Shloka 5
Kārttavīrya-vadha (Death of Karttavīrya) / Bhārgava Rāma’s Battle with the King’s Sons
Devanagari script
निःशेषितं स्वसैन्यं तु कुठारेणैव लीलया / दृष्ट्वा रामेण तेसर्वे युयुधुर्वीर्यसंमताः
Transliteration
niḥśeṣitaṃ svasainyaṃ tu kuṭhāreṇaiva līlayā / dṛṣṭvā rāmeṇa tesarve yuyudhurvīryasaṃmatāḥ
Translation
কুঠাৰেৰে লীলামাত্ৰে নিজৰ সমগ্ৰ সেনা নিঃশেষ হোৱা দেখি, বীৰ্যত প্ৰসিদ্ধ তেওঁলোক সকলোৱে ৰামৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিলে।
Word by Word
निःशेषितम्completely destroyed/left without remainder
निःशेषितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनिःशेषित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √शिष्/शेष् 'to leave' caus./denom. with निः)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle)
स्व-सैन्यम्their own army
स्व-सैन्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; समासः: स्वसैन्य (one's own army)
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (particle), विरोध/अन्वयार्थे
कुठारेणwith an axe
कुठारेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकुठार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्
एवindeed, just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारण-निपातः (emphatic particle)
लीलयाplayfully, as a sport
लीलया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootलीला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive), 'having seen'
रामेणby Rama
रामेण:
Kartr-karana/Agent-in-instrumental (कर्ता-निर्देश)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्; सर्वनाम-रूपम्
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्; विशेषणम् ते प्रति
युयुधुःfought
युयुधुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√युध् (धातु)
Formलिट्/परस्मैपदम् (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd person), बहुवचनम्
वीर्य-संमताःesteemed for their valor
वीर्य-संमताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवीर्य (प्रातिपदिक) + संमत (कृदन्त-प्रातिपदिक, √मन् 'to think/approve' with सम्)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्; विशेषणम् ते प्रति; समासः: वीर्ये संमत (approved/esteemed for valor)