Adhyaya 363
Chapter 363: नृब्रह्मक्षत्रविट्शूद्रवर्गाः (Groups of terms for Men, Brahmins, Kṣatriyas, Vaiśyas, and Śūdras)
অগ্নিদেৱে কোষ-ধাৰাবাহিকতাত পূৰ্ব অধ্যায়ৰ ভূমি/বন/ঔষধি আদি পৰিৱেশীয় শ্ৰেণীৰ পৰা সৰি মানৱকেন্দ্ৰিক শ্ৰেণীবিভাগ আগবঢ়াইছে। আৰম্ভণিতে “পুৰুষ”, “স্ত্ৰী”, “বধূ”ৰ সমাৰ্থক, তাৰ পিছত সামাজিক-নৈতিকভাৱে চিহ্নিত নাৰীপ্ৰকাৰ, আত্মীয়তা আৰু বংশবিভাগ (সপিণ্ড/সনাভ, গোত্ৰ আৰু স্বজন), লগতে গৃহস্থ পৰিচয়ত স্বামী–স্ত্ৰীৰ যুগ্ম পদসমূহ উল্লেখ কৰে। তাৰ পাছত গৰ্ভ, জনন-প্ৰজনন সম্পৰ্কীয় পৰিভাষা, দেহাৱস্থা আৰু অক্ষমতা, ৰোগনাম—বিশেষকৈ কুষ্ঠাদি চর্মৰোগ আৰু শ্বাস/ক্ষয়জাত ব্যাধি—আৰু শুক্ৰ, মাংস, মেদ, শিৰা আদি দেহদ্ৰব্যৰ বৰ্ণনা আছে। পৰৱৰ্তী অংশত অস্থি আৰু অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ, ব্যাকৰণগত লিঙ্গ-প্ৰয়োগৰ টোকা, আৰু কটি-গুহ্যৰ পৰা কাঁধ, নখ, গ্ৰীৱা-অঞ্চল, কেশলৈকে দেহাংশৰ বিস্তৃত শব্দভাণ্ডাৰ দিয়া হৈছে। শেষত অঙ্গুল, বিতস্তি, ৰত্নি/অৰত্নি মাপ, অলংকাৰ-ৱেশভূষা, বস্ত্ৰ-তন্তু, পৰিমিতি-আকাৰ আৰু গঠন-ৰূপৰ পদ সংকলন কৰি, নিখুঁত নামকৰণেৰে লোকবিদ্যাক ধৰ্মজ্ঞানৰূপে বোধগম্য কৰা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे भूमिवनौषध्यादिवर्गा नाम द्विषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ त्रिषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः नृब्रह्मक्षत्रविट्शूद्रवर्गाः अग्निर् उवाच नृब्रह्मक्षत्रविट्शूद्रवर्गान्वक्ष्ये ऽथ नामतः नरः पञ्चजना मर्त्य यद्योषावंला वधूः
এইদৰে অগ্নি মহাপুৰাণত ‘ভূমি, বন, ঔষধি আদি শব্দবৰ্গ’ নামৰ অধ্যায়টো তিনিশ বাষট্টিতম। এতিয়া আৰম্ভ হৈছে তিনিশ তেষট্টিতম অধ্যায়—‘নৰ, ব্ৰাহ্মণ, ক্ষত্ৰিয়, বৈশ্য আৰু শূদ্ৰ শব্দবৰ্গ’। অগ্নিয়ে ক’লে—মই এতিয়া নামসহ এই শব্দবৰ্গ ক’ম। ‘পুৰুষ’—নৰ, পঞ্চজন, মৰ্ত্য; ‘স্ত্ৰী’—যদ্যোষা, অৱংলা; ‘বধূ/পত্নী’—বধূ।
Verse 2
कान्तार्थिनी तु या याति सङ्केतं साभिसारिका कुलटा पुंश् चल्यसती नग्निका स्त्री च कोटवी
