Adhyaya 230

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे माङ्गल्याध्यायो नाम एकोनत्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः शकुनानि पुष्कर उवाच तिष्ठतो गमने प्रश्ने पुरुषस्य शुभाशुभं निवेदयन्ति शकुना देशस्य नगरस्य च

এইদৰে আগ্নেয় মহাপুৰাণত ‘মাঙ্গল্য’ নামৰ অধ্যায় ২২৯তম। এতিয়া ২৩০তম অধ্যায় ‘শকুন’ আৰম্ভ হয়। পুষ্কৰে ক’লে—থিয় হৈ থাকোঁতে, যাত্ৰালৈ ওলাই যাওঁতে বা প্ৰশ্ন কৰোঁতে শকুনে মানুহক শুভ-অশুভ ফল জনায়; আৰু দেশ-নগৰৰ বাবেও (মঙ্গল-অমঙ্গল) সূচায়।

Verse 2

सर्वः पापफलो दीप्तो निर्दिष्टो दैवचिन्तिकैः शान्तः शुभफलश् चैव दैवज्ञैः समुदाहृतः

দৈৱচিন্তকসকলে কয় যে দীপ্ত (প্ৰখৰ) লক্ষণ সম্পূৰ্ণ পাপফলদায়ক; আৰু দৈৱজ্ঞসকলৰ মতে শান্ত লক্ষণ শুভফলদায়ক বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 3

षट्प्रकारा विनिर्दिष्टा शकुनानाञ्च दीप्तयः वेलादिग्देशकरणरुतजातिविभेदतः

শকুনৰ দীপ্তি (প্ৰকাশিত সংকেত) ছয় প্ৰকাৰ বুলি নিৰ্দিষ্ট—কাল, দিশ, দেশ/স্থান, (জ্যোতিষ) কৰণ, ৰুত/ধ্বনি, আৰু জাতি-ভেদ অনুসাৰে।

Verse 4

पूर्वा पूर्वा च विज्ञेया सा तेषां बलवत्तरा दिवाचरो रात्रिचरस् तथा रात्रौ दिवाचरः

ইয়াৰ ভিতৰত আগৰ অংশ পিছৰ অংশতকৈ অধিক বলৱান বুলি জানিব লাগে। সেয়ে যি দিবাচৰ, সি (কেতিয়াবা) ৰাত্ৰিচৰ হয়; আৰু ৰাত্ৰিত (কেতিয়াবা) দিবাচৰ (হয়)।

Verse 5

क्रूरेषु दीप्ता विज्ञेया ऋक्षलग्नग्रहादिषु धूमिता सा तु विज्ञेया याङ्गमिष्यति भास्करः

অশুভ (ক্ৰূৰ) যোগত নক্ষত্ৰ, লগ্ন, গ্ৰহ আদি সাপেক্ষে (সূৰ্যৰ) প্ৰখৰতা ‘দীপ্তা’ বুলি বুজিব লাগে। কিন্তু ভাস্কৰ আগলৈ গমন কৰিবলৈ উদ্যত হ’লে তাক ‘ধূমিতা’ বুলি জানিব লাগে।

Verse 6

यस्यां स्थितः सा ज्वलिता मुक्ता चाङ्गारिणी मता एतास्तिस्रः स्मृता दीप्ताः पञ्च शान्तास् तथापराः

যি অৱস্থাত সি স্থিত থাকে, সেয়া ‘জ্বলিতা’ বুলি কোৱা হয়; আৰু মুক্ত হ’লে সেয়া ‘অঙ্গাৰিণী’ বুলি গণ্য। এই তিন অৱস্থা ‘দীপ্ত’ বুলি স্মৃত; আৰু তেনেদৰে আন পাঁচটা ‘শান্ত’ অৱস্থাও আছে।

Verse 7

दीप्तायान्दिशि दिग्दीप्तं शकुनं परिकीर्तितं ग्रामो ऽरण्या वने ग्राम्यास् तथा निन्दितपादपः

প্ৰজ্বলিত দিশত দেখা শগুনক 'দিগ্দীপ্ত' বুলি কোৱা হয়। যেতিয়া গাওঁ অৰণ্যৰ দৰে হয়, বনত গাওঁৰ চৰাই থাকে আৰু নিন্দিত গছ থাকে, তেতিয়া সেয়া অশুভ।

