰ পাছত মিষ্টান্নেশ্বৰাৰ আখ্যায়ন, তদনন্তৰ গণপতি-সম্পৰ্কীয় তিনিটা প্ৰসঙ্গ; তাৰ পিছত জাবালিৰ চৰিত আৰু তাৰপিছত মকৰেশৰ কাহিনী বৰ্ণিত।

Verse 156

कालेश्वर्यंधकाख्यानं कुंडमाप्यरसं तथा । पुष्यादित्यं रौहिताश्वं नागरोत्पत्तिकीर्त्तनम् ॥ १५६ ॥

ইয়াত কালেশ্বৰ্যা আৰু অন্ধকৰ আখ্যায়ন, কুণ্ডমাপ্য নামৰ পুণ্যকুণ্ড আৰু আৰসৰ বৰ্ণনা; লগতে পুষ্যাদিত্য, ৰৌহিতাশ্ব আৰু নাগৰসকলৰ উৎপত্তি-কীৰ্তনো আছে।

Verse 157

भार्गवं चरितं चैव वैश्वामैत्रं ततः परम् । सारस्वतं पैप्पलादं कंसारीशं च पैंडकम् ॥ १५७ ॥

আৰু আছে ভাৰ্গৱৰ চৰিত, তাৰপিছত বৈশ্বামৈত্র; তাৰপিছত সাৰস্বত আৰু পাইপ্পলাদ; লগতে কংসাৰীশ আৰু পাইণ্ডক আখ্যায়নসমূহো বৰ্ণিত।

Verse 158

ब्रह्मणो यज्ञचरितं सावित्र्याख्यानसंयुतम् । रैवतं भार्तयज्ञाख्यं मुख्यतीर्थनिरीक्षणम् ॥ १५८ ॥

ইয়াত ব্ৰহ্মাৰ যজ্ঞচৰিত, সাৱিত্ৰী-আখ্যায়নসহ; ‘ভাৰ্ত-যজ্ঞ’ নামে খ্যাত ৰৈৱত প্ৰসঙ্গ আৰু মুখ্য তীৰ্থসমূহৰ নিৰীক্ষণো বৰ্ণিত।

Verse 159

कौरवं हाटकेशाख्यं प्रभासं क्षेत्रकत्रयम् । पौष्करं नैमिषं धार्ममरण्य त्रितयं स्मृतम् ॥ १५९ ॥

কৌৰৱ, হাটকেশ আৰু প্ৰভাস—এই তিনিটা পুণ্য ক্ষেত্ৰ-ত্রয় বুলি স্মৰণীয়; আৰু পৌষ্কৰ, নৈমিষ আৰু ধৰ্ম-অৰণ্য—এই তিনিটা পবিত্ৰ অৰণ্য-ত্রয় বুলি স্মৃত।

Verse 160

वाराणसी द्वारकाख्यावन्त्याख्येति पुरीत्रयम् । बृन्दावनं खांडवाख्यमद्वैकाख्यं वनत्रयम् ॥ १६० ॥

পবিত্ৰ নগৰৰ ত্ৰয়—ৱাৰাণসী, দ্বাৰকা-নামক আৰু অৱন্তী-নামক—বুলি কোৱা হৈছে। আৰু বনসমূহৰ ত্ৰয়—বৃন্দাৱন, খাণ্ডৱ-অৰণ্য আৰু অদ্বৈক-অৰণ্য—প্ৰসিদ্ধ।

Verse 161

कल्पः शालस्तथा नन्दिग्रामत्रयमनुत्तमम् । असिशुक्लपितृसंज्ञं तीर्थत्रयमुदाहृतम् ॥ १६१ ॥

কল্প, শাল আৰু নন্দিগ্ৰাম-নামক অনুত্তম ত্ৰয়—বুলি কোৱা হৈছে। আৰু ‘অসি’, ‘শুক্ল’ আৰু ‘পিতৃ’ নামে পৰিচিত তিন তীৰ্থ ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 162

श्र्यर्बुदौ रैवतश्चैव पर्वतत्रयमुत्तमम् । नदीनां त्रितयं गंगा नर्मदा च सरस्वती ॥ १६२ ॥

শ্ৰী-অৰ্বুদ আৰু ৰৈৱত—ইহঁত উত্তম পৰ্বত-ত্ৰয়ত গণ্য। আৰু নদীৰ ত্ৰয়—গঙ্গা, নর্মদা আৰু সরস্বতী—বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 163

