Adhyaya 309
Tvaritā-pūjā (The Worship of Tvaritā) — Transition Verse and Context
এই অধ্যায়টো সমাপ্তি আৰু সংক্রমণৰূপে তান্ত্ৰিক পৰিসৰ স্থাপন কৰে। অগ্নি ঋষিয়ে বশিষ্ঠক সম্বোধন কৰি পূৰ্ব বিষয়ৰ পৰা আগবাঢ়ি ত্বৰিতা-দেৱী উপাসনাৰ প্ৰসঙ্গ উত্থাপন কৰে। ইয়াত পূজা কেৱল ভক্তি নহয়; ই প্ৰকাশিত বিজ্ঞানসদৃশ মন্ত্রশাস্ত্ৰ—বিধিৰ নিখুঁততা, প্ৰস্তুত ‘পুৰ/দুৰ্গ’ সদৃশ সুৰক্ষিত স্থান আৰু ৰজো-লিখিত (ৰেখাঙ্কিত) প্ৰতিনিধি ৰূপৰ প্ৰয়োজন উল্লেখ কৰে। অগ্নিপুৰাণৰ বিশ্বকোষীয় শিক্ষাধাৰাত কোৱা হয়, আগন্তুক বিদ্যা ভুক্তি (লৌকিক লক্ষ্যসিদ্ধি) আৰু মুক্তি (মোক্ষাভিমুখতা) দুয়োটা ফল দিয়ে। এই অধ্যায়টো দোৱাৰ-প্ৰান্তৰ দৰে—সাধনাৰ নাম, ফল, আৰু বজ্ৰাকুলা-ৰূপিণী দেৱীৰ মন্ত্র-পূজা পৰিচয়ক পৰৱৰ্তী উপদেশৰ আধাৰ কৰি তোলে।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे त्वरितापूजा नामाष्टाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ नवाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः त्वरितामन्त्रादिः अग्निर् उवाच अपरां त्वरिताविद्यां वक्ष्ये ऽहं भुक्तिमुक्तिदां पुरे वज्राकुले देवीं रजोभिर्लिखिते यजेत्
এইদৰে অগ্নি মহাপুৰাণত ‘ত্বৰিতাপূজা’ নামৰ তিনশ নৱম অধ্যায় সমাপ্ত। এতিয়া তিনশ দশম অধ্যায়—‘ত্বৰিতা-মন্ত্ৰাদি’ আৰম্ভ। অগ্নি ক’লে—ভোগ আৰু মোক্ষ দানকাৰী অপৰা (গূঢ়) ত্বৰিতাবিদ্যা মই ক’ম। নগৰত বজ্ৰাকুলা ৰূপিণী দেৱীক ৰজ (ধূলি/চূৰ্ণ)ৰে অঙ্কিত ৰূপত পূজা কৰিব।
Verse 2
पद्मगर्भे दिग्विदिक्षु चाष्टौ वज्राणि वीथिकां द्वारशोभोपशोभाञ्च लिखेच्छ्रीघ्रं स्मरेन्नरः
পদ্মগৰ্ভত আৰু আঠ দিশা-বিদিশাত বজ্ৰচিহ্ন আঁকিব; পৰিক্ৰমা-পথ (বীথিকা) আৰু মুখ্য-উপদ্বাৰৰ শোভাও চিহ্নিত কৰিব। এইবোৰ আঁকি সাধকে শীঘ্ৰ স্মৰণ (আৱাহন/ধ্যান) কৰিব।
Verse 3
अष्टादशभुजां सिंहे वामजङ्घा प्रतिष्ठिता दक्षिणा द्विगुणा तस्याः पादपीठे समर्पिता
অষ্টাদশভুজা দেৱী সিংহত আৰূঢ় হৈ প্ৰতিষ্ঠিত। তেওঁৰ বাওঁ জঙ্ঘা সিংহত স্থাপিত, আৰু সোঁ জঙ্ঘা অধিক ভাঁজ কৰি পাদপীঠত অৰ্পিত।
