Adhyaya 306
Chapter 306 — त्रैलोक्यमोहनमन्त्राः (Mantras for Enchanting the Three Worlds)
ভগৱান অগ্নিয়ে ত্ৰৈলোক্য-মোহন মন্ত্রৰ পৰিচয় দিয়ে, যি চাৰিও পুৰুষাৰ্থত সিদ্ধি দান কৰে বুলি কোৱা হৈছে। তাৰ পিছত তান্ত্ৰিক কৰ্মধাৰা—পূৰ্বপূজা, নিৰ্দিষ্ট জপ-সংখ্যা, অভিষেক, নিৰ্ধাৰিত দ্ৰব্য আৰু গণনাসহ হোম, ব্ৰাহ্মণভোজন আৰু আচার্য-সন্মান—বৰ্ণিত। তাৰ পাছত দেহশুদ্ধি আৰু অন্তৰঙ্গ সাধনা—পদ্মাসন, দেহশোষণ/নিগ্ৰহ, সুদৰ্শন দিগ্বন্ধন ন্যাস, বীজধ্যানে মলিনতা নিৰ্গমন, সুষুম্না পথে অমৃতধাৰা-ভাবনা, প্ৰাণায়াম আৰু দেহত শক্তিন্যাস। বিষ্ণু (কাম/স্মৰ ভাবসহ), লক্ষ্মী, গৰুড় আৰু আয়ুধৰ প্ৰতিষ্ঠা, আৰু পৃথক অস্ত্ৰমন্ত্রে আয়ুধপূজা উল্লেখ আছে। শেষত “ওঁ শ্ৰীং ক্ৰীং হ্ৰীং হুঁ…” মুখ্য মন্ত্র, তৰ্পণবিধি, দীঘলীয়া আয়ুৰ বাবে উচ্চ জপ-হোম লক্ষ্য, আৰু ৰাজ্যসিদ্ধি তথা দীঘলীয়া জীৱনৰ উদ্দেশ্যে বৰাহ-সূত্ৰৰ পৰিশিষ্ট—মন্ত্রশাস্ত্ৰক অন্তঃশুদ্ধি আৰু ফলসাধন দুয়ো ৰূপে দেখুৱায়।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे नारसिंहादिमन्त्रा नाम पञ्चाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ षष्ठाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः त्रैलोक्यमोहनमन्त्राः अग्निर् उवाच वक्ष्ये मन्त्रं चतुर्वर्गसिद्ध्यै त्रैलिक्यमोहनम् ः ॐ पुरुषोत्तम त्रिभुवनमदोन्मादकर हूं फट् हृदयाय नमः कर्षय महाबल हूं फट् अस्त्राय त्रिभुवनेश्वर सर्वजनमनांसि हन दारय मम वशमानय हूं फट् नेत्राय त्रैलोक्यमोहन हृषीकेशाप्रतिरूप सर्वस्त्रीहृदयाकर्षण आगच्छ नमः सङ्गाक्षिण्यायकेन न्यासं मूलवदीरितं
এইদৰে অগ্নি মহাপুৰাণত “নৰসিংহাদি মন্ত্ৰ” নামৰ ৩০৫তম অধ্যায় সমাপ্ত। এতিয়া ৩০৬তম অধ্যায়—“ত্রৈলোক্য-মোহন মন্ত্ৰসমূহ”—আৰম্ভ। অগ্নি ক’লে: “চতুৰ্বৰ্গসিদ্ধিৰ বাবে ত্ৰৈলোক্যমোহন মন্ত্ৰ কওঁ: ‘ওঁ পুরুষোত্তম, ত্ৰিভুবনক মদোন্মত্ত কৰোঁতা—হুঁ ফট্—হৃদয়ায় নমঃ। হে মহাবল, আকর্ষণ কৰ—হুঁ ফট্—অস্ত্ৰায়। হে ত্ৰিভুবনেশ্বৰ, সৰ্বজনৰ মন হনন কৰ, বিদীৰ্ণ কৰ, মোৰ বশ মানা—হুঁ ফট্—নেত্ৰায় নমঃ। হে ত্ৰৈলোক্যমোহন, হৃষীকেশৰ প্ৰতিরূপ, সৰ্বস্ত্ৰীহৃদয়াকর্ষক, আহা—নমঃ।’ ‘সঙ্গাক্ষিণী’ আদি দ্বাৰা মূলমন্ত্ৰৰ দৰে ন্যাস কৰিব লাগে।”