सार्द्धकोटित्रयफलमेकैकं चैषु कीर्त्तितम् । कूषिका शंखतीर्थं चामरकं बालमण्डनम् ॥ १६३ ॥

ইয়াৰ প্ৰতিটোৰ ফল সাৰ্ধ-তিন কোটি পুণ্যৰ সমান বুলি কীৰ্তিত। সেয়া—কূষিকা, শঙ্খ-তীৰ্থ, চামৰক আৰু বাল-মণ্ডন।

Verse 164

हाटकेशक्षेत्रफलप्रदं प्रोक्तं चतुष्टयम् । सांबादित्यं श्राद्धकल्पं यौधिष्ठिरमथांधकम् ॥ १६४ ॥

হাটকেশ-ক্ষেত্ৰৰ ফল প্ৰদানকাৰী এক চতুষ্টয় কোৱা হৈছে—সাম্বাদিত্য, শ্রাদ্ধ-कल्प, যৌধিষ্ঠিৰ আৰু তাৰ পাছত আন্ধক (প্ৰকৰণ)।

Verse 165

जलशायि चतुर्मासमशून्यशयनव्रतम् । मंकणेशं शिवरात्रिस्तुलापुरुषदानकम् ॥ १६५ ॥

জলশায়ী ব্ৰত, চাতুৰ্মাস্য ব্ৰত, অশূন্য-শয়ন ব্ৰত, মঙ্কণেশৰ পূজা, শিৱৰাত্ৰি ব্ৰত আৰু তুলাপুৰুষ দান—এই সকলো কীৰ্তিত হৈছে।

Verse 166

पृथ्वीदानं वानकेशं कपालमोचनेश्वरम् । पापपिंडं मासलैंगं युगमानादिकीर्तनम् ॥ १६६ ॥

‘পৃথ্বীদান’, ‘বানকেশ’, ‘কপালমোচনেশ্বৰ’, ‘পাপপিণ্ড’, ‘মাসলৈঙ্গ’ আৰু ‘যুগমান’ৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা আখ্যাণ—এই সকলো কীৰ্তনীয়।

Verse 167

निंवेशशाकंभर्याख्या रुद्रैकादशकीर्तनम् । दानमाहात्म्यकथनं द्वादशादित्यकीर्तनम् ॥ १६७ ॥

নিম্বেশ আৰু শাকম্ভৰীৰ আখ্যাণ, একাদশ ৰুদ্ৰৰ কীৰ্তন, দান-মাহাত্ম্যৰ কথন আৰু দ্বাদশ আদিত্যৰ কীৰ্তন—এই সকলো ইয়াত আছে।

Verse 168

इत्येषनागरः खंडः प्रभासाख्योऽधुनोच्यते । सोमेशो यत्र विश्वेशोऽर्कस्थलं पुण्यदं महत् ॥ १६८ ॥

এইদৰে ‘নাগৰ-খণ্ড’ সমাপ্ত; এতিয়া ‘প্ৰভাস’ নামৰ খণ্ড বৰ্ণিত হৈছে—য’ত সোমেশ, বিশ্বেশ আৰু মহাপুণ্যদায়ক অৰ্কস্থল আছে।

Verse 169

सिद्धेश्वरादिकाख्यानं पृथगत्र प्रकीर्तितम् । अग्नितीर्थं कपद्दर्शिं केदारेशं गतिप्रदम् ॥ १६९ ॥

ইয়াত সিদ্ধেশ্বৰ আদি আখ্যাণ পৃথক পৃথককৈ কীৰ্তিত হৈছে—অগ্নিতীৰ্থ, কপদ্দৰ্শী আৰু পৰম গতি দানকাৰী কেদাৰেশ।

Verse 170

भीमभैरवचण्डीशभास्करेन्दुकुजेश्वराः । बुधेज्यभृगुसौरागुशिरवीशा हरविग्रहाः ॥ १७० ॥

তেওঁলোক ভীম, ভৈৰৱ, চণ্ডীশ, ভাস্কৰ (সূৰ্য), ইন্দু (চন্দ্ৰ), কুজ (মঙ্গল), বুধ, ইজ্য (বৃহস্পতি), ভৃগু (শুক্ৰ), সৌৰ (শনি), আৰু ৰাহু, শিৰ, বীশ—এই সকলো হৰ (শিৱ)ৰ বিভিন্ন বিগ্ৰহ-ৰূপ।

