Adhyaya 41
Kārttavīrya-vadha (Death of Karttavīrya) / Bhārgava Rāma’s Battle with the King’s Sons
এই অধ্যায়ত বশিষ্ঠে ভৃগুবংশ-চৰিতৰ ধাৰা আগবঢ়াই বৰ্ণনা কৰে। পিতাৰ “ঘোৰ” বধত ক্ৰুদ্ধ কাৰ্ত্তবীৰ্যৰ এশ পুত্ৰে নিজৰ বৃহৎ সেনাবাহিনীসহ তৎক্ষণাৎ উঠি পৰশুৰামক ৰোধ/আক্রমণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। অক্ষৌহিণী-গণনাৰে সেনাৰ বিস্তাৰ, ৰণকোলাহল, মণ্ডল-ব্যূহে ঘেৰাও আৰু নানাবিধ দিব্যাস্ত্ৰৰ প্ৰয়োগ স্পষ্টকৈ বৰ্ণিত। ৰাম বৃত্তৰ কেন্দ্ৰত চক্রনাভিৰ দৰে অচল; গোপীৰ মাজত কৃষ্ণৰ দৰে গতি কৰে বুলি উপমা দিয়া হৈছে, যি দেৱীয় প্ৰভুত্বৰ সংকেত। দেবতাসকলে বিমানৰ পৰা পুষ্পমালা বৰ্ষণ কৰে; অস্ত্ৰনাদ আৰু আহত দেহৰ দৃশ্য তীব্ৰভাৱে চিত্ৰিত। ৰামে ব্যূহ ভাঙি মুখ্য যোদ্ধাসকলক বধ কৰে; বাকী ৰজাসকল ভয়ত হিমালয় পাদদেশৰ অৰণ্যলৈ পলাই যায়। শেষত ৰাম অক্ষত হৈ নর্মদাত আনন্দে স্নান কৰি বিজয়ক ধৰ্মস্থাপনৰ ৰূপে স্থিৰ কৰে।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते कार्त्तवीर्यवधो नाम चत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः // ४०// वसिष्ठ उवाच दृष्ट्वा पितुर्वधं घोरं तत्पुत्रास्ते शतं त्वरा / वारयामासुरत्युग्रं भार्गवं स्वबलेः पृथक्
এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণত, বায়ুপ্ৰোক্ত মধ্যমভাগৰ তৃতীয় উপোদ্ধাতপাদত, ভাৰ্গৱচৰিতৰ ‘কাৰ্ত্তবীৰ্যবধ’ নামৰ চল্লিশতম অধ্যায়। বসিষ্ঠ ক’লে—পিতাৰ ঘোৰ বধ দেখি তাৰ শত পুত্ৰ তৎক্ষণাৎ, নিজ নিজ বলে পৃথক পৃথককৈ, অতি উগ্ৰ ভাৰ্গৱক বাধা দিবলৈ আগবাঢ়িল।
Verse 2
एकैकाक्षैहिणीयुक्ताः सर्वे ते युद्धदुर्मदाः / संग्रामं तुमुलं चक्रुः संरब्धास्तु पितुर्वधात्
তেওঁলোক সকলোৱে একে একে অক্ষৌহিণী সেনাৰে সজ্জিত, যুদ্ধমদত উন্মত্ত আছিল। পিতৃবধত ক্ৰুদ্ধ হৈ তেওঁলোকে ভয়ংকৰ সংগ্ৰাম আৰম্ভ কৰিলে।
Verse 3
रामस्तु दृष्ट्वा तत्पुत्राञ्छूरान्रणविशारदान् / परश्वधं समादाय युयुधे तैश्च संगरे
ৰামে সেই পুত্ৰসকলক—শূৰ আৰু ৰণবিশাৰদ—দেখি পৰশু হাতত লৈ, সংগ্ৰামত তেওঁলোকৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিলে।