Verse 4
नागभूषां वज्रकुण्डे खड्गं चक्रं गदां करमात् शूलं शरं तथा शक्तिं वरदं दक्षिणैः करैः
নাগভূষণে বিভূষিতা আৰু বজ্ৰাকৃতি কুণ্ডলধাৰিণী (দেৱী)-ৰ দক্ষিণ হস্তসমূহত ক্ৰমে খড়্গ, চক্ৰ, গদা; লগতে শূল, শৰ, শক্তি আৰু বৰদ-মুদ্ৰা ধাৰণ কৰাব লাগে।
Verse 5
धनुः पाशं शरं घण्टां तर्जनींशङ्खमङ्कुशम् अभयञ्च तथा वर्जं वामपार्श्वे धृतायुधम्
বাওঁ পাৰ্শ্বত ধাৰিত আয়ুধ/উপকৰণ হিচাপে ধনু, পাশ, শৰ, ঘণ্টা, তর্জনী-মুদ্ৰা, শঙ্খ, অঙ্কুশ, অভয়-মুদ্ৰা আৰু বজ্ৰো দেখুৱাব লাগে।
Verse 6
पूजनाच्छत्रुनाशः स्याद्राष्ट्रं जयति लीलया दीर्घायूराष्ट्रभूतिः स्याद्दिव्यादिसिद्धिभाक्
যথাবিধি পূজনৰ ফলত শত্রুনাশ হয় আৰু লীলামাত্ৰে ৰাজ্য জয় কৰিব পাৰি। দীঘলীয়া আয়ু আৰু ৰাষ্ট্ৰসমৃদ্ধি লাভ হয়, লগতে দিব্য আদি সিদ্ধিৰ অধিকারী হয়।
Verse 7
वज्रार्गले इति ञ तलेतिसप्तपातालाः कालाग्निभुवनान्तकाः ॐ कारादिस्वरारभ्य यावद्ब्रह्माण्डवाचकम्
‘বজ্ৰাৰ্গলে’ হৈছে ঞ-কাৰৰ গূঢ় সংজ্ঞা; ‘তল’ বুলিলে সপ্ত পাতাল বুজায়, যাক ‘কালাগ্নি’ আৰু ‘ভুবনান্তক’ বুলিও কোৱা হয়। ওঁকাৰাদি স্বৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ‘ব্ৰহ্মাণ্ড’ বাচক পদলৈকে পবিত্ৰ বৰ্ণক্ৰম জ্ঞেয়/জপ্য।
Verse 8
ॐ काराद्भ्रामयेत्तोयन्तोतला त्वरिता ततः प्रस्तावं सम्प्रवक्ष्यामि स्वरवर्गं लिखेद्भुवि
ওঁকাৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পানীক ঘূৰাই/মন্থন কৰি নাড়িব; তাৰপিছত তৎক্ষণাৎ লতা-ৰেখা সাজিব। তাৰপিছত মই প্ৰস্তাৱ সম্পূৰ্ণকৈ ব্যাখ্যা কৰিম; ভূমিত স্বৰবৰ্গ লিখিব।
Verse 9
तालुर्वर्गः कवर्गः स्यात्तृतीयो जिह्वतालुकः चतुर्थस्तालुजिह्वाग्रो जिह्वादन्तस्तु पञ्चमः
তালু-বৰ্গেই ক-বৰ্গ; তৃতীয়টো জিহ্বা আৰু তালুৰ সংযোগে গঠিত। চতুৰ্থটো তালু আৰু জিহ্বাগ্ৰে; পঞ্চমটো জিহ্বা আৰু দন্তে গঠিত।
Verse 10
षष्ठो ऽष्टपुटसम्पन्नो मिश्रवर्गस्तु सप्तमः ऊष्माणः स्याच्छ्वर्गस्तु उद्धरेच्च मनुं ततः
ষষ্ঠ বৰ্গ অষ্ট-পুটসম্পন্ন; সপ্তমটো মিশ্ৰবৰ্গ। ঊষ্ম ধ্বনিসমূহ শ্ববৰ্গ; তাৰপিছত সেই বিন্যাসৰ পৰা ‘মনু’ অৰ্থাৎ অন্তঃস্থ (অৰ্ধস্বর)ও উদ্ধাৰ/চিনাক্ত কৰিব।