Verse 171

सिद्धेश्वराद्याः पंचान्ये रुद्रास्तत्र व्यवस्तत्र व्यवस्थिताः । वरारोहा ह्यजा पाला मंगला ललितेश्वरी ॥ १७१ ॥

তাত সিদ্ধেশ্বৰ আদি কৰি আন পাঁচজন ৰুদ্ৰো স্থিত আছে। তদ্ৰূপে বৰাৰোহা, অজা, পালা, মংগলা আৰু ললিতেশ্বৰীও তাতেই বিরাজ কৰে।

Verse 172

लक्ष्मीशो वाडवेशश्चोर्वीशः कामेस्वरस्तथा । गौरीशवरुणेशाख्यं दुर्वासेशं गणेश्वरम् ॥ १७२ ॥

তেওঁ লক্ষ্মীশ, বাডৱাগ্নিৰ ঈশ্বৰ, পৃথিৱীশ আৰু কামেশ্বৰ; গৌৰীশ, বৰুণেশ নামে খ্যাত, দুৰ্ব্বাসেশ আৰু গণেশ্বৰ—গণসমূহৰ প্ৰভু—এই ৰূপেও তেওঁই।

Verse 173

कुमारेशं चंडकल्पं शकुलीश्वरसंज्ञकम् । ततः प्रोक्तोऽथ कोटीशबालब्रह्यादिसत्कथा ॥ १७३ ॥

তাৰপিছত কুমাৰেশ, চণ্ডকল্প আৰু শকুলীশ্বৰ নামে জনাজাত ৰূপৰ কথা কোৱা হৈছে; তাৰ পিছত কোটীশ, বাল, ব্ৰহ্মা আদি সম্পৰ্কীয় পবিত্ৰ সত্কথা বৰ্ণিত হৈছে।

Verse 174

नरकेशसंवर्त्तेशनिधीश्वरकथा ततः । बलभद्रेश्वरस्याथ गंगाया गणपस्य च ॥ १७४ ॥

তাৰপিছত নৰকেশ, সংৱৰ্ত্তেশ আৰু নিধীশ্বৰ সম্পৰ্কীয় পবিত্ৰ কথা আহে; তাৰ পিছত বলভদ্ৰেশ্বৰ, আৰু গংগা তথা গণপ (গণেশ)ৰ কথাও বৰ্ণিত হয়।

Verse 175

जांबवत्याख्यसरितः पांडुकूपस्य सत्कथा । शतमेधलक्षमेधकोटिमेधकथा तथा ॥ १७५ ॥

জাম্বৱতী নামৰ নদীৰ পবিত্ৰ কাহিনী, পাণ্ডু-কূপৰ সৎগাথা, আৰু শত-অশ্বমেধ, লক্ষ-অশ্বমেধ তথা কোটি-অশ্বমেধ যজ্ঞৰ কথাও ইয়াত বৰ্ণিত।

Verse 176

दुर्वासार्कघटस्थानहिरण्यासंगमोत्कथा । नगरार्कस्य कृष्णस्य संकर्षणसमुद्रयोः ॥ १७६ ॥

ইয়াত দুর্বাসাৰ প্ৰসিদ্ধ কাহিনী, অর্কৰ কথা, ঘট-স্থানৰ পবিত্ৰ বৃত্তান্ত, হিৰণ্য আৰু পুণ্য আসঙ্গমৰ আখ্যানো, লগতে নগৰাৰ্ক, শ্ৰীকৃষ্ণ, সংকৰ্ষণ আৰু সমুদ্ৰৰ কথাও আছে।

Verse 177

कुमार्याः क्षेत्रपास्य ब्रह्येशस्य कथा पृथक् । पिंगलासंगमेशस्य शंकरार्कघटेशयोः ॥ १७७ ॥

কুমাৰী, ক্ষেত্ৰপাল আৰু ব্ৰহ্ম্যেশৰ কাহিনী পৃথকভাৱে কোৱা হৈছে; লগতে পিঙ্গলা-সঙ্গমেশ, আৰু শংকৰ, অর্ক তথা ঘটেশৰ কথাও বৰ্ণিত।

Verse 178

ऋषितीर्थस्य नंदार्कत्रितकूपस्य कीर्तनम् । ससोपानस्य पर्णार्कन्यंकुमत्योः कथाद्भुता ॥ १७८ ॥

