Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Agnihotra, Seasonal Śrauta Duties, and the Authority of Śruti–Smṛti–Purāṇa

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन ब्राह्मणो हि विशेषतः / आधायाग्निं विशुद्धात्मा यजेत परमेश्वरम्

tasmāt sarvaprayatnena brāhmaṇo hi viśeṣataḥ / ādhāyāgniṃ viśuddhātmā yajeta parameśvaram

সেয়ে সকলো প্ৰচেষ্টাৰে—বিশেষকৈ ব্ৰাহ্মণে—অগ্নি স্থাপন কৰি, অন্তঃকৰণ শুদ্ধ কৰি, যজ্ঞৰ দ্বাৰা পৰমেশ্বৰক আৰাধনা কৰা উচিত।

तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; हेतु/तस्मादर्थे (therefore/from that)
सर्वप्रयत्नेनwith all effort
सर्वप्रयत्नेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसर्व-प्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; समासः कर्मधारय (सर्वः प्रयत्नः)
ब्राह्मणःa brāhmaṇa
ब्राह्मणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/हेतौ (indeed/for)
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Sambandha (सम्बन्ध/adv)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (especially)
आधायhaving established
आधाय:
Purvakala (पूर्वकाल क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+धा (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; ‘having established/placed’
अग्निम्the sacred fire
अग्निम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
विशुद्धात्माone of purified self
विशुद्धात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविशुद्ध-आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारय (विशुद्धः आत्मा यस्य/विशुद्ध आत्मा)
यजेतshould worship/sacrifice
यजेत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
परमेश्वरम्the Supreme Lord
परमेश्वरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपरम-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारय (परमः ईश्वरः)

Lord Kurma (Vishnu) instructing on dharma and worship

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: shanta

B
Brahmana
A
Agni
P
Parameśvara

FAQs

It implies that realization-oriented worship requires a purified inner instrument (viśuddhātmā); the Supreme (Parameśvara) is approached through disciplined action that refines the self toward clarity and sattva.

The verse highlights karma-yoga-like discipline: purification (viśuddhātmā) and regulated sacred practice—establishing the fires and performing yajña—used as a method of inner cleansing and devotion aligned with Kurma Purana’s dharma-based sādhanā.

By using the inclusive title Parameśvara, the verse frames worship beyond sectarian labels—consistent with the Kurma Purana’s synthesis where the Supreme Lord is honored through Vedic ritual and devotion, resonating with Shaiva-Vaishnava unity.