Mantra 1

Sukta 115

Sanskrit (Devanagari)

पापमोचनम्। यद् विद्वांसो यदविद्वांस एनांसि चकृमा वयम्। यूयं नस्तस्मान्मुञ्चत विश्वे देवाः सजोषसः

IAST Transliteration

pā́pamócanam | yád vidvā́ṃso yád ávidvāṃsa énāṃsi cakṛmā́ vayám | yūyáṃ nas tásmān muñcata víśve devā́ḥ sajóṣasaḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

A Loosening from Evil. What sins we have committed, whether knowingly or unknowingly—therefrom do ye release us, O all ye Gods, in one accord and gracious unanimity.

Translation

পাপ-মোচন। আমি যি পাপ কৰিলোঁ—জানি বা নাজানি—সেই সকলোৰ পৰা, হে বিশ্বদেৱাসকল, একমত আৰু সদ্ভাৱে, আমাক মুক্ত কৰা।

Word by Word

• पापमोचनम्: sin-removal; release from sin
• पापमोचनम्: कर्म (स्तुत्य/प्रार्थ्य-वस्तु) अथवा विधेय-नाम
• Type: Noun
• Root: पापमोचन (प्रातिपदिक; पाप + मोचन) अथवा मोचन (कृदन्त, √मुच्)

• यत्: whatever; that which
• यत्: कर्म (यद्-उपपदेन ‘एनांसि’ इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विद्वांसः: the knowing ones; the wise
• विद्वांसः: कर्तृ (चकृमा इत्यस्य)
• Type: Noun (agentive participle used substantively)
• Root: विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √विद् ‘जान’ + वस्)

• यत्: whatever; that which
• यत्: कर्म (यद्-उपपदेन ‘एनांसि’ इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अविद्वांसः: the unknowing; the ignorant
• अविद्वांसः: कर्तृ (चकृमा इत्यस्य)
• Type: Noun (agentive participle used substantively)
• Root: अविद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; अ- + विद्वस्)

• एनांसि: sins; offenses
• एनांसि: कर्म (चकृमा इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: एनस् (प्रातिपदिक)

• चकृमा: we have done; we committed
• चकृमा: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ (चकृमा इत्यस्य; विद्वांसः/अविद्वांसः इत्यस्य सह-अधिकारः)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यूयम्: you (all)
• यूयम्: कर्तृ (मुञ्चत इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: us; for us
• नः: सम्प्रदान (मुञ्चत—‘us’ as beneficiary/recipient of release)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तस्मात्: from that; from it
• तस्मात्: अपादान (यतः—‘from that’)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मुञ्चत: release; set free
• मुञ्चत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √मुच् (मोचने)

• विश्वे: all
• विश्वे: कर्तृ (मुञ्चत इत्यस्य; देवाः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• देवाः: gods
• देवाः: कर्तृ (मुञ्चत इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• सजोषसः: in concord; favorably disposed; of one accord
• सजोषसः: विशेषण (देवाः इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: सजोषस् (प्रातिपदिक; स- + जोषस् ‘सन्तोष/अनुकूलता/सहभाव’)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in input)

Devata: Viśve Devāḥ

Chandas: Anuṣṭubh (probable; not metrically verified here)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"karuna","emotional_arc":"From burdened acknowledgment → inclusive confession → unanimous grace and release.","listener_experience":"Lightness, moral reset, renewed belonging.","intensity":5}