Verse 2
इष्ट्वा सञ्जप्य पञ्चाशत्सहस्रमभिषिच्य च कुण्डेग्नौ देविके वह्नौ कृत्वा शतं हुनेत्
পূজা কৰি, তাৰ পিছত পঞ্চাশ হাজাৰ জপ সম্পূৰ্ণ কৰি আৰু অভিষেকো কৰি—হে দেৱী—কুণ্ডত পবিত্ৰ অগ্নি স্থাপন কৰি, সেই বহ্নিত এশ আহুতি দিব লাগে।
Verse 3
पृथग्दधि घृतं क्षीरं चरुं साज्यं पयः शृतं द्वादशाहुतिमूलेन सहस्रञ्चाक्षतांस्तिलान्
পৃথকে পৃথকে দধি, ঘৃত, ক্ষীৰ, চৰু (চাউল-হবি), আৰু ঘৃতমিশ্ৰিত সিদ্ধ দুধ আহুতি দিব লাগে; আৰু বাৰটা আহুতিক একক ধৰি অক্ষত আৰু তিলৰ এক হাজাৰ আহুতি হোম কৰিব লাগে।
Verse 4
यवं मधुत्रयं पुष्पं फलं दधि समिच्छतं हुत्वा पूर्णाहुतिं शिष्टं प्राशयेत्सघृतं चरुं
যৱ, তিন প্ৰকাৰ মধু, পুষ্প, ফল, দধি আৰু উপযুক্ত সমিধা হোম কৰি পূৰ্ণাহুতি সম্পন্ন কৰাৰ পাছত, অৱশিষ্ট ঘৃত-মিশ্ৰিত চৰুক প্ৰসাদৰূপে প্ৰাশন কৰিব।
Verse 5
सम्भोज्य विप्रानाचार्यं तोषयेत्सिध्यते मनुः स्नात्वा यथावदाचम्य वाग्यतो यागमन्दिरं
বিপ্ৰসকলক ভোজন কৰাই আচার্যক সন্তুষ্ট কৰিলে যজমান সিদ্ধি লাভ কৰে; তাৰ পাছত স্নান কৰি, বিধিমতে আচমন কৰি, বাক্-সংযমী হৈ যাগমন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰিব।
Verse 6
गत्वा पद्मासनं बद्ध्वा शोषयेद्विधिना वपुः रक्षोघ्नविघ्नकृद्दिक्षु न्यसेदादौ सुदर्शनम्
তাত গৈ পদ্মাসন বদ্ধ কৰি বিধিমতে দেহক শোষণ/সংযম কৰিব; তাৰ পাছত ৰাক্ষস-নাশ আৰু বিঘ্ন-নিবাৰণৰ বাবে দিশসমূহত প্ৰথমে সুদৰ্শনৰ ন্যাস কৰিব।
Verse 7
पञ्चबीजं नाभिमध्यस्थं धूम्रं चण्डानिलात्मकम् अशेषं कल्मषं देहात् विश्लेषयदनुस्मरेत्
নাভিমধ্যস্থ পঞ্চবীজ মন্ত্ৰক সোঁৱৰণ কৰিব—ই ধূম্ৰবৰ্ণ আৰু চণ্ড বায়ুস্বভাৱ; ই দেহৰ পৰা সকলো কল্মষ পৃথক কৰি অপসাৰণ কৰিছে বুলি ধ্যান কৰিব।
Verse 8
रंवीजं हृदयाब्जस्थं स्मृत्वा ज्वालाभिरादहेत् उर्ध्वाधस्तिर्यगाभिस्तु मूर्ध्नि संप्लावयेद्वपुः
