The Exposition of the Contents (Anukramaṇī) of the Bhaviṣya Purāṇa

Verse 1

श्रीब्रह्मोवाच । अथ ते संप्रवक्ष्यामि पुराणं सर्वसिद्धिदम् । भविष्यं भवतः सर्वलोकाभीष्टप्रदायकम् ॥ १ ॥

শ্ৰীব্ৰহ্মাই ক’লে—এতিয়া মই তোমাক এই পুৰাণ সম্পূৰ্ণৰূপে ক’ম; ই সৰ্বসিদ্ধিদায়ক, আৰু তোমাৰ ভৱিষ্যৎ হিতৰ বাবে, সৰ্বলোকৰ অভীষ্ট প্ৰদানকাৰী হ’ব ॥ ১ ॥

Verse 2

यत्राहं सर्वदेवानामादिकर्ता समुद्गतः । सृष्ट्यर्थं तत्र संजातो मनुः स्वार्थभुवः पुरा ॥ २ ॥

যি উৎসৰ পৰা মই সৰ্ব দেৱতাৰ আদিকৰ্তা ৰূপে উদ্ভৱ হৈছিলোঁ, সৃষ্টিকাৰ্যৰ বাবে সেই ঠাইতে পূৰ্বকালে স্বাৰ্থভুৱ মনু জন্মিছিল ॥ ২ ॥

Verse 3

स मां प्रणम्य पप्रच्छ धर्मं सर्वाथसाधकम् । अहं तस्मै तदा प्रीतः प्रावोचं धर्मसंहिताम् ॥ ३ ॥

সেয়ে মোক প্ৰণাম কৰি, সৰ্ব পুৰুষাৰ্থ সাধনকাৰী ধৰ্মৰ বিষয়ে সুধিলে। তেতিয়া মই প্ৰসন্ন হৈ তাক ধৰ্মসংহিতা প্ৰবচন কৰিলোঁ ॥ ৩ ॥

Verse 4

पुराणानां यदा व्यासो व्यासं चक्रे महामतिः । तदा तां संहितां सर्वां पंचधा व्यभजन्मुनिः ॥ ४ ॥

যেতিয়া মহামতি ব্যাসে পুৰাণসমূহৰ সংকলন আৰু বিন্যাস কৰিলে, তেতিয়া সেই মুনিয়ে সেই সমগ্ৰ সংহিতাক পাঁচ ভাগত বিভক্ত কৰিলে ॥ ৪ ॥

Verse 5

अधोरकल्पवृत्तांतं नानाश्चर्यकथान्वितम् । तत्रादिमं स्मृतं पर्वं ब्राह्मं यत्रास्त्युपक्रमः ॥ ५ ॥

ইয়াত অধোৰ-কল্পৰ বৃত্তান্ত নানাবিধ আশ্চৰ্য কাহিনীৰ সৈতে বৰ্ণিত। তাত প্ৰথম পৰ্ব ‘ব্ৰাহ্ম পৰ্ব’ বুলি স্মৃত, য’ত গ্ৰন্থৰ উপক্রম (আৰম্ভ) আছে॥

Verse 6

सूतशौनकसंवादे पुराणप्रश्नसंक्रमः । आदित्यचरितप्रायः सर्वाख्यानसमन्वितः ॥ ६ ॥

সূত-শৌনক সংলাপত পুৰাণ-সম্পৰ্কীয় প্ৰশ্নোত্তৰৰ ধাৰা আগবাঢ়ে। ই মূলত আদিত্যচৰিতপ্ৰধান আৰু সকলো প্ৰকাৰ আখ্যানেৰে সমন্বিত॥

Verse 7

सृष्ट्यादिलक्षणोपेतः शास्त्रसर्वस्वरूपकः । पुस्तलेखकलेखानां लक्षणं च ततः परम् ॥ ७ ॥

ই সৃষ্ট্যাদি লক্ষণেৰে যুক্ত আৰু সকলো শাস্ত্ৰৰ সাৰ-স্বরূপ। তাৰ পাছত পুথিলেখন আৰু তালপাতলেখনৰ লক্ষণো বৰ্ণিত হৈছে॥

Verse 8

संस्काराणां च सर्वेषां लक्षणं चात्र कीर्तितम् । पक्षस्यादितिथीनां च कल्पाः सप्त च कीर्तिताः ॥ ८ ॥

ইয়াত সকলো সংস্কাৰৰ লক্ষণ সম্যকভাবে কীৰ্তিত হৈছে। লগতে পক্ষ আৰু প্ৰতিপদাদি তিথিসমূহৰ বিষয়ে সাতটা কল্পবিধিও উল্লিখিত হৈছে॥

Verse 9

अष्टम्याद्याः शेषकल्पा वैष्णवे पर्वणि स्मृताः । शैवे च कायतो भिन्नाः सौरे चांत्यकथान्वयः ॥ ९ ॥

অষ্টমী আদি পৰা আৰম্ভ হোৱা শেষ কল্পসমূহ বৈষ্ণৱ পৰ্বত স্মৃত। শৈৱ পৰম্পৰাত সেয়া ব্যৱস্থাভেদে ভিন্ন, আৰু সৌৰ পৰম্পৰাত অন্ত্যকথাৰ ক্ৰম অনুসৰণ কৰে॥

Verse 10

प्रतिसर्गाह्वयं पश्चान्नानाख्यानसमन्वितम् । पुराणस्योपसंहारसहितं पर्व पंचमम् ॥ १० ॥

