Shloka 18
Kārttavīrya-vadha (Death of Karttavīrya) / Bhārgava Rāma’s Battle with the King’s Sons
Devanagari script
कृतकार्यो मुदा युक्तः कैलासं प्राप्य तत्क्षणम् / ददर्श तत्र नगरीं महतीमलकाभिधम्
Transliteration
kṛtakāryo mudā yuktaḥ kailāsaṃ prāpya tatkṣaṇam / dadarśa tatra nagarīṃ mahatīmalakābhidham
Translation
কাৰ্য সম্পন্ন কৰি আনন্দে ভৰপূৰ হৈ, তেওঁ তৎক্ষণাৎ কৈলাসত উপস্থিত হৈ তাত ‘অলকা’ নামৰ মহানগৰী দেখিলে।
Word by Word
कृत-कार्यःhaving accomplished (his) task
कृत-कार्यः:
कर्तृविशेषण (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त; √कृ + क्त) + कार्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular; ‘one whose task is done’
मुदाwith joy
मुदा:
करण (Instrument/means; adverbial)
TypeNoun
Rootमुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular used adverbially
युक्तःendowed (with joy)/composed
युक्तः:
कर्तृविशेषण (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Root√युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular; ‘joined/endowed’
कैलासम्Kailāsa
कैलासम्:
कर्म (Goal as object/कर्म)
TypeNoun
Rootकैलास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
पूर्वकालक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootप्र-√आप् (धातु)
Formल्यप् (absolutive), ‘having reached’
तत्-क्षणम्at that very moment
तत्-क्षणम्:
कालाधिकरण (Temporal adverbial)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम) + क्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative used adverbially ‘at that very moment’
ददर्शsaw
ददर्श:
क्रिया (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘saw’
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: there)
नगरīma city
नगरīm:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनगरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
महतीम्great
महतीम्:
कर्मविशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular; qualifying नगरीम्
अलकाभिधम्named Alakā
अलकाभिधम्:
कर्मविशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootअलका + अभिध (प्रातिपदिक; √धा/√धि? as noun ‘named’)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular; ‘named Alakā’ qualifying नगरीम्