যি নাৰী কান্তক বিচাৰি আগতে নিৰ্ধাৰিত সংকেতস্থানলৈ যায়, তাক ‘অভিসাৰিকা’ বোলা হয়। তাকেই ‘কুলটা’, ‘পুংশ্চলী’, ‘অসতী’ বুলিও কোৱা হয়; আৰু কিছুমান প্ৰয়োগত ‘নগ্নিকা’ আৰু ‘কোটবী’ নামেও উল্লেখ আছে।
Verse 3
कात्यायन्यर्धवृद्धा या सैरिन्ध्री परवेश्मगा असिक्री स्यादवृद्धा या मलिनी तु रजस्वला
যি নাৰী ‘অর্ধবৃদ্ধা’ (অর্ধ-প্ৰৌঢ়া), তাক ‘কাত্যায়নী’ বোলা হয়; যি পৰগৃহলৈ (আশ্ৰিত/সেৱিকা ৰূপে) যায়, সি ‘সৈৰিন্ধ্ৰী’। যি এতিয়াও প্ৰৌঢ়া নহয়, সি ‘অসিক্ৰী’; আৰু ৰজস্বলা নাৰী ‘মলিনী’ বোলা হয়।
Verse 4
वारस्त्री गणिका वेश्या भ्रातृजायास्तु यातरः ननान्दा तु स्वसा पत्युः सपिण्डास्तु सनाभयः
‘ৱাৰস্ত্ৰী’ মানে গণিকা/বেশ্যা; ‘গণিকা’ আৰু ‘বেশ্যা’ও সেই অৰ্থতেই। ভ্ৰাতাৰ পত্নী ‘যাতৰা’। স্বামীৰ ভনী ‘ননান্দা’। একে পিণ্ড-পরম্পৰাভুক্তসকল ‘সপিণ্ড’; আৰু একে নাভি-সম্পর্কভুক্ত (একে গৰ্ভৰেখা)সকল ‘সনাভ’ বুলি কোৱা হয়।
Verse 5
समानोदर्यसोदर्यसगर्भसहजास्समाः सगोत्रबान्धवज्ञातिबन्धुस्वस्वजनाः समाः
একে উদৰ-সম্পর্কযুক্ত, একে মাতাৰ সন্তান (সোদৰ্য), একে গৰ্ভ-পরম্পৰাভুক্ত, আৰু সহজ (সহজাত) — এইসকলক সমান গণ্য কৰা হয়। তদ্ৰূপ একে গোত্ৰৰ, বান্ধৱ, জ্ঞাতি, বন্ধু আৰু নিজৰ স্বজন — এইসকলকো সমান গণ্য কৰা হয়।
Verse 6
दम्पती जम्पती भार्यापती जायापती च तौ गर्भाशयो जरायुः स्यादुल्वञ्च कललो ऽस्त्रियां
সেই দুজন (স্বামী-স্ত্ৰী) দম্পতী, জম্পতী, ভার্যাপতী আৰু জায়াপতী বুলি কোৱা হয়। গৰ্ভৰ আশ্ৰয় ‘গৰ্ভাশয়’; গৰ্ভাৱৰণ/অপৰা ‘জৰায়ু’; আৰু ‘উল্ব’ আৰু ‘কলল’ শব্দসমূহ স্ত্ৰী-সম্পৰ্কীয় (গৰ্ভাৱস্থা) প্ৰসঙ্গত ব্যৱহৃত।
Verse 7
गर्भो भ्रुण इमौ तुल्यौ क्लीवं शण्डो नपुंसकम् स्यादुत्तानशया डिम्भा बालो माणवकः स्मृतः
‘গৰ্ভ’ আৰু ‘ভ্ৰূণ’—দুয়োটা সমাৰ্থক। ‘ক্লীব’, ‘শণ্ড’ আৰু ‘নপুংসক’—সন্তান উৎপাদনত অক্ষম পুৰুষক বুজায়। চিৎ হৈ শোৱা শিশু ‘ডিম্ভ’; আৰু ‘বাল’ক ‘মাণৱক’ (কুমাৰ) বুলি ধৰা হয়।
Verse 8
पिचिण्डिलो वृहत्कुक्षिरवभ्रटो नतनासिके विकलाङ्गस्तु पोगण्ड आरोग्यं स्यादनामयम्
