Adhyaya 170
प्रायश्चित्तानि (Expiations) — Association-Impurity, Purification Rites, and Graded Penance
এই অধ্যায়ত (অগ্নি পুৰাণ ১৭০) প্ৰায়শ্চিত্তক ধৰ্ম-প্ৰযুক্তি হিচাপে সুসংগঠিত কৰা হৈছে, বিশেষকৈ সংস্পৰ্শ আৰু আচার-অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণৰ ফলত হোৱা অশৌচ দূৰ কৰিবলৈ। পুষ্কৰ কয়—পতিতৰ সৈতে দীঘলীয়া সঙ্গতি এক বছৰৰ ভিতৰত পতনৰ কাৰণ হ’ব পাৰে; কিন্তু দোষযুক্ত “সঙ্গ” ঘটে পুৰোহিত-সেৱা, উপদেশ বা মৈথুনৰ দ্বাৰা, কেৱল একেলগে যাত্ৰা, আহাৰ বা আসন ভাগ-বতৰা কৰিলেই নহয়। তাৰ পিছত শুদ্ধি-বিধি—পতিতৰ দৰে ব্ৰত গ্ৰহণ, সপিণ্ডসকলৰ সৈতে জলদান, প্ৰেতসদৃশ ঘট উলটাই দিয়া সংকেত-ক্ৰিয়া, দিন-ৰাতিৰ নিয়ম আৰু নিয়ন্ত্ৰিত সামাজিক ব্যৱহাৰ। পাছত কৃচ্ছ্ৰ, তপ্ত-কৃচ্ছ্ৰ, চন্দ্ৰায়ণ, পৰাক, শান্তপন আদি স্তৰভিত্তিক প্ৰায়শ্চিত্ত চাণ্ডাল-স্পৰ্শ, উচ্ছিষ্ট, শৱ-সংস্পৰ্শ, ৰজস্বলা অশৌচ, অনুচিত দান, নিষিদ্ধ বৃত্তি, যজ্ঞ-লোপ আদি দোষৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট কৰা হৈছে। অনুতাপক হোম, জপ, উপবাস, পঞ্চগব্য, স্নান আৰু উপনয়ন/সংস্কাৰ পুনঃস্থাপনৰ সৈতে যুক্ত কৰি বৰ্ণাশ্ৰম শৃঙ্খলা আৰু যজ্ঞাধিকাৰ ৰক্ষাৰ কথা কোৱা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे प्रायश्चित्तानि नाम एकोनसप्तत्यधिकशततमो ऽध्यायः अथ सप्तत्यधिकशततमो ऽध्यायः प्रायश्चित्तानि पुष्कर उवाच महापापानुयुक्तानां प्रायश्चित्तानि वच्मिते संवत्सरेण पतति पतितेन सहाचरन्
এইদৰে অগ্নি মহাপুৰাণত ‘প্ৰায়শ্চিত্ত’ নামৰ একোনসপ্তত্যধিকশততম (১৬৯তম) অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। এতিয়া সপ্তত্যধিকশততম (১৭০তম) অধ্যায় ‘প্ৰায়শ্চিত্ত’ আৰম্ভ। পুষ্কৰে ক’লে—মহাপাপত লিপ্ত লোকসকলৰ প্ৰায়শ্চিত্ত মই ক’ম; পতিতৰ সৈতে সহচৰ্য কৰিলে এক বছৰৰ ভিতৰত সেই সঙ্গদোষে নিজেও পতিত হয়।
Verse 2
याजनाद्ध्यापनाद्यौनान्न तु यानाशनासनात् यो येन पतितेनैषां संसर्गं याति मानवः