Verse 4
तां सेनां भगवान्रामः शताक्षौहिणिसंमिताम् / निजघान त्वरायुक्तो मुहुर्त्तद्वयमात्रतः
ভগৱান ৰামে শত অক্ষৌহিণীৰ সমান সেই সেনাক ত্বৰিত হৈ মাত্ৰ দুটা মুহূৰ্তৰ ভিতৰতে নিধন কৰিলে।
Verse 5
निःशेषितं स्वसैन्यं तु कुठारेणैव लीलया / दृष्ट्वा रामेण तेसर्वे युयुधुर्वीर्यसंमताः
কুঠাৰেৰে লীলামাত্ৰে নিজৰ সমগ্ৰ সেনা নিঃশেষ হোৱা দেখি, বীৰ্যত প্ৰসিদ্ধ তেওঁলোক সকলোৱে ৰামৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিলে।
Verse 6
नानाविधानि दिव्यानि प्रहरन्तो महोजसः / परितो मण्डलं चक्रुर्भार्गवस्य महात्मनः
মহাতেজস্বী যোদ্ধাসকলে নানাবিধ দিব্য অস্ত্ৰ প্ৰহাৰ কৰি মহাত্মা ভাৰ্গৱৰ চাৰিওফালে মণ্ডল গঢ়িলে।
Verse 7
अथ रामो ऽपि बलवांस्तेषां मण्डलमध्यगः / विरेजे भगवान्साक्षाद्यथा नाभिस्तु चक्रगा
তেতিয়া বলবান ৰামো তেওঁলোকৰ মণ্ডলৰ মাজত অৱস্থিত হৈ, সাক্ষাৎ ভগৱানৰ দৰে দীপ্ত হ’ল—যেনেকৈ চক্ৰত নাভি শোভে।
Verse 8
नृत्यन्निवाचौ विरराज रामः शतं पुनस्ते परितो भ्रमन्तः / रेजुश्च गोपी गणमध्यसंस्थः कृष्णो यथा ताः परितो भ्रमन्त्यः
নৃত্য কৰা যেন লাগিছিল—এনে ৰামে ৰণভূমিত দীপ্তি পেলালে; তেওঁলোক পুনৰ শতশত হৈ তেওঁৰ চাৰিওফালে ঘূৰি থাকিল। যেনেকৈ গোপীগণৰ মাজত কৃষ্ণ শোভে আৰু গোপীসকলে তেওঁৰ চাৰিওফালে ঘূৰে।
Verse 9
तदा तु सर्वे द्रुहिणप्रधानाः समागताः स्वस्वविमानसंस्थाः / समाकिरन्नन्दनमाल्यवर्षैः समन्ततो राममहीनवीर्यम्
তেতিয়া দ্ৰুহিণ (ব্ৰহ্মা) প্ৰধান দেৱগণ নিজ নিজ বিমানত অৱস্থিত হৈ সমবেত হ’ল আৰু নন্দনবনৰ মাল্যবৃষ্টিৰে চাৰিওফালে ৰামৰ অতুল বীৰ্য আৱৰি পেলালে।
Verse 10
यः शस्त्रपादादुदतिष्ठत ध्वनिर् हुंकारगर्भो दिवमस्पृशन्स वै / तौर्यत्रिकस्येव शरक्षतानि भान्तीव यद्वन्नखदन्तपाताः
শস্ত্ৰাঘাতৰ পৰা উঠা হুঁকাৰ-গৰ্ভ ধ্বনি যেন আকাশ স্পৰ্শ কৰিলে; আৰু নখ-দন্তৰ আঘাত তৌৰ্যত্রয়ৰ নাদত শৰক্ষত যেনেকৈ ঝলমলায়, তেনেকৈ দীপ্ত হ’ল।
Verse 11
क्रन्दन्ति शस्त्रैः क्षतविक्षताङ्गा गायन्ति यद्वत्किल गीतविज्ञाः / एवं प्रवृत्तं नृपयुद्धमण्डलं पश्यन्ति देवा भृशविस्मिताक्षः
