Adhyaya 313
Tvaritājñānam (Knowledge of Tvaritā, the Swift Goddess) — Agni Purana, Adhyāya 314 (as introduced after 313)
অগ্নিদেৱে পূৰ্বৰ মন্ত্র-তালিকাৰ পৰা আগবাঢ়ি ত্বৰিতা দেৱীৰ তান্ত্ৰিক-আচাৰ আৰু ৰক্ষা/বশীকৰণ-প্ৰযুক্তিৰ বিধান বৰ্ণনা কৰে। বীজসমৃদ্ধ ত্বৰিতা-মন্ত্র, ন্যাসপূজা, দ্বিভুজ আৰু অষ্টভুজ ধ্যানভেদ, আধাৰশক্তি স্থাপন, পদ্মাসন, সিংহবাহন আৰু হৃদয়াদি অঙ্গন্যাস উল্লেখ আছে। দিশামণ্ডল-ক্রমত গায়ত্ৰী আৰু বিভিন্ন স্ত্ৰীশক্তিৰ পূজা, কেন্দ্ৰীয় স্থাপন আৰু দ্বাৰপাল—জয়া, বিজয়া, কিংকৰ—ৰ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে। অনন্ত, কুলিকা, বাসুকি, শঙ্খপাল, তক্ষক, মহাপদ্ম, কৰ্কোট, পদ্ম/পদ্মা আদি নাগৰাজলৈ নাম-ব্যাহৃতি সহ আহুতি দিয়া হয়। পাছত ৮১ পদবিশিষ্ট নিগ্ৰহচক্ৰ অঙ্কন, লিখনী দ্ৰব্য আৰু সাধ্য-নাম থোৱাৰ স্থান; তাৰ পিছত উগ্ৰ ৰক্ষা আৰু মাৰণমুখী প্ৰয়োগ, কালী/কালৰাত্ৰি তত্ত্ব, যমসীমা-চিত্র, গুপ্ত ৰক্ষোচ্চাৰ, কালি প্ৰস্তুতি, শ্মশান/চৌরাস্তা দৰে সীমান্ত স্থানত লিখা, আৰু কুম্ভৰ তলত, উইঢিবি, বিভীতক গছৰ ওচৰত স্থাপন বৰ্ণিত। শুভ দ্ৰব্যে অনুগ্ৰহচক্ৰ, ৰুদ্ৰ/বিদ্যা বৰ্ণক্রম-জালৰ পৰা প্ৰত্যঙ্গিৰা-ৰূপ, আৰু ৬৪ স্থানৰ সংযুক্ত নিগ্ৰহ–অনুগ্ৰহ চক্ৰও আছে। শেষত ‘ক্রীং সঃ হূং’ অমৃতী/বিদ্যা বীজ, ত্ৰিহ্রীং আৱৰণ, তাবিজ ধাৰণ আৰু কাণত মন্ত্রজপ আদি উপায়ে শত্রুনিবাৰণ আৰু বিষাদহৰণ ধৰ্মনিয়মে কৰিবলৈ কোৱা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
ं फट् स्वाहा इत्य् आग्नेये महापुराणे नानामन्त्रा नाम द्वादशाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ त्रयोदशाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः त्वरिताज्ञानम् अग्निर् उवाच ॐ ह्रीं हूं खे छे क्षः स्त्रीं ह्रूं क्षे ह्रीं फट् त्वरितायैनमः त्वरितां पूजयेन्न्यस्य द्विभुजाञ्चाष्टवाहुकां आधारशक्तिं पद्मञ्च सिंहे देवीं हृदादिकम्
“...ং ফট্ স্বাহা”—এইদৰে অগ্নি মহাপুৰাণত ‘নানামন্ত্র’ নামৰ ৩১২+ (অৰ্থাৎ ৩১৩তম) অধ্যায় সমাপ্ত। এতিয়া ৩১৩+ (অৰ্থাৎ ৩১৪তম) ‘ত্বৰিতাজ্ঞান’ অধ্যায় আৰম্ভ। অগ্নি ক’লে—“ওঁ হ্ৰীং হুঁ খে ছে ক্ষঃ স্ত্রীং হ্ৰুঁ ক্ষে হ্ৰীং ফট্—ত্বৰিতায়ৈ নমঃ।” ন্যাস কৰি ত্বৰিতাৰ পূজা কৰিব—তাঁক দ্বিভুজা আৰু অষ্টবাহু ৰূপে ধ্যান কৰিব; আধাৰশক্তি, পদ্ম আৰু সিংহাসনৰ ন্যাস কৰি দেৱীক হৃদয়াদি স্থানত স্থাপন কৰিব।
Verse 2