যাৰ দেহ চেপা/গাঁঠযুক্ত, সি ‘পিচিণ্ডিল’; ডাঙৰ পেট থকা ‘বৃহৎকুক্ষি’; টাক/কেশক্ষত ‘অৱভ্ৰট’; আৰু ঢলি নাক থকা ‘নতনাসিক’। অঙ্গবিকল আৰু গলগণ্ডত (পোগণ্ড) পীড়িত—এনেদৰে লোকৰ বাবে ‘আৰোগ্য’, অৰ্থাৎ ‘অনাময়’ (ৰোগহীনতা) বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 9
स्यादेडे वधिरः कुब्जे गडुलः कुकरे कुनिः क्षयः शोषश् च यक्ष्मा च प्रतिश्यायुस्तु पीनसः
‘এড়’ অৱস্থাত ব্যক্তি ‘বধিৰ’ হয়; ‘কুব্জ’ত কুঁজো; ‘গডুল’ত জড়তা/পঙ্গুত্ব; আৰু ‘কুকৰ’ত ‘কুনি’ (সঙ্কোচন/লেঙেৰাপনা) দেখা যায়। ‘ক্ষয়’, ‘শোষ’ আৰু ‘যক্ষ্মা’—এইবোৰ পৰস্পৰ সম্পৰ্কিত নাম; আৰু ‘প্ৰতিশ্যায়’ (সৰ্দি)ৰ বাবে ‘পীনস’ কোৱা হয়।
Verse 10
स्त्री क्षुत्क्षुतं क्षयं पुंसि कासस्तु क्षवथुः पुमान् शोथस्तु श्वयथुः शोफः पादस्फोटो विपादिका
স্ত্ৰীলিঙ্গত হাঁচিৰ বাবে ‘ক্ষুত্ক্ষুতম্’ আৰু পুংলিঙ্গত ‘ক্ষয়ম্’ কোৱা হয়। ‘কাস’ (কাশি) পুংলিঙ্গ; ‘ক্ষৱথু’ (হাঁচি)ও পুংলিঙ্গ। ‘শোথ’ (ফুলা)ৰ বাবে ‘শ্বয়থু’ আৰু ‘শোফ’ শব্দো আছে; আৰু ‘পাদস্ফোট’ (ভৰি ফাটা/ফোঁহা)ক ‘বিপাদিকা’ বোলা হয়।
Verse 11
किलासं सिध्नकच्छान्तु पाम पामा विचर्चिका कोठो मण्डलकं कुष्ठं श्वित्रे द्रुर् नामकार्शसी
কিলাস, সিদ্ধনক, কচ্ছ, পাম, পামা, বিচৰ্চিকা, কোঠ, মণ্ডলক, কুষ্ঠ, শ্বিত্ৰ, দ্ৰুঃ আৰু নামকাৰ্শসী—এইবোৰ ত্বক-ৰোগৰ নাম।
Verse 12
अनाहस्तु विबन्धः स्याद्ग्रहणी रुक्प्रवाहिका वीजवीर्येन्द्रयं शुक्रं पललं क्रव्यमामिषं
‘অনাহ’ক ‘বিবন্ধ’ (অৱৰোধ/কোষ্ঠকাঠিন্য) বুলিও কোৱা হয়। (অন্য) গ্ৰহণী আৰু ৰুক্-প্ৰবাহিকা (বেদনাযুক্ত অতিসাৰ/আমাশয়)। লগতে: বীজ, বীৰ্য, ইন্দ্ৰিয়, শুক্ৰ, পলল, ক্ৰব্য আৰু আমিষ।
Verse 13
वुक्काग्रमांसं हृदयं हन्मेदस्तु वपा वसा पश्चाद्ग्रीवा शिरा मन्या नाडी तु धमनिः शिरा
বৃক্কৰ অগ্ৰভাগৰ মাংস ‘ভুক্কাগ্ৰ-মাংস’; হৃদয় ‘হৃদয়’; হনু-প্ৰদেশৰ মেদ ‘হন-মেদ’; ওমেনটাম ‘বপা’; চৰ্বি ‘বসা’; গলাৰ পিছফাল ‘পশ্চাদ্-গ্ৰীবা’; শিৰা ‘শিৰা’; গলাৰ কাষ/নপা-স্থান ‘মন্যা’; নলাকাৰ পথ ‘নাড়ী’; আৰু শিৰাৰ পৰা পৃথক ধমনী ‘ধমনিঃ’।
Verse 14
तिलकं क्तोम मस्तिष्कं द्रूषिका नेत्रयोर्मलम् अन्त्रं पुरी तद्गुल्मस्तु प्लीहा पुंस्य् अथ वस्नसा