শস্ত্ৰে ক্ষত-বিক্ষত অঙ্গধাৰীসকল ক্ৰন্দন কৰে, তথাপি গীতবিজ্ঞানীৰ দৰে গায়; এইদৰে চলি থকা নৃপযুদ্ধমণ্ডল দেৱতাসকলে অতি বিস্মিত দৃষ্টিৰে চায়।
Verse 12
ततस्तु रामो ऽवनिपालपुत्राञ्जिघांसुराजौ विविधास्त्रपूगैः / पृथक्चकारातिब लांस्तु मण्डलद्विच्छिद्य पङ्क्तिं प्रभुरात्तचापः
তাৰপিছত প্ৰভু ৰাম ৰজাপুত্ৰসকলক সংহাৰ কৰিবলৈ উদ্যত হৈ, ধনু ধৰি নানাবিধ অস্ত্ৰসমূহে যুদ্ধমণ্ডল দু’ভাগে চিৰি, অতিবলবানসকলৰ পংক্তি পৃথক কৰি দিলে।
Verse 13
एकैकशस्तान्निजघान वीराञ्छतं तदा पञ्च ततः पलायिताः / शूरो वृषास्यो वृषशूरसेनौ जयध्वजश्चापि विभिन्नधैर्याः
তেতিয়া তেওঁ একে একে প্ৰহাৰে শত বীৰক নিধন কৰিলে; তাৰপিছত ধৈৰ্য ভাঙি পাঁচজন—শূৰ, বৃষাস্য, বৃষ, শূৰসেন আৰু জয়ধ্বজ—পলাই গ’ল।
Verse 14
महाभयेनाथ परीतचिता हिमाद्रिपादान्तरकाननं च / पृथग्गतास्ते सुपरीप्सवो नृपा न को ऽपि कांस्विद्ददृशे भृशार्त्तः
মহাভয়ত আচ্ছন্ন হৈ সেই ৰজাসকল হিমালয়ৰ পাদদেশৰ অৰণ্যলৈ পৃথক পৃথক হৈ গ’ল; অতিশয় আৰ্ত অৱস্থাত কোনেও কাকো ক’তো দেখা নাপালে।
Verse 15
रामो ऽपि हत्वा नृपचक्रमाजौ राज्ञः सहायर्थमुपागतं च / समन्वितो ऽसावकृतव्रणेन सस्नौ मुदागत्य च नर्मदायाम्
ৰামেও যুদ্ধত ৰজাসকলৰ সেনাচক্ৰ বিনাশ কৰি, ৰজাক সহায় কৰিবলৈ অহা সঙ্গীসকলৰ সৈতে, অক্ষত অৱস্থাত আনন্দে নর্মদালৈ আহি স্নান কৰিলে।
Verse 16
स्रात्वा नित्यक्रियां कृत्वा संपूज्य वृषभध्वजम् / प्रतस्थे द्रष्टुमुर्वीश शिवं कैलासवासिनम्
স্নান কৰি নিত্যক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰি, বৃষভধ্বজ ভগৱানক সম্যক পূজা কৰি, সেই ভূপতি কৈলাসবাসী শিৱৰ দৰ্শনৰ বাবে প্ৰস্থান কৰিলে।
Verse 17
गुरुपत्नीमुमां चापि सुतौ स्कन्दविनायकौ / मनोयायी महात्मासावकृतव्रणसंयुतः
সেই মহাত্মাই গুৰুপত্নী উমা আৰু পুত্ৰ স্কন্দ-ৱিনায়কক মনত ধৰি, অক্ষত অৱস্থাত মনোবেগে আগবাঢ়িল।
Verse 18
कृतकार्यो मुदा युक्तः कैलासं प्राप्य तत्क्षणम् / ददर्श तत्र नगरीं महतीमलकाभिधम्
কাৰ্য সম্পন্ন কৰি আনন্দে ভৰপূৰ হৈ, তেওঁ তৎক্ষণাৎ কৈলাসত উপস্থিত হৈ তাত ‘অলকা’ নামৰ মহানগৰী দেখিলে।