হৃদয়-পদ্মত অৱস্থিত ‘ৰং’ বীজক সোঁৱৰণ কৰি জ্বালাৰে (মলিনতা) দগ্ধ কৰিব; আৰু সেই জ্বালাবোৰ ঊৰ্ধ্ব, অধঃ আৰু তিৰ্যক্ গতিৰে বিস্তাৰিত হৈ মূৰ্ধ্নি পৰ্যন্ত দেহক প্লাৱিত/ব্যাপ্ত কৰিব।
Verse 9
ध्यात्वामृतैर् वहिश्चान्तःसुषुम्नामार्गगामिभिः एवं शुद्धवपुः प्राणानायम्य मनुना त्रिधा
সুষুম্না-মাৰ্গে বাহিৰে আৰু ভিতৰে গতি কৰা অমৃতধাৰাৰ ধ্যান কৰি, এইদৰে দেহ শুদ্ধ কৰি, মন্ত্ৰসহ ত্ৰিবিধভাৱে প্ৰাণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব।
Verse 10
विन्यसेन्न्यस्तहस्तान्तः शक्तिं मस्तकवक्त्रयोः गुह्ये गले दिक्षु हृदि कक्षौ देहे च सर्वतः
হস্ত-ন্যাস কৰি, শক্তিক মস্তক আৰু মুখত, গুহ্যস্থানত, কণ্ঠত, দিশসমূহত, হৃদয়ত, কক্ষত (বগলত) আৰু সমগ্ৰ দেহত স্থাপন কৰিব।
Verse 11
आवाह्य ब्रह्मरन्ध्रेण हृत्पद्मे सूर्यमण्डलात् तारेण सम्परात्मानं स्मरेत्तं सर्वलक्षणं
ব্ৰহ্মৰন্ধ্ৰেৰে সূৰ্যমণ্ডলৰ পৰা পৰমাত্মাক হৃদয়-পদ্মত আহ্বান কৰি, তাৰা (বীজ)ৰ দ্বাৰা সৰ্বলক্ষণযুক্ত সেই পৰম সত্তাক স্মৰণ-ধ্যান কৰিব।
Verse 12
त्रैलोक्यमोहनाय विद्महे स्मराय धीमहि तन्नो विष्णुः प्रचोदयात् आत्मार्चनात् क्रतुद्रव्यं प्रोक्षयेच्छुद्धपात्रकं कृत्वात्मपूजां विधिना स्थण्डिले तं समर्चयेत्
‘ত্ৰৈলোক্যমোহনায় বিদ্মহে, স্মৰায় ধীমহি, তন্নো বিষ্ণুঃ প্ৰচোদয়াত্’ বুলি। আত্মাৰ্চনাৰ পিছত শুদ্ধ পাত্ৰে জল লৈ ক্ৰতুদ্ৰব্যত প্ৰোক্ষণ কৰিব; বিধিমতে আত্মপূজা কৰি স্থণ্ডিলত তাঁক সম্যক্ সমৰ্চনা কৰিব।
Verse 13
कर्मादिकल्पिते पीठे पद्मस्थं गरुडोपरि मर्वाङ्गसुन्दरं प्राप्तवयोलावण्ययौवनं
কর্মাদি বিধি অনুসাৰে কল্পিত পীঠত, গৰুড়ৰ ওপৰত পদ্মাসনস্থ (দেৱতা)-ক ধ্যান কৰিব—যি সৰ্বাঙ্গসুন্দৰ আৰু পূৰ্ণ বয়সৰ কান্তি, লাবণ্য আৰু যৌৱন-তেজেৰে যুক্ত।
Verse 14
मदाघूर्णितताम्राक्षमुदारं स्मरविह्वलिं दिव्यमाल्याम्वरलेपभूषितं सस्मिताननं
মদত ঘূৰ্ণিত তাম্ৰবৰ্ণ চকুযুক্ত, উদাৰ স্বভাৱ, কামে ব্যাকুল; দিব্য মালা আৰু উৎকৃষ্ট অঙ্গৰাগে ভূষিত, মৃদু হাস্যমুখৰ ধ্যান কৰা।
Verse 15