পতিতৰ সৈতে যাজন (তাৰ যজ্ঞত ঋত্বিক হোৱা), অধ্যাপন (তাক পঢ়োৱা) আৰু যৌন সম্পৰ্কৰ দ্বাৰা পতিত-সংসৰ্গদোষ হয়; কিন্তু কেৱল একে যান, আহাৰ বা আসন ভাগ কৰিলে নহয়। যি যি পতিতৰ সৈতে মানুহে এইদৰে সংসৰ্গ কৰে, সেই সেই ব্যক্তিৰ দ্বাৰাই সি কলুষিত সংসৰ্গত প্ৰৱেশ কৰা বুলি কোৱা হয়।
Verse 3
स तस्यैव व्रतं कुर्यात्तत्संसर्गस्य शुद्धये पतितस्योदकं कार्यं सपिण्डैर् बान्धवैः सह
তাৰ (পতিতৰ) সংসৰ্গজনিত কলুষ শুদ্ধ কৰিবলৈ সেই একে ব্ৰত পালন কৰিব। আৰু সেই ‘পতিত’ ব্যক্তিৰ বাবে উদক-কৰ্ম (জলতৰ্পণ) সপিণ্ড জ্ঞাতি আৰু অন্য বান্ধৱসকলৰ সৈতে একেলগে কৰিব লাগে।
Verse 4
निन्दिते ऽहनि सायाह्णे ज्ञात्यृत्विग् गुरुसन्निधौ दासो घटमपां पूर्णं पर्यस्येत् प्रेतवत्पदा
অশুভ দিনৰ সায়াহ্নত, জ্ঞাতি, ঋত্বিক আৰু গুৰুৰ সন্নিধানত, দাসে পানীৰে ভৰা ঘট প্ৰেতকৰ্মৰ বিধি অনুসাৰে ভৰিৰে উলটাই দিব লাগে।
Verse 5
अहोरात्रमुपासीतन्नशौचं बान्धवैः सह निवर्तयेरंस्तस्मात्तु ज्येष्ठांशम्भाषणादिके
সি এক অহোৰাত্ৰ (দিন-ৰাতি) নিয়ম পালন কৰিব; তেতিয়া বান্ধৱসকলৰ সৈতে সেই অশৌচ নিবৃত্ত হ’ব। সেয়ে সেই সময়ত জ্যেষ্ঠসকলৰ সৈতে কথা-বতৰা আদি আচৰণো বর্জন কৰা উচিত।
Verse 6
ज्येष्ठांशम्प्राप्नुयाच्चास्य यवीयान् गुणतो ऽधिकः महापापोपपन्नानामिति ङ प्रायश्चित्तं वदामि त इति झ प्रेतवत् सदेति ख , ग , घ , ङ च प्रायश्चित्ते तु चरिते पूर्णं कुम्भमपां नवं
এই ক্ষেত্ৰত গুণত শ্ৰেষ্ঠ কনিষ্ঠ (ভ্ৰাতা/স্বজন) জ্যেষ্ঠৰ অংশ লাভ কৰিব। মহাপাপত কলুষিত লোকসকলৰ বিষয়ে—পাঠভেদ অনুসৰি—মই প্ৰায়শ্চিত্ত কওঁ। কিছুমান পাঠত ‘প্ৰেতৱৎ’ (অশৌচ অৱস্থা) বুলি গণ্য কৰিবলৈ কোৱা হৈছে। প্ৰায়শ্চিত্ত সম্পূৰ্ণ হ’লে নতুন, পানীৰে পূৰ্ণ কলহ অৰ্ঘ্য/অৰ্পণ কৰিব লাগে।
Verse 7
तेनैव सार्धं प्राश्येयुः स्नात्वा पुण्यजलाशये एवमेव विधिं कुर्युर्योषित्सु पपितास्वपि
পুণ্য জলাশয়ত স্নান কৰি তেওঁলোকে তেওঁৰ সৈতে একেলগে আহাৰ কৰিব। একে বিধি নাৰীৰ ক্ষেত্ৰতো, তেওঁলোকে পতিতা হ’লেও, তেনেদৰেই পালন কৰিব লাগে।
Verse 8
वस्त्रान्नपानन्देयन्तु वसेयुश् च गृहान्तिके तेषां द्विजानां सावित्री नानूद्येत यथाविधि
তেওঁলোকক বস্ত্ৰ, অন্ন আৰু পানীয় দিব লাগে আৰু ঘৰ ওচৰত থাকিবলৈ দিব লাগে। সেই দ্বিজসকলৰ বাবে সাৱিত্ৰী (গায়ত্ৰী) জপ বিধিবিৰোধীভাৱে নহয়, কেৱল যথাবিধি অনুসৰিয়েই কৰিব লাগে।