Verse 19
नानामणिगणाकीर्णभवनैरुपशोभिताम् / नानारुपधरैर्यक्षैः शोभितां चित्रभूषणैः
সেই নগৰী নানা মণিগুচ্ছ খচিত ভৱনে শোভিত আছিল আৰু নানাৰূপধাৰী যক্ষসকলৰ লগতে বিচিত্ৰ ভূষণে অলংকৃত হৈছিল।
Verse 20
नानावृक्षसमाकीणैर्वनैश्चोपवनैर्युताम् / दीर्घिकाभिः सुदीर्घाभिस्तडागैश्चोपशोभिताम्
সেই নগৰী নানা গছ-গছনিতে ভৰা বন আৰু উপবনেৰে সমৃদ্ধ আছিল, আৰু অতি দীঘল দীৰ্ঘিকা আৰু পুখুৰী-সৰোবৰে শোভিত হৈছিল।
Verse 21
सर्वतो ऽप्यावृतां बाह्ये सीतयालकनन्दया / तत्र देवाङ्गनास्नानमुक्तकुङ्कुमपिञ्जरम्
সেই নগৰী বাহিৰফালেও সৰ্বদিশে শ্বেত অলকনন্দা নদীৰে আৱৃত আছিল; তাত দেৱাঙ্গনাসকলৰ স্নানত ঝৰা কুঙ্কুমে জলক পিঞ্জৰ আভাৰে ৰঞ্জিত কৰিছিল।
Verse 22
तृषाविर हिताश्चांभः पिबन्ति करिणो मुदा / यत्र संगीतसंनादा श्रूयन्ते तत्रतत्र ह
তৃষ্ণা নোহোৱা হ’লে হাতীসকলে আনন্দে পানী পান কৰিছিল; আৰু য’ত য’ত সংগীতৰ ধ্বনি শুনা গৈছিল, ত’ত ত’ত মধুৰ নিনাদ গুঞ্জৰিত হৈছিল।
Verse 23
गन्धर्वैरप्सरोभिश्च सततं सहकारिभिः / तां दृष्ट्वा भार्गवो राजन्मुदा परमया युतः
গন্ধৰ্ব আৰু অপ্সৰাসকল সদায় সহচৰ হৈ থকা সেই নগৰী দেখি, হে ৰাজন, ভাৰ্গৱ পৰম আনন্দেৰে পৰিপূৰ্ণ হ’ল।
Verse 24
ययौ तदूर्ध्वं शिखरं यत्र शेवपरं गृहम् / ततो ददर्श राजेन्द्र स्निग्धच्छायं महावटम्
সেই ওপৰলৈ সেই শিখৰলৈ গ’ল, য’ত শিৱ-পৰায়ণ গৃহ আছিল। তাৰ পাছত, হে ৰাজেন্দ্ৰ, তেওঁ স্নিগ্ধ ছাঁযুক্ত মহাবট গছ দেখিলে।
Verse 25
तस्याधस्ताद्वरावासं सुसेव्यं सिद्धसंयुतम् / ददर्ंश तत्र प्राकारं शतयोजनमण्डलम्
তাৰ তলত আছিল উৎকৃষ্ট বাসস্থান, সেবনীয় আৰু সিদ্ধসকলৰ সৈতে যুক্ত। তাত তেওঁ শত যোজন বিস্তৃত প্ৰাকার-মণ্ডল দেখিলে।
Verse 26
नानारत्नाचितं रम्यं चतुर्द्वारं गणावृतम् / नन्दीश्वरं महाकालं रक्ताक्षं विकटोदरम्
সেয়া নানাৰত্নে খচিত মনোৰম, চাৰিদুৱাৰযুক্ত আৰু গণসকলৰ দ্বাৰা আৱৃত আছিল—নন্দীশ্বৰ, মহাকাল, ৰক্তাক্ষ আৰু বিকটোদৰ।
Verse 27
पिङ्गलाक्षं विशालाक्षं विरूपाक्षं घटोदरम् / मन्दारं भैरवं बाणं रुरुं भैरवमेव च
