Adhyaya 50

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरदिग्विजयो नामैकोनपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः // ४९// जैमिनिरुवाच एवं स राजा विधिवत्पालयामास मेदिनीम् / सप्तद्वीपवतीं सम्यक्साक्षाद्धर्म इवापरः

এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণৰ বায়ুপ্ৰোক্ত মধ্যমভাগৰ তৃতীয় উপোদ্ধাতপাদত ‘সগৰদিগ্বিজয়’ নামৰ ঊনপঞ্চাশতম অধ্যায়। জৈমিনিয়ে ক’লে—সেই ৰজাই বিধিমতে সপ্তদ্বীপবতী পৃথিৱীক সম্যকভাৱে পালন কৰিলে; যেন তেওঁ ধৰ্মৰেই অন্য ৰূপ।

Verse 2

ब्राह्मणादींस्तथा वर्णान्स्वेस्वे धर्मे पृथक्पृथक् / स्थापयित्वा यथान्यायं ररक्षाव्याहतेन्द्रियः

তেওঁ ব্ৰাহ্মণ আদি সকলো বৰ্ণক নিজ নিজ ধৰ্মত পৃথক পৃথকভাৱে ন্যায় অনুসাৰে স্থাপন কৰি, ইন্দ্ৰিয় অক্ষুণ্ণ ৰাখি ৰাজ্য ৰক্ষা কৰিলে।

Verse 3

प्रजाश्च सर्ववर्णेषु यथाश्रेष्ठानुवर्त्तिनः / वर्णाश्चैवानुलोम्येन तद्वदर्थेषु च क्रमात्

সকলো বৰ্ণৰ প্ৰজাই নিজ নিজ শ্ৰেষ্ঠজনক অনুসৰণ কৰিছিল; আৰু বৰ্ণসমূহো অনুলোম ক্ৰমে, তদ্ৰূপ অৰ্থ-ব্যৱহাৰতো ক্ৰমে স্থিত আছিল।

Verse 4

न सति स्थविरे बालं मृत्युरभयुपगच्छति / सर्ववर्णेषु भूपाले महीं तस्मिन्प्रशासति

সেই স্থবিৰ (সমৰ্থ) ৰজাই পৃথিৱী শাসন কৰোঁতে শিশুৰ ওচৰলৈও মৃত্যু নাহিছিল; সেই ভূপালৰ শাসনত সকলো বৰ্ণতে নিৰ্ভয়তা আছিল।

Verse 5

स्फीतान्यपेतबाधानि तदा राष्ट्राणि कृत्स्नशः / तेष्वसंख्या जनपदाश्चातुर्वर्ण्यजनावृताः

তেতিয়া সকলো ৰাষ্ট্ৰ সমৃদ্ধ আৰু উপদ্ৰৱ-ৰহিত আছিল; তাত অসংখ্য জনপদ আছিল, যিবোৰ চাতুৰ্বৰ্ণ্য প্ৰজাৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল।

Verse 6

ते चासंख्यागृहग्रामशतोपेता विभागशः / देशाश्चावासभुयिष्टा नृपे तस्मिन्प्रशासति

সেই ৰজাই শাসন কৰোঁতে অগণন ঘৰ আৰু গাঁৱৰ শত শত গোট বিভাগভেদে বিন্যস্ত আছিল; আৰু দেশসমূহত বাসস্থান অতি প্ৰচুৰ আছিল।

Verse 7

अनाश्रमी द्विजः कश्चिन्न बभूव तदाभुवि / प्रजानां सर्ववर्णेषु प्रारंभाः फलदायिनः

তেতিয়া সেই ভূমিত কোনো দ্বিজ আশ্ৰমবিহীন নাছিল; আৰু প্ৰজাৰ সকলো বৰ্ণত আৰম্ভ কৰা উদ্যোগসমূহ ফলদায়ক হৈছিল।

Verse 8

स्वोचितान्येव कर्माणि प्रारभन्ते च मानवाः / पुरुषार्थोपपन्नानि कर्माणि च तदा नृणाम्