ইয়াত ঋষি-তীৰ্থৰ কাহিনী, নন্দাৰ্কৰ ত্ৰি-কূপৰ মহিমা-কীৰ্তন, আৰু স-সোপান, পৰ্ণাৰ্ক তথা ন্যঙ্কুমতী সম্পৰ্কীয় অদ্ভুত কাহিনীও আছে।

Verse 179

वाराहस्वामिवृत्तांतं छायालिंगाख्यगुल्फयोः । कथा कनकनंदायाः कुतीगंगेशयोस्तथा ॥ १७९ ॥

বৰাহস্বামীৰ বৃত্তান্ত, ছায়ালিঙ্গ আৰু গুল্ফ নামৰ তীৰ্থৰ কাহিনী, কানকনন্দাৰ কথা, আৰু কুটী তথা গঙ্গেশৰ কথাও ইয়াত বৰ্ণিত।

Verse 180

चमसोद्बेदविदुरत्रिलोकेशकथा ततः । मंकणेशत्रैपुरेशषंडतीर्थकथास्तथा ॥ १८० ॥

তাৰপিছত চমসোদ্ভেদ আৰু বিদুৰৰ কাহিনী, তাৰ পিছত ত্ৰিলোকেশৰ বৃত্তান্ত; তদ্ৰূপ মঙ্কণেশ, ত্ৰৈপুৰেশ আৰু পবিত্ৰ ষণ্ডতীৰ্থৰ কথাও ক্ৰমে বৰ্ণিত হয়।

Verse 181

सूर्यप्राची त्रीक्षणयोरुमानातकथा तथा । भूद्धारशूलस्थलयोश्च्यवनार्केशयोस्तथा ॥ १८१ ॥

সূৰ্যপ্ৰাচীৰ কাহিনী, লগতে উমা আৰু ত্ৰ্যক্ষণ (ত্ৰিনেত্ৰ) প্ৰভুৰ পবিত্ৰ আখ্যান; আৰু ভূদ্ধাৰ, শূলস্থল, তদুপৰি চ্যৱন আৰু আৰ্কেশৰ পুণ্যকথাও বৰ্ণিত।

Verse 182

अजापालेशबालार्ककुबेरस्थलजा कथा । ऋषितोया कथा पुण्या संगालेश्वरकीर्तनम् ॥ १८२ ॥

অজাপালেশ, বালাৰ্ক আৰু কুবেৰস্থল-সম্পৰ্কিত পবিত্ৰ কাহিনী; ঋষিতোয়াৰ পুণ্য আখ্যান; আৰু সংগালেশ্বৰৰ পুণ্যকীৰ্তনো বৰ্ণিত।

Verse 183

नारदादित्यकथनं नारायणनिरूपणम् । तप्तकुंडस्य माहात्म्यं मूलचंडीशवर्णनम् ॥ १८३ ॥

ইয়াত নাৰদ আৰু আদিত্য (সূৰ্য)ৰ কাহিনী, নাৰায়ণৰ তত্ত্ব-নিৰূপণ; তপ্তকুণ্ডৰ মাহাত্ম্য, আৰু মূল-চণ্ডীশৰ বৰ্ণনো প্ৰতিপাদিত।

Verse 184

चतुर्वक्त्रगणाध्यक्षकलंबेश्वरयोः कथा । गोपालस्वामिव कुलस्वामिनोर्मरुतां कथा ॥ १८४ ॥

চতুৰ্বক্ত্ৰ, গণাধ্যক্ষ আৰু কলম্বেশ্বৰৰ কাহিনী; লগতে গোপালস্বামী আৰু কুলস্বামীৰ আখ্যান, মৰুতসকলৰ সৈতে, বৰ্ণিত।

Verse 185

क्षेमार्कोन्नतविघ्नेशजलस्वामिकथा ततः । कालमेघस्य रुक्मिण्या दुर्वासेश्वरभद्रयोः ॥ १८५ ॥

তাৰ পিছত ক্ষেমাৰ্ক, উন্নত, বিঘ্নেশ আৰু জলস্বামীৰ কাহিনী; তাৰপাছত কালমেঘ, ৰুক্মিণী, দুর্বাসেশ্বৰ আৰু ভদ্ৰৰ পবিত্ৰ আখ্যান বৰ্ণিত হয়।