পিঙ্গলাক্ষ, বিশালাক্ষ, বিরূপাক্ষ, ঘটোদৰ; মন্দাৰ, ভৈৰৱ, বাণ, ৰুরু আৰু ভৈৰৱো।
Verse 28
वीरकं वीरभद्रं च चण्डं भृङ्गिं रिटिं मुखम् / सिद्धेन्द्रनाथरुद्रांश्च विद्याधरमहोरगान्
বীৰক, বীৰভদ্ৰ, চণ্ড, ভৃঙ্গি, ৰিটি আৰু মুখ; লগতে সিদ্ধেন্দ্ৰ, নাথৰুদ্ৰ, বিদ্যাধৰ আৰু মহোৰগসকল।
Verse 29
भूतप्रेतपिशाचांश्च कूष्माण्डान्ब्रह्मराक्षसान् / वेतालान्दानवेन्द्रांश्च योगीन्द्रांश्च जटाधरान्
সিয়ে ভূত, প্ৰেত, পিশাচ, কূষ্মাণ্ড, ব্ৰহ্মৰাক্ষস, বেতাল, দানৱেন্দ্ৰ আৰু জটাধাৰী যোগীন্দ্ৰসকলক দেখিলে।
Verse 30
यक्षकिंपुरुषांश्चैव डाकिनीयो गिनीस्तथा / दृष्ट्वा नन्द्या५या तत्र प्रविष्टो ऽन्तर्मुदान्वितः
সিয়ে যক্ষ, কিম্পুৰুষ, ডাকিনী আৰু গিনীসকলকো দেখিলে; নন্দীৰ আজ্ঞাত অন্তৰৰ আনন্দসহ তাত প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 31
ददर्श तत्र भुवनैरावृतं शिवमन्दिरम् / चतुर्योजनविस्तीर्णं तत्र प्राग्द्वारसंस्थितौ
সিয়ে তাত ভুৱনসমূহে আৱৃত শিৱমন্দিৰ দেখিলে; ই চাৰি যোজন বিস্তৃত আছিল; আৰু তাত পূৰ্বদ্বাৰত তেওঁলোক অৱস্থিত আছিল।
Verse 32
दृष्ट्वा वामे कार्त्तिकेय दक्ष चैव विनायकम् / ननाम भार्गवस्तौ द्वौ शिवतुल्यपराक्रमौ
বাওঁফালে কাৰ্ত্তিকেয় আৰু সোঁফালে বিনায়কক দেখি, শিৱতুল্য পৰাক্ৰমশালী সেই দুজনক ভাৰ্গৱে প্ৰণাম কৰিলে।
Verse 33
पार्षदप्रवरास्तत्र क्षेत्रपालाश्च संस्थिताः / रत्नसिंहासनस्थाश्च रत्नभूषमभूषिताः
তাত শ্ৰেষ্ঠ পাৰ্ষদ আৰু ক্ষেত্ৰপালসকল অৱস্থিত আছিল; তেওঁলোক ৰত্নসিংহাসনত আসীন আৰু ৰত্নাভৰণে ভূষিত আছিল।
Verse 34
भार्गवं प्रविशन्तं तु ह्यपृच्छञ्शिवमन्दिरम् / विनायको महाराज क्षणं तिष्ठेत्युवाच ह
তেতিয়া শিৱমন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ ধৰা ভাৰ্গৱক দেখি বিনায়কে সুধি ক’লে— “মহাৰাজ, ক্ষণমাত্ৰ থিয় হওক।”
Verse 35
निद्रितो ह्युमया युक्तो महादेवो ऽधुनेति च / ईश्वराज्ञां गृहीत्वाहमत्रागत्यक्षणान्तरे
এতিয়া মহাদেৱ উমাৰ সৈতে নিদ্ৰিত; ঈশ্বৰৰ আজ্ঞা লৈ মই ক্ষণমাত্ৰতে ইয়ালৈ আহিছোঁ।
Verse 36