Verse 9
तांश्चारयित्वा त्रीन् कृछ्रान् यथाविध्युपनाययेत् विकर्मस्थाः परित्यक्तास्तेषां मप्येतदादिशेत्
তেওঁলোকক যথাবিধি তিনিটা কৃচ্ছ্ৰ প্ৰায়শ্চিত্ত কৰাই, নিয়মানুসাৰে পুনৰ উপনয়ন (পুনৰ্দীক্ষা) কৰাব লাগে। যিসকল নিষিদ্ধ কৰ্মত পৰি পৰিত্যক্ত হৈছে, তেওঁলোকৰ বাবেও এই একেই বিধান দিয়া হৈছে।
Verse 10
जपित्वा त्रीणि सावित्र्याः सहस्त्राणि समाहितः मासङ्गोष्ठे पयः पीत्वा मुच्यते ऽसत्प्रतिग्रहात्
একাগ্ৰচিত্তে সাৱিত্ৰী (গায়ত্ৰী) মন্ত্ৰ তিন হাজাৰবাৰ জপ কৰি, আৰু গোশালাত এক মাহ দুধ পান কৰিলে, অসৎ প্ৰতিগ্ৰহ (অযোগ্য দান গ্ৰহণ) দোষৰ পৰা মুক্তি পোৱা যায়।
Verse 11
ब्रात्यानां याजनं कृत्वा परेषामन्त्यकर्म च अभिचारमहीनानान्त्रिभिः कृच्छैर् व्यपोहति
ব্ৰাত্যসকলৰ বাবে যাজন (পুৰোহিত-কর্ম) কৰি আৰু আনসকলৰ অন্ত্যকর্ম সম্পন্ন কৰি, এনে অনুচিত কর্মজনিত দোষ তিনিটা কৃচ্ছ্ৰ প্ৰায়শ্চিত্তে দূৰ হয়।
Verse 12
शरणागतं परित्यज्य वेदं विप्लाव्य च द्विजः संवत्सं यताहारस्तत्पापमपसेधति
শৰণাগতক পৰিত্যাগ কৰি আৰু বেদক লঙ্ঘন/অপমান কৰা দ্বিজে, এক বছৰ যতাহাৰ (নিয়ন্ত্রিত আহাৰ) পালন কৰি সেই পাপ নিবারণ কৰে।
Verse 13
श्वशृगालखरैर् दष्टो ग्राम्यैः क्रव्याद्भिरेव च नरोष्ट्राश्वैर् वराहैश् च प्राणायामेन शुद्ध्यति
কুকুৰ, শিয়াল, গাধা আদি, গৃহপালিত আৰু মাংসভোজী জীৱে, লগতে মানুহ, উট, ঘোঁৰা আৰু বৰাহ আদিয়ে দংশিত ব্যক্তিয়ে প্ৰাণায়ামৰ দ্বাৰা শুদ্ধি লাভ কৰে।
Verse 14
स्नातकव्रतलोपे च कर्मत्यागे ह्य् अभोजनं हुङ्कारं ब्राह्मणस्योक्त्वा त्वङ्करञ्च गरीयसः
স্নাতকৰ ব্ৰতলোপ বা কৰ্তব্যকর্ম ত্যাগত ‘অভোজন’ (উপবাস) প্ৰায়শ্চিত্ত। ব্ৰাহ্মণৰ প্ৰতি ‘হুঙ্’ কোৱা আৰু অধিক গম্ভীৰ ‘ত্বঙ্কৰ’ উক্তি কৰাও দোষজনক।
Verse 15
स्नात्वानश्नन्नहःशेषमभिवाद्य प्रसादयेत् अवगूर्य चरेक्षच्छ्रमतिकृच्छ्रन्निपातने
স্নান কৰি দিনৰ অৱশিষ্ট সময়ত আহাৰ নকৰি, অভিবাদন কৰি প্ৰসাদ/অনুগ্ৰহ লাভ কৰিব। শুচি হৈ সাৱধানে চলিব; পতনত শ্ৰম আৰু অতিশয় কষ্ট হয়।
Verse 16