Verse 11
षष्ठस्वरसमारूढं ऊष्मणान्तं सविन्दुकम् तालुवर्गद्वितीयन्तु स्वरैकादशयोजितम्
ইয়াক ষষ্ঠ স্বৰত আৰূঢ় কৰি, ঊষ্ম অক্ষৰত সমাপ্ত কৰি, বিন্দুসহিত কৰিব। পুনৰ তালু-বৰ্গৰ দ্বিতীয় অক্ষৰত অন্ত কৰি, একাদশ স্বৰৰ সৈতে যোজিত কৰিব।
Verse 12
जिह्वातालुसमायोगः प्रथमं केवलं भवेत् तदेव च द्वितीयन्तु अधस्ताद्विनियोजयेत्
প্ৰথম অভ্যাস কেৱল জিহ্বা আৰু তালুৰ সংযোগ কৰা। দ্বিতীয়টো সেই একেই সংযোগ, কিন্তু তাক অধস্তাত্ (তলফালে) বিনিয়োগ/স্থাপন কৰিব।
Verse 13
एकादशस्वरैर् युक्तं प्रथमं तालुवर्गतः ऊष्माणस्य द्वितीयन्तु अधस्ताद् दृश्य योजयेत्
প্ৰথম শাৰীখন একাদশ স্বৰৰ সৈতে তালুবৰ্গৰ পৰা আৰম্ভ কৰি স্থাপন কৰিব লাগে; আৰু ঊষ্মাণ (শ্/ষ্/স্/হ্) বৰ্গৰ দ্বিতীয় শাৰীখন প্ৰচলিত বিন্যাস অনুসাৰে তলত সংযোজন কৰিব লাগে।
Verse 14
षोडशस्वरसंयुक्तमूष्माणस्य द्वितीयकम् जिह्वादन्तसमायोगे प्रथमं योजयेदधः
ঊষ্মাণ বৰ্ণসমূহৰ দ্বিতীয় অংশটো ষোড়শ স্বৰৰ সংযোগে জিহ্বা-দন্ত স্পৰ্শে প্ৰয়োগ/উচ্চাৰণ কৰিব লাগে; আৰু প্ৰথম অংশটো তলত স্থাপন কৰিব লাগে।
Verse 15
मिश्रवर्गाद् द्वितीयन्तु अधस्तात् पुनरेव तु चतुर्थस्वरसम्भिन्नं तालुवर्गादिसंयुतम्
মিশ্ৰবৰ্গৰ তলত দ্বিতীয় বিন্যাস পুনৰ কোৱা হৈছে; ই তালুবৰ্গ আদি সৈতে সংযুক্ত আৰু চতুৰ্থ স্বৰভেদে পৃথক/বিশিষ্ট।
Verse 16
ऊष्मणश् च द्वितीयन्तु अधस्ताद्विनियोजयेत् स्वरैकादशभिन्नन्तु ऊष्मणान्तं सविन्दुकम्
ঊষ্মাণ বৰ্গৰ দ্বিতীয় অংশটো তলত বিন্যস্ত কৰিব লাগে; আৰু যি একাদশ স্বৰে ভিন্ন/বিশিষ্ট, তাক ঊষ্মাণৰ অন্তত বিন্দু (অনুস্বাৰ) সহ স্থাপন কৰিব লাগে।
Verse 17
पञ्चस्वरसमारूढं ओष्ठसम्पुटयोगतः द्वितीयमक्षरञ्चान्यज्जिह्वाग्रे तालुयोगतः
পাঁচ স্বৰধ্বনিৰ আধাৰত, ওষ্ঠদ্বয়ৰ সংপুট-যোগে (অৰ্থাৎ ওঁঠ বন্ধ কৰি) ই উৎপন্ন হয়; আৰু দ্বিতীয় অক্ষৰটো বিপৰীতে জিহ্বাগ্ৰৰ তালু-স্পৰ্শে উৎপন্ন হয়।
Verse 18
ऊष्माणस्येत्ययं पाठो न साधुः प्रथमं पञ्चमे योज्यं स्वरार्धेनोद्धृता इमे ओंकाराद्या नमोन्ताश् च जपेत् स्वाहाग्निकार्यके