विष्णुं नानाविधानेकपरिवारपरिच्छदम् लोकानुग्रहणं सौम्यं सहस्रादित्यतेजसं
বিষ্ণুৰ ধ্যান কৰা—নানাবিধ পৰিয়াল আৰু পৰিচৰ-পরিচ্ছদে সুসজ্জিত, লোকসমূহক অনুগ্ৰহ দানকাৰী, সৌম্যৰূপ, আৰু সহস্ৰ সূৰ্যৰ ন্যায় তেজস্বী।
Verse 16
पञ्चवाणधरं प्राप्तकामैक्षं द्विचतुर्भुजम् देवस्त्रीभिर्वृतं देवीमुखासक्तेक्षणं जपेत्
পঞ্চবাণধাৰী দেৱতাৰ ধ্যান কৰি জপ কৰা—যাঁৰ দৃষ্টিত কামনা সিদ্ধ হয়, যিনি দ্বিভুজ বা চতুৰ্ভুজ ৰূপে বৰ্ণিত, দেৱস্ত্ৰীসকলে পৰিবৃত, আৰু যাঁৰ চকু দেৱীৰ মুখত নিবদ্ধ।
Verse 17
चक्रं शङ्खं धनुः खड्गं गदांमुषलमङ्कुशं पाशञ्च विभ्रतं चार्चेदावाहादिविसर्गतः
চক্ৰ, শঙ্খ, ধনু, খড়্গ, গদা, মুষল, অঙ্কুশ আৰু পাশ ধাৰণকাৰী দেৱক—আবাহন পৰা বিসৰ্জনলৈ—বিধিপূৰ্বক অৰ্চনা কৰা।
Verse 18
श्रियं वामोरुजङ्घास्थां श्लिष्यन्तीं पाणिना पतिं साब्जचामरकरां पीनां श्रीवत्सकौस्तुभान्वितां
শ্ৰী (লক্ষ্মী)ৰ ধ্যান কৰা—যিনি তেওঁৰ বাম ঊৰু আৰু জঙ্ঘাত অধিষ্ঠিতা, হাতে স্বামীক আলিঙ্গন কৰিছে; যাঁৰ হাতে পদ্ম আৰু চামৰ, যিনি পীনস্তনা; আৰু স্বামী শ্ৰীবৎসচিহ্ন আৰু কৌস্তুভমণিৰে ভূষিত।
Verse 19
मालिनं पीतवस्त्रञ्च चक्राद्याढ्यं हरिं यजेत् वाहा खड्गतीक्ष्ण छिन्द खड्गाय नमः शारङ्गाय सशराय हूं फट् भूतग्रामाय विद्महे चतुर्विधाय धीमहि तन्नो ब्रह्म प्रचोदयात् सम्बर्तक श्वसन पोथय हूं फट् स्वाहा पाश बन्ध आकर्षय हूं फट् अङ्कुशेन कट्ट हूं फट् क्रमाद्भुजेषु मन्त्रैः स्वैर् एभिरस्त्राणि पूजयेत्
মালা পিন্ধি, পীত বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, চক্ৰ আদি অস্ত্ৰে সমৃদ্ধ হৰিৰ পূজা কৰিব লাগে। তাৰ পাছত অস্ত্ৰ-মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিব— “বাহা! হে তীক্ষ্ণ খড়্গ, ছেদন কৰ; খড়্গায় নমঃ। শাৰ্ঙ্গ (ধনু) শৰসহ—হুঁ ফট্। আমি ভূতসমূহক জানো; চতুৰ্বিধ ব্যৱস্থাৰ ধ্যান কৰো; সেই ব্ৰহ্মে আমাক প্ৰেৰণা দিওক। হে সম্বর্তক বায়ু, পিষি/চূৰ্ণ কৰ—হুঁ ফট্ স্বাহা। হে পাশ, বন্ধন কৰ; আকর্ষণ কৰ—হুঁ ফট্। অঙ্কুশে প্ৰহাৰ—হুঁ ফট্।” এইদৰে ক্ৰমে, নিজ নিজ মন্ত্ৰে দেৱতাৰ বাহুত অস্ত্ৰসমূহৰ পূজা কৰিব লাগে।