कृच्छ्रातिकृच्छ्रं कुर्वीत विप्रस्योत्पाद्य शोणितं न युज्येतेति ख कृच्छ्रैर् विशुद्ध्यति इति ग , घ , ङ च नरोष्टविड्वराहैश्चेति ङ क्रूङ्कारमिति ख , घ , छ च ओङ्कारमिति ग , ङ च हङ्कारञ्चेति ख चाण्डालादिरविज्ञातो यस्य तिष्ठेत वेश्मनि
যদি কোনোবাই ব্ৰাহ্মণৰ ৰক্তপাত ঘটায়, তেন্তে তেওঁ ‘কৃচ্ছ্ৰাতিকৃচ্ছ্ৰ’ নামৰ অধিক কঠোৰ কৃচ্ছ্ৰ-প্ৰায়শ্চিত্ত পালন কৰিব লাগে। কিছুমান পাঠত ‘অন্যথা অনুচিত’ বুলি, আৰু কিছুমানত ‘কৃচ্ছ্ৰ-ব্ৰতদ্বাৰা শুদ্ধি হয়’ বুলি পোৱা যায়। কিছুমান প্ৰতিত মানুহ, উট, গাহৰি আৰু বৰাহ-সম্পৰ্কীয় অশৌচ আৰু ‘ক্রূঙ্’, ‘ওঁ’, ‘হং’ আদি প্ৰায়শ্চিত্ত-উচ্চাৰণো উল্লেখ আছে। কাৰোবাৰ ঘৰত অজ্ঞাত চাণ্ডালাদি থাকিলে, তাতো শুদ্ধিকৰ্ম বিধেয়।
Verse 17
सम्यग् ज्ञातस्तु कालेन तस्य कुर्वीत शोधनं चान्द्रायणं पराकं वा द्विजानान्तु विशोधनं
দোষ বা অশুদ্ধি তাৰ উপযুক্ত সময় আৰু পৰিস্থিতিসহ সম্যকভাৱে নিৰ্ণীত হ’লে, তাৰ শোধন কৰিব লাগে—চান্দ্ৰায়ণ প্ৰায়শ্চিত্ত অথবা পৰাক প্ৰায়শ্চিত্ত; এইয়েই দ্বিজসকলৰ বিশুদ্ধিৰ উপায় বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 18
प्राजापत्यन्तु शूद्राणां शेषन्तदनुसारतः गुंडङ्कुसुम्भं लवणं तथा धान्यानि यानि च
শূদ্ৰসকলৰ বাবে জীৱিকাৰ ধৰণ ‘প্ৰাজাপত্য’ বুলি কোৱা হৈছে; বাকী সকলো তদনুসাৰে অনুসৰণীয়। তেওঁলোকে গুন্ড, কুসুম্ভ (সাফ্ফ্লাৱাৰ), লৱণ আৰু বিভিন্ন ধান্যৰ লেনদেন/ব্যৱসায় কৰিব পাৰে।
Verse 19
कृत्वा गृहे ततो द्वारि तेषान्दद्याद्धुताशनं मृणमयानान्तु भाण्डानां त्याग एव विधीयते
ঘৰৰ ভিতৰত কৰ্ম সম্পন্ন কৰি, তাৰ পাছত দুৱাৰত সেই (অৱশিষ্ট/ব্যৱহৃত বস্তু) হুতাশন অগ্নিত অৰ্পণ কৰিব লাগে। মাটিৰ পাত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত কেৱল পৰিত্যাগেই বিধেয়।
Verse 20
द्रव्याणां परिशेषाणां द्रव्यशुद्धिर्विधीयते कूपैकपानसक्ता ये स्पर्शात्सङ्कल्पदूषिताः
দ্ৰব্যৰ অৱশিষ্ট অংশৰ বাবে দ্ৰব্য-শুদ্ধিৰ বিধান আছে। বিশেষকৈ যিসকল একেটা কূপ (কুঁৱা)ৰ পানীহে পান কৰাত আসক্ত, তেওঁলোক (অশুদ্ধ) সংকল্পৰ কাৰণে স্পৰ্শমাত্ৰতেই দুষিত হয়—তেওঁলোকৰ বাবে বিশেষ শুদ্ধি নিৰ্দিষ্ট।