‘তিলক’ কপালৰ চিহ্ন; ‘ক্তোম’ ইয়াত ‘শিৰ’ (মস্তক) অৰ্থত; ‘মস্তিষ্ক’ মস্তিষ্ক। ‘দ্ৰূষিকা’ চকুৰ মল/স্ৰাৱ। ‘অন্ত্ৰ’ অন্ত্ৰসমূহ; ‘পুৰী’ মল; ‘গুল্ম’ উদৰৰ গাঁঠ/গুচ্ছ; ‘প্লীহা’ প্লীহা; আৰু ‘বস্নসা’ পুৰুষেন্দ্ৰিয়/পৌৰুষ সূচায়।
Verse 15
स्नायुः स्त्रियां कालखण्डयकृती तु समे इमे स्यात् कर्पूरः कपालो ऽस्त्री कीकसङ्कुल्यमस्थि च
‘স্নায়ু’ শব্দটো স্ত্রীলিঙ্গ। ‘কালখণ্ড’ আৰু ‘যকৃতী’ উভয়লিঙ্গ (সাধাৰণলিঙ্গ)। ‘কರ್ಪূৰ’, ‘কপাল’, ‘কীকসঙ্কুল্য’ আৰু ‘অস্থি’ স্ত্রীলিঙ্গ নহয় (প্ৰয়োগত পুং/নপুংসক)।
Verse 16
स्याच्छरीरास्थ्नि कङ्कालः पृष्ठास्थ्नि तु कशेरुका शिरो ऽस्थनि करोटिः स्त्री पार्श्वास्थनि तु पर्शुका
শৰীৰৰ অস্থিসমূহৰ সমষ্টিক ‘কঙ্কাল’ বোলা হয়। পিঠিৰ অস্থি ‘কশেৰুকা’ (মেৰুদণ্ড) নামে পৰিচিত। শিৰৰ অস্থি স্ত্রীলিঙ্গত ‘কৰোটি’ বোলা হয়, আৰু পাৰ্শ্বৰ অস্থিসমূহ ‘পৰ্শুকা’ (পাঁজৰ) বুলি কোৱা হয়।
Verse 17
अङ्गं प्रतीको ऽवयवः शरीरं वर्ष्म विग्रहः कटो ना श्रोणिफलकं कटिः श्रोणिः ककुद्मती
অৱয়ৱক ‘অঙ্গ’ বোলা হয়; দেহাংশক ‘প্ৰতীক’ বা ‘অৱয়ৱ’ কোৱা হয়। দেহ ‘শৰীৰ’, ‘বৰ্ষ্ম’ বা ‘বিগ্ৰহ’ নামে কথিত। কঁকাল/কটি ‘কট’ বা ‘না’; শ্ৰোণি-হাড় ‘শ্ৰোণিফলক’; কঁকাল ‘কটি’; আৰু শ্ৰোণি ‘শ্ৰোণি’ক ‘ককুদ্মতী’ বুলিও কোৱা হয়।
Verse 18
पश्चान्नितम्बः स्त्रीकट्याः क्लीवे तु जघनं पुरः कूपकौ तु नितम्बस्थौ द्वयहीने ककुन्दरे
স্ত্ৰীৰ কটি/শ্ৰোণিৰ পশ্চাৎভাগক ‘নিতম্ব’ বোলা হয়; ক్లీবৰ ক্ষেত্ৰত সেয়া ‘জঘন’ নামে কথিত। নিতম্বত থকা দুটা খাঁজক ‘কূপক’ কয়; আৰু য’ত সেই যুগল নাথাকে, তাক ‘ককুন্দর’ বোলা হয়।
Verse 19
स्त्रियां स्फिचौ कटिप्रोथावुपस्थो वक्ष्यमाणयोः भगं योनिर्द्वयोः शिश्नो मेढ्रो मेहनशेफसी
স্ত্ৰীত নিতম্ব ‘স্ফিচ’ বোলা হয়; কঁকাল ‘কটি’ আৰু শ্ৰোণিৰ উত্থান ‘প্ৰোথ’ কোৱা হয়; আৰু জননস্থান ‘উপস্থ’। উভয় লিঙ্গত স্ত্রীঅঙ্গ ‘ভগ’ আৰু ‘যোনি’; পুৰুষঅঙ্গ ‘শিশ্ন’, ‘মেঢ্ৰ’, ‘মেহন’ আৰু ‘শেফস’ বুলি কোৱা হয়।
Verse 20
पिचिण्डकुक्षी जठरोदरं तुन्दं कुचौ स्तनौ चूचुकन्तु कुचाग्रं स्यान्न ना क्रोडं भुजान्तरम्