“ঊষ্মাণস্য …” এই পাঠ শুদ্ধ নহয়। প্ৰথমটোক পঞ্চমটোৰ সৈতে যোজনা কৰিব লাগে। স্বৰাৰ্ধৰ পৰা উদ্ধৃত, ওঁকাৰ-আদি আৰু “নমঃ” অন্ত এই অক্ষৰ/মন্ত্ৰসমূহ “স্বাহা” সহ অগ্নিকাৰ্যত জপ কৰিব লাগে।
Verse 19
ॐ ह्रीं ह्रूं ह्रः हृदयं हां हृश्चेति शिरः ह्रीं ज्वल ज्जलशिखा स्यात् कवचं हनुद्वयम् ह्रीं श्रीं क्षून्नेत्रत्रयाय विद्यानेत्रं प्रकीर्तितम् क्षौं हः खौं हूं फडस्त्राय गुह्याङ्गानि पुरा न्यसेत् त्वरिताङ्गानि वक्ष्यामि विद्याङ्गानि शृणुष्व मे आदिद्विहृदयं प्रोक्तं त्रिचतुःशिर इष्यते
“ওঁ হ্ৰীং হ্ৰূং হ্ৰঃ”—ই হৃদয়-ন্যাস। “হাঁং হৃশ্”—ই শিৰো-ন্যাস। “হ্ৰীং জ্বল জ্বলশিখা”—ই কবচ; দুয়োটা হনুত ন্যাস কৰিব লাগে। “হ্ৰীং শ্ৰীং ক্ষূং”—ত্রিনেত্ৰৰ বাবে ‘বিদ্যা-নেত্ৰ’ বুলি প্ৰখ্যাত। “ক্ষৌং হঃ খৌং হূং ফড্”—ই অস্ত্ৰ-মন্ত্ৰ; আগতে গুহ্য অংগসমূহত ন্যাস কৰিব লাগে। এতিয়া ত্বৰিতাৰ অংগ ক’ম—বিদ্যাৰ অংগ শুনা: ‘আদি-দ্বি-হৃদয়’ কোৱা হৈছে, আৰু শিৰ তিন বা চাৰ প্ৰকাৰ বুলি ধৰা হয়।
Verse 20
पञ्चषष्ठः शिखा प्रोक्ता कवचं सप्तमाष्टमम् तारकन्तु भवेन्नेत्रं नवार्धाक्षरलक्षणं
পঁয়ষট্টিতম মন্ত্ৰ ‘শিখা’ বুলি কোৱা হৈছে; সপ্তম আৰু অষ্টম ‘কবচ’। কিন্তু ‘তাৰক’ ‘নেত্ৰ-মন্ত্ৰ’, যাৰ লক্ষণ সাড়ে ন’ অক্ষৰ।
Verse 21
तोतलेति समाख्याता वज्रतुण्डे ततो भवेत् ख ख हूं दशवीजा स्याद्वज्रतुण्डेन्द्रद्रूतिका
ই “তোতলা” বুলি সমাখ্যাত; তাৰ পাছত ই বজ্ৰতুণ্ডৰ মন্ত্ৰ হয়। “খ খ হূং” ই দশ-বীজ; ই বজ্ৰতুণ্ডেন্দ্ৰৰ শীঘ্ৰ-কাৰ্যকৰী দ্ৰূতিকা আহ্বান।
Verse 22
खेचरि ज्वालिनीज्वाले खखेति ज्वालिनीदश वर्चे शरविभीषणि खखेति च शवर्यपि
‘খেচৰী’, ‘জ্বালিনী-জ্বালা’, ‘খখেতি’, ‘জ্বালিনী-দশা’, ‘ৱৰ্চা’, ‘শৰ-বিভীষণী’, ‘খখেতি’ আৰু ‘শৱৰী’—এইসমূহ ৰক্ষাৰ্থে মন্ত্ৰ-প্ৰয়োগত ব্যৱহৃত নাম।
Verse 23
छे छेदनि करालिनि खखेति च कराल्यपि वक्षःश्रवद्रवप्लवनी ख ख दूतीप्लवं ख्यपि
“ছে! হে ছেদনিনী, হে কৰালিনী, হে খখেতী আৰু হে কৰালী! বক্ষস্থানৰ পৰা স্ৰৱিত দ্ৰৱক উচ্ছ্বাসিত কৰি প্লাৱিত কৰোঁতা! ‘খ খ’; লগতে দূতী-প্লৱ আৰু ‘খ্য’ও।”