Verse 21
शुद्ध्येयुरुपवासेन पञ्चगव्येन वाप्यथ यस्तु संस्पृश्य चण्डालमश्नीयाच्च स्वकामतः
উপবাসে বা পঞ্চগব্য সেৱনে শুদ্ধি হয়। কিন্তু যি চাণ্ডালক স্পৰ্শ কৰি স্বেচ্ছাৰে আহাৰ কৰে, সি অশৌচদোষত পতিত হৈ প্ৰায়শ্চিত্তৰ যোগ্য হয়।
Verse 22
द्विजश्चान्द्रायणं कुर्यात्तप्तकृच्छ्रमथापि वा भाण्डसङ्कलसङ्कीर्णश्चाण्डालादिजुगुप्सितैः
দ্বিজ যদি চাণ্ডাল আদি অপবিত্ৰ লোকৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ভাণ্ড, শৃংখলা আদি বস্তু স্পৰ্শ কৰি দুষিত হয়, তেন্তে সি চান্দ্ৰায়ণ প্ৰায়শ্চিত্ত কৰিব; অথবা বিকল্পৰূপে তপ্ত-কৃচ্ছ্ৰ পালন কৰিব।
Verse 23
भुक्त्वापीत्वा तथा तेषां षड्रात्रेण विशुद्ध्यति अन्त्यानां भुक्तशेषन्तु भक्षयित्वा द्विजातयः
তেওঁলোকৰ সৈতে সম্পৰ্কিত অন্ন বা পানীয় খাই-পীয়ে ছয় ৰাতিত শুদ্ধি হয়। কিন্তু দ্বিজাতিয়ে অন্ত্যজৰ ভুক্তশেষ (জুঠ) ভক্ষণ কৰিলে সেয়া গুৰুতৰ দোষ; বিধিমতে প্ৰায়শ্চিত্ত আৱশ্যক।
Verse 24
व्रतं चान्द्रायणं कुर्युस्त्रिरात्रं शूद्र एव तु चण्डालकूपभाण्डेषु अज्ञानात्पिवते जलं
শূদ্ৰে যদি অজ্ঞতাবশত চাণ্ডালৰ কূপৰ পৰা বা চাণ্ডালৰ পাত্ৰৰ পৰা পানী পান কৰে, তেন্তে সি চান্দ্ৰায়ণ ব্ৰত পালন কৰিব; অথবা তিন ৰাতিৰ ব্ৰত কৰিব।
Verse 25
द्विजः शान्तपनं कुर्याच्छूद्रश्चोपवसेद्दिनं चण्डालेन तु संस्पृष्टो यस्त्वपः पिवते द्विजः
দ্বিজে শান্তপন প্ৰায়শ্চিত্ত কৰিব আৰু শূদ্ৰে এক দিন উপবাস কৰিব। লগতে চাণ্ডালৰ স্পৰ্শৰ পিছত যি দ্বিজে পানী পান কৰে, সিয়েও বিধিমতে নিৰ্দিষ্ট প্ৰায়শ্চিত্ত পালন কৰিব।
Verse 26
त्रिरात्रन्तेन कर्तव्यं शूद्रश्चोपवसेद्दिनं उच्छिष्टेन यदि स्पृष्टः शुना शूद्रेण वा द्विजः
যদি কোনো দ্বিজ উচ্ছিষ্ট, কুকুৰ বা শূদ্ৰৰ স্পৰ্শত স্পৃষ্ট হয়, তেন্তে তেওঁ তিনিৰাতিৰ প্ৰায়শ্চিত্ত পালন কৰিব; আৰু শূদ্ৰে এক দিন উপবাস কৰিব।
Verse 27
स्पर्शसङ्कल्पभूषिता इति झ संसृष्ट इति क यदेति ख , ग , घ , ङ , छ च उपोष्य रजनीमेकां पञ्चगव्येन शुद्ध्यति वैश्येन क्षत्रियेणैव स्नानं नक्तं समाचरेत्