त्वया सार्द्धं प्रवेक्ष्यामि भ्रातस्तिष्ठात्र सांप्रतम् / विनायकचश्चैवं श्रुत्वा भार्गवनन्दनः
ভাই, তোমাৰ সৈতে মই ভিতৰলৈ প্ৰৱেশ কৰিম; এতিয়া ইয়াতেই থিয় হৈ থাক। বিনায়কৰ কথা শুনি ভাৰ্গৱনন্দন…
Verse 37
प्रवक्तुमुपचक्राम गणेशं त्वरयान्वितः / राम उवाच गत्वा ह्यन्तःपुरं भ्रातः प्रणम्य जगदीश्वरौ
সেয়া ত্বৰাৰে গণেশক ক’বলৈ আৰম্ভ কৰিলে। ৰামে ক’লে— “ভাই, অন্তঃপুৰলৈ গৈ জগতীশ্বৰ দম্পতিক প্ৰণাম কৰি…”
Verse 38
पार्वतीशङ्करौ सद्यो यास्यामि निजमन्दिरम् / कार्त्तवीर्यः सुचन्द्रश्च सपुत्रबलबान्धवः
পাৰ্বতী-শংকৰক তৎক্ষণাৎ প্ৰণাম কৰি মই নিজৰ মন্দিৰলৈ যাম। কাৰ্ত্তবীৰ্য আৰু সুচন্দ্ৰো পুত্ৰ, বল আৰু বান্ধৱসহ…
Verse 39
अन्ये सहस्रशो भूपाः कांबोजाः पङ्लवाः शाकाः / कान्यकुब्जाः कोशलेशा मायावन्तो महाबलाः
অন্য হাজাৰ হাজাৰ ৰজা - কম্বোজ, পহ্লব, শক, কান্যকুব্জ আৰু কোশলৰ শাসকসকল - যিসকল মায়াবী আৰু মহাবলী আছিল।
Verse 40
निहताः समरे सर्वे मया शंभुप्रसादतः / तमिमं प्रणिपत्यैव यास्यामि स्वगृहं प्रति
শম্ভুৰ (শিৱ) কৃপাত তেওঁলোক সকলোৱেই যুদ্ধত মোৰ দ্বাৰা নিহত হ'ল। তেওঁক প্ৰণাম জনাইহে মই নিজ গৃহলৈ উভতি যাম।
Verse 41
इत्युक्त्वा भार्गवस्तत्र तस्थौ गणपतेः पुरः / प्रोवाच मधुरं वाक्यं भार्गवे स गणाधिपः
এইদৰে কৈ ভাৰ্গৱ (পৰশুৰাম) তাত গণপতিৰ সন্মুখত থিয় হ'ল। তেতিয়া গণাধিপতিয়ে ভাৰ্গৱক মধুৰ বাক্য ক'লে।
Verse 42
विनायक उवाच ज्ञणं तिष्ट महाभाग दर्शनं ते भविष्यति / अद्य विश्वेश्वरो भ्रातर्भवान्या सह वर्त्तते
বিনায়কে ক'লে: "হে মহাভাগ! ক্ষন্তেক সময় ৰোৱা, তুমি দৰ্শন পাবা। হে ভাই! আজি বিশ্বেশ্বৰ ভৱানীৰ সৈতে আছে।"
Verse 43
स्त्रीपुंसोर्युक्त योस्तात सहैकासनसंस्थयोः / करोति सुखभङ्गं यो नरकं स व्रजेद्ध्रुवम्
"হে তাত! যি স্ত্ৰী আৰু পুৰুষ একেলগে একেখন আসনত বহি থাকে, তেওঁলোকৰ সুখত যিয়ে বিঘিনি ঘটায়, সি নিশ্চিতভাৱে নৰকলৈ যায়।"
Verse 44
विशेषतस्तु पितरं गुरुं वा भूपतिं द्विजः / र७स्यं समुपासिनं न पश्येदिति निश्चयः
বিশেষকৈ দ্বিজে পিতৃ, গুৰু বা ভূপাতি—যি গোপন-ব্ৰত উপাসক—তেওঁক নেদেখিব; এইটো নিশ্চিত সিদ্ধান্ত।