Verse 24
स्त्रीबालकारे धुननि शास्त्री वसनवेगिका क्षे पक्षे कपिले हस हस कपिला नाम दूतिका
স্ত্ৰী আৰু শিশুক্ষেত্ৰত দূতী ‘ধুননী’; শাস্ত্ৰজ্ঞসকলৰ মাজত ‘শাস্ত্ৰী’; বস্ত্ৰক বেগ দিয়া ‘বসনবেগিকা’; ‘ক্ষ’ আৰু ‘পক্ষ’ বিভাগত ‘কপিলা’; আৰু ‘হস হস’ উচ্চাৰণে দূতীৰ নাম ‘কপিলা’ বুলি কোৱা হয়।
Verse 25
ह्रूं तेजोवति रौद्री च मातङ्गरौद्रिदूतिका पुटे पुटे ख ख खड्गे फट् ब्रह्मकदूतिका
“হ্ৰূঁ! হে তেজোবতী, হে ৰৌদ্ৰী, আৰু হে মাতঙ্গ-ৰৌদ্ৰীৰ দূতিকা! পুটে পুটে ৰক্ষা কৰা; ‘খ খ’; খড়্গত ‘ফট্’; হে ব্ৰহ্মকা-দূতিকা!”
Verse 26
वैतालिनि दशार्णाः स्युस्त्यजान्यहिपलालवत् हृदादिकन्यासादौ स्यान् मध्ये नेत्रे न्यसेत्सुधीः
বৈতালিনী বিন্যাসত দহটা অক্ষৰ কোৱা হৈছে; সিহঁতক ঘোঁড়ী, সাপ আৰু খেৰৰ দৰে ত্যাজ্য মানিব লাগে। হৃদয়-আদি ন্যাসৰ আৰম্ভণিতে, সুধী সাধকে সিহঁতক মধ্যত—নেত্ৰদ্বয়ত—ন্যাস কৰিব।
Verse 27
पादादरभ्य मूर्दान्तं शिर आरभ्य पादयोः वक्षःश्रवद्रवप्लवनीथथेति ख , छ च अङ्घ्रिजानूरुगुह्ये च नाभिहृत्कण्ठदेशतः
পাদৰ পৰা আৰম্ভ কৰি মূৰ্ধান্তলৈ, আৰু পুনৰ শিৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পাদলৈ (দেহাংশৰ ক্ৰম) কোৱা হৈছে। বক্ষস্থান আৰু শ্ৰৱণ-প্ৰদেশসহ ‘দ্ৰৱ’, ‘প্লৱনী’, ‘ঈথ’, ‘থে’ আৰু ‘খ’, ‘ছ’ আদি সংকেত; লগতে অংঘ্ৰি, জানু, ঊৰু, গুহ্য, আৰু নাভি, হৃদয়, কণ্ঠ-দেশৰ স্থানসমূহো উল্লেখিত।
Verse 28
वज्रमण्डलबूर्धे च अघोर्धे चादिवीजतः सोमरूपं ततो गावं धारामृतसुवर्षिणम्
বজ্ৰ-মণ্ডলৰ ওপৰত আৰু অঘোৰ-প্ৰদেশৰ তলত—আদিবীজ-মন্ত্ৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি—সাধকে সোমৰূপিণী গাইৰ ধ্যান কৰিব লাগে; সি অমৃতধাৰা সুন্দৰ বৰষুণৰ দৰে বৰ্ষায়।
Verse 29
विशन्तं ब्रह्मरन्ध्रेण साधकस्तु विचिन्तयेत् मूर्धास्यकण्ठहृन्नाभौ गुह्योरुजानुपादयोः
সাধকে ব্ৰহ্মৰন্ধ্ৰেৰে প্ৰৱেশ কৰা প্ৰাণপ্ৰবাহৰ চিন্তন কৰিব লাগে; তাৰ পিছত সি মূৰ, মুখ, কণ্ঠ, হৃদয়, নাভি, গুহ্যস্থান, উৰু, জানু আৰু পদলৈ ক্ৰমে গতি কৰিছে বুলি ধ্যান কৰিব লাগে।