‘স্পৰ্শকালৰ সংকল্পে ভূষিত’ আৰু ‘সংসৃষ্ট/মিশ্ৰিত’ তথা ‘যদি তেনে হয়’ আদি ক্ষেত্ৰত—এটা ৰাতি উপবাস কৰি পঞ্চগব্য গ্ৰহণে শুদ্ধি হয়; বৈশ্য আৰু ক্ষত্ৰিয়ে বিধিমতে নক্তস্নান (সন্ধ্যাকালীন স্নান) কৰিব।
Verse 28
अध्वानं प्रस्थितो विप्रः कान्तारे यद्यनूदके पक्वान्नेन गृहीतेन मूत्रोच्चारङ्करोति वै
যাত্ৰালৈ ওলাই যোৱা ব্ৰাহ্মণ যদি পানী নথকা অৰণ্যত থাকে, তেন্তে লগত লোৱা পক্ব অন্নৰ সহায়ত মূত্ৰোৎসৰ্গ কৰিব।
Verse 29
अनिधायैव तद्द्रव्यं अङ्गे कृत्वा तु संस्थितं शौचं कृत्वान्नमभ्युक्ष्य अर्कस्याग्नेयश् च दर्शयेत्
সেই দ্ৰব্য তলত নথৈ, দেহত ধৰি স্থিৰ হৈ শৌচ সম্পন্ন কৰিব; তাৰ পাছত অন্নত জল ছটিয়াই আগ্নেয় দিশত অর্ক (সূৰ্য) আৰু অগ্নিক অৰ্পণ কৰিব।
Verse 30
म्लेच्छैर् गतानां चौरैर् वा कान्तारे वा प्रवासिनां भक्ष्याभक्ष्यविशुद्ध्यर्थं तेषां वक्ष्यामिनिष्कृतिं
যিসকলে ম্লেচ্ছৰ সৈতে গৈছিল, বা চোৰৰ সৈতে আছিল, অথবা অৰণ্যত প্ৰবাসী হৈছিল—তেওঁলোকৰ ভক্ষ্য-অভক্ষ্য বিষয়ে শুদ্ধিৰ বাবে মই প্ৰায়শ্চিত্ত-বিধি ক’ম।
Verse 31
पुनः प्राप्य स्वदेशञ्च वर्णानामनुपूर्वशः कृच्छ्रस्यान्ते ब्राह्मणस्तु पुनः संस्कारमर्हति
পুনৰায় স্বদেশত উপস্থিত হৈ আৰু বৰ্ণানুক্ৰমে যথাযথভাৱে পুনঃস্থাপিত হৈ, কৃচ্ছ্ৰ প্ৰায়শ্চিত্তৰ অন্তত ব্ৰাহ্মণ পুনৰ সংস্কাৰ গ্ৰহণৰ অধিকাৰী হয়।
Verse 32
पादोनान्ते क्षत्रियश् च अर्धान्ते वैश्य एव च पादं कृत्वा तथा शूद्रो दानं दत्वा विशुद्ध्यति
প্ৰায়শ্চিত্তৰ পাদ (চতুৰ্থাংশ) মাত্ৰ বাকী থাকিলে ক্ষত্ৰিয় শুদ্ধ হয়, অর্ধাংশ বাকী থাকিলে বৈশ্য শুদ্ধ হয়; তদ্ৰূপ শূদ্ৰ পাদ সম্পন্ন কৰি দান দিলে বিশুদ্ধ হয়।
Verse 33
उदक्या तु सवर्णा या स्पृष्टा चेत् स्यादुदक्यया तस्मिन्नेवाहनि स्नाता शुद्धिमाप्नोत्यसंशयं
যদি একে বৰ্ণৰ ঋতুমতী নাৰীক অন্য ঋতুমতী নাৰীয়ে স্পৰ্শ কৰে, তেন্তে সেই দিনেই স্নান কৰিলে সি নিঃসন্দেহে শুদ্ধি লাভ কৰে।
Verse 34
रजस्वला तु नाश्नीयात् संस्पृष्टा हीनवर्णया यावन्न शुद्धिमाप्नोति शुद्धस्नानेन शुद्ध्यति
ঋতুমতী নাৰীয়ে সেই অৱস্থাত আহাৰ নকৰা উচিত। যদি হীন বৰ্ণৰ নাৰীৰ স্পৰ্শ লাগে, তেন্তে শুদ্ধি নোপোৱা পৰ্যন্ত বিৰত থাকিব; যথাযথ শুদ্ধি-স্নানে সি শুদ্ধ হয়।
