Next Mantra

Mantra 1

Sukta 136

केशदृंहणम्। देवी देव्यामधि जाता पृथिव्यामस्योषधे । तां त्वा नितत्नि केशेभ्यो दृंहणाय खनामसि

devī́ devyā́m ádhi jātā́ pṛthivyā́m asyoṣadhe | tā́ṃ tvā nitatni kéśebhyo dṛ́ṃhaṇāya khanāmasi ||

Goddess, born upon the Goddess, in Earth—O Herb, thou art: thee, O far-spreading one, we dig up for the strengthening of the hair.

কেশদৃংহণম্ (চুল দৃঢ়কাৰক)। হে দেবী! দেবীৰ ওপৰত জন্ম লোৱা—পৃথিৱীত জন্মা, হে ঔষধি! তোমাক, হে বিস্তাৰিণী, কেশসমূহ দৃঢ় কৰিবলৈ আমি খুঁদি উলিয়াওঁ।

केशदृंहणम्hair-strengthening (charm/remedy)
केशदृंहणम्:
कर्म (उद्देश्य/विषयः—‘केश-बलवर्धनम्’ इति) अथवा नामधेयम्
TypeNoun
Rootकेश- (प्रातिपदिक) + दृंहण- (कृदन्त; √दृंह् ‘दृढीकरणे/बलवर्धने’)
देवीthe goddess (divine one)
देवी:
कर्तृ (जा॒ता इत्यस्य कर्ता) / सम्बोधन-भावः (स्तुत्यर्थं)
TypeNoun
Rootदेवी- (प्रातिपदिक; देव- + ई)
देव्याम्upon/over the goddess
देव्याम्:
अधिकरण (अधि-सम्बन्धे ‘देव्याम् अधि’ = ‘देवी पर/उपरि/आश्रित्य’)
TypeNoun
Rootदेवी- (प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
अधिकरण-सम्बन्ध-निर्देशक (सप्तमीसह)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
जाताborn
जाता:
कर्तृ-विशेषणम् (देवी—‘born’)
TypeVerb-derived adjective/participle
Root√जन् (जनने) → जात (क्त) + स्त्री. प्रथमा एक.
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
अधिकरण (जन्मस्थानम्)
TypeNoun
Rootपृथिवी- (प्रातिपदिक)
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी—‘of this [person/thing]’)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ओषधेO herb/plant
ओषधे:
सम्बोधन (औषधिं प्रति)
TypeNoun
Rootओषधि- (प्रातिपदिक)
ताम्that (her/it)
ताम्:
कर्म (नितत्नि—‘I stretch/apply her/it’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म (नितत्नि—‘I stretch/apply you’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नितत्निI stretch out / apply
नितत्नि:
कर्तृ (अहं—अध्याहृतः)
TypeVerb
Rootनि-√तन् (विस्तारणे) ; लिट्/लुङ्-रूपेण वैदिक-प्रयोगः (1st sg.)
केशेभ्यःfrom the hairs
केशेभ्यः:
अपादान (यतः—‘from the hairs’)
TypeNoun
Rootकेश- (प्रातिपदिक)
दृंहणायfor strengthening
दृंहणाय:
सम्प्रदान/प्रयोजन (अर्थे—‘for strengthening’)
TypeNoun
Rootदृंहण- (कृदन्त-नाम; √दृंह्)
खनामसिwe dig (it up)
खनामसि:
कर्तृ (वयं—अध्याहृतः)
TypeVerb
Root√खन् (अवदारणे/खनने) ; वर्तमानकालः

Rishi: Atharvanic (unspecified in input)

Devata: Oṣadhi (the Herb) and Pṛthivī (Earth-goddess)

Chandas: Anuṣṭubh (probable)

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Reverent recognition (devī) → grounded origin (Earth) → purposeful action (we dig you up) → desired stability (hair-strength).","listener_experience":"Calm confidence; sense of being cared for by nature’s divinity.","intensity":4}