Shloka 15
Bhūta-guṇa-saṃkhyāna
Enumeration of the Properties of the Elements and Cognitive Faculties
जो दुष्कर्मपरायण और अशुद्ध अन्तःकरणवाले हैं, वे अज्ञानी पुरुष अन्यायपूर्वक मनोवाञ्छित विषयोंमें विचरनेवाली इन्ट्रियोंद्वारा आत्माका दर्शन नहीं कर सकते ।।
ye duṣkarmaparāyaṇā aśuddhāntaḥkaraṇā ajñāninaḥ puruṣā anyāyapūrvakaṃ manovāñchitaviṣayeṣu vicarantībhir indriyaiḥ ātmadarśanaṃ na śaknuvanti | teṣāṃ tu manasā raśmīn yadā samyak niyacchati | tadā prakāśate 'syātmā dīpadīptā yathākṛtiḥ ||
যিসকলে দুষ্কৰ্মত আসক্ত, অন্তঃকৰণ অশুদ্ধ আৰু বিবেকহীন, তেওঁলোকে মনোবাঞ্ছিত বিষয়ত অন্যায়ভাৱে বিচৰণ কৰা ইন্দ্ৰিয়ৰ দ্বাৰা আত্মদৰ্শন কৰিব নোৱাৰে। কিন্তু মানুহে যেতিয়া মনৰ দ্বাৰা ইন্দ্ৰিয়ৰূপ অশ্বসমূহৰ লাগাম দৃঢ়ভাৱে ধৰি সম্যক নিয়ন্ত্ৰণত আনে, তেতিয়া জ্ঞানৰ পোহৰত আত্মা তেনেকৈ প্ৰকাশ পায়—যেনেকৈ দীপৰ পোহৰত কোনো বস্তুৰ আকৃতি স্পষ্ট দেখা যায়।
व्यास उवाच
Educational Q&A
Self-realization is blocked by immoral conduct and inner impurity; when the mind restrains the senses like reins controlling horses, the Self becomes clearly manifest, as an object is seen by lamplight.
Vyāsa is instructing on the conditions for perceiving the Ātman: he contrasts the unrestrained, desire-driven life that cannot yield inner vision with disciplined control of the senses that reveals the Self through the light of knowledge.