Verse 35
मूत्रं कृत्वा व्रजन्वर्त्म स्मृतिभ्रंशाज्जलं पिवेत् अहोरात्रोषितो भूत्वा पञ्चगव्येन शुद्ध्यति
পথত গৈ থাকোঁতে মূত্ৰত্যাগ কৰি, স್ಮৃতিভ্ৰংশবশত যদি পানী পান কৰে, তেন্তে এক দিন আৰু এক ৰাতি (প্ৰায়শ্চিত্তাৱস্থাত) থাকি পঞ্চগব্য গ্ৰহণ/প্ৰয়োগে শুদ্ধ হয়।
Verse 36
मूत्रोच्चारं द्विजः कृत्वा अकृत्वा शौचमात्मनः मोहाद्भुक्त्वा त्रिरात्रन्तु यवान् पीत्वा विशुद्ध्यति
যদি কোনো দ্বিজে মূত্ৰত্যাগ কৰি মোহবশত আত্মশৌচ নকৰাকৈ ভোজন কৰে, তেন্তে সি তিনিৰাতি যৱজল পান কৰি শুদ্ধ হয়।
Verse 37
ये प्रत्यवसिता विप्राः प्रव्रज्यादिबलात्तथा भक्ष्यभोज्यविशुद्ध्यर्थमिति झ लोभाद्भुक्त्वेति ख , ग , घ , ङ , छ च अनाशकनिवृताश् च तेषां शुद्धिः प्रचक्ष्यते
যিসকল বিপ্ৰ নিয়ত অনুশাসনত স্থিৰ, আৰু প্ৰব্ৰজ্যা আদি পৰিস্থিতিৰ বলত বাধ্য, ‘ভক্ষ্য-ভোজ্যৰ শুদ্ধিৰ বাবে’ বুলি ভাবি খোৱা, লোভবশত খোৱা, আৰু উপবাস ভংগ কৰা—তেওঁলোকৰ শুদ্ধি (প্ৰায়শ্চিত্ত) এতিয়া কোৱা হৈছে।
Verse 38
चारयेत्त्रीणि कृच्छ्राणि चान्द्रायणमथापि वा जातकर्मादिसंस्कारैः संस्कुर्यात्तं तथा पुनः
তেওঁ তিনিটা কৃচ্ছ্ৰ প্ৰায়শ্চিত্ত পালন কৰিব, অথবা চান্দ্ৰায়ণ ব্ৰত; তাৰ পিছত জাতকৰ্ম আদি সংস্কাৰেৰে তেওঁক পুনৰ বিধিপূৰ্বক সংস্কৃত কৰিব লাগে।
Verse 39
उपानहममेध्यं च यस्य संस्पृशते मुखं मृत्तिकागोमयौ तत्र पञ्चगव्यञ्च शोधनं
যদি উপানহ (পাদত্ৰাণ) বা কোনো অমেধ্য বস্তু মুখ স্পৰ্শ কৰে, তেন্তে তাত মাটি আৰু গোবৰৰে শোধন কৰিব লাগে, আৰু পঞ্চগব্যৰ দ্বাৰাও শুদ্ধি কৰিব লাগে।
Verse 40
वापनं विक्रयञ्चैव नीलवस्त्रादिधारणं तपनीयं हि विप्रस्य त्रिभिः कृछ्रैर् विशुद्ध्यति
অনুচিত কাৰণত ৱাপন (মুণ্ডন) কৰা, বিক্ৰয়/বাণিজ্যক বৃত্তি কৰা, আৰু নীল বস্ত্ৰ আদি ধাৰণ—এইবোৰ বিপ্ৰৰ বাবে নিন্দনীয়; তেওঁ তিনিটা কৃচ্ছ্ৰ প্ৰায়শ্চিত্তে শুদ্ধ হয়।
Verse 41
अन्त्यजातिश्वपाकेन संस्पृष्टा स्त्री रजस्वला चतुर्थे ऽहनि शुद्धा सा त्रिरात्रं तत्र आचरेत्