Verse 30
आदिवीजं न्यसेन्मन्त्री तर्जन्यादि पुनः पुनः ऊर्धं सोममधः पद्मं शरीरं वीजविग्रहं
মন্ত্ৰসাধকে তৰ্জনী আদি আঙুলিত আদিবীজৰ ন্যাস পুনঃপুনঃ কৰিব লাগে। ওপৰত সোম (চন্দ্ৰ), তলত পদ্ম, আৰু দেহক বীজমন্ত্ৰৰ সাকাৰ বিগ্ৰহ বুলি ধ্যান কৰিব লাগে।
Verse 31
यो जानाति न मृत्युः स्यात्तस्य न व्याधयो ज्वरा यजेज्जपेत्तां विन्यस्य ध्यायेद्देवीं शताष्टकम्
যি এই বিধি জানি সম্যক আচৰণ কৰে, তাৰ মৃত্যু নহয়; তাৰ ৰোগ আৰু জ্বৰো নহয়। সি পূজা আৰু জপ কৰিব; ন্যাস স্থাপন কৰি দেৱীৰ ধ্যান কৰিব—ই শতাষ্টক (১০৮ৰ স্তোত্ৰ/সমূহ)।
Verse 32
मुद्रा वक्ष्ये प्रणीताद्याः प्रणीताः पञ्चधास्मृताः ग्रथितौ तु करौ कृत्वा मध्ये ऽङ्गुष्ठौ निपातयेत्
এতিয়া মই প্ৰণীতা আদি মুদ্ৰাৰ বৰ্ণনা কৰিম। প্ৰণীতা মুদ্ৰা পঞ্চবিধ বুলি স্মৃত। দুয়ো হাত গাঁথি, মাজত বৃদ্ধাঙ্গুষ্ঠদ্বয় স্থাপন কৰিব লাগে।
Verse 33
तर्जनीं मूर्ध्निसंलग्नां विन्यसेत्तां शिरोपरि प्रणीतेयं समाख्याता हृद्देशे तां समानयेत्
তৰ্জনীক মস্তকৰ শিখাৰ সৈতে সংলগ্ন কৰি শিৰৰ ওপৰত স্থাপন কৰিব। ইয়াক ‘প্ৰণীতা’ বুলি কোৱা হয়; তাৰ পিছত তাক হৃদয়-দেশলৈ আনিব।
Verse 34
ऊर्धन्तु कन्यसामध्ये सवीजान्तां विदुर्द्विजाः नियोज्य तर्जनीमध्ये ऽनेकलग्नां परस्पराम्
দ্বিজসকলে জানে—আঙুলবোৰ ওপৰলৈ তুলি কনিষ্ঠাক মাজত ৰাখি অগ্ৰভাগবোৰ ‘বীজ’ৰ দৰে মিলাব। তাৰ পিছত তৰ্জনীৰ মাজত নিয়োগ কৰি পৰস্পৰ বহু স্পৰ্শবিন্দুত গাঁথি সংযুক্ত কৰিব।
Verse 35
ज्येष्टाग्रं निक्षिपेन्मध्ये भेदनी सा प्रकीर्तिता नाभिदेशे तु तां बद्ध्वा अङ्गुष्ठावुत्क्षिपेत्ततः
মাজত তৰ্জনীৰ অগ্ৰভাগ স্থাপন কৰাক ‘ভেদনী’ মুদ্ৰা বুলি কোৱা হয়। তাক নাভি-দেশত বেঁধি স্থিৰ কৰি, তাৰ পিছত দুয়োটা অঙ্গুষ্ঠ ওপৰলৈ তুলিব।
Verse 36
कराली तु महामुद्रा हृदये योज्य मन्त्रिणः पुनस्तु पूर्ववद् बद्धलग्नां ज्येष्ठां समुत्क्षिपेत्
‘কৰালী’ মহামুদ্ৰা; মন্ত্ৰসাধকে তাক হৃদয়ত প্ৰয়োগ কৰিব। তাৰ পিছত পূৰ্ববৎ বেঁধি স্থিৰ কৰা ‘জ্যেষ্ঠা’ (মুদ্ৰা)ক ওপৰলৈ তুলিব।