Verse 20
ॐ पक्षिराजाय ह्रूं फट् तार्क्ष्यं यजेत् कर्णिकायामङ्गदेवान् यथाविधि शाक्तिरिन्द्रादियन्त्रेषु तार्क्ष्याद्या धृतचामराः
“ॐ পক্ষিৰাজায় হ্ৰূঁ ফট্” এই মন্ত্ৰে যন্ত্ৰৰ কৰ্ণিকাত (মধ্যভাগত) তাৰ্ক্ষ্য (গৰুড়)ৰ পূজা কৰিব লাগে। তাৰ পাছত বিধিমতে অঙ্গদেৱতাসকলৰ পূজা কৰিব লাগে। ইন্দ্ৰাদি যন্ত্ৰসমূহত শক্তি আৰু তাৰ্ক্ষ্যাদি গণক চামৰধাৰী ৰূপে অঙ্কন/স্থাপন কৰিব লাগে।
Verse 21
शक्तयो ऽन्ते प्रयोज्यादौ सुरेशाद्याश् च दण्डिना पीते लक्ष्मीसरस्वत्यौ रतिप्रीतिजयाः सिताः
শক্তিসকলক ক্ৰিয়াৰ শেষত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে; আৰু আৰম্ভণিতে ইন্দ্ৰাদি দেৱতাসকলক দণ্ডিনসহ আহ্বান কৰিব লাগে। লক্ষ্মী আৰু সৰস্বতীক পীতবৰ্ণ, আৰু ৰতি, প্ৰীতি, জয়াক শ্বেতবৰ্ণে ধ্যান কৰিব লাগে।
Verse 22
कीर्तिकान्त्यौ सिते श्यामे तुष्टिपुष्ट्यौ स्मरोदिते लोकेशान्तं यजेद्देवं विष्णुमिष्टार्थसिद्धये
ইষ্টাৰ্থসিদ্ধিৰ বাবে, কীৰ্তি আৰু কান্তি (এগৰাকী শ্বেত, এগৰাকী শ্যাম), তুষ্টি আৰু পুষ্টি, আৰু স্মৰ আৰু উদিতিসহ—যি লোকেশক শান্ত কৰে—সেই দেব বিষ্ণুৰ পূজা কৰিব লাগে।
Verse 23
ध्यायेन्मन्त्रं जपित्वैनं जुहुयात्त्वभिशेचयेत् ॐ श्रीं क्रीं ह्रीं हूं त्रैलोक्यमोहनाय विष्णवे नमः एतत्पूजादिना सर्वान् कामानाप्नोति पूर्ववत्
এই মন্ত্ৰটোৰ ধ্যান কৰিব লাগে; জপ কৰি হোম কৰিব আৰু তাৰ পাছত অভিষেক কৰিব— “ॐ শ্রীং ক্রীং হ্রীং হুঁ ত্ৰৈলোক্যমোহনায় বিষ্ণৱে নমঃ।” এই (মন্ত্ৰ)ৰে আৰম্ভ হোৱা পূজা আদিৰ দ্বাৰা, পূৰ্বোক্ত মতে, সকলো কামনা সিদ্ধ হয়।
Verse 24
तोयैः सम्मोहनी पुष्पैर् नित्यन्तेन च तर्पयेत् ब्रह्मा सशक्रश्रीदण्डी वीजं त्रैलोक्यमोहनम्
জলৰে, ‘সম্মোহিনী’ ফুলৰে আৰু ‘নিত্যন্ত’ দ্ৰব্যৰে নিত্য তৰ্পণ কৰিব লাগে। ব্ৰহ্মাক শক্ৰ (ইন্দ্ৰ), শ্ৰী আৰু দণ্ডীৰ সৈতে আহ্বান কৰি ত্ৰৈলোক্য-মোহন বীজ-মন্ত্ৰ প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।
Verse 25