মানুহে নিজৰ উপযুক্ত কৰ্মসমূহেই আৰম্ভ কৰিছিল; আৰু তেতিয়া নৰলোকৰ কৰ্মসমূহ পুৰুষাৰ্থেৰে যুক্ত হৈ সাৰ্থক হৈছিল।

Verse 9

महोत्सवसमुद्युक्ताः पुरग्रामव्रजाकराः / अन्योन्यप्रियकामाश्च राजभक्तिसमन्विताः

নগৰ, গাঁও আৰু ব্ৰজৰ লোকসকল মহোৎসৱত উৎসাহেৰে নিয়োজিত আছিল; তেওঁলোকে পৰস্পৰৰ প্ৰিয় কামনা কৰিছিল আৰু ৰাজভক্তিৰে সমন্বিত আছিল।

Verse 10

ननिन्दितो ऽभिशस्तो वा दरिद्रो व्याधितो ऽपि वा / प्रजासु कश्चिल्लुब्धो वा कृपणो वापि नाभवत्

প্ৰজাসকলৰ মাজত কোনো নিন্দিত বা অভিযুক্ত নাছিল; কোনো দৰিদ্ৰ নাছিল, ৰোগীও নাছিল; আৰু কোনো লোভী বা কৃপণো নাছিল।

Verse 11

जनाः परगुणप्रीताः स्वसंपर्काभिकाङ्क्षिणाः / गुरुषु प्रणता नित्यं सद्विद्याव्यसनादृताः

লোকসকল পৰৰ গুণত প্ৰীত হৈছিল, সৎসংগৰ আকাঙ্ক্ষা ৰাখিছিল; গুৰুসকলক নিত্য প্ৰণাম কৰি সদ্বিদ্যাৰ সাধনাত আসক্ত আছিল।

Verse 12

परापवादभीताश्च स्वदाररतयो ऽनिशम् / निसर्गात्खलसंसर्गविरता धर्मतत्पराः

তেওঁলোকে পৰনিন্দাৰ ভয়ত দূৰে থাকিছিল, নিজৰ পত্নীতেই সদায় অনুৰক্ত আছিল; স্বভাৱতে দুষ্টসঙ্গ ত্যাগ কৰি ধৰ্মত তৎপৰ আছিল।

Verse 13

आस्तिकाः सर्वशो ऽभूवन् प्रजास्तस्मिन्प्रशासति / एवं सुबाहुतन्ये स्वप्रतापार्जितां महीम्

তেওঁ শাসন কৰোঁতে প্ৰজাসকল সকলো দিশে আস্তিক হৈ উঠিল; এইদৰে সুবাহুৰ বংশত তেওঁ নিজৰ প্ৰতাপে অৰ্জিত পৃথিৱী শাসন কৰিছিল।

Verse 14

ऋतवश्च महाभाग यथाकालानुवर्तिनः / शालिभूयिष्ठसस्याढ्या सदैव सकला मही

হে মহাভাগ! ঋতুবোৰ সময়মতে চলিছিল; সমগ্ৰ পৃথিৱী সদায় শস্যসমৃদ্ধ, বিশেষকৈ শালি ধান্যৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল।

Verse 15

बभूव नृपशार्दूले तस्मिन् राज्यानि शासति

সেই নৃপশাৰ্দূল শাসন কৰোঁতে এইদৰে শুভ সমৃদ্ধি বৰ্তি থাকিল।

Verse 16

यस्याष्टादशमण्डलाधिपतिभिः सेवार्थमभ्यागतैः प्रख्यातोरुपराक्रमैर्नृपशतैर्मूर्द्धाभिषिक्तैः पृथक् / संविष्टैर्मणिविष्टरेषु नितरामध्यास्यमानामरैः शक्रस्येव विराजते दिवि सभा रत्नप्रभोद्भासिता

যাৰ সভা দিৱ্যত ৰত্নপ্ৰভাৰে উদ্ভাসিত হৈ শক্ৰৰ সভাৰ দৰে বিৰাজমান; অষ্টাদশ মণ্ডলৰ অধিপতিসকল সেৱাৰ্থে আহিছে, আৰু খ্যাত পৰাক্ৰমী মূৰ্ধাভিষিক্ত শত শত ৰজা পৃথক পৃথকভাৱে, মণিময় আসনত বহা অমৰসকলৰ সৈতে সেই সভাক শোভা দিয়ে।