Verse 186

शंखावर्तमोक्षतीर्थगोष्पदाच्युतसद्मनाम् । जालेश्वरस्य हुंकारेश्वरचंडीशयोः कथा ॥ १८६ ॥

শঙ্খাৱর্ত, মোক্ষতীৰ্থ, গোস্পদ আৰু অচ্যুতসদ্মৰ কাহিনীও; আৰু জালেশ্বৰৰ সৈতে হুঙ্কাৰেশ্বৰ আৰু চণ্ডীশৰ পবিত্ৰ আখ্যান বৰ্ণিত হয়।

Verse 187

आशापुरस्थविघ्नेशकलाकुंडकथाद्भुता । कपिलेशस्य च कथा जरद्गवशिवस्य च ॥ १८७ ॥

আশাপুৰস্থিত বিঘ্নেশ আৰু কলাকুণ্ডৰ আশ্চৰ্য কাহিনী; লগতে কপিলেশৰ কাহিনী আৰু জৰদ্গৱ-শিৱৰ কাহিনীও বৰ্ণিত হয়।

Verse 188

नलकर्कोटेश्वरयोर्हाटकेश्वरजा कथा । नारदेशयंत्रभूषादुर्गकूटगणेशजा ॥ १८८ ॥

নল আৰু কৰ্কোটেশ্বৰৰৰ কাহিনী, আৰু হাটকেশ্বৰ-সম্পৰ্কিত আখ্যান; লগতে নাৰদেশ, যন্ত্ৰভূষা আৰু দুৰ্গকূট-গণেশৰ সৈতে জড়িত কাহিনীও অন্তর্ভুক্ত।

Verse 189

सुपर्णैलाख्यभैरव्योर्भल्लतीर्थभवा कथा । कीर्तनं कर्दमालस्य गुप्तसोमेश्वस्य च ॥ १८९ ॥

সুপৰ্ণা আৰু এলা নামৰ ভৈৰৱীসকলৰ কাহিনীও; ভল্লতীৰ্থ-উদ্ভৱ আখ্যান; আৰু কৰ্দমালৰ কীৰ্তন, গুপ্ত সোমেশ্বৰকো স্মৰণ কৰা হৈছে।

Verse 190

बहुस्वर्णेशश्रृंगेशकोटीश्वरकथा ततः । मार्कंडेश्वरकोटीशदामोदरगृहोत्कथा ॥ १९० ॥

তাৰ পিছত বহু-স্বৰ্ণেশ, শৃঙ্গেশ আৰু কোটীশ্বৰৰ কাহিনী; তাৰপিছত মাৰ্কণ্ডেশ্বৰ, কোটীশ আৰু দামোদৰ-ভগৱানৰ পবিত্ৰ গৃহধামৰ প্ৰসিদ্ধ বৃত্তান্ত বৰ্ণিত হয়।

Verse 191

स्वर्णरेखा ब्रह्मकुंडं कुंतीभीमेश्वरौ तथा । मृगीकुंडं च सर्वस्वं क्षेत्रे वस्त्रापथे स्मृतम् ॥ १९१ ॥

বস্ত্ৰাপথ নামৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত স্বৰ্ণৰেখা, ব্ৰহ্মকুণ্ড, কুন্তীদেৱী আৰু ভীমেশ্বৰৰ মন্দিৰ, লগতে মৃগী-কুণ্ড—এই সকলোকে সেই ক্ষেত্ৰৰ মুখ্য তীৰ্থৰূপে স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 192

दुर्गाभिल्लेशगंगेशरैवतानां कथाद्भुता । ततोऽर्बुदेश्वर कथा अचलेश्वरकीर्तनम् ॥ १९२ ॥

দুৰ্গাভিল্লেশ, গঙ্গেশ আৰু ৰৈৱতৰ অদ্ভুত কাহিনী; তাৰপিছত অৰ্বুদেশ্বৰৰ বৃত্তান্ত আৰু অচলেশ্বৰৰ কীৰ্তন (মহিমাগান) বৰ্ণিত হয়।

Verse 193

नागतीर्थस्य च कथा वसिष्टाश्रमवर्णनम् । भद्रकर्णस्य माहात्म्यं त्रिनेत्रस्य ततः परम् ॥ १९३ ॥