Verse 8

देशे चैवाशुभे ज्ञेयो देशदीप्तो द्विजोत्तमः क्रियादीप्तो विनिर्दिष्टः स्वजात्यनुचितक्रियः

হে দ্বিজোত্তম! অশুভ স্থানত 'দেশদীপ্ত'ক জানিব লাগে। নিজ জাতিৰ অনুচিত কাৰ্য কৰা জনক 'ক্ৰিয়াদীপ্ত' বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 9

रुतदीप्तश् च कथितो भिन्नभैरवनिस्वनः जातिदीप्तस् तथा ज्ञेयः केवलं मांसभोजनः

ভগ্ন আৰু ভয়ানক শব্দ থকা জনক 'ৰুতদীপ্ত' বুলি কোৱা হৈছে। কেৱল মাংস ভোজন কৰা জনক 'জাতিদীপ্ত' বুলি জানিব লাগে।

Verse 10

दीप्ताच्छान्तो विनिर्दिष्टः सर्वैर् भेदैः प्रयत्नतः मिश्रैर् मिश्रो विनिर्दिष्टस्तस्य वाच्यं फलाफलं

'দীপ্তাচ্ছান্ত' সকলো ভেদৰ সৈতে যত্নসহকাৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। মিশ্ৰ ভেদৰ দ্বাৰা 'মিশ্ৰ' নিৰ্দেশিত হৈছে, তাৰ শুভ আৰু অশুভ ফল কোৱা উচিত।

Verse 11

गोश्वोष्ट्रगर्दभश्वानः सारिका गृहगोधिका चटका भासकूर्माद्याः कथिता ग्रामवासिनः

গৰু, ঘোঁৰা, উট, গাধ, কুকুৰ, মইনা, জেঠী, ঘৰচিৰিকা, ভাস আৰু কচ্ছপ আদিক গ্ৰামবাসী জীৱ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 12

अजाविशुकनागेन्द्राः कोलो महिषवायसौ ग्राम्यारण्या विनिर्दिष्टाः सर्वे ऽन्ये वनगोचराः

ছাগলী, ভেড়া, শুক (টিয়া) আৰু নাগেন্দ্ৰ; লগতে বৰাহ, মহিষ আৰু কাক—ইহঁতক গৃহ্য আৰু অৰণ্য—দুয়ো শ্ৰেণীত বিশেষভাৱে নিৰ্দিষ্ট কৰা হৈছে; বাকী সকলো বনগোচৰ (বন্য) বুলি গণ্য।

Verse 13

मार्जारकुक्कुटौ ग्राम्यौ तौ चैव वनगोचरौ तयोर्भवति विज्ञानं नित्यं वै रूपभेदतः

বিড়াল আৰু কুকুৰা সাধাৰণতে গৃহ্য (পালিত); সেই একে জাতি অৰণ্যতো বিচৰণ কৰে। তথাপি তেওঁলোকৰ ৰূপভেদ (লক্ষণভেদ)ৰ পৰা সদায় ভেদজ্ঞান জন্মে।

Verse 14

गोकर्णशिखिचक्राह्वखरहारीतवायसाः कुलाहकुक्कुभश्येनफेरुखञ्जनवानराः

গোকৰ্ণ, ময়ূৰ, চক্রাহ্ব (ৰঙা হাঁহ), গাধা, সেউজ টিয়া আৰু কাক; লগতে কুলাহ-পক্ষী, কুকুৰা, বাজ, পেঁচা, খঞ্জন (ৱাগটেল) আৰু বানৰ—ইহঁত শকুন-বিচাৰত গণ্য।

Verse 15

शतघ्नचटकश्यामचासश्येनकलिञ्जलाः तित्तिरः शतपत्रञ्च कपोतश् च तथा त्रयः

শতঘ্না, চটক, শ্যাম, চাস, শ্যেন আৰু কলিঞ্জল; লগতে তিত্তিৰ, শতপত্ৰ আৰু কপোত (পাৰা)ৰ তিনিধৰণো উল্লেখ আছে।

