Next Verse

Agni Purana — Raja-dharma, Shloka 1

Rājābhiṣeka-kathana

Account of the Royal Consecration

वलिङ्गाय नामलिङ्गायेति ख , छ च नमो ऽनागतलिङ्गायेत्यादिः देवानुगतलिङ्गिने इत्य् अन्तः पाठः ज पुस्तके नास्ति परमात्मा परंविभो इति ज अथाष्टादशाधिकद्विशततमो ऽध्यायः राजाभिषेककथनं अग्निर् उवाच पुष्करेण च रामाय राजधर्मं हि पृच्छते यथादौ कथितं तद्वद्वशिष्ट कथयामि ते

valiṅgāya nāmaliṅgāyeti kha , cha ca namo 'nāgataliṅgāyetyādiḥ devānugataliṅgine ity antaḥ pāṭhaḥ ja pustake nāsti paramātmā paraṃvibho iti ja athāṣṭādaśādhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ rājābhiṣekakathanaṃ agnir uvāca puṣkareṇa ca rāmāya rājadharmaṃ hi pṛcchate yathādau kathitaṃ tadvadvaśiṣṭa kathayāmi te

[পাঠান্তৰ] ‘বলিঙ্গায়, নামলিঙ্গায়’—খ আৰু ছ পাণ্ডুলিপিত; ‘নমোऽনাগতলিঙ্গায়…’ আদি। শেষৰ ‘দেৱানুগতলিঙ্গিনে’ পাঠ জ পাণ্ডুলিপিত নাই; জ-ত ‘পরমাত্মা পরংবিভো’ আছে। এতিয়া ২১৮তম অধ্যায়—ৰাজাভিষেক-কথন। অগ্নিয়ে ক’লে: পুষ্কৰে ৰামক ৰাজধৰ্ম সুধিছে; আৰম্ভণিতে যিদৰে কোৱা হৈছিল, হে বশিষ্ঠ, তেনেদৰেই মই তোমাক ক’ম।

अग्निःAgni
अग्निः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
पुष्करेणby Puṣkara
पुष्करेण:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootपुष्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
रामायto Rāma
रामाय:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन
राजधर्मम्the duty of a king / royal duty
राजधर्मम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootराजधर्म (प्रातिपदिक: राजन् + धर्म)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: 'of a king' + 'duty')
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/indeed)
पृच्छतेasks
पृच्छते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद
यथाas
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb; 'as/according to')
आदौat the beginning
आदौ:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (used adverbially: 'in the beginning')
कथितम्told/said
कथितम्:
Karma (कर्म/That which was said)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे (said/told)
तद्वत्likewise
तद्वत्:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतद्वत् (अव्यय/तद्धित)
Formअव्यय (adverb: 'in that manner/likewise')
वशिष्ठO Vasiṣṭha
वशिष्ठ:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootवशिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
कथयामिI tell
कथयामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
तेto you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th) एकवचन (enclitic)

Agni

Vidya Category: {"primary_vidya":"Dharmashastra","secondary_vidya":"Arthashastra","practical_application":"Frames the rājadharma section and signals how to treat manuscript variants while transmitting a governance-rite teaching; useful for editors, ritual manuals, and curriculum sequencing of royal consecration topics.","sutra_style":false}

Encyclopedic Reference: {"reference_type":"Commentary","entry_title":"Rājābhiṣeka-prakaraṇa—opening and pāṭhāntara notice","lookup_keywords":["rājābhiṣeka","rājadharma","pāṭhāntara","Puṣkara","Vasiṣṭha"],"quick_summary":"Introduces the royal consecration chapter within rājadharma and preserves variant readings, indicating a tradition of careful textual transmission alongside statecraft instruction."}

Concept: Śāstra is transmitted through lineage with attention to correct readings; rājadharma is taught as an ordered curriculum beginning with preliminaries and proceeding to abhiṣeka.

Application: Use a stable textual base (noting variants) when drafting royal-rite manuals or legal/administrative codes derived from Purāṇic rājadharma.

Khanda Section: Rajadharma (Governance and Royal Consecration)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: Tirtha

Visual Art Cues: {"scene_description":"A scholastic-ritual opening: Agni as narrator addressing Vasiṣṭha, with Puṣkara questioning Rāma about rājadharma; palm-leaf manuscripts with marginal variant readings are visible, foreshadowing the abhiṣeka topic.","kerala_mural_prompt":"Kerala temple mural style, Agni-deva as radiant sage-narrator seated, Vasiṣṭha listening, Rāma and Puṣkara in respectful dialogue, palm-leaf manuscripts with red/black ink variants, warm ochres and greens, flat iconic composition","tanjore_prompt":"Tanjore painting, central seated Agni and Vasiṣṭha with ornate halos, Rāma and Puṣkara at side, manuscript bundle and stylus highlighted, rich textiles, heavy gold leaf detailing on borders and ornaments","mysore_prompt":"Mysore painting, instructional court-scholastic scene, clean linework, subtle shading, labeled manuscript variants on a folio, calm faces, balanced composition emphasizing teaching transmission","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature, intimate scholarly assembly, detailed manuscripts and calligraphy, Agni as learned figure, Vasiṣṭha attentive, Rāma and Puṣkara conversing, architectural pavilion background, fine textiles and naturalistic palette"}

Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"contemplative","suggested_raga":"Bhairav","pace":"medium","voice_tone":"instructional"}

Sandhi Resolution Notes: अग्निर् उवाच → अग्निः उवाच; तद्वद्वशिष्ट → तद्वत् वशिष्ठ.

Related Themes: Agni Purana: rājadharma-prakaraṇa (preceding introductory statements referenced as 'yathādau kathitam'); Agni Purana: rājābhiṣeka-vidhi (this chapter’s main body)

A
Agni
V
Vasiṣṭha
R
Rāma
P
Puṣkara

FAQs

It introduces the rājābhiṣeka (royal consecration) topic within rājadharma and signals that Agni will present the coronation-related dharmic procedure in continuity with earlier instruction.

Alongside ritual and theology, it preserves governance material (rājadharma) and even notes manuscript-level variant readings—showing the text’s breadth: statecraft, ritual legitimacy, and transmission history.

By framing kingship under rājadharma and abhiṣeka, it implies that political authority is spiritually conditioned—legitimate rule arises from dharma-aligned conduct and sanctified rites, shaping merit and social order.