নাগতীৰ্থৰ কাহিনী, বশিষ্ঠাশ্ৰমৰ বৰ্ণনা; ভদ্ৰকৰ্ণৰ মাহাত্ম্য, আৰু তাৰপিছত ত্ৰিনেত্ৰৰ কাহিনীও বৰ্ণিত হয়।

Verse 194

केदारस्य च माहात्म्यं तीर्थांगमनकीर्तनम् । कोटीश्वररूपतीर्थहृषीकेशकथारस्ततः ॥ १९४ ॥

কেদাৰৰ মাহাত্ম্য, তীৰ্থযাত্ৰাৰ কীৰ্তন; তাৰপিছত কোটীশ্বৰ আৰু ৰূপ-তীৰ্থৰ কাহিনী, লগতে হৃষীকেশৰ পবিত্ৰ বৃত্তান্ত বৰ্ণিত হয়।

Verse 195

सिद्धेशशुक्रेश्वरयोर्मणिकर्णीशकीर्तनम् । पंगुतीर्थयमतीर्थवाराहतीर्थवर्णनम् ॥ १९५ ॥

এই অংশত সিদ্ধেশ আৰু শুক্ৰেশ্বৰদেৱৰ স্তৱ, মণিকৰ্ণীশৰ কীৰ্তন আৰু পংগু-তীৰ্থ, যম-তীৰ্থ, বাৰাহ-তীৰ্থৰ বৰ্ণনা আছে।

Verse 196

चंद्रप्रभासर्पिडोदश्रीमाताशुक्लतीर्थजम् । कात्यायन्याश्च माहात्म्यं ततः पिंडारकस्य च ॥ १९६ ॥

তাৰ পিছত চন্দ্ৰপ্ৰভা, সৰ্পিডোদ, শ্ৰীমাতা আৰু শুক্লতীৰ্থ আদি পুণ্যস্থানৰ বৰ্ণনা, দেৱী কাত্যায়নীৰ মাহাত্ম্য আৰু তাৰ পাছত পিণ্ডাৰকৰ মাহাত্ম্যও কোৱা হৈছে।

Verse 197

ततः कनखलस्याथ चक्रमानुषतीर्थयोः । कपिलाग्नितीर्थकथा तथा रक्तानुबंधजा ॥ १९७ ॥

তাৰ পিছত কনখলৰ কাহিনী, চক্রম-তীৰ্থ আৰু মনুষ-তীৰ্থৰ বৰ্ণনা, কপিলাগ্নি-তীৰ্থৰ কথা আৰু ৰক্তানুবন্ধ-সম্পৰ্কীয় প্ৰসঙ্গো আহে।

Verse 198

गणेशपार्थेश्वरयोर्यांत्रायामुज्ज्वलस्य च । चंडीस्थाननागोद्भवशिवकुंडमहेशजा ॥ १९८ ॥

ইয়াত গণেশ আৰু পাৰ্থেশ্বৰদেৱৰ পুণ্যস্থানৰ কথা, যান্ত্ৰা-বিধি আৰু উজ্জ্বলৰ বৰ্ণনা; লগতে চণ্ডীস্থান, নাগোদ্ভৱ, শিৱকুণ্ড আৰু মহেশজা আদি কথাও আছে।

Verse 199

कामेश्वरस्य मार्कंडेयोत्पत्तेश्च कथा ततः । उद्दालकेशसिद्धेशगततीथकथा पृथक् ॥ १९९ ॥

তাৰ পিছত কামেশ্বৰদেৱৰ কাহিনী, মাৰ্কণ্ডেয়ৰ জন্মবৃত্তান্ত; আৰু পৃথকভাৱে উদ্দালক, ঈশ আৰু সিদ্ধেশ-সম্পৰ্কীয় তীৰ্থসমূহৰ কথাও কোৱা হৈছে।

Verse 200

श्रीदेवरवातोत्पत्तिश्च व्यासगौतमतीर्थयोः । कुलसंतारमाहात्म्यं रामकोट्याह्वतीर्थयोः ॥ २०० ॥

ইয়াত শ্ৰীদেৱৰৱাত তীৰ্থৰ উৎপত্তি, ব্যাস-তীৰ্থ আৰু গৌতম-তীৰ্থৰ পবিত্ৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ, কুলসন্তাৰৰ মাহাত্ম্য আৰু ৰামকোটি নামে তীৰ্থসমূহৰ মহিমা বৰ্ণিত হৈছে।