Verse 16

खञ्जरीटकदात्यूहशुकराजीवकुक्कुटाः भारद्वाजश् च सारङ्ग इति ज्ञेया दिवाचराः

খঞ্জৰীট (খঞ্জন), দাত্যূহ (জলপক্ষী), শুক (টিয়া), জীৱক, কুকুৰা, ভাৰদ্বাজ-পক্ষী আৰু সাৰংগ—ইহঁতক দিবাচৰ (দিনে বিচৰণকাৰী) পক্ষী বুলি জানিব লাগে।

Verse 17

वागुर्युलूकशरभक्रौञ्चाः शशककच्छपाः लोमासिकाः पिङ्गलिकाः कथिता रात्रिगोचराः

ভাগুৰী, পেঁচা, শৰভ, ক্ৰৌঞ্চ-পক্ষী, খৰগোশ আৰু কচ্ছপ—আৰু লোমাসিকা আৰু পিঙ্গলিকা নামৰ জীৱসমূহ—এই সকলোকে ৰাত্ৰিচৰ (ৰাত্ৰিগোচৰ) বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 18

सर्वे ऽन्ये च वनेचरा इति झ हंषाश् च मृगमार्जारनकुलर्क्षभुजङ्गमाः वृकारिसिंहव्याघ्रोष्ट्रग्रामशूकरमानुषाः

আন সকলোকেো ‘বনচৰ’ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে; আৰু হাঁহ, হৰিণ, বিড়াল, নকুল (নেউল), ভালুক, সাপ, নেকড়ে, হিংস্ৰ শত্রুপ্ৰাণী, সিংহ, বাঘ, উট, গ্ৰাম্য পশু, গাহৰি আৰু মানুহো উল্লেখিত।

Verse 19

श्वाविद्वृषभगोमायुवृककोकिलसारसाः तुरङ्गकौपीननरा गोधा ह्य् उभयचारिणः

শ্বাৱিদ (সাহি), ষাঁড়, গোমায়ু (শিয়াল), নেকড়ে, কোকিল আৰু সারস; ঘোঁৰা, কৌপীনধাৰী মানুহ, আৰু গোধা—এইসকলক নিশ্চয় ‘উভয়চাৰী’ (দুইধৰণে/দুই পৰিসৰত বিচৰণকাৰী) বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 20

बलप्रस्थानयोः सर्वे पुरस्तात्सङ्घचारिणः जयावहा विनिर्दिष्टाः पश्चान्निधनकारिणः

সেনাৰ প্ৰস্থান আৰু অগ্ৰসৰতাৰ সময়ত যিসকলে আগফালে সংঘবদ্ধভাৱে চলে, তেওঁলোক ‘জয়াবহ’ (বিজয় আনয়নকাৰী) বুলি নিৰ্দিষ্ট; আৰু যিসকলে পিছত পৰে, তেওঁলোক ‘নিধনকাৰিণ’ (বিনাশ/মৃত্যুহানিকাৰক) বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 21

गृहाद्गम्य यदा चासो व्याहरेत् पुरुतः स्थितः नृपावमानं वदति वामः कलहभोजने

ঘৰৰ পৰা ওলাই যেতিয়া কোনো ব্যক্তি আগত থিয় হৈ কথা কয় আৰু সেই কথাত ৰজাৰ অৱমাননা প্ৰকাশ কৰে, তেতিয়া সেয়া বাম (অশুভ) শকুন—যি ভোজন-সম্পৰ্কীয় কলহ আৰু বিবাদ সূচায়।

Verse 22

याने तद्दर्शनं शस्तं सव्यमङ्गस्य वाप्यथ चौरैर् मोषमथाख्याति मयूरो भिन्ननिस्वनः

যাত্ৰা বা বাহনত ওলাই যোৱাৰ সময়ত, যাৰ বাঁও দিশ শুভ, তাৰ বাবে সেই শকুনৰ দৰ্শন প্ৰশংসনীয় আৰু মঙ্গলজনক; কিন্তু ময়ূৰৰ ভঙা/বিকৃত ডাক চোৰে চুৰি কৰিব বুলি সূচায়।