पूर्वादौ गायत्रीं यजेन्मण्डले वै प्रणीतया हुंकारां खेचरीं चण्डां छेदनीं क्षेपणींस्त्रियाः
পূৰ্ব দিশাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি, নিৰ্দেশিত বিধি অনুসাৰে মণ্ডলত গায়ত্ৰীক পূজা কৰিব লাগে; আৰু হুঙ্কারা, খেচৰী, চণ্ডা, ছেদনী, ক্ষেপণী নামৰ স্ত্ৰী-শক্তিসকলকো পূজা কৰিব লাগে।
Verse 3
हुंकारां क्षेमकारीञ्च फट्कारीं मध्यतो यजेत् जयाञ्च विजयां द्वारि किङ्करञ्च तदग्रतः
মধ্যভাগত হুঙ্কাৰা, ক্ষেমকাৰী আৰু ফটকাৰীক পূজা কৰিব। দুৱাৰত জয়া-বিজয়াক স্থাপন কৰি পূজা কৰিব, আৰু তাৰ আগফালে কিংকৰক।
Verse 4
लिलैहीमैश् च सर्वाप्त्यै नामव्याहृतिभिस् तथा अनन्ताय नमः स्वाहा कुलिकाय नमः स्वधा
মৃদু (মধুৰ) উচ্চাৰণ আৰু ‘হীং’ বীজসহ সৰ্বাৰ্থসিদ্ধিৰ বাবে নাম-ব্যাহৃতি এইদৰে প্ৰয়োগ কৰিব— “অনন্তায় নমঃ স্বাহা”; “কুলিকায় নমঃ স্বধা”।
Verse 5
स्वाहा वासुकिराजाय शङ्खपालाय वौषट् तक्षकाय वषन्नित्यं महापद्माय वै नमः
বাসুকি-ৰাজাক স্বাহা; শঙ্খপালক বৌষট্; তক্ষকক নিত্য বষট্ (আহুতি); আৰু মহাপদ্মক নিশ্চয় নমস্কাৰ।
Verse 6
स्वाहा कर्कोटनागाय फट् पद्माय च वै नमः लिखेन्निग्रहचक्रन्तु एकाशीतिपदैर् नरः
“কর্কোট নাগায় স্বাহা; ফট্; আৰু পদ্মায় বৈ নমঃ”—এই মন্ত্ৰ লিখিব। মানুহে একাশি পদ (অক্ষৰ-একক)ৰে নিগ্ৰহ-চক্ৰ লিখিব।
Verse 7
वस्ते पटे तरौ भूर्जे शिलायां यष्टिकासु च मध्ये कोष्ठे साध्यनाम पूर्वादौ पट्टिकासु च
বস্ত্ৰত, পটত, গছত, ভূর্জপত্ৰত, শিলাত আৰু সৰু যষ্টিতো লিখিব। যন্ত্ৰৰ মধ্য কোষ্ঠত সাধ্যৰ নাম লিখি, পূৰ্ব দিশৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পট্টিকাসুতও ক্ৰমে লিখিব।
Verse 8
ॐ ह्रीं क्षूं छन्द छन्द चतुरः कण्ठकान् कालरात्रिकां ऐशादावम्बुपादौ च यमराज्यञ्च वाह्यतः कालीनारवमाली कालीनामाक्षमालिनी
ওঁ—হ্ৰীং আৰু ক্ষূং বীজসহ—চাৰিধৰণৰ ছন্দক পুনঃপুনঃ আহ্বান কৰা; কণ্ঠ-ৰক্ষকৰ ন্যাস কৰা আৰু কালৰাত্ৰিকাক স্মৰণ কৰা। ঈশান দিশাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি জল-পাদ (শুদ্ধিৰ আধাৰ) স্থাপন কৰা আৰু বাহিৰত যম-ৰাজ্য আৱৰণ কৰা। এইদৰে কালী নাদ-মালাৰে ভূষিতা আৰু অক্ষৰ-মালা (অক্ষমালা) ধাৰিণী হয়।
Verse 9
मामोदेतत्तदोमोमा रक्षत स्वस्व भक्षवा यमपाटटयामय मटमो टट मोटमा
মোক ৰক্ষা কৰা—এই মন্ত্ৰ যেন ব্যৰ্থ নহয়। সকলো দিশৰ পৰা পাহৰা দিয়া। হে নিজৰ নিজৰ ভাগ ভক্ষণ কৰোঁতাসকল, আঁতৰি যোৱা। যমৰ পথ/দূতসকলক আঁতৰাই, ৰোগ-যন্ত্ৰণা দূৰ কৰা—অপকাৰী শক্তি প্ৰতিহত হওক।