Verse 17

संकेताविषयान्तराभ्युपगमाः सर्वे ऽपि सोपायनाः कृत्वा सैन्यनिवेशनानि परितः पुर्याः पृथक् पार्थिवाः / द्रष्टुं काङ्क्षितराजकाः सतनयाविज्ञापयन्तो मुहुर्द्वास्थैरेव नरेश्वराय सुचिरं वत्स्यन्तमन्तःपुरे

সকলো পাৰ্থিৱে সংকেত অনুসাৰে বিভিন্ন বিষয়ত উপহাৰসহ সম্মতি সম্পন্ন কৰি, নগৰৰ চাৰিওফালে পৃথক পৃথকভাৱে সৈন্য শিবিৰ স্থাপন কৰিলে। কাঙ্ক্ষিত ৰজাৰ দৰ্শনৰ আশাৰে তেওঁলোকে পুত্ৰসহ বাৰে বাৰে দ্বাৰস্থসকলৰ জৰিয়তে নৰেশ্বৰলৈ নিবেদন পঠাই থাকিল—যেন তেওঁ দীৰ্ঘকাল অন্তঃপুৰতে অৱস্থান কৰিছে।

Verse 18

नमन्नरेद्रमुकुटश्रेणीनामतिघर्षणात् / किणीकृतौ विराजेते चरणौ तस्य भूभुजः

নমি থকা ৰজাসকলৰ মুকুটশ্ৰেণীৰ অতিঘৰ্ষণৰ ফলত সেই ভূভুজৰ চৰণদ্বয় কিণযুক্ত হৈছিল, আৰু সেই চৰণেই অধিক দীপ্তিময় হৈ বিৰাজ কৰিছিল।

Verse 19

सेवागतनरेद्रौघविनिकीर्णैः समन्ततः / रत्नैर्भाति सभा तस्य गुहा सोमे रवी यथा

সেৱাৰ্থে অহা ৰজাসমূহে চাৰিওফালে ছটিয়াই দিয়া ৰত্নৰ বাবে তেওঁৰ সভা তেনেকৈ দীপ্ত—যেন গুহাত চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্য একেলগে জ্বলে।

Verse 20

एवं स राजा धर्मेण भानुवंशशिखामणिः / अनन्यशासनामुर्वीमन्वशासदरिन्दमः

এইদৰে সেই ৰজা—ভানুবংশৰ শিখামণি, শত্রুদমনকাৰী—ধৰ্মমাৰ্গে সেই পৃথিৱীক শাসন কৰিলে, যি কেৱল তেওঁৰেই আজ্ঞা মানিছিল।

Verse 21

इत्थं पालयतः पृथ्वीं सगरस्य महीपतेः / न चापपात मुत् पुत्रमुखालोकनजृंभिता

এইদৰে মহীপতি সগৰে পৃথিৱী পালন কৰিছিল; পুত্ৰৰ মুখদৰ্শনত জন্মা আনন্দত তেওঁ কেতিয়াও বিচলিত নহ’ল।

Verse 22

विना तां दुःखितो ऽत्यर्थं चितयामास नैकधा / अहो कष्टमपुत्रो ऽहमस्मिन्वंशे ध्रुवं तु यत्

তাঁৰ অবিহনে তেওঁ অতিশয় দুখিত হৈ বাৰে বাৰে ভাবিলে—“হায়, কিমান কষ্ট! এই বংশত মই নিশ্চয়েই অপুত্ৰ।”

Verse 23

प्रयान्ति नूनमस्माकं पितरः पिण्डविप्लवम् / निरयादपि सत्पुत्रे संजाते पितरः किल

নিশ্চয়েই আমাৰ পিতৃসকল পিণ্ড-তৰ্পণ আদি ক্ৰিয়াৰ ব্যাঘাতত কষ্ট পায়; সৎপুত্ৰ জন্মিলে পিতৃসকল নৰকৰ পৰাো মুক্ত হয় বুলি কোৱা হয়।