Verse 45
कामतो ऽकामतो वापि पश्येद्यः सुरतोन्मुखम् / स्त्रीविच्छेदो भवेत्तस्य ध्रुवं सप्रसु जन्मसु
যি কামে বা অকামেও ৰতিক্ৰীড়ালৈ উন্মুখ জনক দেখে, তাৰ বহু জন্মতো স্ত্ৰী-বিচ্ছেদ নিশ্চিত হয়।
Verse 46
श्रोणिं वक्षः स्थलं वक्त्रं यः पश्यति परस्त्रियः / मातुर्वापि भगिन्या वा दुहितुः स नराधमः
যি পৰস্ত্ৰীৰ শ্ৰোণি, বক্ষস্থান বা মুখ দেখে—সেইজনী মাতা, ভগ্নী বা কন্যা হ’লেও—সেই ব্যক্তি নৰাধম।
Verse 47
भार्गव उवाच अहो श्रुतमपूर्वं किं वचनं तव वक्त्रतः / ब्रान्त्या विनिर्गतं वापि हास्यार्थमथवोदितम्
ভাৰ্গৱ ক’লে—আহো! তোমাৰ মুখৰ পৰা এই অপূৰ্ব বাক্য কি শুনিলোঁ? ই ভ্ৰান্তিৰে ওলাই আহিল নে হাঁহিৰ অৰ্থে কোৱা?
Verse 48
कामिनां सविकाराणामेतच्छास्त्रनिदर्शनम् / निर्विकारास्य च शिशोर्न दोषः कश्चिदेव हि
এই শাস্ত্ৰ-নিদৰ্শন বিকাৰযুক্ত কামীসকলৰ বাবে; নিৰ্বিকাৰ শিশুৰ কোনো দোষ নাই।
Verse 49
यास्याम्यन्तः पुरं भ्रातस्तव किं तिष्ठ बालक / यथादृष्टं करिष्यामि तत्र यत्समयोचितम्
হে ভ্ৰাতা, মই অন্তঃপুৰলৈ প্ৰৱেশ কৰিম; তুমি কিয় থিয় হৈ আছা, বালক? যি দেখিছোঁ তেনেকৈ কৰিম; তাত যি সময়োচিত।
Verse 50
तत्रैव माता तातश्च त्वया नाम निरूपितौ / जगतां पितरौ तौ च पार्वतीपरमेश्वरौ
তাতেই তুমি মাতৃ আৰু পিতৃক নামকৈ নিৰূপণ কৰিলা; তেওঁলোকেই জগতৰ পিতামাতা—পাৰ্বতী আৰু পৰমেশ্বৰ।
Verse 51
इत्युक्त्वा भार्गवो राजन्नन्तर्गन्तुं समुद्यतः / विनायकस्तदोत्थाय वारयामास सत्वरम्
এইদৰে কৈ, হে ৰাজন, ভাৰ্গৱ ভিতৰলৈ যাবলৈ উদ্যত হ’ল; তেতিয়া বিনায়ক উঠি তৎক্ষণাৎ তেওঁক বাধা দিলে।
Verse 52
वाग्युद्धं च तयोरासीन्मिथो हस्तविकर्षणम् / दृष्ट्वा सकन्दस्तु संभ्रान्तो बोधयामास तौ तदा
তেওঁলোক দুজনৰ মাজত বাক্যযুদ্ধ আৰু পৰস্পৰে হাত টানাটানি হ’ল; সেয়া দেখি স্কন্দ ব্যাকুল হৈ তেতিয়া দুয়োকে বুজালে।
Verse 53
बाहुभ्यां द्वौ समुद्गृह्य पृथगुत्सारितौ तथा / अथ क्रुद्धो गणेशाय भार्गवः परवीरहा / परश्वधं समादाय सप्रक्षेप्तुं समुद्यतः
তেওঁ বাহু দুটাৰে দুয়োকে তুলি পৃথককৈ আঁতৰাই দিলে; তাৰ পাছত পৰবীৰহা ভাৰ্গৱ গণেশৰ ওপৰত ক্ৰুদ্ধ হৈ পৰশু ধৰি নিক্ষেপ কৰিবলৈ উদ্যত হ’ল।
