Shloka 86
Śaineya’s Breakthrough and Reunion with Arjuna (शैनेयस्य समागमः)
अथान्यद् धनुरादाय त्यक्त्वा तच्च महद् धनु: । विशीर्ण भरतश्रेष्ठ: हार्दिक्य: परवीरहा,भरतश्रेष्ठ। तदनन्तर शत्रुवीरोंका संहार करनेवाले कृतवर्माने टूटे हुए उस विशाल धनुषको त्यागकर दूसरा धनुष हाथमें ले लिया और युद्धमें पाण्डवोंको तीन-तीन बाण मारकर घायल कर दिया। साथ ही शिखण्डीको भी तीन और पाँच बाणोंसे बींध डाला
sañjaya uvāca |
athānyad dhanur ādāya tyaktvā tac ca mahad dhanuḥ |
viśīrṇaḥ bharataśreṣṭhaḥ hārdikyaḥ paravīrahā ||
তাৰ পিছত, হে ভাৰতশ্ৰেষ্ঠ! পৰবীৰ-সংহাৰী হাৰ্দিক্য কৃতৱৰ্মাই ভাঙি যোৱা সেই মহাধনুখন ত্যাগ কৰি আন এটা ধনু হাতত ল’লে। তাৰপিছত যুদ্ধৰ ঘোৰ চাপত সি পাণ্ডৱসকলক তিনিটাকৈ শৰ মাৰি আহত কৰিলে আৰু শিখণ্ডীকো বহু শৰৰে বিদ্ধ কৰি পেলালে।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds kṣatriya conduct in war: when a weapon fails, a warrior must remain composed and continue the fight with another weapon. Ethically, it also highlights the Mahābhārata’s tension between duty-driven valor and the grim human cost of relentless violence.
Sañjaya reports that Kṛtavarmā (Hārdikya), after his large bow is shattered, immediately takes up another bow and resumes attacking—wounding Pāṇḍava fighters and also striking Śikhaṇḍin with several arrows.