Verse 24

प्रीत्या प्रयान्ति तद्गेहं जातकर्मक्रियोत्सुकाः / महता सुकृतेनापि संप्राप्तस्य दिवं किल

তেওঁলোক প্ৰীতিয়ে তাৰ গৃহলৈ আহে আৰু জাতকৰ্ম আদি সংস্কাৰ কৰিবলৈ উৎসুক থাকে; মহাপুণ্যৰে স্বৰ্গপ্ৰাপ্ত লোকৰ গৃহলৈও তেনেদৰে আহে বুলি কোৱা হয়।

Verse 25

अपुत्रस्यामराः स्वर्गे द्वारं नोद्धाटयन्ति हि / पिता तु लोकमुभयोः स्वर्लोकं तत्पितामहाः

অপুত্ৰৰ বাবে দেৱতাসকলে স্বৰ্গৰ দুৱাৰ নোখোলে; কিন্তু পুত্ৰ থাকিলে পিতা উভয় লোকতে স্থান পায় আৰু তেওঁৰ পিতামহসকল স্বৰ্লোক লাভ কৰে।

Verse 26

जेष्यन्ति किल सत्पुत्रे जाते वंशद्वये ऽपि च / अनपत्यतयाहं तु पुत्रिणां या भवेद्गतिः

সৎপুত্ৰ জন্মিলে দুয়োটা বংশতো জয় হয়; কিন্তু মই নিঃসন্তান হওঁতে পুত্ৰহীনৰ যি গতি, সেই গতি লাভ কৰিম।

Verse 27

न तां प्राप्क्यामि वै नूनं सुदुर्लभतरा हि सा / पदादैन्द्रात्किलाभिन्नमृद्धं राज्यमखण्डितम्

সেই গতি মই নিশ্চয়েই নাপাম, কিয়নো সেয়া অতি দুৰ্লভ; ইন্দ্ৰপদৰ দৰে সমৃদ্ধ আৰু অখণ্ড ৰাজ্যও নাকি তাৰ পৰা ভিন্ন নহয়।

Verse 28

मम यत्तदपुण्यस्य याति निष्फलतामिह / इदं मत्पूर्वजैरेव सिंहासनमधिष्ठितम्

মোৰ সেই অপুণ্য কৰ্মৰ ফল ইয়াত নিষ্ফল হৈ পৰিছে; এই সিংহাসন মোৰ পূৰ্বজসকলেই অধিষ্ঠিত কৰিছিল।

Verse 29

अपुत्रत्वेन राज्यं च पराधीनत्वमेष्यति / तस्मादौर्वाश्रममहं गत्वा तं मुनिपुङ्गवम्

পুত্ৰহীনতাৰে ৰাজ্যও পৰাধীন হ’ব; সেয়ে মই ঔৰ্ব ঋষিৰ আশ্ৰমলৈ গৈ সেই মুনিপুঙ্গৱক শৰণ ল’ম।

Verse 30

प्रसादयिष्ये पुत्रार्थं भार्याभ्यां सहितो ऽधुना / गत्वा तस्मै त्वपुत्रत्वं विनिवेद्य महात्मने

এতিয়া মই দুয়ো পত্নীৰ সৈতে পুত্ৰলাভৰ বাবে তেওঁক প্ৰসন্ন কৰিম; তাত গৈ সেই মহাত্মাৰ আগত মোৰ পুত্ৰহীনতা নিবেদন কৰিম।

Verse 31

स यद्वक्ष्यति तत्सर्वं करिष्ये नात्र संशयः / इति सञ्चिन्त्य मनसा सगरोराजसत्तमः

ৰাজসত্তম সগৰে মনতে চিন্তা কৰিলে—“তেওঁ যি ক’ব, সেয়া সকলো মই কৰিম; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।”

Verse 32

इत्येष कृत्यविद्राजन्गन्तुमौर्वाश्रमं प्रति / स मन्त्रिप्रवरे राज्यं प्रतिष्ठाप्य ततो वनम्

