Adhyaya 311
The Root-Mantra of Tvaritā (Tvaritā-mūla-mantra)
এই অধ্যায়টো ত্বৰিতাৰ মূল-মন্ত্ৰোপদেশৰ উপসংহাৰ আৰু সংক্রমণ-কলফন; ইয়াৰ দ্বাৰা ত্বৰিতা-বিদ্যাৰ অধিক প্ৰযুক্তিগত ব্যাখ্যাৰ দিশে গতি সূচিত হয়। আগ্নেয় পৰম্পৰাত মূল-মন্ত্ৰক বীজ-প্ৰামাণ্য হিচাপে স্থাপন কৰা হয়, যাৰ পৰা পৰৱৰ্তী প্ৰয়োগ, অনুষ্ঠান-ৱিনিয়োগ আৰু যন্ত্ৰ/চক্ৰ-বিন্যাস বিস্তাৰ লাভ কৰে। বিস্তৃত পদ্ধতিৰ ঠিক আগতে এই সমাপ্তি ৰখা পুৰাণীয় শিক্ষণ-ৰীতি দেখুৱায়—প্ৰথমে মন্ত্ৰক প্ৰকাশিত কেন্দ্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা, তাৰ পিছত নিয়ত ক্ৰম, ন্যাস আৰু যন্ত্ৰ-চক্ৰ নিৰ্মাণৰ জৰিয়তে কাৰ্যকৰী শাখালৈ বিস্তাৰ। অধ্যায়টোৱে পৰম্পৰা-প্ৰামাণ্য আৰু পাঠ-সাতত্য দৃঢ় কৰি, সাধক-বিদ্বানক পৰৱৰ্তী অধ্যায় পৃথক মন্ত্ৰ নহয়, শাস্ত্ৰানুশাসনাধীন ধৰ্ম-কাম-অৰ্থফলদায়ী সুসংবদ্ধ তান্ত্ৰিক প্ৰযুক্তি হিচাপে পঢ়িবলৈ প্ৰস্তুত কৰে।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे त्वरितामूलमन्त्रो नाम दशाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथैकादशाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः त्वरिताविद्या अग्निर् उवाच विद्याप्रस्तावमाख्यास्ये धर्मकामादिसिद्धिदम् नवकोष्ठविभागेन विद्याभेदञ्च विन्दति
এইদৰে অগ্নি মহাপুৰাণত “ত্বৰিতা-মূলমন্ত্ৰ” নামৰ তিনিশ এগাৰতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। এতিয়া তিনিশ বাৰতম অধ্যায় “ত্বৰিতা-বিদ্যা” আৰম্ভ হয়। অগ্নিয়ে ক’লে—ধৰ্ম, কাম আদি সিদ্ধি দান কৰা এই বিদ্যাৰ প্ৰস্তাৱ (ভূমিকা) মই বৰ্ণনা কৰিম; আৰু নৱ কোষ্ঠৰ বিভাগে এই বিদ্যাৰ ভেদো বুজা যায়।
Verse 2
अनुलोमविलोमेन समस्तव्यस्तयोगतः कर्णाविकर्णयोगेन अत ऊर्ध्वं विभागशः
ইয়াৰ পৰা আগলৈ বিভাগসমূহ নিয়মিতভাৱে স্থাপন কৰিব লাগে—অনুলোম- বিলোম ক্ৰমে, সমষ্ট-ব্যষ্ট যোগে, আৰু কৰ্ণ-অৱিকৰ্ণ সংযোগ-পদ্ধতিত।
Verse 3
त्रित्रिकेण च योगेन देव्या सन्नद्धविग्रहः जानाति सिद्धिदान्मन्त्रान् प्रस्तावान्निर्गतान् बहून्
ত্রিত্রিক সাধনা আৰু এই যোগৰ দ্বাৰা—দেৱীৰ দ্বাৰা সন্নদ্ধ (ৰক্ষিত/সুসজ্জিত) দেহধাৰী সাধকে—সিদ্ধিদায়ক বহু মন্ত্ৰ আৰু সিহঁতৰ যথাযথ প্ৰস্তাৱজনিত প্ৰয়োগ-প্ৰসঙ্গ জানে।
Verse 4