Verse 54
तं दृष्ट्वा गजाननो भृगुवरं क्रोधात्क्षिपन्तं त्वरा स्वात्मार्थं परशुं तदा निजकरेणोद्धृत्य वेगेन तु / भूर्लोकं भुवः स्वरपि तस्योर्ध्वं महर्वैजनं लोकं चापि तपो ऽथ सत्यमपरं वैकुण्ठमप्यानयत्
তেওঁক দেখি গজাননে ক্ৰোধে পৰশু নিক্ষেপ কৰা ভৃগুবৰক লক্ষ্য কৰিলে; তেতিয়া আত্মৰক্ষাৰ্থে নিজৰ হাতে পৰশু তুলি বেগে তেওঁক ভূর্লোক, ভুবঃ, স্বর্লোক, তাৰ ওপৰত মহর্লোক, বৈজনলোক, তপোলোক, সত্যলোক আৰু পৰম বৈকুণ্ঠলোকলৈও লৈ গ’ল।
Verse 55
तस्योर्ध्वं च विदर्शयन्भृगुवरं गोलोकमीशात्मजो निष्पात्याधरलोकसप्तक मपीत्थं दर्शयामास च / उद्धृत्याथ ततो हि गर्भसलिले प्रक्षप्तमात्रं त्वरा भीतं प्राणपरिप्सुमानयदथो तत्रैव यत्रास्थितः
তেওঁৰ ওপৰত ভৃগুবৰক দেখুৱাই ঈশ্বৰপুত্ৰে গোলোকো দৰ্শন কৰালে; আৰু অধোলোকৰ সাতটা লোকো টানি উলিয়াই তেনেদৰে দেখুৱালে। পাছত গৰ্ভজলত নিক্ষিপ্ত হোৱাৰ লগে লগে তেওঁক তাতৰ পৰা তুলি, ভীত আৰু প্ৰাণৰক্ষাৰ্থে আকুল জনক, য’ত তেওঁ অৱস্থিত আছিল তাতেই ত্বৰাৰে আনিলে।
Frequently Asked Questions
The chapter advances the Bhārgava-carita as a Vaṃśānucarita unit, recording the aftermath of Kārttavīrya’s death by depicting the retaliatory mobilization of his sons and their defeat by Bhārgava Rāma—an event that functions as a genealogical hinge for later royal/warrior narratives.
The text uses akṣauhiṇī-scale enumeration (“śatākṣauhiṇī”), describes an encircling maṇḍala formation around Rāma, and narrates its rupture (splitting the ring/line), alongside references to diverse astras and the devas observing from vimānas.
It serves as ritual and narrative closure: after restoring order through victory, Rāma’s uninjured state and subsequent bathing in the Narmadā marks purification, completion of the martial act, and sacralizes the geography (tīrtha linkage) within the genealogical record.