হে ৰাজন, কৰ্তব্যবিদ এই ৰজাই ঔৰ্ব ঋষিৰ আশ্ৰমলৈ যাবলৈ উদ্যত হ’ল। তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ মন্ত্ৰীৰ হাতত ৰাজ্য স্থাপন কৰি তাৰপিছত বনলৈ গ’ল।

Verse 33

प्रययौ रथमारुह्य भार्याभ्यां सहितो मुदा / जगाम रथघोषेण मेघनादातिशङ्किभिः

তেওঁ আনন্দে ৰথত উঠি দুজনী পত্নীৰ সৈতে যাত্ৰা কৰিলে। ৰথৰ ঘোঁষা মেঘনাদ যেন লাগি লোকসকল অতি শংকিত হ’ল।

Verse 34

स्तब्धेक्षणैर्लक्ष्यमाणो मार्गोपान्ते शिखण्डिभिः / प्रियाभ्यां दर्शयन्राजन्सारङ्गांस्तिमितेक्षणान्

পথৰ কাষত ময়ূৰবোৰে স্থব্ধ দৃষ্টিৰে তেওঁক লক্ষ্য কৰিলে। হে ৰাজন, তেওঁ প্ৰিয়াদ্বয়ক স্থিৰনয়ন সাৰংগ মৃগ দেখুৱাই আগবাঢ়িল।

Verse 35

क्षममूर्ध्वमुखान्सद्यः पलायनपरान्पुनः / वृक्षान्पुष्पफलोपेतान्विलोक्य मुदितो ऽभवत्

মাটিত মূৰ তুলি থকা আৰু পুনৰ তৎক্ষণাৎ পলাই যাবলৈ উদ্যত জীৱবোৰ দেখি, লগতে ফুল-ফলভৰা গছবোৰ নীৰিক্ষণ কৰি তেওঁ আনন্দিত হ’ল।

Verse 36

अम्लानकुसुमैः स्वादुफलैः शाद्वलभूमिकैः / सुस्निग्धपल्लवच्छायैरभितः संभृतं नगैः

সেই অৰণ্য অম্লান কুসুম, মধুৰ ফল আৰু সেউজ শাদ্বল ভূমিৰে সমৃদ্ধ; চাৰিওফালে স্নিগ্ধ পল্লৱৰ ছাঁ থকা পৰ্বতসমূহে ঘেৰিছিল।

Verse 37

चूताग्रपल्लवास्वादस्निग्धकण्ठपिकारवैः / श्रोत्राभिरामजनकैस्संघुष्टं सर्वतोदिशम्

আমগছৰ ডালৰ অগ্ৰ-পল্লৱৰ স্বাদ লোৱা, স্নিগ্ধ কণ্ঠে কূজন কৰা কোকিলাৰ মধুৰ ধ্বনি কাণক মনোহৰ কৰি সকলো দিশে গুঞ্জৰিত হৈছিল।

Verse 38

सर्वर्तुकुसुमोपेतं भ्रमद्भ्रमरमण्डितम् / प्रसूनस्तबकानम्रबल्लरीवेल्लितद्रुमम्

সেই অৰণ্য সকলো ঋতুৰ ফুলেৰে ভৰপূৰ, উৰি ফুৰা ভ্ৰমৰে অলংকৃত; ফুলৰ থোপাৰ ভাৰতে নত হোৱা লতাই গছবোৰক জড়াই শোভা পাইছিল।

Verse 39

कपियूथसमाक्रान्तव नस्पतिशतावृतम् / उन्मत्तशिखिसारङ्गकूजत्पक्षिगणान्वितम्

সেই অৰণ্য বানৰৰ জাকজমাকৰে ভৰপূৰ, শত শত বনস্পতিয়ে আৱৃত; উন্মত্ত ময়ূৰ, সাৰংগ আৰু কূজন কৰা পক্ষীগণৰ দলেৰে সমন্বিত আছিল।

Verse 40

गायद्विद्याधरवधूगीतिकासुमनोहरम् / संचरत्किन्नरीद्वन्द्वविराजद्वनगह्वरम्

সেই বনগহ্বৰ গাই থকা বিদ্যাধৰ-বধূসকলৰ গীতিকাৰে অতি মনোহৰ; আৰু বিচৰণশীল কিন্নৰী-যুগলৰ শোভাৰে উজ্জ্বল আছিল।