शास्त्रे शास्त्रे स्मृता मन्त्राः प्रयोगास्तत्र दुर्लभाः गुरुः स्यात् प्रथमो वर्णः पूर्वेद्युर्न च वर्ण्यते
প্ৰত্যেক শাস্ত্ৰত মন্ত্ৰ স্মৃত আছে; কিন্তু তাত সিহঁতৰ প্ৰয়োগ দুৰ্লভ। প্ৰথম আৰু প্ৰধান তত্ত্ব হৈছে গুৰু; আৰু পূৰ্বদিন কোৱা কথা পুনৰ বিস্তাৰে বৰ্ণনা কৰা নহয়।
Verse 5
प्रस्तावे तत्र चैकार्णा द्व्यर्णास्त्र्यर्णादयो ऽभवन् तिर्यगूर्ध्वगता रेखाश् चतुरश् चतुरो भजेत्
সেই প্ৰস্তাৱ-ৰচনাত একাক্ষৰ, দ্ব্যাক্ষৰ, ত্ৰ্যাক্ষৰ আদি গঠন হয়; আৰু তিৰ্যক আৰু ঊৰ্ধ্বগামী ৰেখা—চাৰিটা—সিহঁতক চাৰ ভাগত বিভক্ত কৰিব লাগে।
Verse 6
नव कोष्ठा भवन्त्येवं मध्यदेशे तथा इमान् प्रदक्षिणेन संस्थाप्य प्रस्तावं भेदयेत्ततः
এইদৰে মধ্যদেশত নটা কোষ্ঠ (খণ্ড) থাকে। সিহঁতক দক্ষিণাৱর্ত ক্ৰমে স্থাপন কৰি, তাৰ পাছত প্ৰৱেশপথ/প্ৰস্তাৱৰ বিভাজন বা চিহ্নাংকন কৰিব লাগে।
Verse 7
प्रस्तावक्रमयोगेन प्रस्तावं यस्तु विन्दति करमुष्टिस्थितास्तस्य साधकस्य हि सिद्धयः
প্ৰস্তাৱ (আৰম্ভভাগ) ৰ যথাযথ ক্ৰমযোগে যি প্ৰস্তাৱ লাভ/ৰচনা কৰে, সেই সাধকৰ সিদ্ধিসমূহ যেন তাৰ মুঠিৰ ভিতৰতেই থাকে।
Verse 8
त्रैलोक्यं पादमूले स्यान्नवखण्डां भुवं लभेत् कपाले तु समालिख्य शिवतत्त्वं समन्ततः
পাদমূলে ত্ৰৈলোক্য স্থাপন কৰিব লাগে; পৃথিৱীক নবখণ্ড ৰূপে নিৰূপণ কৰিব লাগে। তাৰ পাছত কপালত সাৱধানে লিখি, চাৰিওফালে শিৱতত্ত্ব প্ৰকাশ কৰিব লাগে।
Verse 9
श्मशानकर्पटे वाथ वाह्यं निष्क्रम्य मन्त्रवित् तस्य मध्ये लिखेन्नाम कर्णिकोपरि संस्थितम्
অথবা শ্মশানৰ পৰা অনা কাপোৰত, মন্ত্ৰবিদ বাহ্য স্থানলৈ গৈ, তাৰ মাজত কৰ্ণিকাৰ ওপৰত স্থিত নাম লিখিব লাগে।
Verse 10
तापयेत्खादिराङ्गारैर् भूर्जमाक्रम्य पादयोः सप्ताहादानयेत् सर्वं त्रेलोक्यं सचराचरम्
পাদৰ তলত ভূৰ্জপত্ৰ ৰাখি, খদিৰ-কাঠৰ অঙ্গাৰে তাপিত কৰিব লাগে। সাত দিনৰ ভিতৰত সচৰাচৰসহ সমগ্ৰ ত্ৰৈলোক্য আকর্ষণ কৰি বশ কৰিব পাৰি।
Verse 11
वज्रसम्पुटगर्भे तु द्वादशारे तु लेखयेत् मध्ये गर्भगतं नाम सदाशिवविदर्भितम्
বজ্ৰ-সম্পুটৰ অন্তৰ্গৰ্ভত দ্বাদশ-অৰ (বাৰ কিৰণ) চক্রত এইটো লিখিব। মধ্যত গৰ্ভস্থিত নাম লিখি সদাশিৱ-শক্তিৰে পৰিবেষ্টিত/পূৰিত কৰিব।
Verse 12
कुड्ये फलकके वाथ शिलापट्टे हरिद्रया मुखस्तम्भं गतिस्तम्भं सैन्यस्तम्भन्तु जायते