‘কুক্ষি’ (যাক ‘পিচিণ্ড’ বুলিও কোৱা হয়) উদৰ/পেট বুজায়; ‘জঠৰ’ আৰু ‘উদৰ’ও পেটৰ নাম, আৰু ‘তুন্দ’ মানে স্থূল উদৰ (তোঁদ)। ‘কুচ’ আৰু ‘স্তন’ স্তনৰ নাম; ‘চূচুক’ স্তনাগ্ৰ (নিপল), আৰু ‘কুচাগ্ৰ’ও স্তনৰ অগ্ৰভাগ বুজায়। ‘ক্ৰোড়’ বাহুদ্বয়ৰ মাজৰ স্থান, অৰ্থাৎ কক্ষ/বগল।
Verse 21
स्कन्धो भुजशिरो ऽंशो ऽस्त्री सन्धी तस्यैव जत्रुणी पुनर्भवः कररुहो नखो ऽस्त्री नखरो ऽस्त्रियां
স্কন্ধ, ভুজশিৰ আৰু অংশ—এইবোৰ স্ত্ৰীলিঙ্গ নহয়। ‘সন্ধি’ও সেই একে লিঙ্গতে গণ্য। ‘জত্ৰুণী’ স্ত্ৰীলিঙ্গ। ‘পুনৰ্ভৱ’ পুংলিঙ্গ। ‘কৰৰুহ’ আৰু ‘নখ’ স্ত্ৰীলিঙ্গ নহয়; ‘নখৰ’ নপুংসকলিঙ্গত ব্যৱহৃত।
Verse 22
प्रदेशतालगोकर्णास्तर्जन्यादियुते तते अङ्गुष्ठे सकनिष्ठे स्याद्वितस्तिर्द्वादशाङ्गुलः
প্ৰদেশ, তাল আৰু গোকৰ্ণ—এই মাপসমূহ তৰ্জনী আদি আঙুলিসহ মেলি ধৰা হলে, বৃদ্ধাঙ্গুষ্ঠৰ পৰা কনিষ্ঠা পৰ্যন্ত বিস্তাৰক ‘বিতস্তি’ বোলা হয়; ই বাৰ অঙ্গুল সমান।
Verse 23
पाणौ च पेटप्रतलप्रहस्ता विस्तृताङ्गुलौ बद्धमुष्टिकरो रत्निररत्निः स कनिष्ठवान्
‘পাণি’ (খোলা হাত)ক ‘পেট’, ‘প্ৰতল’ আৰু ‘প্ৰহস্ত’ বুলিও কোৱা হয়। আঙুলি মেলিলে ‘বিস্তৃতাঙ্গুল’; মুঠি বান্ধিলে ‘বদ্ধমুষ্টিকৰ’। ‘ৰত্নি’ক ‘অৰত্নি’ও কোৱা হয়; ই কনিষ্ঠা পৰ্যন্ত থকা মাপ।
Verse 24
कम्बुग्रीवा त्रिरेखा सावटुर्घाटा कृकाटिका अधः स्याच्चिवुकञ्चौष्ठादथ गण्डौ गलो हनुः
শঙ্খসদৃশ গ্ৰীৱা ‘কম্বুগ্ৰীৱা’; তিন ৰেখাযুক্ত গ্ৰীৱা ‘ত্রিৰেখা’। গলাৰ পিঠিভাগ/পশ্চকপাল অঞ্চল ‘সাৱটুৰ্ঘাটা’ আৰু গ্ৰীৱা-সন্ধি ‘কৃকাটিকা’। তলত ক্ৰমে: থুতনি ‘চিবুক’, ওষ্ঠ-অঞ্চল ‘চৌষ্ঠ’, তাৰপিছত গাল ‘গণ্ড’, গলা ‘গল’ আৰু জবা ‘হনু’।
Verse 25
अपाङ्गौ नेत्रयोरन्तौ कटाक्षो ऽपाङ्गदर्शने चिकुरः कुन्तलो बालः प्रतिकर्म प्रसाधनम्
চকুৰ বাহিৰৰ কোণক ‘অপাঙ্গ’ বোলা হয়; অপাঙ্গৰ পৰা চোৱা—তিৰ্যক দৃষ্টি—‘কটাক্ষ’। চুল ‘চিকুৰ’ বা ‘কুন্তল’; ‘বাল’ও চুলৰ নাম। শৃঙ্গাৰ-সম্পৰ্কীয় কাৰ্য ‘প্ৰতিকৰ্ম’ আৰু অলংকাৰ ‘প্ৰসাধন’ বুলি কোৱা হয়।
Verse 26
आकाल्पवेशौ नेपथ्यं प्रत्यक्षं खेलयोगजम् चूडामणिः शिरोरत्नं तरलो हारमध्यगः