Verse 37
वज्रतुण्डा समाख्याता वज्रदेशे तु बन्धयेत् उभाभ्याञ्चैव हस्ताभ्यां मणिबन्धन्तु बन्धयेत्
ইয়াক ‘বজ্ৰতুণ্ডা’ বুলি কোৱা হয়; তাক বজ্ৰ-দেশত বেঁধি প্ৰয়োগ কৰিব। আৰু দুয়োটা হাতে মণিবন্ধ—কব্জি-সন্ধি—ত স্থিৰকৈ বেঁধে দিব।
Verse 38
त्रीणि त्रीणि प्रसार्येति वज्रमुद्रा प्रकीर्तिता प्रसार्या चेति ट दण्डः खड्गञ्चक्रगदा मुद्रा चाकारतः स्मृता
তিনিটা তিনিটা আঙুলি প্ৰসাৰিত কৰি যি ভঙ্গী কৰা হয়, তাক ‘বজ্ৰমুদ্ৰা’ বুলি কোৱা হৈছে। ‘প্ৰসাৰ্যা’ মুদ্ৰা দণ্ডাকাৰ (ট-দণ্ড) ৰূপে স্মৃত; আৰু খড়্গ, চক্ৰ, গদা মুদ্ৰাও নিজ নিজ আকাৰ অনুসাৰে পৰিচিত।
Verse 39
अङ्गुष्ठेनाक्रमेत् त्रीणि त्रिशूलञ्चोर्ध्वतो भवेत् एका तु मध्यमोर्ध्वा तु शक्तिरेव विधीयते
বুঢ়া আঙুলেৰে তিনিটা স্থানত চিহ্ন (দাব) দিব লাগে; তাৰ ওপৰত ত্ৰিশূলৰ চিহ্ন গঠিত হয়। এটা ৰেখা মাজত থাকে, আৰু ওপৰৰ ৰেখাখন ‘শক্তি’ বুলি বিধেয়।
Verse 40
शरञ्च वरदञ्चापं पाशं भारञ्च घण्टया शङ्खमङ्कुशमभयं पद्ममष्ट च विंशतिः
শৰ, বৰদ-মুদ্ৰা, ধনু, পাশ, ভাৰ (ওজন)ৰ চিহ্ন, আৰু ঘণ্টা; শঙ্খ, অঙ্কুশ, অভয়-মুদ্ৰা আৰু পদ্ম—এইবোৰ (মিলাই) আঠাইশটা (চিহ্ন/আয়ুধ) বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 41
मोहणी मोक्षणी चैव ज्वालिनी चामृताभया प्रणीताः पञ्चमुद्रास्तु पूजाहोमे च योजयेत्
মোহণী, মোক্ষণী, জ্বালিনী, অমৃতা আৰু অভয়া—এই পাঁচটা মুদ্ৰা বিধান কৰা হৈছে; সিহঁতক পূজা আৰু হোম দুয়োটাতে প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।
Frequently Asked Questions
The prerequisite of establishing the rite in a defined locus (pura) and worshipping Devī as a powder/dust-drawn form (rajo-likhita), indicating a precise Tantric setup rather than abstract meditation alone.
It frames Tvaritā-vidyā as simultaneously result-bearing (bhukti) and liberation-oriented (mukti), positioning technical ritual as a disciplined means within Dharma rather than a merely worldly technique.