Verse 23

प्रयातस्याग्रतो राम मृगः प्राणहरो भवेत् ऋक्षाखुजम्बुकव्याघ्रसिंहमार्जारगर्दभाः

হে ৰাম! যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা মানুহৰ আগত পথ ৰোধ কৰি কোনো জন্তু দেখা দিলে সেয়া প্ৰাণহৰ অশুভ শকুন হয়; যেনে ভালুক, ইঁদুৰ, শিয়াল, বাঘ, সিংহ, বিড়াল আৰু গাধা।

Verse 24

प्रतिलोमास् तथा राम खरश् च विकृत्रस्वनः वामः कपिञ्जलः श्रेष्ठस् तथा दक्षिणसंस्थितः

একেদৰে, হে ৰাম, ‘প্ৰতিলোম’ আৰু কৰ্কশ তথা বিকৃত স্বৰযুক্ত ‘খৰ’—এইবোৰ বাঁও দিশৰ শকুন; কিন্তু কপিঞ্জল যদি সোঁফালে থাকে তেন্তে সেয়া শ্ৰেষ্ঠ মঙ্গলসূচক।

Verse 25

पृष्ठतो निन्दितफलस्तित्तिरिस्तु न शस्यते एणा वराहाः पृषता वामा भूत्वा तु दक्षिणाः

তিত্তিৰি (তিতিৰ)ৰ ডাক/লক্ষণ যদি পিছফালৰ পৰা আহে, তেন্তে তাৰ ফল নিন্দিত (অমঙ্গল), সেয়ে প্ৰশস্ত নহয়। কিন্তু এণ (হৰিণ), বৰাহ (বনৰ গাহৰি) আৰু পৃষত (ছোপধাৰী হৰিণ) বাঁওফালে দেখা দিলেও সোঁফালৰ দৰে শুভ ফল দিয়ে।

Verse 26

भवन्त्यर्थकरा नित्यं विपरीता विगर्हिताः वृषाश्वजम्बुकव्याघ्राः सिंहमार्जारगर्दभाः

এই লক্ষণবোৰ সদায় অৰ্থ/লাভদায়ক; কিন্তু বিপৰীতভাৱে দেখা দিলে সেয়া নিন্দিত (অমঙ্গল) হয়—বৃষ, অশ্ব, শিয়াল, বাঘ, সিংহ, বিড়াল আৰু গাধা।

Verse 27

वाञ्छितार्थकरा ज्ञेया दक्षिणाद्वामतो गताः शिवा श्यामाननाच्छूच्छूः पिङ्गला गृहगोधिका

সোঁফালৰ পৰা বাওঁফাললৈ গ’লে ইহঁতক ইচ্ছিতাৰ্থ সিদ্ধিকাৰী বুলি জানিব লাগে—শিৱা, শ্যামাননা, ‘ছূছূ’ ধ্বনি কৰা, পিঙ্গলা আৰু গৃহগোধিকা।

Verse 28

शूकरी परपुष्टा च पुन्नामानश् च वामतः प्रतिलोमास्तथेत्यादिः, सिंहमार्जारगर्दभा इत्य् अन्तः पाठः ज भ पुस्तकद्वये नास्ति स्त्रीसञ्ज्ञा भासकारूषकपिश्रीकर्णश्छित्कराः

‘শূকৰী, পৰপুষ্টা আৰু পুন্নামান’; আৰু বাওঁফালৰবোৰ ‘প্ৰতিলোম’ (বিপৰীত) আদি বুলি গণ্য। ‘সিংহ–মাৰ্জাৰ–গৰ্দভ’ এই অন্তঃপাঠ ‘জ’ আৰু ‘ভ’ চিহ্নিত দুটা পাণ্ডুলিপিত নাই। এইবোৰ স্ত্ৰী-সঞ্জ্ঞা: ভাসকা, আৰূষকা, পিশ্ৰীকৰ্ণা আৰু ছিত্কৰা।

Verse 29

कपिश्रीकर्णपिप्यीका रुरुश्येनाश् च दक्षिणाः जातीक्षाहिशशक्रोडगोधानां कीर्तनं शुभं

সোঁফালত কপি (বানৰ), পিশ্ৰীকৰ্ণ, পিঁপৰা, ৰুরু-মৃগ আৰু শ্যেন (বাজ) দেখা/উল্লেখ শুভ; তদ্ৰূপ জাতী (মল্লিকা), নকুল (নেউল), সৰ্প, শশ (খৰগোশ), শক্ৰোড (বৰাহ) আৰু গোধা (ইগুৱানা)ৰ কীৰ্তন/উচ্চাৰো শুভ।