Verse 10
वामो भूरिविभूमेया टट रीश्व श्वरी टट यमराजाद्वाह्यतो वं तं तोयं मारणात्मकं
ইয়া বামাচাৰ (বাম-ক্ৰিয়া)—‘ভূৰিবিভূমেয়া টট ৰীশ্ব শ্বৰী টট’ আৰু ‘বং তং’। এইদৰে সংস্কৃত জল যমৰাজৰ পৰা বাহিৰলৈ আহৃত যেন, মাৰণ-স্বভাৱযুক্ত হয়।
Verse 11
कज्जलं निम्बनिर्यासमज्जासृग्विषसंयुतम् काकपक्षस्य लेखन्या श्मशाने वा चतुष्पथे
কাজলক নিম-নিৰ্যাস, মজ্জা, ৰক্ত আৰু বিষৰ সৈতে মিহলাই, কাকৰ পাখিৰ লেখনীদ্বাৰা, শ্মশানত বা চতুষ্পথত (চাৰিৰাস্তাৰ মোড়ত) লিখিব লাগে।
Verse 12
निधापयेत् कुम्भाधस्ताद्वल्मीके वाथ निक्षिपेत् विभीतद्रुमशास्वाधो यन्त्रं सर्वारिमर्दनम्
যন্ত্ৰটো কুম্ভ (কলশ)ৰ তলত নিক্ষেপ কৰা, বা বল্মীকত (চীমাপোৰা) থোৱা; অথবা বিভীতক গছৰ ডালৰ তলত স্থাপন কৰা উচিত। এই যন্ত্ৰ ‘সৰ্বাৰি-মৰ্দন’—সকলো শত্রু দমনকাৰী।
Verse 13
लिखेच्चानुग्रहञ्चक्रं शुक्लपत्रे ऽथ भूर्जके लाक्षया कुङ्कुमेनाथ स्फटिकाचन्दनेन वा
শ্বেত পত্রত বা ভূৰ্জপত্রত লাক্ষা, কুঙ্কুম অথবা স্ফটিক-চন্দনলেপে ‘অনুগ্ৰহ-চক্ৰ’ অঙ্কন কৰিব লাগে।
Verse 14
भुवि भित्तौ पूर्वदले नाम मध्यमकोष्ठके खण्डे तु वारिमध्यस्थं ॐ हंसो वापि पट्टिशम्
ভূমিত বা ভিত্তিত—পূৰ্বদলত নাম লিখিব আৰু মধ্যকোষ্ঠকতো; নিৰ্দিষ্ট খণ্ডত জলৰ মধ্যভাগত ‘ওঁ হংসঃ’ অথবা ‘পট্টিশ’ (যুদ্ধ-কুঠাৰ) লিখিব লাগে।
Verse 15
लक्ष्मीश्लोकं शिवादौ च राक्षसादिक्रमाल्लिखेत् श्रीःसाममोमा सा श्रीः सानौ याज्ञे ज्ञेया नौसा
‘শিৱ’ শব্দে আৰম্ভ হোৱা লক্ষ্মী-শ্লোক ‘ৰাক্ষস’ আদি ক্ৰমে লিখিব লাগে। এই সূত্ৰত ‘শ্ৰীঃ’ক ‘সাম’ বুলি বুজিব; ‘ওমা’ সেই ‘শ্ৰীঃ’; আৰু যজ্ঞত ই ‘সানৌ’ (বা ‘নৌসা’) নামে জ্ঞেয়।
Verse 16
माया लीला लाली यामा याज्ञे ज्ञेया नौसा माया यत्र ज्ञेया वहिः शीघ्रा दिक्षुरं कलसं वहिः
‘মায়া, লীলা, লালী, যামা’—এইবোৰ যজ্ঞবিধিত জ্ঞেয়। ‘নৌসা’ মায়া; য’ত ই জ্ঞেয়, ত’ত ই বাহিৰাংশত। ‘শীঘ্ৰা’ও বাহিৰাংশত; তদ্ৰূপ ‘দিক্ষুৰম্’ আৰু ‘কলসম্’ও বাহিৰাংশত গণ্য।
Verse 17
पद्मस्थं पद्मचक्रञ्च भृत्युजित् स्वर्गगन्धृतिं शान्तीनां परमा सान्तिः सौभाग्यादिप्रदायकम्
পদ্মাসনত অধিষ্ঠিত, পদ্মচক্ৰধাৰী, দাসত্বজয়ী, স্বৰ্গীয় সুগন্ধধাৰী—ই শান্তিসকলৰ মাজত পৰম শান্তি, যি সৌভাগ্য আদি শুভ ফল প্ৰদান কৰে।
Verse 18
रुद्रे रुद्रसमाः कार्याः कोष्ठकास्तत्र ता लिखेत् ओमाद्याह्रूंफडन्ता च आदिवर्णमथानुतः