দেৱাল, কাঠৰ ফলক অথবা শিলাপট্টত হালধিৰে লেপন/চিহ্নন কৰিলে ‘মুখ-স্তম্ভ’, ‘গতি-স্তম্ভ’ আৰু ‘সৈন্য-স্তম্ভ’—অৰ্থাৎ বাক্/মুখৰ বাধা, গতিৰ বাধা আৰু সৈন্যৰ স্থবিৰতা—উৎপন্ন হয়।
Verse 13
विषरक्तेन संलिख्य श्मशाने कर्परे बुधः षट्कोणं दण्डमाक्रान्तं समन्ताच्छक्तियोजितम्
বুদ্ধিমান সাধকে শ্মশানত কৰ্পৰত (পাত্ৰখণ্ডত) বিষ-মিশ্ৰিত ৰক্তে লিখিব—দণ্ড-চিহ্নে আক্রান্ত/অধিষ্ঠিত ষট্কোণ, আৰু চাৰিওফালে শক্তিযুক্ত।
Verse 14
मारयेदचिरादेष श्मशाने निहतं रिपुं छेदं करोति राष्ट्रस्य चक्रमध्ये न्यसेद्रिपुं
এই বিধিৰে সি অচিৰেই শ্মশানত শত্রুক নিহন কৰিব; ই শত্রু-ৰাষ্ট্ৰৰ ‘ছেদ’ (বিচ্ছেদ/বিঘ্ন) ঘটায়। শত্রুক চক্র-মধ্যত ন্যাস কৰিব।
Verse 15
चक्रधाराङ्गतां शक्तिं रिपुनाम्ना रिपुं हरेत् तार्क्ष्येणैव तु वीजेन खड्गमध्ये तु लेखयेत्
চক্রধাৰী ভগৱানত নিহিত শক্তি গ্ৰহণ কৰি শত্রুৰ নাম লিখি শত্রুক বশ/নিবাৰণ কৰিব; আৰু তাৰ্ক্ষ্য-বীজ (গৰুড়-বীজ)ৰে খড়্গৰ মধ্যভাগত তাক লিখিব।
Verse 16
विदर्भरिपुनामाथ श्मशानाङ्गारलेखितम् सप्ताहात्साधयेद्देशं ताडयेत् प्रेतभस्मना
তাৰপিছত বিদৰ্ভ-শত্ৰুৰ নাম শ্মশানৰ অঙ্গাৰে লিখি, সাত দিনৰ ভিতৰত সেই দেশ বশ কৰিব; আৰু প্ৰেতভস্মেৰে লক্ষ্য (বা পুতলা) ত আঘাত কৰিব।
Verse 17
भेदने छेदने चैव मारणेषु शिवो भवेत् तारकं नेत्रमुद्दिष्टं शान्तिपुष्टौ नियोजयेत्
ভেদন, ছেদন আৰু মাৰণ কৰ্মত শিৱৰূপক প্ৰয়োগ কৰিব। ‘তাৰক-নেত্ৰ’ মন্ত্র নিৰ্দিষ্ট; শান্তি আৰু পুষ্টি (সমৃদ্ধি-পোষণ)ৰ বাবে তাক নিয়োজিত কৰিব।
Verse 18
दहनादिप्रयोगोयं शाकिनीञ्चैव कर्पयेत् मध्यादिवारुणीं यावद्वक्रतुण्डसमन्वितः
এইটো দহনাদি পৰা আৰম্ভ হোৱা প্ৰয়োগ; শাকিনীকো কৰ্পিত (বশ/দূৰ) কৰিব। মধ্যৰ পৰা আগবাঢ়ি বাৰুণী-প্ৰয়োগ চলাব, যেতিয়ালৈকে সেয়া বক্রতুণ্ড-সমন্বিত নহয়।
Verse 19
कुण्ड इति क वज्रतुण्दसमन्वित इति ट कुष्टाद्या व्याधयो ये तु नाशयेत्तान्न संशयः मध्यादिउत्तरान्तन्तु करालीबन्धनाज्जपेत्
‘কুণ্ড’ শব্দটো ‘ক’কাৰৰে, আৰু ‘বজ্ৰতুণ্ডসমন্বিত’ শব্দটো ‘ট’কাৰৰে পাঠ কৰিব। ইয়াৰ দ্বাৰা কুষ্ঠাদি ব্যাধি নাশ হয়—সন্দেহ নাই। কৰালী-বন্ধন অনুসাৰে মধ্যৰ পৰা অন্তলৈকে জপ কৰিব।
Verse 20
रक्षयेदात्मनो विद्यां प्रतिवादी यदा शिवः वारुण्यादि ततो न्यस्य ज्वरकाशविनाशनम्