অন্ত্যজাতি শ্বপাকৰ স্পৰ্শত দুষিত ঋতুমতী নাৰী চতুৰ্থ দিনত শুদ্ধ হয়; তাৰ পিছত সি তাতে তিনিৰাতি নিৰ্দিষ্ট নিয়মাচাৰ পালন কৰিব।
Verse 42
चाण्डालश्वपचौ स्पृष्ट्वा तथा पूयञ्च सूतिकां शवं तत्स्पर्शिनं स्पृष्ट्वा सद्यः स्नानेन शुद्ध्यति
চাণ্ডাল বা শ্বপচক স্পৰ্শ কৰি, তদ্ৰূপ পুঁজ, সূতিকা (প্ৰসৱোত্তৰ অশৌচাৱস্থা), শৱ, অথবা শৱ-স্পৰ্শীক স্পৰ্শ কৰিলে—স্নানমাত্ৰেই তৎক্ষণাৎ শুদ্ধ হয়।
Verse 43
नारं स्पृष्ट्वास्थि सस्नेहं स्नात्वा विप्रो विशुद्ध्यति रथ्यार्कद्दमतोयेन अधीनाभेर्मृदोदकैः
মানৱ-শৱ বা সস্নেহ (মাংসাৱশিষ্ট) অস্থি স্পৰ্শ কৰিলে ব্ৰাহ্মণ স্নানত শুদ্ধ হয়—পথৰ জল, সূৰ্যতপ্ত জল, কাদাযুক্ত জল, অথবা নাভিৰ তলৰ জল দিয়েও।
Verse 44
वान्तो विविक्तः स्नात्वा तु घृतं प्राश्य विशुद्ध्यति स्नानात् क्षुरकर्मकर्ता कृच्छ्रकृद्ग्रहणे ऽन्नभुक्
যি বমন কৰিছে সি একান্তত থাকক; স্নান কৰি ঘৃত প্ৰাশন কৰিলে শুদ্ধ হয়। স্নানৰ দ্বাৰা ক্ষৌৰকৰ্মকাৰী (মুণ্ডন/ক্ষৌৰ) শুদ্ধ হয়; আৰু কৃচ্ছ্ৰব্ৰত গ্ৰহণকালত নিয়মানুসাৰে অন্ন গ্ৰহণ কৰিব।
Verse 45
अपाङ्क्तेयाशी गव्याशी शुना दष्टस् तथा शुचिः कृमिदष्टश्चात्मघाती कृच्छ्राज्जप्याच्च होमतः
অপাঙ্ক্তেয় অন্নভোজী, গোমাংসভোজী, কুকুৰে দংশিত, আৰু অশৌচগ্ৰস্ত; কৃমি/কীটে দংশিত, আৰু আত্মঘাতীও—কৃচ্ছ্ৰ তপস্যা, নিৰ্দিষ্ট জপ আৰু হোমৰ দ্বাৰা শুদ্ধ হয়।
Verse 46
होमाद्यैश्चानुतापेन पूयन्ते पापिनो ऽखिलाः
হোম আদি যজ্ঞকর্ম আৰু অন্তৰৰ অনুতাপে সকলো পাপী শুদ্ধ হয়।
Frequently Asked Questions
Officiating at their sacrifices (yājana), teaching them (adhyāpana), or sexual relations; not merely sharing conveyance, food, or a seat.
By prescribing graded penances (kṛcchra, cāndrāyaṇa, parāka, etc.), supported by bathing, pañcagavya, japa/homa, and—where required—formal restoration via upanayana and renewed saṃskāras.
The chapter explicitly states that sinners are purified not only by rites such as homa but also by heartfelt repentance, treating inner contrition as a necessary companion to external expiation.