Verse 30

ततः सन्दर्शनं नेष्टं प्रतीपं वानरर्क्षयोः कार्यकृद्बली शकुनः प्रस्थितस्य हि यो ऽन्वहं

তাৰ পিছত প্ৰতিকূল সাক্ষাৎ কাম্য নহয়—যেনে সন্মুখে বিপৰীত মুখে বানৰ আৰু ভালুকৰ লগত দেখা হওয়া। কিন্তু কাৰ্যৰ বাবে ওলাই যোৱা ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত যি বলবান আৰু কাৰ্যসাধক শকুন-পক্ষী প্ৰতিদিন অনুসৰণ কৰে, সি কাৰ্যসিদ্ধিদায়ক বুলি গণ্য।

Verse 31

भवेत्तस्य फलं वाच्यं तदेव दिवसं बुधैः मता भक्ष्यार्थिनो बाला वैरसक्तास्तथैव च

বুধজনৰ মতে তাৰ ফল সেই দিনটোৰ বাবেই ক’ব লাগে। এঁলোকক খাদ্যপ্ৰার্থী শিশু বুলি ধৰা হয়; তদ্ৰূপ বৈৰত আসক্ত লোকসকলকো।

Verse 32

सीमान्तमभ्यन्तरिता विज्ञेया निष्फला द्विज एकद्वित्रिचतुर्भिस्तु शिवा धन्या रुतैर् भवेत्

হে দ্বিজ! গৃহ/প্ৰাঙ্গণৰ সীমাৰ ভিতৰৰ পৰা শুনা পক্ষীৰ ডাক নিষ্ফল বুলি জানিব লাগে। কিন্তু এক, দুই, তিন বা চাৰিবাৰ ডাক শুনা গ’লে সেই ডাক শুভ আৰু সৌভাগ্যদায়ক হয়।

Verse 33

पञ्चभिश् च तथा षड्भिरधन्या परिकीर्तिता सप्तभिश् च तथा धन्या निष्फला परतो भवेत्

পাঁচ অক্ষৰৰ আৰু তদ্ৰূপ ছয় অক্ষৰৰ পাদক ‘অধন্য’ (অশুভ) বুলি কোৱা হৈছে। সাত অক্ষৰৰ পাদক ‘ধন্য’ (শুভ) বুলি ঘোষণা কৰা হয়; তাৰ অধিক হ’লে সি নিষ্ফল হয়।

Verse 34

नृणां रोमाञ्चजननी वाहनानां भयप्रदा ज्वालानला सूर्यमुखी विज्ञेया भयवर्धनी

তেওঁ মানুহৰ ৰোমাঞ্চ জন্মোৱা আৰু বাহন/সৱাৰীলৈ ভয় দিয়া। ‘জ্বালানলা’ (জ্বালা আৰু অগ্নি) আৰু ‘সূৰ্যমুখী’ নামে পৰিচিতা তেওঁ ভয়বর্ধিনী বুলি জানিব লাগে।

Verse 35

प्रथमं सारङ्गे दृष्टे शुभे देशे शुभं वदेत् संवत्सरं मनुष्यस्य अशुभे च शुभं तथा

প্ৰথম দৰ্শনতেই যদি সাৰংগ শুভ ঠাইত দেখা যায়, তেন্তে মানুহৰ বাবে পূৰ্ণ এক বছৰ শুভ ফল ক’ব লাগে। আৰু যদি অশুভ ঠাইতো দেখা যায়, তথাপি এই নিমিত্তত তাক শুভ বুলিয়েই ঘোষণা কৰিব লাগে।

Verse 36

तथाविधन्नरः पश्येत्सारङ्गं प्रथमे ऽहनि आत्मनश् च तथात्वेन ज्ञातव्यं वत्सरं फलं

সেই বিধি অনুসৰি চলা মানুহে যদি প্ৰথম দিন সাৰংগ দেখে, তেন্তে সেই একে লক্ষণৰ দ্বাৰাই নিজৰ বাবে সমগ্ৰ বছৰৰ ফল জানিব লাগে।