তাৰ পিছত ‘প্ৰতিসৰ্গ’ নামে পঞ্চম পৰ্ব আহে; ই নানাবিধ আখ্যানসমন্বিত আৰু পুৰাণৰ উপসংহাৰসহিত।

Verse 11

एषु पंचसु पूर्वस्मिन् ब्रह्मणो महिमाधिकाः । धर्मे कामे च मोक्षे तु विष्णोश्चापि शिवस्य च ॥ ११ ॥

এই পাঁচটাৰ ভিতৰত প্ৰথমত ব্ৰহ্মাৰ মহিমা প্ৰধান; আৰু ধৰ্ম, কাম আৰু মোক্ষ বিষয়ত বিষ্ণুৰ—আৰু শিৱৰো—মহিমা ঘোষিত।

Verse 12

द्वितीयं च तृतीये च सौरे वर्गचतुष्टये । प्रतिसर्गाह्वयं त्वंत्यं प्रोक्तं सर्वकथान्वितम् ॥ १२ ॥

দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় অংশত, সৌৰ বিভাগৰ চাৰিটা বৰ্গৰ অন্তৰ্গত, ‘প্ৰতিসৰ্গ’ নামে অন্তিম ভাগটো সৰ্বকথাসহিত প্ৰোক্ত।

Verse 13

सभविष्यं विनिर्द्दिष्टं पर्व व्यासेन धीमता । चतुर्द्दशसहस्रं तु पुराणं परिकीर्तितम् ॥ १३ ॥

ভৱিষ্য (পুৰাণ) উপাঙ্গসহিত ধীমান ব্যাসে পৰ্বৰূপে নিৰ্দিষ্ট কৰিলে; আৰু সেই পুৰাণ চতুৰ্দশ সহস্ৰ শ্লোকৰ বুলি পৰিকীৰ্তিত।

Verse 14

भविष्यं सर्वदेवानां साम्यं यत्र प्रकीर्तितम् । गुणानां तारतम्येन समं ब्रह्मेति हि श्रुतिः ॥ १४ ॥

তাত ভৱিষ্যতে সকলো দেৱতাৰ সাম্য কীৰ্তিত; কিন্তু শ্রুতি কয়—‘ব্ৰহ্ম সম’—এই সমতা গুণৰ তাৰতম্যৰ অৰ্থতেই বুজিব লাগে।

Verse 15

तं लिखित्वा तु यो दद्यात्पौष्यां विद्वान्विमत्सरः । गुडधेनुयुतं हेमवस्त्रमाल्यविभूषणैः ॥ १५ ॥

যি বিদ্বান ঈৰ্ষ্যাহীন হৈ সেই গ্ৰন্থ লিখাই পুষ্য নক্ষত্ৰদিনে গুড়-ধেনুসহ সোণ, বস্ত্ৰ, মালা আৰু অলংকাৰসহ দান কৰে, সি মহাপুণ্য লাভ কৰে।

Verse 16

वाचकं पुस्तकं चापि पूजयित्वा विधानतः । गंधाद्यैर्भोज्यभक्ष्यैश्च कृत्वा नीराजनादिकम् ॥ १६ ॥

বিধি অনুসাৰে বাচক আৰু পবিত্ৰ পুথি—দুয়োটাকেই যথাযথ পূজা কৰি, সুগন্ধি আদি আৰু ভোজ্য-ভক্ষ্য নৈবেদ্য অৰ্পণ কৰি, নীৰাজন (আৰতি) আদি আচাৰ সম্পন্ন কৰিব লাগে।

Verse 17

यो वै जितेंद्रियो भूत्वा सोपवासः समाहितः । अथ वैकहविष्याशी कीर्तयेच्छृणुयादपि ॥ १७ ॥

যি ইন্দ্ৰিয়জয়ী হৈ সংযমে থাকে, উপবাস পালন কৰে আৰু একমাত্ৰ হবিশ্য আহাৰত থাকে, তাৰ উচিত (এই নাম/উপদেশ) কীৰ্তন কৰা আৰু শ্ৰৱণো কৰা।

Verse 18

स मुक्तः पातकैर्घोरैः प्रयाति ब्रह्मणः पदम् । योऽप्यनुक्रमणीमेतां भविष्यस्य निरूपिताम् ॥ १८ ॥

সি ভয়ংকৰ পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ ব্ৰহ্মপদ লাভ কৰে—যি কোনোবাই আগলৈ বৰ্ণিত হ’বলগীয়া বিষয়ৰ এই অনুক্ৰমণী শুনে বা অধ্যয়ন কৰে।

Verse 19

पठेद्वा श्रृणुयाच्चैतां भुक्तिं मुक्तिं च विंदति ॥ १९ ॥

যি ইয়াক পাঠ কৰে বা শ্ৰৱণ কৰে, সি ভোগ আৰু মোক্ষ—দুয়োটাই লাভ কৰে।

Verse 20

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे भविष्यपुराणानुक्रमणी निरूपणं नाम शततमोऽध्यायः ॥ १०० ॥

এইদৰে শ্ৰীবৃহন্নাৰদীয় পুৰাণৰ পূৰ্বভাগত, বৃহদুপাখ্যানৰ চতুৰ্থপাদত ‘ভৱিষ্যপুৰাণৰ অনুক্ৰমণী নিৰূপণ’ নামৰ শততম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল ॥ ১০০ ॥