Verse 41

हंससारसचक्राह्वकारण्डवशुकादिभिः / सुस्वरैरावृतोपान्तैः सरोभिः परिवारितम्

হংস, সাৰস, চক্ৰাহ্ব, কাৰণ্ডৱ আৰু শুক আদি মধুৰস্বৰ পখীৰে যাৰ তীৰ আৱৃত; তেনে সৰোবৰে সেই স্থান পৰিবেষ্টিত আছিল।

Verse 42

सरः स्वंबुज कह्लारकुमुदोत्पलराशिषु / शनैः परिवहन्मन्दमारुतापूर्णदिङ्मुखम्

সেই সৰোবৰে নিজৰ কমল, কহ্লাৰ, কুমুদ আৰু উৎপলৰ গুচ্ছৰ ওপৰেৰে মৃদু বতাহ ধীৰে ধীৰে বোৱাই, সকলো দিশক পূৰ্ণ কৰি তুলিছিল।

Verse 43

एवंविधगुणोपेतमधिगाह्य तपोवनम् / गच्छन्रथेनाथ नृपः प्रहर्षं परमं ययौ

এনেধৰণৰ গুণসমৃদ্ধ তপোবনত প্ৰৱেশ কৰি, ৰথে আগবাঢ়োঁতে ৰজাই পৰম হৰ্ষ লাভ কৰিলে।

Verse 44

उपशान्ताशयः सो ऽथ संप्राप्याश्रममण्डलम् / भार्याभ्यां सहितः श्रीमान्वाहादवरुरोह वै

মন শান্ত হোৱা সেই শ্ৰীমান আশ্ৰমমণ্ডলত উপস্থিত হৈ, দুজনী পত্নীৰ সৈতে বাহনৰ পৰা নামিল।

Verse 45

धुर्यान्विश्रामयेत्युक्त्वा यन्तारमवनीपतिः / आससादाश्रमोपान्तं महर्षेर्भावितात्मनः

‘ধুৰ্য পশুবোৰক বিশ্ৰাম দে’ বুলি সাৰথিক কৈ, অৱনীপতি সেই ভাবিতাত্ম মহৰ্ষিৰ আশ্ৰমৰ ওচৰলৈ আহিল।

Verse 46

स श्रुत्वा मुनिशिष्येभ्यः कृतनित्यक्रियादरम् / मुनिं द्रष्टुं विनीतात्मा प्रविवेशाश्रमं तदा

মুনিশিষ্যসকলৰ নিত্যক্ৰিয়াৰ প্ৰতি আদৰ শুনি, বিনীতচিত্তে তেওঁ তেতিয়া মুনিক দৰ্শন কৰিবলৈ আশ্ৰমত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 47

मुनिमध्ये समासीनमृषिवृन्दैः समन्वितम् / ननाम शिरसा राजा भार्याभ्यां सहितो मुदा

ঋষিবৃন্দে পৰিবেষ্টিত, মুনিসকলৰ মাজত আসীন মুনিক দেখি, ৰজাই দুজনী পত্নীৰ সৈতে আনন্দে মস্তক নত কৰি প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 48

कृतप्रणामं नृपतिमृषिरौर्वः प्रतापवान् / उपविशेति प्रेम्णा वै सह ताभ्यां समादिशत्

প্ৰণাম সম্পন্ন কৰা নৃপতিক প্ৰতাপৱান ঋষি ঔৰ্বে স্নেহে, দুজনী পত্নীৰ সৈতে, ‘বহা’ বুলি আদেশ দিলে।

Verse 49

अर्घ्यपाद्यादिभिः सम्यक्पूजयित्वा महामुनिः / आतिथ्येन च वन्येन सभार्यं तमतोषयत्

মহামুনিয়ে অৰ্ঘ্য-পাদ্য আদি দিয়ে বিধিমতে পূজা কৰি, বনজ আতিথ্যৰে ৰজাক পত্নীদ্বয়সহ সন্তুষ্ট কৰিলে।

