Sukta 16
अक्षिरोगभैषजम्। ३ बृहतीगर्भा ककुम्मत्यनुष्टुप्, ४ त्रिपदा प्रतिष्ठा। आबयो अनाबयो रसस्त उग्र आबयो । आ ते करम्भमद्मसि
ā́bayo anā́bayo rásas te ugrá ā́bayo | ā́ te karambhám admasi
O Ābaya, O harmless Anābaya—thy sap is fierce in power, O Ābaya. Hither for thee we eat the karambha-mixture.
হে আবয়, হে অনাবয় (অহিংস/অক্ষতিকৰ) — হে আবয়, তোমাৰ ৰস উগ্ৰ শক্তিসম্পন্ন। তোমাৰ বাবে ইয়ালৈ আমি কৰম্ভ-মিশ্ৰণ ভক্ষণ কৰোঁ।
Rishi: Atharvanic tradition (often anonymous/Angiras-type attribution in AV medical hymns)
Devata: Bhaiṣajya (healing power) personified as Ābaya/Anābaya; implicitly the medicinal ‘rasa’
Chandas: Anuṣṭubh (with Atharvanic irregularities noted in some recensions)
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From invocation and reassurance (harmless) → affirmation of fierce efficacy → calm administration.","listener_experience":"Trust in treatment; reduced fear about strong medicine near delicate eyes.","intensity":3}