जप्त्वा त्रिलक्षं हुत्वा च लक्षं बिल्वैश् च साज्यकैः तण्डुलैः फलगन्धाद्यैः दूर्वाभिस्त्वायुराप्नुयात्
তিন লক্ষ জপ সম্পূৰ্ণ কৰি আৰু ঘিউ-মিশ্ৰিত বিল্বপাতৰে এক লক্ষ আহুতি দি, লগতে চাউলৰ দানা, ফল, সুগন্ধি দ্ৰব্যাদি আৰু দূৰ্বা ঘাঁহেৰে (হোম/অৰ্চনা) কৰিলে দীৰ্ঘায়ু লাভ হয়।
Verse 26
तयाभिषेकहोमादिक्रियातुष्टो ह्य् अभीष्टदः फलपुष्पाद्यैर् इति ट ॐ नमो भगवते वराहाय भूर्भुवः स्वःपतये भूपतिद्वं मे देहि हृदयाय स्वाह पञ्चाङ्गं नित्यमयुतं जप्त्वायूराज्यमाप्नुयात्
অভিষেক, হোম আদি ক্ৰিয়াৰে সন্তুষ্ট হৈ (ভগৱান) ইষ্ট বৰ দান কৰে; ফল-পুষ্প আদি উপহাৰেৰে তেওঁৰ পূজা কৰিব লাগে। “ওঁ নমো ভগৱতে বৰাহায়, ভূর্ভুৱঃ স্বঃপতয়ে; মোক ভূপতিত্ব দেহি; হৃদয়ায় স্বাহা।” এই পঞ্চাঙ্গ মন্ত্ৰ নিত্য দহ হাজাৰবাৰ জপ কৰিলে দীৰ্ঘায়ু আৰু ৰাজ্যাধিকার লাভ হয়।
Frequently Asked Questions
It specifies operational ritual metrics—japa totals (e.g., 50,000; later 300,000), homa counts (e.g., 100; later 100,000), substance-lists for oblations (curd, ghee, milk, caru, sesame, akṣata, bilva, dūrvā), and stepwise internal rites (Sudarśana dik-nyāsa, bīja-dhyāna, suṣumnā nectar-visualization, prāṇāyāma, and śakti-nyāsa).
It frames tantric technique as disciplined purification (śodhana of body, breath, and mind) culminating in deity-centered contemplation of Viṣṇu; worldly aims (attraction, influence, longevity, sovereignty) are subordinated to dharma and integrated into a puruṣārtha model that includes mokṣa.
Viṣṇu is central, visualized with Lakṣmī (Śrī), Garuḍa (Tārkṣya), multiple śaktis and attendant deities (including Indra and Daṇḍin), and weapon-forms (astras) worshipped with distinct mantras.
The chapter presents a principal formula: “oṃ śrīṃ krīṃ hrīṃ hūṃ—trैलोक्यमोहनाय विष्णवे नमः,” used with dhyāna, japa, homa, and abhiṣeka to obtain desired aims.