নিজৰ বিদ্যা (মন্ত্রজ্ঞান) ৰক্ষা কৰিব। প্ৰতিবাদী যেতিয়া শিৱ (শান্ত/অনুকূল) হয়, তেতিয়া বাৰুণী আদি ন্যাস কৰি জ্বৰ আৰু কাস (কাশি) বিনাশ সাধন কৰিব।
Verse 21
सौम्यादि मध्यमान्तन्तु गुरुत्वं जायते वटे पूर्वादि मध्यमान्तन्तु लघुत्वं कुरुते क्षणात्
‘সৌম্য-’ আদি গণত মধ্য আৰু অন্ত্য অক্ষৰ ছন্দত গুৰু হয়; কিন্তু ‘পূৰ্ব-’ আদি গণত মধ্য আৰু অন্ত্য অক্ষৰ তৎক্ষণাৎ লঘু হয়।
Verse 22
भूर्जे रोचनया लिख्य एतद्वज्राकुलं पुरम् क्रमस्थैर् मन्त्रवीजैस्तु रक्षां देहेषु कारयेत्
ভূৰ্জপত্ৰত গোৰোচনা দি এই ‘বজ্ৰাকুল’ ৰক্ষা-যন্ত্ৰ-দুৰ্গ লিখি, ক্ৰমস্থিৰ মন্ত্রবীজৰ দ্বাৰা দেহসমূহত ৰক্ষা-ক্ৰিয়া কৰাব লাগে।
Verse 23
वेष्टिता भावहेम्ना च रक्षेयं मृत्युनाशिनी विघ्नपापारिदमनी सौभाग्यायुःप्रदा धृता
সঙ্কল্পশক্তিৰে সংস্কৃত ‘ভাব-হেম’ৰে বেষ্টিত এই ৰক্ষা ধাৰণ কৰিব লাগে; ই মৃত্যু নাশ কৰে, বিঘ্ন-পাপ-শত্ৰু দমন কৰে আৰু ধাৰণ কৰিলে সৌভাগ্য আৰু দীঘলীয়া আয়ু প্ৰদান কৰে।
Verse 24
द्यूते रेणे च जयदा शक्रसैन्ये न संशयः बन्ध्यानां पुत्रदा ह्य् एषा चिन्तामणिरिवापरा
ই দ্যূত আৰু ৰণত জয় দিয়ে, শক্ৰৰ সেনাৰ ওপৰতো—ইয়াত সন্দেহ নাই। বন্ধ্যা নাৰীক পুত্ৰ দিয়ে; সঁচাকৈ ই আন এক চিন্তামণিৰ দৰে।
Verse 25
साधयेत् परराष्ट्राणि राज्यञ्च पृथिवीं जयेत् फट् स्त्रीं क्षें हूं लक्षजप्याद्यक्षादिर्वशगो भवेत्
এই সাধনাৰে পৰৰাষ্ট্ৰসমূহ বশ কৰিব পাৰি, ৰাজ্য আৰু পৃথিৱী জয় কৰিব পাৰি। ‘ফট্’, ‘স্ত্রীং’, ‘ক্ষেং’, ‘হূং’ বীজাক্ষৰসহ লক্ষজপ কৰিলে যক্ষ আদি সত্তাও বশগামী হয়।
Frequently Asked Questions
The chapter’s technical emphasis is structural: it establishes the Tvaritā mūla-mantra as the authoritative basis that precedes and governs later prayogas, diagrammatic layouts, and operational sequences described in the following chapter.
By grounding practice in an authorized root-mantra and textual continuity, it reinforces discipline, lineage-dependence, and right ordering—conditions presented in the Agni Purana as necessary for siddhi to remain aligned with dharma rather than mere power-seeking.