ৰুদ্ৰপূজাৰ বাবে ৰুদ্ৰসদৃশ কোষ্ঠক (মন্ত্ৰ-গ্ৰিড) নিৰ্মাণ কৰিব লাগে। তাত ‘ওঁ’ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ‘হ্ৰূঁ ফড্’লৈ লিখি, তাৰ পিছত আদিবৰ্ণসমূহ ক্ৰমে অনুক্ৰমে লিখিব।
Verse 19
विद्यावर्णक्रमेनेव संज्ञाञ्च वषडन्तिकां पूर्वपदे इति ञ अधस्थात् प्रत्यङ्गिरैषा सर्वकामार्थसाधिका
বিদ্যা-মন্ত্ৰৰ বৰ্ণক্রম অনুসৰিয়েই ‘বষট্’ অন্তযুক্ত সংজ্ঞা (নাম-চিহ্ন) স্থাপন কৰিব; আৰু পূৰ্বপদত ‘ঞ’ বৰ্ণ যোগ কৰিব। অধঃস্থানে এইটিই প্ৰত্যঙ্গিৰা—সৰ্বকামাৰ্থসাধিকা।
Verse 20
एकाशीतिपदे सर्वामादिवर्णक्रमेण तु आदिमं यावदन्तं स्याद्वषडन्तञ्च नाम वै
একাশীতিতম পদত সকলো নাম আদিবৰ্ণক্রমে বিন্যস্ত কৰিব। আৰম্ভণিৰ পৰা শেষলৈ যি নাম, সেয়া প্ৰকৃততে ‘বষট্’ অন্তযুক্ত নামেই।
Verse 21
एषा प्रत्यङ्गिरा चान्या सर्वकार्यादिसाधनी निग्रहानुग्रहञ्चक्रञ्चतुःषष्टिपदैर् लिखेत्
ই প্ৰত্যঙ্গিৰাৰ আন এটা ৰূপ, যি সৰ্বকাৰ্যাদি সাধন কৰে। ‘নিগ্ৰহ–অনুগ্ৰহ চক্ৰ’ চৌষট্টি পদ/কোষ্ঠকে লিখিব।
Verse 22
अमृती सा च विद्या च क्रीं सः हूं नामाथ मध्यतः फट्काराद्यां पत्रगतां त्रिह्रींकारेण वेष्टयेत्
ই ‘অমৃতী’ও আৰু ‘বিদ্যা’ও। মধ্যত ‘ক্রীং’ বীজৰ সৈতে ‘সঃ’ আৰু ‘হূং’ স্থাপন কৰিব। ‘ফট্’ৰে আৰম্ভ, পত্রত লিখিত লেখনক ‘হ্রীং’ তিনিবাৰ উচ্চাৰণ কৰি বেষ্টন কৰিব।
Verse 23
कुम्भववद्धारिता सर्वशत्रुहृत् सर्वदायिका विषन्नश्येत् कर्णजपादक्षराद्यैश् च दण्डकैः
ইয়াক কুম্ভৰ দৰে দৃঢ়ভাৱে ধাৰণ কৰিলে ই সকলো শত্রু-নাশিনী আৰু সৰ্বদায়িনী হয়। কাণত মৃদু জপ কৰিলে বিষাদ নাশ হয়; অক্ষৰাদি ছন্দোমন্ত্র আৰু দণ্ডক-পাঠেৰেো তদ্ৰূপ ফল লাভ হয়।
Frequently Asked Questions
Precise ritual engineering: dik-krama maṇḍala placements, āvaraṇa-śakti listing, and the construction/inscription rules for multiple cakras (Nigraha 81-pada; Nigraha–Anugraha 64-pada), including substrates, central sādhya-name placement, and bīja-sequence/letter-order grids tied to vidyā-mantras.
It frames tantric efficacy as disciplined sādhana: nyāsa and mantra precision cultivate concentration and sacralize the body-mind, while protective/restraint-and-grace diagrams model dharmic control of forces—channeling worldly aims (bhukti) through regulated rites aligned to spiritual steadiness and ethical containment.