Verse 50

अथातिथ्योपविश्रान्तं प्रणम्या सीनमग्रतः / राजानमब्रवीदौर्वः शनैर्मृद्वक्षरं वचः

তাৰ পিছত আতিথ্যত বিশ্ৰান্ত ৰজাক প্ৰণাম কৰি, সন্মুখত বহি ঔৰ্বে ধীৰে ধীৰে মৃদু অক্ষৰে কথা ক’লে।

Verse 51

कुशलं ननु ते राज्ये बाह्येष्वाभ्यन्तरेषु च / अपिधर्मेण सकलाः प्रजास्त्वं परिरक्षसि

তোমাৰ ৰাজ্যত বাহিৰে আৰু ভিতৰে সকলো কুশল নে? আৰু তুমি ধৰ্মমতে সকলো প্ৰজাক পৰিৰক্ষা কৰিছা নে?

Verse 52

अपि जेतुं त्रिवर्गं त्वमुपायैः सम्यगीहसे / फलन्ति हि गुणास्तुभ्यं त्वया सम्यक्प्रचोदिताः

তুমি কি যথাযথ উপায়ে ত্ৰিবৰ্গ—ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম—জয় কৰিবলৈ সম্যক চেষ্টা কৰিছা? কিয়নো তোমাৰ গুণসমূহ তোমাৰ সঠিক প্ৰচোদনাত ফল দিয়ে।

Verse 53

दिष्ट्यात्वया जिताः सर्वे रिपवो नृपसत्तम / दिष्ट्या च सकलं राज्यं त्वया धर्मेण रक्ष्यते

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! দেৱকৃপাৰে তুমি সকলো শত্রুক জয় কৰিছা; আৰু দেৱকৃপাৰে তোমাৰ সমগ্ৰ ৰাজ্য ধৰ্মেৰে ৰক্ষিত হৈছে।

Verse 54

धर्म एव स्थितिर्येषां तेषां नास्त्यत्रविप्लवः / न तं रक्षति किं धर्मः स्वयं येनाभिरक्षितः

যিসকলৰ স্থিতি ধৰ্মতেই স্থিৰ, তেওঁলোকৰ বাবে ইয়াত কোনো বিপ্লৱ নাই। যাক ধৰ্মে নিজেই ৰক্ষা কৰে, তাক আন কিহে ৰক্ষা কৰিব?

Verse 55

पूर्वमेवाहमश्रौषं विजित्य सकलां महीम् / सबलोनगरीं प्राप्तः कृतदारो भवानिति

মই আগতেই শুনিছিলোঁ যে তুমি সমগ্ৰ পৃথিৱী জয় কৰি, সৈন্যসহ নগৰীত উপস্থিত হৈছা আৰু বিবাহো সম্পন্ন কৰিছা।

Verse 56

राज्ञां तु प्रवरो धर्मो यत्प्रजापरिपालनम् / भवन्ति सुखिनो नूनं तेनैवेह परत्र च

ৰাজাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ ধৰ্ম হৈছে প্ৰজাৰ পালন‑ৰক্ষণ; তাৰ ফলতে লোকসকল নিশ্চয় ইহলোকে আৰু পৰলোকে সুখী হয়।

Verse 57

स भवान्राज्य भरणं परित्यज्य मदन्तिकम् / भार्याभ्यां सहितो राजन्समायातो ऽसि मे वद

হে ৰাজন, তুমি ৰাজ্যভাৰ ত্যাগ কৰি দুয়ো গৰাকী ৰাণীৰ সৈতে মোৰ ওচৰলৈ আহিছা—কাৰণটো মোক কোৱা।

Verse 58

जैमिनिरुवाच एवमुक्तस्तु मुनिना सगरो राजसत्तमः / कृताञ्जलिपुटो भूत्वा प्राह तं मधुरं वचः

জৈমিনিয়ে ক’লে—মুনিয়ে এনেদৰে কোৱাৰ পাছত ৰাজশ্ৰেষ্ঠ সগৰে হাত জোৰি তেওঁক মধুৰ বাক্য ক’লে।