আকাল্প আৰু বেশ নেপথ্য (মঞ্চীয় পৰিধান) বুলিয়া কোৱা হয়; প্ৰত্যক্ষ অলংকাৰ খেলাযোগে প্ৰকাশ পায়। চূড়ামণি শিৰোৰত্ন, আৰু তরল হাৰ-মধ্যস্থিত লম্বিত ৰত্ন।
Verse 27
कर्णिका तालपत्रं स्याल्लम्बनं स्याल्ललन्तिका मञ्जीरो नूपुरं पादे किङ्किणी क्षुद्रघण्टिका
কৰ্ণিকা আৰু তালপত্ৰ কাণৰ অলংকাৰৰ নাম; লম্বন আৰু ললন্তিকা ঝুলন্ত অলংকাৰৰ পদ। পাদত মঞ্জীৰ আৰু নূপুর পায়েল, আৰু কিঙ্কিণী ক্ষুদ্ৰ ঘণ্টিকা-ৰূপ অলংকাৰ।
Verse 28
दैर्घ्यमायाम आरोहः परिणाहो विशालता पटच्चरं जीर्णवस्त्रं संव्यानञ्चोत्तरीयकम्
দৈৰ্ঘ্যক আয়াম বুলিও কোৱা হয়; উচ্চতাক আৰোহ; পৰিধি/ঘেৰক পৰিণাহ; আৰু বিস্তাৰক বিশালতা। পটচ্চৰ মানে জীৰ্ণ বস্ত্ৰ; আৰু সংব্যাণ (জড়োৱা বস্ত্ৰ) উত্তৰীয়ক বুলিও জনা যায়।
Verse 29
रचना स्यात् परिस्पन्द आभोगः परिपूर्णता समुद्गकः सम्पुटकः प्रतिग्राहः पतद्ग्रहः
ৰচনাৰ ভেদ—পৰিস্পন্দ (কম্পন-গতি), আভোগ (পূৰ্ণ বিস্তাৰ), পৰিপূৰ্ণতা (সম্পূৰ্ণ পূৰ্ণতা), সমুদ্গক (পেটিকা-সদৃশ আবৰণ), সম্পুটক (যুগ্ম-পেটিকা/ক্যাপসুল-ৰূপ আবৰণ), প্ৰতিগ্ৰাহ (প্ৰতিগ্ৰহণ-পাত্ৰ) আৰু পতদ্গ্ৰহ (পতিত বস্তু ধৰা পাত্ৰ)।
Frequently Asked Questions
Precision of nomenclature: the chapter standardizes synonym sets across social identity (kinship/gotra), medical description (skin diseases, wasting disorders, rhinitis), anatomy (vessels, organs, bones), and metrology (vitasti = 12 aṅgulas; ratni/aratni).
By treating correct naming and classification as dharmic discipline: accurate vocabulary supports right ritual usage, clear legal/kinship understanding, and reliable medical description—aligning worldly competence (Bhukti) with ordered dharma conducive to Mukti.
Human and female-type terms; kinship/lineage sets; conjugal and reproductive vocabulary; disability and disease lists (notably skin ailments); bodily substances and vessels; skeletal/body-part nomenclature; measures of length; and adornment/clothing/ornament terms.